Archiwum
łemkowskiego radia

Христос Васкресмили моі слухаче засвидом вас в проґрамі <unk> процент Така в радию традиция же при початку і при кінци передачі в Цурт повтаням же при мікрофуні Анна Кырпан то для тоты хто лучыл нас першый раз бо давны слухаці уж добрі не знают І певны уж звыкли же Анна Кырпан все провадит проґрам <unk> процент і зато певне асоциюют ня лем з тым што роблю в радию а то окрем нечысленных передач о фестівалях і конференциях сут найчастійше інтервю і переважні з Лемками в поважнім віці Щыро признам ся мі тото барз ся подабит і направду страшені люблю бесідувати зо старшыма людми слухати як то давно было Але по ним част мого жытя бо каждий знат же робит лем фм має якійси фах якуси роботу а окрем того робит іщы в радию Но і так і я Першый мій факто мистецтво малюваня а на штоден вчул малювати діти адикулий дорослых і власні отім хочу ту дашто повісти Не знам ци повірити мі як повім же в обчыню малювати єдно з найбільшых проблем побороти своі страхы Даґук мал бы найперше навчыти дітя не бояти ся а товды уж вшытко піде добрі Што мам на увазі не бояти ся же выйде негарді же не выйде на папері власні тото што хотіло ся нам намалювати а дашто інакше Не бояте ся же дашто выйде неподібне до того што смы хтіли зобразити Не бояте ся же дахто буде критичні оціняти ци же малюнок выйде гірший як в кулуси як в інчых Страх барз перешкаджат творчости паралізує чловека не дає му зреалізувати ся Доколи трафит до ней дітя застрешены родичами ци зупсуты строгыма або злыма учытелями і барз долго треба поливати тоту квітку жебы она сама ся розкрыла Але товды коли дітина уж свобідні може творити товды барз барз ся тішу І так само ся тішу коли перекрочыт свій страх своі комплексы дорослий чловек а доросли вчытитящє власні зато же більше ся воят Мают більше комплексів як дітиска Представте сой ситуацию же сте дорослым поважным чловеком а може навет зробили сте велику карєру і до Вас приходит якійси маяр і просит вас дашто йому номінувати Дає полодну фарбы лем творити Но добре як вы колиси ходили до художньой школы ци якысой студиі малюваня або любити маювати Но кєд вы жытю за остатнє ци сорок років нич не маювали наприклад рядили банком робили хірурґічні операциі выступали в театрі ци занимали сте ся влоксом Ту часту треба тыж як бы переступити през себе і подумати сой што будете малювати і сміло зачати тот малюнок Был лем свідком власні такой ситуациі Ріжны поважні діячы а тыж чыновникы інчы барз серйозны люди Івано Франківска якы запросили на акцию Малюваный Екватор были кузыскочены О А то треба дашто малювати Што малюват Як Дакотры найбільше поважны і найменьше одважны лем смытріли як інчы воюют а самы бояли ся Певны єм того же были і тоты же мали такє занятя за якысу ганьбу понижіня же іх статус не позвалят на такы розвагы для діти верятів ци чудаків Повідали же ім ліпше вартало привести гевєты і внуків то для них але як ся вказало в акциі маюваный Екватор можут брати участ лем друзли Ков было смытріти на тото А што то властиві было но то <unk> травня в часі святкуваня в Іванофранківску дня міста Была ціла окрема велика проґрама же звала ся Карпатскій Прустір Были там інчы проґрамы але у них не бесідуєме тепер бо было того дуже Подкарпатскій прустір мали представити ріжны народы і державы карпатского реґіона наприклад на сцені выступали ансамблі з ріжных держав музею одкрыли фотовыставы Но не буду вычысляти ту вшыткого а повім лем же в тотій проґрамі нашол ся і малюваный Екватор проєкт же тырват од вересня <unk> рока Автором і головным орґанізатором того єст Андрий Смоляк на жаль не могла єм побесідувати з ним кілько іх тілом Ту послухайте буде і коротку нашу бесіду Христос Выскрес витам Вас дорогы слухаче і гы гнеско мом таку несподіванку вносво нофранківску в місті де мешкам Святкує ся ден місто пришло дуже ріжных густий тиш заграниці і трафила м на єдного такого густя же провадит ту свою акцию і зараз будеме з ним коротко бесідувати Ту єст Андрий Смоляк зо снины але то світовый чловек Маляр ґрафік Так ма свою ґалерею і не лем єдну якоси они сколікували ся з братом і не лем самы даштуят але Створили ґалереі створили мистецкы фестівалі орґанізуют пленеры ну і пан Андрий тиж єст такым чловеком же не може лем просто сам малювати о хуті іщы дашто зробити такє громадскє І зробил уж неєдну таку акцию гнеско пришол до Івано Франківскы тыж з таком ідейом котру реалізує уж пару років то малюваный Екватор ідея то така же каждий чловек же бере участ може быти то Художник Маляр а може быти то даякій дієц люде ріжных професий до того ся долучыли так каждий дашто намалює на форматі на <unk> і дале што ся діє то прошу представити ся і повісти як то єст в тым екватору Тале вшыткы повіліл Я придумал діз докос давно проєкт тутай закличе малюваный Екватор або рішуваны Екватор сийом котрого є упрямити позорност юдеі народу цілого світу на позитивны думаня Є то імаґінарный ланцюк людскых рук жывех рук около цілого світу Ланцюґ пійде через кажду краіну на світі через кажду краіну В проєкті ся не триме за рукы бо то не можне але особності світа малюют малі картины <unk> центіметром Коли вы намалювали картину в сєра выполняєте дно звено до ланцюга І выполняєте один кілометер на Екваторі То символічно єден образ то як бы єн кілометер і я тиж нарисувала такій кільометер вмета селачало ту Івано франківску то было припадково лем ту в нашій як былейну выставковім залі Спількы Художників Івано Франківской области І пришла єм там а там повідают мі зараз зачне ся така акция Мусите тиж брати участ но то сіли єм і дашто занувалювали не так не так Не мусите брати участ А можете брати участ так Але так і повіл наш голова же будож вам пові так же жаль што може намалювати картину Е неє повинне хто не хоці не мусит Хто в доброй волі і думає по доброму може намалювати Знасі проєгне про діти проєгне про якых кольдек вшыткых ідей а про тых котры дашого жыті доказали Не тілько про художників до прек заповіти і дохторе олимпіоникы спортсмены політикі хто хто си думат же доброй волі Проєкт завязує і де тых хутрі намалювали О того моменту думати позитивно быти доброй волі не взяти на жінку свою не взяти на мужа свого Не ругати никого ей і про проєкт говорити Тепер не мож ся влади Никы не мож ся владити ся вади а тепер як не малювала єм Вы само сте хвалити же я намалювала картину <unk> до проєкту Малюваной выдалі гей не сміє нико кричати Не смієте неґативно думати Є проклинати А не проклинати єй То Проєкт не знає слово Проті Протів камуто протів чемуто Е проєк за проє за позитивны думаня за толеранцию культур народу світа за мір на землі жебы сме жыли в мірі Є ганьба на людство того віку віку же сут войны же сострілут же женицят <unk> тисячі років старі сохы в іслямскій шляхы то дуже велика ганьба ганьба ганьба ганьба такє мимоволі зродили ся звіданя же гнецка Украіна і Росия в стані війны виділи єм же тот проєкт то был тиж в Саратові в росийскым місті но і тиж в Ужгороді вульові і та перевану франківску в ріжных украіньскых містах Повіджте ци може мистецтво лучыти люди власні так жебы не было войны жебы выповіли о мирі ци можливе такє жебы художник жебы як выповідате умелец штоси зробил жебы скінчыло ся тото протистояня Мистецтво Якыси естетичний захід втял для того і же были якысы результаты Не може не може зато же художник може або люди котры мают ґатинкы можут єй тілько вказати дорогом Зато проєк не про діти і обшены людей зато проєк про людей котры што значат в своім жыті і своі околиці жебы тоты люде потягли цілый народ за собою Тоді коли буду думати і політикы позитивну так туды войны не буде Виділам же коли НАСКА высмотріла єм в інтернеті же до вашого проєкту долучыло ся барз барз дуже екраів то і деси тамы і в Бразилиі ци де в Африці Африці і на ріжных континентах як люде брали участ і на в тім в форматі на <unk> центиметрів штоси там позитивне намалювали То барз то ня тішыт якым прочыталам же дакотры люде то вы ім высиляли тоты полотна вы не іхали в каждий край А де вы были такой особисті де в якых краях з тым акцийом В ріжных краях Украіна Росия Казахстан Сербія Словакія Чехія Австрия В ріжных рейнах Польща то выдате до світа але і світ приходит до Вас до снины Та Е коли робите медженародны фестівалі мистецкы пленеры так Чорноты для дакого може быти то дивне бо часто чловек якій уж до чого ся доробил до чогоси дошол якій си кус славний то він іде до бівшого міста до Столиці деси може до інчых краів а ви стігати люди до Снины хоц може выли всяди але вы стігате но і в Братіславіі тиж мате ґалярів Але власні в Снині робити якійси свій повіме так центр і власні там зробили сте і школу таку чом для вас важне єст робити в Ласні ту дашто і стігати вшыткых скликати то малинку барз малинку міста То неде то до якого міста Зато же вшли єм дома знают ня люде на цілым світі і приходят нас на фестівалі маярство же было де <unk> художників З підраін світу вшыткых континентів до нас приходят не тілько Закарпатці Полякі Словакы а приходят були має різ Австралиі з Арґентины з Кітая з Індиі Кореі были з Африкы Ґагана Анґола Мексико Куба Америка были якы художникы приходят до минулого роци булі з Єґіпта Баграйну Лі Лівана Ірака Як они си чуют в Знині в васім рідні як бы ся добре не чули так бы не хотіли ходити Зато же іден другом повіз і заголося самі саголо ся Дуркіня ся приляса я хоцю прити до Вас бо я мі быда камаратка Скувайту шо там добрі Вас Дуніс што ти прилясит з Тунісу художник Хочу прити до вас на б на симпозию Але тиж вы в такый спосіб робите вы хотяте тиж перемінити може тото місце жебы мистецтво пришло до снины і лишыло слід так бо там лишают ся тоты творы там лишают ся сохы но рідбы емтото ся лишат Дашо Лешаву і дешо беру Собою Дайме спонсорін картины мож пося місто місто культуры місто толеранциі Вы тіж помагате людям здібным зо свого краю і повіджте два слова лытів і повіджте мі Што то за Фундация Кременец Но бы рідко такій єсте жебы художник был і меценатом мецнатом я не єд меценатом зуханям спонзорів Та не мож быти децвым бо я худож я жертв так Но я зобю на нацию Кременец і нац Арт єст і школю в русиньскых селях учіми <unk> діти Маярску а безплатно уцімены А хто учыт Я і мают учітелів кут учат яка Фундация для того Не то школа школа а плати штат То школа А што то за Фундация Кременец Но Кремеза Фундация забрати гроші на подпору культуры Русинов традий культурных сердиці Русинов зо Словакі і за закордоном мож бути я Русины Мати Русинькы Єнко Русин А я сом по словеньскым цілем так украіньскы севцівем русиньскым совсівым Ет Я Русин Но і думам же то барз добрі же в такый спосіб підтримуєте русиньску культуру я думам же то барз патріотичне І знате прочытала єм в інтервю тиж же про вашого брата і інтервю де тиж гварят же єсте Русином і того ся тримат Мі барз приємні як чловек як сягнул найвысшой высоты а тримат ся свого і од слугы ся не одрікат Щыро дякую щыро дякую і дякую поздравлю слуговала Вашых слухачів І нас такє єст же мы як куси співанку іщы даєме што любите напереду яку вам дати співанку якых може зослини шовіван полонину кози і шовіван полонину косити За немі шло девятівок сушы на косе вун девят возує ден ден Носушат девятівок за тыжден монянька Тяжко было выбрати в чыім якым выконаню подати тоту співанку бо єст іх барз дуже Вкінци выбрали єм тото іщы з <unk> рока одробил відому співанку Володимір Таперецькін выконує вокально інструментальный ансамбль Червона Рута а його солісты то славна Софія Ротару а тиж Співают ньом Юрий Рокшаньскій і Аркадій Хоралул ното можете послухати іх інтерпретациюван Полонины Пішло за ним <unk> Тай на коси вделят валі води де Не посуша деля дівок за тиждень Тай на коси вделят валі послушайте одсати Жды Ой на горі з ніг милентий я моя мила моя прини назло вечыяй на Пиличко моє принизло вечор вей на Пиличы моя Аж на трампль жону біса гой я гойню ге гой но на фай ся ошевню воєдно памі Салю любила ся ціли тисты двоя Сама седе двоя вымали пасецила На будеш ти буде друга голясец Не сме штыкне друга воля Не будеш де буде друга воя Коли моі слухачы припоминам жегнацка сме Івану Франківску а ту з нагодиня міста якє ся святкує в нас семого мая єст ціло величезно культурна проґрама Нашол ся в ній і маляр ґрафік ґалерист зо Словациі зо Снины Андрий Смоляк бесіду з якым вы тепер выслухали Пришол гев зо своім проєктом Малюваный Екватор Но а коло того корифея была і гарда молода асистентка а хочу єй дащой звідати то ідеме ку ней Майменоє Александра Палдичова Сом зо словацка працує в Ґалериі Андрий Смолак а в стокрем Закладной Молецкой Школы А вы походите зо снины Походим прямо зо Сніны рішла ім до Івана Франковского на позваня вітверного проєкту Карпатскій Престор так і якы Вашы вражыня попевне вы першый раз в вашым місті Першый раз в вашым місті Ваше місто дуже красной дуже гарной О чыстой людя дуже добре серца каждий понука помічо копу людей помага з проєктом Укаже нам цисту і дашто выділи З той культурной проґрамы яка была ту в місті вчера де си выходили на округлий стіл і на концерт і на інчы річы переходили ся по місті што было для вас цікаве може были даякы несподіванкы Дуже гарной было опера Мі два вечері выли в опере а мали конференцию Конференция утужує стягы міс побесідували то шо робіт Шо малює акє має проєкты што ся кому любит а найліпшой проґрам опера То з Кыйова была опера потоватыня мікы Кіовскы опере Івано Франковскій о івано франковскій театрі але театрі допевно театр Кыівской Опереды Як одбывал ся тот проєкт так само як в інчых містах ци была даяка ріжниця ту Каждо місцо має своій а словацку проєкт был спропаґуваный ліпше од самого зачатку было ве вельо люди Але мі бесідували З ведуцим Фестівалю а он оказал же на дальшый рок буде ліпша рекляма пропаґация а пак то буде ліпше Люде потребуют вяз інформациі ліпшу рекламу А цітко буде гарной то в дальшый рок Але візме дуже спокойні картін санамалювало дост за три дні Стачіт Мі вельми вдячны Выли уж в Украіні Было не раз але не Івану Франківску Ану Я ходжу Ужгород купа лекосино Мукачево То близко од вас так І робите в снині в Ґалереі і тыж школу лі машто робити в школі в школи є заступце рядітеля і маєме вяц ако дітячы учыме задармо Вітварну Війхову Штат дава пінязе кажде дітя а ми достанеме дотацию тым падом діє му ся платит гмну тото добрі То єст в Снині дуло Снины село пан Андрий Буріл Ци в самій Снині в околи Снині А закладно є в Снині школа голавна в Снині а пак десять мєст околи де люди дуже худобны ні не мают обнязы плазят школы Наш учытель поєха до Дзяді а од учі до села до села діті дуже люблят малювати креслити тера тепер Кальоз обци з такшыньска Розтока были в Польску в Жешове ребрацену Дведєців піграли Гм такы здібны робити таку дубру справу Я мам лем єдну приятельку зо снили А тепер буду знати вас Андрию Є є є є барз єм задоволена барз мі ся подабат Ваш проєкт барзем вячны барт ємдячно буду рады Вас видіти Барз мі приємне же власні тепер коли мало маме такого позитиву вынесете тото позитивне Вы нам даєте было нам в Украіні гнеско В часі фактичній війны і такого якого систану смутного Вас потрібуєме якогоси позитиву І може тото важнійше Думаня позитивне і якы дошы інчыном так плу і мі мі мі міо Зато барз єм задоволена Мужу дати якуси співанку може повіли бы сте яку співанку вы бы хтіли дати жебы я Вам власні тото влучыла Тото ж я люб грядчы ляйови Вас люблю доту пісню добій Барзей люблю барзей люблю Щыро Вам дякую і буду рада Вас видіти іщы ту може быти же приду гусіны а як приду то певне же вступлю до Ґалериі хочу видіти што там єст шотам лісы вес чекат в Ґалорі Містовыме целосвовий автором Мате рівен Добрий рівен Мате барз добрий рівны тішу ся Но то дам тепер співанку про тот Крячюк буде то не якєсы студийны награня але мі мій так бы повісти польовый пленеровий авдиозапис же зробили єм пару років тому было то ХХлітє лемківской церкви в львівскым Скансені Співат хор Лемковина Зольова а соліздка наймолодша з хористів товды іщы никому не знана Христина Слибок Вы Будувати буде богателя Варт Мам надію же тото недолге інтервю буде продолжене дополнене бо вірю же вкінци прийду уж до снины мам таку мрію і там пан Андрий не буде уж так спішыти бо мали ім дяку побесідувати долше а то не были як буду тиж рады видіти і пані Александру Цікава была для ня тота стріча і надію ся на новы Нопер хотіла бы м дашто повісти од себе хотіла бы м повісти дашто про мистецтво бо не маме в радию якосой окремой мистецкой проґрамы Найперше Щыро заохоцьом каждого з вас не лем ходити в музеі ґалереі на выставы і інчы мистецкы імпрезы але і брати участ в такых акциях де в якійсий спосіб можеме діткнути ся до мистецтва ци буди до народного ремесла такого же в нім тіж єст дашто мистецкє наприклад на святах фестівалях дівчат охочых низати короликы вышывати ци рубити гурці Зачали єм днешню передачу од того як є то важне переступити през своі страхы і комплексы Бесідували сме о тім же вартало бы звільнити ся од них жебы свобідні творити і назагал свобідні мыслити жыти свобідні ходити по земли Зробити ся вільным задля мистецтва Але посмотриме тепер на тоту з інчой стороны Лехні мистецтво може нас зробити свобідныма Што більше мистецтво єст навет ліком Повім хоц бы і таку діть дітям же не бесідуют добрі загыкуют ся мало молны або мают і інчы хыбы моловы рекомендуют ліпити з пластыліну циґлины і тото же роблят дашто своіма пальчыками своіма руками же тото місяц же ліплят тото діє некій центр мул Моску Єдина кукус зачынат плавну звязну легку бесідувати Є мистецтво доправды може лічыти Было так і в моім жытю же запрашали ня проводити арт терапію в нашій психіятричной клініці Івану Франківску Товды не згодила м ся на тото аялем ся якой інчой роботы але повім вам вшыткым же то єст барз важна річ Арттерапія гнеска дос популярна і повім Вам про Украіну гнеска то єден зо способів якій помагат людям а особливо дітям же достали великій стрес бо прибывали в Донецкой і Луганьской областях вчас бойовых дій коли там стріляли і такы занятя мистецтвом помагают пережыти тот великій стрес якій тоты люде достали Так само арттерапія помічна для солдатів бо не годны нормальні жыти по тім што виділи на сході Украіны што они пережыли Але як брати шыр то мы вшыткы потрібуєме арт терапіі навет цалком здругы люди якым як бы ся здає же нич не бракує Тепер шырит ся мода на повім поукраіньскы розмальовкы якы зовут тото кольоруванкы не знам як то правильно по лемківскы но тоты ґрафічны культурны рисункы але власні тепер шырит ся мода на тоты розмальовкы для дорослых Реклямуют іх яко антидепресанты і в тотій реклямі єст і част правды Мы Лемкы здавна мали своі антидепресанты барз сприяли гармоніі духа і высываня і різьба і писаня писанок і дуже інчых подібных занять Коли си давно мистецтво не істнувало деси окремо то была част жытя Є не было в каждім селі ґалереі але была церков а в ній гідблены іконостас ікони хоруґвы а даколи і ціли стіны з горы до долины розмалюваны Потрібуєме і гнеска мистецтва як вітемінів барз ся тішу же Андрий Смоляк зорґанізувал вчыня малюваня для діти і для дорослых Думам же треба у нас тоту розвивати Як усе так ся приняло же Лемкы найбільше згібны до музыкы до співу не єст так Лемкы направду здібны до вшыткого лем не мали часу і можливости розвинути своі таланты співати сий мож на приліжных роботах зато тот напрямта в шыроку ся розвину а малювати ци і збыти на тотуж треба мати час а гірскє рільництво не давало того свобідного часу той можливости Як Лем наприклады в Рымановій зорґанізували курорт одраз Лемкы з долколишніх сел зачали різьбити прекрасны фиґуркы і терені з дерева і там продавати А покыль нихто не купувал то Лемко того не робил бо шкода часу было такым ся бавити До чого я проваджу до того же маме за мало конкурсів варштатів пленерів конференций і інчых мистецкых проєктів і для діти і для дорослых і то єст недобре Найліпше тото орґанізувати в Ласнів Горах бо наша гірска природа прекрасна Радо долучу ся до тоты хто штоси такє орґанізує бо виджу же єст велика в тім потреба І і іщы єдна думка засіла мі в ґулуві Андрий Смоляк пропонує в акциі Малюваний Екватор каждому на тотім маленькым квадраті полудна сотворити дашто добре позитивне і далей практикувати позитивне думаня Він вірит в силу мистецтва вірит же мистецтво може лучыти медже собом люди зробити іх кусцьок ліпшыма В такым припадку думам сой вартало бы зробити мистецку акцию де бы ся зобрали Лемкы з Польщы і Украіны Руснакы зо Словациі тоты місці бы створили тиж дашто спільне І найбы в такій імпрезі брали участ творці ріжных поглядів молоды і старшы І жебы домінувало там тыж лем позитивне думаня бо того неґативного вера маме юж за дуже Страшні мі ся не подабат як Лемкы ся оначат як паскуєт єден другого і безпосередні при стрічах і в пресі радию телевізиі в інтернеті Видиме тоты в лемківскых ґрупах Фейсбу причыном того сут гейбы ріжны ідеолоґічны позициі ріжны погляды Але то неправда Кєд мы хочеме культивувати зло і ненавист то будеме робити тоту Будеме будеме уважні слухати вшытко што нам чорт підповіст будеме глядати зла і вшыткого злого глядати за што бы ся зачепити жебы образити і понизити чловека Наприклад не раз чую як люде паскудят Павла Роберта Маґоці або Петра Мурянку ци Федора Ґойця і інчых діячів ріжных напрямів без ріжниці і недіячів тиж Медже Лемками так не мало бы быти Хоці ся мі повісти до каждого чловечы ци не видиш же уж єс цілий забобраний тотым гівном же мечеш в інчых Зато мусиме глядати способів жебы мы зас зробили ся нормальныма людми як то было колиси добрыма людми Да што може направити культура мистецтво Но як пан смоля в своіх мистецкых акциях лучыт медже собом представників ріжных народів і реліґій но то подумайме вшыткы разом Мож бы зробити нову акцию жебы тым разом злучыли ся вшыткы Русины так гнацко розділены і розсварены Може то быти якійси проєкт лем для фаховых творців але можут быти тиж проекты і для вшыткых охочых і для дітий і для дорослых Мова Мыстецтва може промовляти і до тотых Русинів же уж забыли рідну бесіду Може то буде нагода єй спомнути може буде то нагода спомнути чыі мы діти і внукы Певне уж до смерти лишу ся оптимістком і на такій оптимістичній нуді прастям ся Гнеска з вами У всесвітнім мистецкым проєкті Андрия Смоляка місця зо снины з якым пришол і гев до Івана Франківска оповіла вам мешканка того міста Анна Кырпан До того долучыла кус і своі рефлексиі но то на тім прасям ся До стрічы за тыжден