Архів
лемківского радия

Витам вас дорогы моі слухайці Уж знате не буду того повтаряти же при мікрофоні сідит Анна Кырпан же то проґрама <unk> процент і же оповідаме Вам все в такій проґрамі о Лемках в Украіні Маме зас тоты самы густі же і в попередніх передачах і они зас оповідают у тотім самым селі а то Поляны мисцівскы лем же каждий раз маме цілком інчу тему наприклад гнеска не будеме оповідати ани про церков ани про школу ани про війну ани про барз цікавы поляньскы звыкы традициі ци струі Бо У тім вы юс чули і вшытко знате Днеска маме смутну тему будеме бесідувати лем о траґедиі выселіня Поляны місцівскы належат до тотых сел же не были сстерты з лиця землі оно єст і гнеск і навет жыют там окрем Поляків і даякы лемківскы родины Колиси до выселіня Поляны то было дос великє село мало <unk> ґаздівок а ту вартало было повісти же тото выселіня одбывало ся не всядиль єднако Ну як слухате нашу проґраму то уж тото знате Но наприклад в Полянах на выселіня вплынул фронт бо він розділил село на двоє і тримал ся майже цілу усін і аж до середины січня Полянчане втікали од фронту тікали в долколишны села і пак дуже поляньскых родин уж одтамаль выселяли до Радяньского Союза разом з мешканцями тотых сел І выселяли іх часто яко такых же не мали ани хыжы ани пуля но то были як бы вустях Тотых же выселяли іх не зо свого села не з полян то ім того не записали в евакуацийных листах Но а даякы навет же іх з Полян выселяли товды мали уж хыжы спалены і записаны же хыж як бы не мали З огляду на тото же Полянчане замешкали тымчасово в часі фронту в дооколишных селах іх і выселяли в ріжны місця Прочытала м інформацию з інтернета же укладено на основі документів з Львівского Областного Державного Архіву но і власні хоцю тото вам повісти Доряньской Украіны было выселено <unk> родин і то меньче більше <unk> усіб З них до Дніпропетровской области вывезено <unk> родин ци <unk> особы в Удеску област вывезано <unk> родин то <unk> осіб в Тырнопільску <unk> родин ци особы Тоты остатні выіхали в літі рока і велика іх част замешкало в селі Остапє же в підволочыскым реґіоні Весні ту де сме тепер Полянцяне одраз прібували ся вертати домів І ту треба признати жывкы были смільшы як парібкы Кількоро усіб прилучыли ся до Поляків якы выізджали товды до Польщы і в такій спосіб трафили до рідного села Іхме наподає Володимір Ардан в книжці Моі рідні Поляны штрихє до істориі села Улька Барна Параска Бернадзка Анна Шпак Мария Думцяк зо сестром Анна Буґєль з дітьми і Кєндзеровскій Петро Прібували ся вертати думів і другы Полянчане але они іхали лозами великыма родинами і розумі ся ім не удало ся так легко зциґанити тотых чыновників і перейти контролю на граници як тотым поєдинчым тотым окремым особом Коли они зрозуміли же неє уж жадной можливости вернути думів дуже родин зохтіли принаймні жыти медже своіма і так зо сходу і з полудня Украіны Полянчане хто хотіл і хто міг приіхали в село Остапє Но і в результаті в <unk> році замешкало ту трыткых люди якы іщы недавно жыли в Полянах містівскых В Остапію было колиси дус дуже Поляків Польскы родины влесні товды выізджали до Польщы а в іх хыжы входили Лемкы Выіхали не вшыткы част Поляків Жыів Остапів доднес ходит до костела а окрем того єст ту грекокатолицка а будує ся тиж і православна церков Гарде тото село особливо як квытнут дерева барз мі ся сподабало Гарде але ту вшытко цілком рівне то цілком інакшя краса як в Карпатах в Бескідах Можу выдумате же в Остапів замешкали лем Поянцяне Ні Нашли ся ту де <unk> родин зо села Воля Нижна От тамай нашнаємий автор гумористичных оповідок Миколай Фуціла же нас ту запровадил Нашли ся ту тиж <unk> родин зо жыдівского дві родины з Вільхівце три з Котани <unk> з Мисцулы єдна стирсяни і дві стихані Можна повісти лемківскє село Фактычні розсіяня Полянцян зачало ся не в <unk> році а іщы в часі фашыской окупациі деякы повірили фашыстской аґітациі і выіхали при початку окупациі на роботу ДюНімечыны гейбы на зарібкы а другых пізнійше уж послали тадиль насильно Част з них коли зрозуміла яка то ситуация не вернула паку Поляни а одраз поіхала за вельку Млоку І там лишыли ся на все а остатным акордом рысіяня Полянцян была Акция Вісла Але не был то остатучний конец <unk> призвиск ґаздів ци поєдинчых люди подає в книжці Володимир Ардан же потрафили лишыти ся в ріднім селі по Акциі Вісло Як тото ім ся удало то дуже было такых же ім за якусы вынагороду оцівидні поміг лишыти ся в ріднім селі римокатолицкій священник зо Змигорода Владислав Фіндиш Він выдавал Лемкам фальшывы метрыкы же они християне в Кустюлі і сут гейбы римокатоликами Пак коли людям якы достали тот документ ся удало уникнути депортациі ксьондз повіл же Тота нова метрыка іх до ничого не обовязує Тото вшытко знам з інтернета і з книжок а нашы густі вшытку оцім оповідам знают зо свого жытя бо они свідкы тотых подій Анна Штільма з думу Ардан сестра Володиміра Ардана автора книжкы о Полянах о якій ту споминаме Вродила ся в <unk> р выіздяла Юж дорослом Дівком Михал Ґрузяк тиж родом з Пулян Містівскых Вродил ся в <unk> році Но Агнеска жыют на єдній улиці в селі Остапє Но то най бы нам оповіли як то было з тотым выселіньом А мы сій послухаме А<unk> прес Німці Етаміметка комантуваня было табе опитым богато было хо Німецє не поіхало Есле самы охотно до Німецє на тото кавалеры дівкы але кєд бы не єшли то іх бы млозі і так зобрали а до <unk> салах Восля нася богато поіхал до Німеце неохотно вот там обє тогы Німці выступали в о тах роботах них так ся добре а потем ся <unk> та ся самы примусово заберали до Німецгы а з початку просто аґітували і а до того На нього поіхал Сан зготу был в рік мімецен Піхал бы Німці агітували вісали ся там духе а ци заробляют нехы токы ся назберали тоіхали няньом был рік А і заробил доправды так Тандар та свящоха Тым ся робил тіжко ся вбрал ся го ча там грошы за депенденцию переізд дайте грошы ціні бы ріти приіхал потым пися не іхал А тепер такы ся были аж то <unk> рока але рускы пресвыста повертали ся тым были там богато роковий же так де дало бы ся в хаті діти анакой на ты а тебе тілько поля робочой сіли тілько значы не треба то тых молодых примусово заберали до Німецєна Лабисель пікобули та богато піхло в Америку Канаду потім бля трия тама Американці дНіме тєне та після він капіталяці Німец ґе богато мытя молодых дівок кавалери піхло Америку Канаду А деякы поприходили додому та вже ся на ся не погенали ся там сели та вгеля там А было такє же Повідали як пришли приіхали гев было такє же Повідали жебы наприклад женили ся зо своіма бо може іщы ся вернеме Даразу было таке певе же не женили ся з тын зо своіма ся женили Но і богато было вы ся выіхали боідут до тому богатсо в цю єм фамилі може зватса або біче Не брали ся повіт по поідут додому тя і прешли на границю аж там москаре попили трохи назад та ся тамку о вола бля поспинали А поденокых такых кілька поіхало ты якыс Поляка михо Дало ся єм перейти і вернули ся до села нашого водополя Думцяк Мария віхала будла і текля сестра єй кенджератка Ганна поіхала хыти Мого року Полякы віздя акось Поляками деся там стеме якы сем дало ся переіхали Гей бы они тыж Полякы Бене витай Акод Полякы іх там взяли зо собом так під свою руку або хлопці щы хлопы єдны дівок дівок парухы тых три катаганне ся штелівка цу выіхали такы старше же троха были не выіхали вес і вдало ся выіхали з Поляками А так вам родине не пустили на границі бытелько двохіта поспиняли партатовє тамткренитя далькува лом ховидж Не виджы не кого Серце моє плоче серце моє плаче Серце моє пло серце моє плаче гелько гаю Ціюш ся лем ціш ся не вернешного кры циіш ся лем зыюш ся не вернеші ногы край горит чтеачте выруюш ся не верне боюш ся не верне Не мож вас запити не мож вас забити в ноці мож Вас з мож Вас забити вы невны Ци были сте в полянах Тепер уж Были сте Да ани раз не вылите оса якыс не выходил так Але же тепер мож не іхоти то тепер же мож наіхати та ся а же там ся ті тоге Поляна вктіли і Полякы тіж заіхнал помрали і ті та Полянця з тых Лемків мало шот там ся лесяло місєнство ся потом Німецін коп приітяли Німецєн та ся там ся опе поженили і там ся полыхали А тоді як выганяли та мало ото выганяли ся підряд В <unk> вас вывозили <unk> Але в <unk> зачала ся бесіда жебы так же з тых і інчых ціжрів выіздяли а з Полянчы ні <unk> році польскє войско наіхало гір нагнали заберай сайо До того часу выючули же село докола і выіздя дале Чули сме якы пришли тоты Лісовы поробили зборы в двачысовы тов партизантка а тота з украіньской стороны А што пришли до в Поляну Гропянці мы были вымуй гопяно тя і пряжо закликали Яня на зборы Робили там зборы Ни і няны пришли по тім домі вікат так Не поможу пиє ся треба задерати Пивні ся треба затерати діти То якы были з упа ци упа гы га Но але што они были з боры і што они могли повісти на якам знайшы кантантня нюника зо то А по то же як началь де троха тото якы релісовы підходити І моє люде Палякы начали же ся мстити ліганяли люди Дали вам дві або дві І ся Везте до выроблика тор быте погрузили нас Нокайте А то як хтоси уходил по селі і гварил же люде зберайте ся іхати ци як одкый то як то зорґанізувано было ци хтоси ходил І Та нихто не хладил Хто ходил но чекайте но хто си мал прити в село і повісти же выбудате ся выселяти ци якно хто си мусіл якы сни може чак дакде дя не памят Но якы сы представникы лады ци як мусіли прити жебы повісти тото же Приіхали нагнали войска польского і фірефісвірами А не было такє же якоси оголосили же будут Вас переселяти до Радяньского Союзу хоч мены найше в силі не было так окресли зберай ся його не філя на подвіря іберай ся найдне Не было ся такого ничого взяти бы зер было на молотяне бараболя не копала ся тот кале заберай ся тамту бідаду тифьой заберай ся бы Но дя памята же підіха ци єдна ци дві Бо може жыли на другім селі мо жыли в ропянці Бо наша хата згуріла Нину одтамты заіхали до вороблика потем ся погрузили до вагона і поіхали навдес І было коли кійтен То было перес саму паску Віден зо ропіту руковек Пришли до хаты воя вберай ся іх заберай ся берай ся най стрели в хваті одбували най стріли льоде берай ся Да ся там такє ладахы дакых ляхів троха фанафіру поля взял мали мастатю приіхали тляп як вам было же от Вашы сусіды Полякы Гуті по Яньскій ци там і в вашым селі они ся лишают а вы мусите выберати ся на рідной хыжы Явти Яку думте так не м не был выбон мусі іхати ся ати так Не они ся мішали обыгнати якы почани мали гразок тіж хатых да мусили ж того села польского почани мали хаты А ім не шкода было жы топла ньой для нам культа по є Але може были і чысто людскы стосункы же сусіды медже собом товаришували і ту єдных вывозят а другы ся лишают От ту ваш сусід його зараз но там вывозят не знатя де А вы і вы ціле жытя жыли так по сусідству і його вывозят а витую ся лише не од якы таданы аґлака гы гы там дакотры такы бідніх были найзара переходили то на тіх насіхаты Не там наль рада буде ся вывежы бы ту были за несвобідно собі А ім не шкода было ж іх нихів деси вывоє Поляка нашкладували меншытова вылосятте вывойли І де там писят ви на фронту трамхаты де розбили якови де они ґызара переходил над виденты на тото ся алькотрипа стоє было богато хат попаленых поаль але якы ся лехеле Цезара перехвинили ту не того не А потамтахто Яхосвідте як часом десту ходили были выробляли запросіня а то там іхали каже свяр ся так добре зєле кажли з ним А приіхали така гыль не духа така же він як приіхал сюда я старал ся тамты сусіда од тамты выкажы розказува своі єздили ге да приіхали они сюдатоге мстарал ся оплодити а каже Пеп я приіхал отамони просто каже тат такы што звыкли по старому та ниякой прийомі каже наробили Поляка нід То даякы Полякы приходили гев Но приходили гев в узі ту пак як бы до своіх сусідів дай Але як до них приходили ся то они не барз пустили Не так была ся настилене Нопер іщы єдна сторінка істориі села Поляны Місцівскы стрінкы Смутна о якій вартат буде коротко повісти про євожну сем усіб забрано до Євожна принаймні так подає в своій книжці Моі рідні Поляне штрихє до істориі села Володимир Ардан Буґусь Гриц Буряк Михал Ґалчык Іван Заросліньскій Станіслав Мышковско Мария Пуг Андрий Буг Микола Сын як то было як же они не трафили в Євло кавцякі то были на Словакы пішле на ним на роботу на жнева там і тат ся лишыли О а після того є вернули додому дна ся выселили Отой ґавцек но то без батько єй браты приіхали сюди він там хібуде ся в насловаках Ібуряк там меты А той похтагні бы был там бы в польской в амбли ци як в Хомінцах Але іх завезли є вложно розрозумієте Ну чом іхы о татцы могли обвиняли Батайка ся кажу пішол на роботы на слова а там такого мож обвинали тым як бандерівці вытренвалены Де было ся грихта Знате як они вернули од тамельци дашто знати о них Но так вернули се полхєсок там по селі в Полянах полт вернул є в ґалцях за Словаків пришол і так што полхолодоцько ся охенил Богато было на Словаках післи Після фронту не было сили бо было ся знесе не было ся так тей пішли ся зароблят там троха ся зверна приважыт ся там ся з дому попала граз выселили они та сіли сили на словака потім прехладили на своій хати Поженили сибы А потам богато кажу в Німеці не прихладило Нідіолоґі лопів лопів богатель хє гынели Для тых хто лем тепер влучыл радию поім же наша тема на сках выселіня депортация мешканців села Поляны На Лемковині сут Поляны і на сході на заході а то тоты же по середині Поляны мыстівскы Вкусня здивувало же моє респонденты роджены в Полянах агнеска жыючы в селі Остапє підволицівского рейону Тернопільской области моє респонденты уж были великы коли выізджали зо свого села а не памятают жебы дахто оголосил провыізд до Радяньского Союза Не памятают жебы хтоси зберал ґаздів аґітувал заухусял єй хати Дивны мі то і Анна Штельма і Михал Ґрузяк оповідают лем у тім як Нараз до лемківскых хыж приіхали польскы Возы і Полянцяне мусіли одраз ся выберати Ріжниця лем тота же родина пані Анны в тот страшний ден была в сусіднім селі а родина пана Михала такой в Полянах Но послухайте як то было То што просто пришли і выселили для свят ци зас нам ся не оголошали ци не оголошали што не памя Вы знали же другы села уж переселяют Не ту пересіляли по мойому не будут такой хыбы на дбаня на ся славом нацяли Перепом ся <unk> пересіляли богато А в <unk> ся зне було не наю ся буду Далю ся на сявыся Не выселяли там але і дальшы селят там десь версні там на стациі были ціось Деякы тамты сіль блесє ся нока были на статі тамты на потом приверли А ту близко тых тихів не было Но богато ся в ся війну <unk> богаты бы самы сами поіхали тут дорозі В <unk> пред фронтом ци по фронтів сами фронт самы фронт там де то ся москале нагыны згорували же там добре ся пересвилят тисят росів коли был за фронт <unk>пі так было нашого села фрон был і богато Люде пішли по другых селях позали хати пішли по другых селах там де ся фронт пересвіл за там каз відтам ся іхали вербували доросі бо там так добра там фронтка ся насвіл іхайте тудай погат іщы не дочыкали Бок фронт перейде а юж выін деси там децку облятні про Петровску донецку богато было выіхало жы а потом ся як мы приіхали нас выселили нас бартали ся богато надсет свідах вітанти Патам ся богато поприйде до тамтого бласті сюда Все довідали ся высели а над прошто пригосовы дам хлоіхати Але даякы мешканці Пулян якы были вывезены на захід они вернули своє село то што на захід были выселены мало было на захід одвезе наднаю Кілька там родин буду ся нахыляли А потам ся гыльнули Но гнас ся пару родин рушыло но чорых бы ді увезли А тоты што ся рушыли Но то там вчас полячыло ся Полетіл бы м на край сві Та як то в поли Тат ге в гамерицкій кранжай видям моя хыжых Лем жаль митьом моя хыжны лем жаль митьом моя хыж лем жаль митьом моя хыжны привелика кліб не мож наробит хлиба Мужымо своє жальний во своє вас сой што Вас плакал три зем жальме вас жайва мітьом моя стражыют маличка з няньом нас бідон Куц нас бідон поєд спи нараз пришли і повіли же зараз будут вас выселяти ци дале якій си час ся позберати ци я до потяна кажю як пришло войско і хіже привезлинали хіже іх заперай ся А вызнали же в тот ден такій буде На м не нари по мойму не было тако Не хоціт не хоціт бере ся кажу пришол то ся няньо там ся з пересуш не повіда бо шо він каже Тода Цезара каже вынесл і стала стріляти до пуга А якій то был вуєк Польскій польскє власко бодкє прихладило Та і недуже такє днота ся не дуже такє пошобраті бына нас долго стояла Прегнали фіры войся берей ся липсю Но але даякы люди ся лишыли Бали мале ся лишыло Яку не сховали Для то што мали троха данні бы польска кєта троха Ци фамилі циятель знают шо але мало басну ся мало весіли Кажы а потом після війны Німец на ся приходили поженили ся там трохає своє люде і сели Мы якы вже нас вороблику поселили до поіздда і мы ся мали так добрый поізд остатні ван чыстенькій выділене нас было дві родина м пришол до нас ксьондз Він колиси был гнат буде він был святку гій І поляньскій кйоци Пуг він ся называл Янорця Кєса Кавалівскій єден а той дольця кєсо Пуг они приіхали може были загружены во роблику Приіхали і кажут так до няня Ардан слухайте вы мате єден валан доіхати до Львова жебы сте ся розгрузили Найвас учепе во Львоі Бо мы Вас найдеми Якых слів ніколи не забуду бо мы вас найдеме там Але так пріг то были грекокатолицкы православны грекокатолицкы грекокатолицкы єден брославный Пыто Вы повіли же якысы два священникы пришли довас доводы значого села єден Так значых селах єден полухця писал а другый кабарівскы то він в болданьчым селі Пол не знайте жыт полянах праві Они пришли до Волона і што повіли Но жебы свьові одчыпали вагон бо мувас найдене І они сей пішли Назад додому бо они не іхали Они не іхали тоді як і мы оникі прихли сказати Ней они по тым у Львовіт Розповнали Пріхали до Львова Кажут так родили Худобы неє робочой зерна нея пуга нея того невота была дурно робота Та зыход гляда робота на заводі давде рок і вьо далі є далі далі і далі Пріхали мы за Збрудж Боже коханий та де мы ідеме і дальше приходят із мужчына як то переходят з вагон здянут на другу строну Мужчына розказує і все розказува правду як той єст в Русиі То мій братятка Даляка єст такий каже дурак памінтна плюкер А він вшытко правду бесідувал Як то єст росий Але приіхали ме ся потім опинили білеівці в риюні Одяска одраз ріє то выльгові не зохтіли выходи гені ні ні то самы не зохтіли м ся на як же жда Самы подумали же підете дальше ж там буде што найбуде ліпше а там было яйде А просто же в місті не хотяте быти в місті бы вы привыкли в селі Ні тоді біседа не было за те А я хочу чак я знаю чувоси поіхали дальш дат ся поіхали я зріхали таж бруджы просию то А буде ця вчора на верта То вы выіхали до Одаской Областы і то была яр <unk> рока і вы як выіхали то іщы іщы война ся не кінчыла іщы Вы як выіхали то іщы в Берліны не то в Квітню да Выкліт іх ся не да Но і приіхали сте до Одеской области і Кадрофысты Діляів діяівскій район был оселисти Бієвка Біл там то бы ры То было дві установкы дід до Одеслым Там было водопровод а мы ся розгружали Станця выгода потом назвала така кукушка там іздила водопровод ІІ нас том кукушку завезу ту ювілівкы такы долины розгружают нас бабу плачу твоцний борж Выходят дакы старикы там порованы як мы назване драбина они называют гарба нас то погрожыли на тоту і наставлю зодяри помрехами Та чом бо бы плоколи та як неподібне было польовы Неподібне тілько не пуй то ону літа то было тридцет В мрі <unk> было Якму та были там там і там не є полулетя а по десятках На такым десятку на такым десятку же Як вам тото выглядало по польонох тоту тото юбілеівкы яком тоту было там гарно было Там добрі было І там были люде дуже добры Ду далеко люди гіршы были бы приіхали сюди Там люде добры были такы но называли нас Полякы Бо ім выглядало жывы спуж доіхали і опису так бесідує топав же Поль на гіночка там недалеко жыя потіл глеций карте до нас так дівчатка выцян візжайте яв же ту сорок год Я до нині Полька І тым каждам же чоловіком тузала з ґряівкы то Полячка ся А дум же не были Полячкы а Лемкы Залежыт да прийшло так насвоне Так то поідыхали сте Дугодасской области і як долго были стетом Як домы не были дугу В році Мож ту Мо чу выіхал нозофіт Ци нозоф доказали што додому будут діхати ся Як то казали ну люди пустили так як же будут пускати додому та з устапє тілько родін выіхали до граниті Кінний твіраний І вернули ся назад і не пустили А хтоси повіт же мож ж можда одрати так І хто ся по такє вказати ся І товды ся повертали назад Аби як раз ся зверали ж на двір якы звіділи стінули частыма людми же ся вертали з границі і они ся вернули тот до шла пятві сестры і ту заняли гай то ім же Всі то сиділи а потарали на Лів А як уже великы колоспы то буде уж был ліпше в Львові То же схібыл выльови тік я бы осапіл Ваша родину з ваны ся Єдны гримы ґаяны в Львові так же може там легше найти рубу до лачы тай ге Дати сой рады те гмм то так было но а кілько вас там было лодеской области то были люде лем в Плоян там разом з вами были ци зносовы были дві родины вноштовы были дві родины Репак А другє як тир терпал може Репалит бы бо богатый господар тужы Лемкы братя Лемкы жлізнами зробили же нас вшыткых Лемків з Карпат выселили з Карпат выселили та по цілим світі тепер ся нам трудні і з каждым видіти Розышли сме як дашечкы з гнізда юж ся не зыйдеме до купочкы ниґда Наша лемківщыля лісом заростає нихто лотім не зна Єден памбіг зна є Нихто о тім не зна і не хоче знати докай Лемківщына буде зарос стати Заросли нашы стежкы густыма кряками Кадиль сме ходили осыма ногами Кадиль сме ходили більше не будеме Наше лемківщыно мы ся тотя ниґда не вернеме і с То вы одраз приіхали привезли вас ту Ци вы могли выберати деы жыти ци вас кєрували в остапє і в тапє і піже могли могли бокой вола тіле нас там сильно Полякы Ліскы хтіли жебы наіхати коловати але ту бы а такы господары нібы на те што троха ся брали до кєруваня і не хтіли не дне поєден на поділя поєден на поділя по на поділю хліб на кілью казе і недне везли на свида просто потам Іваты ляшати ся ниґде не хіли по тім Но пригальны святой звідтен тот Ефіры приходили на станцю і заберали і тамкажде поля котры то на свою хату віснат Каждий Плояк вюл на свою хату а котрый приіздил кєнь по тых люди Іпакы він выізділ лишол то вшытку хыжу лишал вшытко На святкы не лишали популякы мали розносни мале фіры мали коня по фронтів нас не было філи никоня ніц кілько чужы Полякы приіздили по нас а ту в каждым коні мал фіру пал ся берал заберал ся малфів гел він нас ту нам ци там пару курів пригали цінять бо не было ся дале ся роботя бо ся бараля не будо ся потам чым видувати тай попредалем од калям фохыдовы майже неп не приведе ся да Полякы заберали вся бы хотіл і кунь і возей сьомал сьомал ся заберал лімпя была вільны заберати а натне было шо забеляти лем де трохы зелена ся ліп Якых ляхів троха ся наводну хвіров ся забрала цілу родину Ном не дали взяти зо собом нич Тот як нас вывезли до вороблика на фірі а цішавючы скринючы то дем пярєна о такы вахы і до вороблика нас вывезли Выіхали тату мама і вы ци іщы де ся дядьо іхали Дідо дідо іхал разом з вами або баба баба безлявы ронті траха і ранило з памне Не было кому ледам літяти бат німті там понімет то там ся бантажувала іх трохы так помбели після піця рунто папа Та дідо Еты мама я приіхали жыма на єдні філі піхали Припоминам же нска зас у нас в густях Подянцяне зо села Остапє підволичыского района Тернопільской области А чом зас і зас кличу іх гев Но бо і Анна Штейма і Михал Ґрузяк барз дуже памятают і знают оповісти Но і бесідуют іщы дос добрі по лемківскы Лем даякы слова ужывают такы як місцевы люде наприклад на жену з лемківского роду ту повідают Лемчыха а о мурі гварят же дахто штоси рюк по лемскы Нореспондентка Лем фм така прикра же все ся вчепит до якого слова Це коли співали цика чудуют ся люде чудуют чудує я ся нашы Лемкы шануют То дівчата на стрілі співали в тім монастыриску цуди настерску а як Аліх там было бы там там може не вшыткы были лемчыхы Оле іх было до багато гарно повдержане Ну Але што хыби было тоту слово по лемскы дак повідали дома Ні А я вывідалим А во же не ся каже з Лушку Венчыху мо бы ту выдумали такы татака там жеру ждожкы там нихто не казал Украінці ту так выдумали гладят Лемскы Любо то тут одповідают Та то тепер же трохи як Лемкы же постали до горы а на початко як приєхали чут был Вогнецкы жінакы бы нині лемкы же перебывают іх і Лемкы як люде ліпшы Так ны говорили же Лемкы є люди ліпшы Може і скорше пробачыти хоцлат мы чаше і не подават але а Даней там та не там абы добрі абы добрі Толе Лемкы были господарі а ту месне в то была дідва нас ниякій господар не мал жебы вымали єдну тилів од воза а я другу Жы бы мы ся так стрягали нас того не было Я был барз бідний до міг не мати Як той не мал нич то він так пишол друдити дашто там там зворали тат кусочок землю Та А таж бы ся стряли є мал то мож два клуні а так то єдны бізили Но а отуйо хто понімал Мыч A Припоминам же бесідуєме днескы о мешканцях села Поляны Поляны Мистівскы як іх выселяли до Радяньского Союзу як зачынали жытя в тотім совітскым раю На Гличыні повіні не было зорґанізувано колгоспів а аж за два три <unk> а нераз і <unk> років До того каждому з переселенців якы замешкали в селах приділили кавалец землі Але одраз призначыли і платити барз великы податкы а іщы державну позыку То так як бы ся позычало грошы державі позычали ся але не по своій воли а з примусу Єднак при орґанізуваню кульгуспу каждий хто тадель ся вписувал юсь ся звільнял од податків То специяльні так было зроблено Але хто ся описувал до кульгоспу но то чысту тратил хоц яку свободу робил ся рабом кріпаком од него нич не залежало Роботу кульгоспника фіксували ріжну Могли ден роботы записати яко трудо ден то ся на трудни рахувало а могли два дни рахувати за трудон ци три як начальстві ся хтіло Кульгоспник не мал паспорты кольгоспник не мал права выізджати в якєс інче місце на жытя і дуже іщы было такого же кольгоспник не мал на тото права жебы якуси дати сой рады голодны кульгоспникы крали Наприклад зрізували гночы колоскы на поли Єднак за такє могли і заарештувати і до збіру выслати на кілька років По селах створили специяльны ґрупы якы вартували колгоспне добро а тыж такы якы мали бы і мати ріжных ворогів ряньской влады уни звали ся істрібітільныє батальйоны істрібітельны є значыт такы же мали бы нищыти або як по простому іх называли скорочены од істрібітельны батальйоны стрібкє Они носили збрую і при потребі мали право стріляти В такыту уму вытрафили нашы Лемкы Не раз до них влодне а нераз ігнучы приходили совітскы представникы і выбивали континґєнт і позыку а одраз по них приходили другы візитеры партизанты з УПА а тоты ґрупы велиціні діяли до середины пядесятых років І Лемкам спочатку барз трудно было і якоси дати сою раду і навет зрозуміти што то ся діє доокола як они бы мали ся заховувати Но то мусіла єм дати ту тотот коментар бо може молоды і не знают того вшыткого но а далей най оповідат пан Михал Ґрузяк свідок тотых пудій Едай прихалето ге Было бы дідно там поля тоє дали зараз поля треба давати контирент податкы великы авмято приходили заберали тірти ляхтіхо ті зерно кє було ся в мотіль приходили Тянка ведисте і кі всякы ті начальникы по гноцями ходили та поряком а то ся было долго тата господарка нияк ся не выпла не обходила по Бы вы мали здавати тільку державі же вы самы кінці з кінцями не были з жес вести постат а ся о <unk> рік попасуха <unk> рік голот был троха О Яне б не безвели ся на тоном приходили але забы запытаток треба было давати то ско скоче серст тра было стават скіру а кожа зах без скіль ся мала быти То хотіли малес тілько серце здати тілько скір але нято треба было стерном або цім то выплачувати І треба здавати барабулю тєбулю морку для поставку і фот і ферновы безден жнива робили косили Везні молотили ціпомрано віз на контензерно там пірут і двіря Акє быгар по там <unk> році а так само кого ся настал так само не платили ніч пару дак то были три до дні Труды дні треба было і два дні робити на труды ден затам платили по <unk> копійок аж оголошени на труды ден выдавали цілери грошы не выдавали А як І ярна ося нас там ся по пару кіль на тоге крали люде єли де на роботу де ся дав де видили сме по ноцях колоскєц різгували штоб молотити ся бы з хліба квысперти Но такє то было жытя толе Бо дома так заплал ся так бы там мал тілько поля або глася не там податок заплатил та ін там ся бы наплатили ході десят злотых ціляків то податку А там роби хлоби хоц наробы абы за певны податок заплатити ся А так пронимали ветяжко бо терит єст якы пеншызне не сплатили то пришол якій лях забрал ці што пришли забрали ін Як то было Модале пустям податок най заплатил тіж Приходили тій заміс міс з району вешол ба сябни не было скрини по скрини Выберал лякаляхы му підходили заберал іо затори збеты мало выплатила власены сасили рік купійкы зерно то я бы но придавали по пародатно труды ден Най кажу хотіли сме ся яхлодів ноцями кы я пічнева колоскыть різвювати Пульовы були і мали по полях імали та ся та забрали ся впадали докол господьожыли они пильнували тах Были так то так звали ся пульовы Пульовы так А той коловако там давас людво каляр ток польой не дай до пети а він каже А они хіба носили гыбо возєли ся адно тілько не даных было штырьох тых польовых тумашым тя но они тілько насвязат шолысі і каже ся оскрадыте каля сят не были хотіло ся тримати якы гусаркы стело не було ся давати ходили за коласкаво ся обсывы глапали за соломы не давали то самы іспы той польовы ноцьом польовы як глапо ся з працы то єст верачу ся абы стягнул підпалил і ся на дав якє польовы були твори Ну а як то было Лемкам Лемкы до того ниґде не крали А ту так грекокрасти нас Нято так порываты так мусіли привыкати бы хіли бы хватили Нели сме на тямиту сусідикы сусідкы нараз і хто сусідка І тале і там далься сме берали так і сле по полях ночы дали ся нале колодкы Со солому ходили тоже полями дорогой не пішол бы де ся бы дорогы влапали полями нашли отай підліхайте тамты да так подаме ся бетому попашти з тым солми О Были стрипкы ту в селі Были Были зна хто зо своіх Были ци якыси прислали Зо своіх та были тым была то в скаляті была там де казали мітьовка танка ведесте уто приходили зо села і што свосела няньо тоге был тех трипка Же ся нях ішол до стреків Забрали забрали Тавыти тами ходите тіж врити примусово То промусову забрали так Я не зна дума примусово Хотяли торохувати де там посіль рады по селі тали карабінат і двогатьох маль той кавалок селя там тругы нал кавалок селя мали по нас ноцю ходити по кажду нісму Та кажду ніч ходили Нож было повісти жол жы мам і Не можна Детана то не можна была Бодатся зразу там з центру на спривіс той фірмы там де далеко та срада была На ся оддат там пресвятисти мілицийонерці тєнка видисти Задзірни ся бо треба тамта спітик по покойс кольпы по когось або то еходили і потам звід там тато казал а в ся тіж не буде пізнас дальше жы потроха Хоц находил што раз там ти мы потем сюда перешли Але зо стрепів хладил ся но іх ритил Но але што ту за роботу Тай наставляли о том приходила тенка в десте там радия ні было богато та ціла рота приходили Заберали є гесли по другых севах там ні бы бандерів тіж шукати Они глядали бандерівців тоты бандерівці Доправды были Яправді были аж тант але жыдили як легы Іважняю ходил і мати бандерівтів Ходил ходил та і што і зімал до кого Акос непекого де Но та так вла більше менься ся знали сліди каде они там ся парахуют та ся так там хоц перешли до хаты там тотенкы де сте поселали тых третків де там прорили тамтам вышло до сінах до хатый каж нема никого ци нема никого хоц хоц там буде вказал же там є Моі наймилейшы як нагнеска думам же дост уж того што вам оповіли о выселіню Полянчане Мыхал Ґрузяк і Анна Штельма Заваруй Боже жебы такє доколи ся повторило Дякую ім за оповід Але то іщы не вшытко о полянах мистівскых маме для вас іщы дашто но а на разі будеме ся пращати До села Остапє в підвулочыскым реґіоні до Тырнопільской области запровадила вас зас Анна Кырпан Оставайте здоровы моі дорогенькы но і до стрічы за тыжден