Archiwum
łemkowskiego radia

Всору сы был Подкарпатя У першой части передачі Русорусину Пудкарпатя знамний вченый історик Володимір Фенич же скаже про суй жытейскій путь його путю науку Наш герой котрий зродил простуру мутной сімі на Вынограду сінє Дниз Береусина мал дяку на зачатку стати Малером айбо з нехваткы о школюваня в маярстві не знал еґзамен по жывопису Твердо рішыня быти істориком пришло од нашу густю у старшу шкулі си жаданя доказати має наперед собі што може добыти цілі Слухати таку і чуть історию студентскых руху самого Володимира Івановича ум повідат што до соспільных <unk> девности руху ХХ столітя ставил ся індиферентно оту думну студенту Юмбуру і выкладацю Ужду усиді з того участву лем При тому лжы зничній позициі герой Русу Русину Подкарпатя Пан Фенич дає оцінку выборам референдуму і вшыткым політичным процесом того часу Степрутуют Бруту такой споминет Перебываня в Ужді професора Івана Попа роботу созданого ним у <unk> руці Научну Зидатівску Інституту Карпатознавства Ужду в цю слухотилі учытелів професуру Історичного Факультету Ужду Томаша Супка Володимира Здоружду Григоря Павленка і другых лухите голосу Русиду Подкарпатя Володиміру Івановичу выродили ся на Вынограду Сні коли гоця так комітат Но і є разниця в тому якой селошол малюцюзнину ци выродили ся Уді Трусни ци Винограду Фанчыву <unk>ra<unk> Но направду я думю каждого чловіка якій ся родил у такых обшарях як наш край де змішені разны культуры разны реліґіі разны народы може быти дакілька нараз такых рідных уцюзнен рідных своіх думовин і направду мене фактично вшыткі котрі вы перерахували вшыткі є моіми частями мойой біоґрафіі Ну позерайте єс родил <unk> септембра <unk> р в Севлюшы то значыт нинішній выноградів А пак мі нянько із Шашвары або нинішній трусник моя мамка із фанцікова котра так ся є встало допустит ку його не поминяли То значыт я жыв і в родиців мого нянька у Шашвары в шофличне село Русиньскоє допуститку а пак жывем і досточасом жыл направду і в Фанчкові де родикы моі мамкы мій снодюпол нодьмо як ме фурт казали по мадярскы то значыт мій дідо прощаня як за помамліні никус не знал говорити лем по мадярскы не наєдну абсолютно бесіді він не говорил Я думаю же він розуміл много што по нашому гей мы казали в Сафурцю позакарпатскы ци буде по русиньскы або він ниґде не говорил нич лем в сєтско помадярскым был реформатом кільвиньством то значыт тоты діти хто в румкы його я допустит куто же мусили говорити і общыти си бесідувати по мадярскы На кілько мы знов признали тот язык ци не знали або за мамку я фактично є Мадяром бо по материньскій ліні якби ся тота народніст означає І коли я пішол першый класник де нико не повірит а пишу єм першый класу Шашвары в Трусникови а там были лише початкові класы на тот час тепер уж є <unk> річка то были лише три річка начальні класы но і мало ко повірит што я доста тяжко говорил Поляшу набороті о ґрупы Мадярскы май найліпше і говорил бым по русиньскы ци по украіньскы ясно што но мене є уплетено у мою начальну біоґрафію і мойому начальному жывотови то ті вшыткы три локациі в себлющы деся офіцийной роди бо то мене записано у мойому свідоцтві проджыня Допустит ку першы тоты сім років я жыл тотамто тамту фанчыю то в шашвари товнянь товнянька дома фактично розумєте тото мамсяных батьків то з я жыву тиків нараз тут самого зацятку полілінґвістичному обществы середовищу нараз бесідува єм на кількох языках і думал ем таку і также А пак коли пришло ся іти до школы то ясно што такє має быти в державній школі має быти державный язык страшенно люблю украіньску мову дуже добро уміл гворити украіньскою мовою честую літературною стандардной кодифікуваной і то для мене є велика чест бо твоє правда це дуже богата моло Але ясно шу коли діти ся учыли у шкулі і я в тым чыслі перші класы у шашвари по тому же найстарші класы і так до <unk> бо тот товды тут о нашві учыл ся десят класів но то говорили медже собою каждый коняк бо бесідувал лем бы ся розуміти бо то значыт Позерайте в школі в Шашвари было такоє моноетнічне середовище бо там жыли Я думаю што в упшым жыли в Усовному Русиниці Украінці і не ся розуміли там не было якой несловяньской бесіды Но пак коли вже пішли до Фанчыку о велику школу як бы казали ноді школо но там уже было розбити мішмаш Там были Мадяры там і сірмы або з друтинців нинішніх приходили в старшы клясы они то же мали ся дрічку <unk> клас кінчати там то значыт они приходили луты вже мали свою якусь лексему розуміте фразеолоґізмы а дашто є такоє што кєд оповідито треба было ся долго догадувати ко што говорил но А наша бесіда такуй шашварска щыто же є по свойому розумієте і своіми темы долгыми кюнь віль і так дальше То ясно што тото ся вшытко є ниґда ниць не піднимало ті вопросы же найкюты мувіть найкюты бесіди зо мнов говориш бо то было про нас абсолютно дуже природньо і то было абсолютно нормальний стан і ни родакы нашы кошли на батьківскій тоті Зборич діти медже собовны Перирві або даде якой там ниґде ниякого конфлікту не было є ниґде ни темлю ниякій конфлікт высокос не порозуміл на предметах языків ци реліґіі даякой потам были реформаты там были ремокатоликы там были православны коли си перебудова зачнала там началь ся одроджыня грекокатоликів то сес мікс етноконфесийно лінґвістичний мікс він был в каждому класі У каждому Божому класі і такых класів фурт було два або три котрі ішли паралельно то тепер уже майже найбільше є поєден клас а туды были школы досты великы доступовны то знатя діти ся досто добро розуміли І умер од самого дітвацтва мого од самого народжыня в самых першых руків мого жывота є як раз заклада на тотой мультикультурализм Не якійс у книжках учытаний неякій знавязаний з кажому політику ціязыкову ци освітню політику державы ци той што умер в <unk> році ци нашой Украіны зараз а він є од мене уднороджыня То значыт Я є чловік якій мыслит фурт у катеґориях І а не або або Або ватьвать Нє мере ватьвать то є непринятно Длеме є фурт фурт є принятым же ты є ты а я є я тебе люблю такого як ты є а ты мене маєш честувати такого як ятси на історичні культуры то же інтересний вопрос Не ся мужу вже ясно говорит такє то было Коли мож бы я то так не повім коли мє красу тот цяску ле поступал ну допустит ку ґрім правду Тоті діти котры кінчали школу а як інчы школу <unk> року В правді быти уж послідній клас коли входил у школу є добрезнавшу будити ся на історичны Але перед тым я направду хотіл быти маляром і після <unk> класу то же мало купу віри бо я сам уже тепер не вірю Я ішол поступати учылищы Прикладного Мистецтва так месо туды называло тамтуды был директором учылища авженині давновны Біщык Борис Славка то был рідний брат по тому ректора нашого Ужгородского Державного Університу проф Влодимир Слевкы Но і після візьмого класу коли пшол ся <unk> я малювал дотуд лем простимулівцьом дому де ниґде не мал фарбы бо в правді кажі мызоты жыли так небогато а мож ближе казати ж бідну Но і што такоє акварелі што такоє фарбы направду я не знал це было до <unk> р пришол сюда поступати украіньску мову диктант Яздав на пятку Рысунок він такій был такій был еґзамен з рисунка то был постуму Яздав на четверку О такы в дуцінкы став невбальной систем бальной якниз А пак сам жывопис котрий треба номелювати яблику остал графін і стикул полувку вды треба было вшытку указати а тінь падал того графіна котрый была тыкане допустит куты притемлюнны дукус біля вшытку то треба было передати а фарбами до ястове дістал дуйку Пішол дум до орницкы Небісті кому у бриґаду дорожників у Кугози і ціле літо же пак два а неполни місяци я покрубил і зато же был урок великій урок Правда я вшыткы ту тів моі малюнкы які я малювал дутит я направду з того Ноґуря траґедиі моі першый жывотові ту была моя траґедия Яту вшытку спалил Абсолютну вшытку Ничым не лишыл нич абсолютно нич річте о тым казати што яґва ниґда Мене якыс так было знаєте фурт жывотовы шыкі Дашто мене ся ну такаж цілком не получало Я тоту шмарил вон є ся ник до того не вертал І сеє перше етапу мойому жывотови то значыт я не стал маляром но а затопак <unk> рокови я пішол поступувати Но Але был єден мотив страшенний мотив Дворідна сестра мого нянька по його лініі чытирка з істориі яка вчыла мене в школі новціли нев на єднав было досто часто учытрі ся міняли але в наме яка усе о послідніх роках мого школьного жывота І в наміні фурт повіло же Ты ниґде не будеш істориком ниґде не поступиш І представте собі чыто в ней было штось такоє о шкід я поступлю та верну ся в село та пакну буду єй путсиляти ци буду занимати єй місто не можу повісти често вам Бо може быти той такоє спокійно можеме так думати же она собі могла так думати І приставте собі унами ні в шкулі кладе четырку непятку з єй істориі то значыт мене летит медаль тота сріберна якє называют бо на злютує не тягну в якы так як є Но Але од того што мене летит медаль преставте собі мене тото так заіло страшенно заіло Што як казав нет Я докажу но докажу не Тобі бо я ниґде не хотіл никому доказувати по нише Я докажу сам собі Ітуды но няньку м навозил сюди мало підтягнути історию Ужгороду єдного професора Аленів же невіщы кней спустило царству Небесноя то был досто добрий учытель досто добрий педаґоґ якыме неновців мыслити тобто выкласти подіі даєко лоґічно і так дальше І так я поступил І коли я поступал найстрічти то были три в нас еґзамены імно тоту рік <unk> были три еґзамены і еґзистувала така як бы девятибальна система при зарахуваню до університе Но то значыт я здал бы ся назвал соспільствознавству значе я здал його был на пятку пак істория Сдавала ся кажін так як є я і здал бым не чытырку і того миністачыло то было доста то значыт ял же твір якій был третім еґзаменом в <unk> р го не здавал І по демальным системі я так поступил нас так поступило было тлю ци пру Тувды на тот час абітуриянтів но і дальша начальса практика дальшы студен студентскій рукы што є золотыме при каждого студенту На ваші студентскы рукы трафили лже сі мітинґы демонстрациі вшуд русиньску звіденя то же областну адміністрацию як выдо зоставили тоту О честно по ім індиферентно я абсолютно пруто ніч не знам крут ся з абсолютно щером По перше ну допереду я был так выхований дома што наприклад участю даякых такых двиганя в такых рухах якій є громадскыми чы якыми соспільныма я фурт держал ся так доста збоку Ну абсолютно індиферент А тямлю на другому курсі у нас была воєнка то значыт воєнна катедра яка є низкє но выходили на воєнку то значыт цілый семестр допустит куди курсу то так было од першого Но або якій товды был состав студентів медже хлопцями нас было лише вісім які наслужыли в арміі Вшыткы другій то значыт більше іх было до <unk> або <unk> то вшыткы якы одслужыли вже службу в арміі і то были на пару років найстаршы нас од нас в дітвыків по суті розуміти зеленых такых смаркычів но і ясно же вони началь саботувати были воєнну катедру боды зайшло был такій порядок што ну а служыти я не пишол бы <unk> р вишол бы Лукас Язова того міністра обороны дметро по моє мозвали і як раз він вышол в роді в Апрілові ціл майови а я ся родил в септембрікну мене то він спас ударми Я не пишу або моі хлопці як зовну зачынали си вчыти дакоты куди ся родили уты януара до мая <unk> руку тов не пішли служыти арміі Мы так розышли Но і коли были ту ті наче саботуваня той воєнной кафедры потре было ходити в воєнный фурмі треба ходити пут стрежеными треба было ходити убытыми хлопців товидно Дюґоло а в нас были двоє Афанці якій служыли в Афґаністані Но є али не ходити і повіли тоже нам же кєд ос піде то буде ну І той кы зграла тота комплиментарніст тота солідарніст ци хлопцяця то мы тоже не ішли Но і я тямлю то дес был уж новембер місяц майже но представцы своімы два місяци так гыртеленно не ходили на то а никус Но і пак я до ме ся признал хто в другым курсі Віцовы і в нас як раз дома был його рідний брато Мінашко або мій терас топла або батичку як мы кажем батичку дома Вите як по різному мож повісти на Закарпаті про одну і ту саму статусну людину дак смачно і сякє сякє так Но і выколи то чули то я такоє дістал бы тоно в нихну моральний такій тиск страшний што на том на чавыти хлопці треба ся вертати треба свертати ничі з того не ушло Пак ноді стали великій остракізм на сесиі Зымовів на другому курсові де преставти каждый еґзамен приходил наслухати парсекретар університету Іван Захарович так приходил Василь Варич проректор Університету Бінкуріру Стефат Пак диканту добыл в нас повлянку проф Гьор Васильці Но і ясно еґзаменатор і асистентик і віл На каждым еґзамені сіділи чытыри професоры доценты якы тебе слухали Ясно што много кого не мал до тых предметів ниякого одношыня но або дост было зазвідати одному з них тепер уж не буду казати з етичных дакых міркувань за дашто но помню ниґде не забудут з дол середні вікы нашу покійно любимого дуцента Томаша Михалоча Супкавін допустит ку был сами Сивлюша чыл ся колись в Москві аспірантуры там закєщало в Академікы Казкєн Єден з тых двох фывників великых медже было вопросів не было про Анґлію там в <unk> <unk> стріті вчысні уже было звязано але крас перету анґійску революцию Каже мі а яка была крыша на весмінстерску буполяцию Но там де уто урядовий тот квартал курлі тото вшытко но так ся того знає яка там были крыша ці мобыла з тернету розуміти ци солово што з солову не была або я не міг хто знати Но каж видате не знаєте середнівікы Направду не знал Направды не знал Но такым діставчытельку посереднівікам Но я і се не было ож якій урокы як бы застережыня од яку од того бы сте ходив не брал участ Я знал я чу хлопци были много до молодому Крыльови народну руху Украіні Не было доста симпатично то чути бо дуже много страшных гуманітарів нашых і філолоґів у той часі пойсторикы розумето то ся утрудила пру світа общество Духновича єдно было русиньской другє было украінофіской ці украньскоє были сткы батли ілоґічні то гурту ожетку в обсязі там выжытє де жели то фурт по тоты збесідували Я дес брал тому участ в тых бесідах ясно бо моі хлопці моє цімбровы єден был там другій был там то была якраз тота епоха де ся отчыли Шуфрич Едік бул ти не тоты Шуфричы дарезумете ди бал лихый ну земреме дост радикальну таку позицию особно по одношыню до нашого краю особно до русиньств і так Но і то не мож вказати же я од протониц не знал але активно і далекой участи Да я чытал новинкы новенкы скажімо і русиньскій і украіньскій І бо наша професура дес была заанґужувала на товпу світу то в Обществі Духнович то Кыжымовиків з осых радах Подкарпатской Руси і так Ясно в рудным раді то ясно же я про то знал але я активно не брал ниґде в тому ниякой участи Но і так же рік коли пришол бы то самый был переломний такый рік єщы был студентом поздрайте то я был студентом уже нущы на курсу бы тут не было бы калаврів маґістів то были пром специялісты Но ясна річы ішло ся про тошо од референдум треба потвердити акт про незалежніст державы Про то што бы потвердити акт то даже бесіды не было то даже сумнівів ниякых не было ни ни в кого ни в мен ним мойому курсови і так дальше ІІ вопрос то што тыкал самоурадной териториі Закарпатской области то знач друго його вопрос якій был у тых бюлетенях котры были <unk> децембра <unk> на референду Айкій был унесений на референдум Но і ясно што може товды фатьовы такі мало же будучні мало што зрозуміли што но з єдного боку мы низко потверджуєме хочеме жыти му свойой державі чы не хочеме Попро ся дискусиі не было Всі сме хотіли жыти у своій державі без Советского Союзу без Русиів дає бы си чувству знайте тотому у тот молодыщы час шо ну не буде в нас добра і з тым сусідом нашым сєверным нашым пілнічным Ниґде не было хотя тота істория котру молчыли знаєте в на тото не писала бо ясно што были советскій учебникы з істориі там не было того там был братній народ ішол парадиґмів концепциі того переяслівской рады Богдана Хмельницкой з Украю Михаличом у <unk> р браты старшы браты молодші браты і т было тото але мы уже были на якрас на стикувы Коли перебудовы коли зачынали ся одруджувати нова істория нові імена котры были запріщены до того часу зачынали тотой літературі чытати хапати кажду книжку без разниці ци уграв ходу по Рускы наприко того самого Рыбакова ци того само розумете Пастернака ци Ахмату ци Солженіцина Чи украіньскых там зн іду тулю порозумієте отнуху Голодны были людин і той была тота молода інтеліґенция яка направду было голодно голодно была то книжку свіжу книжку і понятно шо коли пришол от тота дилема же ци Ты подержыш подержує ме і каждый голосувал же а і так же само я Другє вопрос то што стоял тыкал ся выборів президента Ту і є думаю і мушу признати ся якы бы м мало был май зрослий на тот час бо на што мен было <unk> років бо товды я бсоты проголосувал зо Крувчука А тепер уж ушто процентів треба голосати за Чорно Може быти знаєте іщы і з за того што в мойму окружені были люди якы мали дуже радикальны взоры і страшно могли радикалізувати ситуацию но сам насправді Вєчеслав Максим Чурніль не был такым радикалом на обнову пак він был доста лібералим был за еволюцийні зміны але він хотіл другым путьоми то значыт він хотіл што Він хотіл жебы Украіна зачала честувати каждый реґіон то значыт він даре концепцию федерализму Украіны Каждый реґіон має свою історию свою культуру мож быти розвивати своі языкы Ясно же у рамках лем єдной державы то значы зєдну державну мову з єдныма державныма суверенныма кордонами непрояку автономію нейде ся не про якый скажімо нейде ся сепаратизм але треба центр У його розумлінні Кыів мал дати мал дати реґіонам свободу а реґіонам але цінити як добрий жест у центра Я направду тото не дуже порозуміл і не дуже то уцінил Тепер цястом шумувал уже взровці си на хлопців котрі нукы ме так маленько перекривлювали або дуже так гостро брали позициі чорнову ци я думали же і товды і тепер бы каждый повіл такшы А товды в IV в році коли розпадал ся Совітскій Союз векій был фризик же може сороспасти вшыткы не лем на Паздіря пішли пятнадцет республик а можут быти і ублизці і лем зато може быти я был такій більше центристом быльше унітаристом я бы повіл так же не треба ся сукутити ліпше давайте раз най буде тыкує вшыткє в рекыші Ном пак будеме видіти Потом пак мы увіділи што мало вно пішло не так але направду я думаю же но я говорю про себе про своє тото што я держул себе часто на серці же мені тото не дає мало спокою треба было подержати чорнову треба было рызикувати Тым більше я не думаю што тот чловік котры стал президентом і буду пустил до дуже богатьох моментів якіс кєд жем там радиклизували по то нацийональну і языкову культурну ци реліґійну і дальшы но але што то за він не стало то значіно можеме лем годати Мухите голосуру сыду Подкарпатям молес мал су со свізали властих Ото познацьок новы концерт придалиі одристаня сонце Але сомнесом о зоспислі А як было о зыспислі де Ну і третє што ся тиче то значыт конкретно ситуация што стояло про вопрос автономіі Закарпатской области Буде часто казати я голосувал туды Я подержал тоту Бо направду товды позерайте Я не думаю што доста было вшыткым знати або што ся знало про Русинів ци покарпатскых Русинів ци підкарпатскых Русинів допустит ку я про ся <unk> процентів не знал Я першый раз сознал про нашу справжню таку історию Підкарпатску Русь і під Підкарпатскых Русинів і з роботы якє пишу недавно в своіх моноґрафіі же про проф Маґуча у свойому сперед слови я ся просиду знову доносит ХХ році і з книжкы же самого Маґуча то перше выданя якє мені подарил проф Бу Іван Попся аж доносит рік аж септембі То значыт на тот час на децембр Там як мам повісти Я думаю же в тому поколінні што што найсильно як бы переважало Закарпатці Закарпатци мы маєме своє честувати мы маєме своє берегти мы маєме своє сукотити то значыт до того ся ішло што мы собстаєме в Украіні мы любимо Украіну мы Украінци але мы хочеме мати дашто своє у Украіні Неоддільно не дай Бог а як раз у составі Украі Но ясно што так не пішло І я ту зараз не буду говорити што але можу повісти єдно бо дост дости чудну товпу зирує зараз Тепер уже коли мати кіну школовані нечетыны уж грамутны окей А чы был закон про референдум товды приняти Верховну Раду іщы УС бо ясно нашто было тако од першого децембра <unk> р Значыт він не был се был фактично такый знати якщественний договір медже владом на полову комуністичном на половину демократичном бо каж ім правдо якє в верхуном в Раді так з єдного боку на другого буку і з обществом з общественном орґанізацим першу очереты Народный рух Украіны за перебудову бутакінса на самым зачатку называл коли драці гости оцьолювал Но я думе же сей компроміс фактично такы знаєте у стилі Жан Жака Русе такого общественного догуру він і зграл свою роль но або добре кєд так кєд ся общество доворило із владом то чого є потом так стал леґітимным стал єден вопрос про потверджыня акту про незалежніст Украіны што є абсолютно нормально Про выборы президента нико не ставил пут сумнів што то неє леґітымы ци леґітым а пак вопрос тотш што стыкал ся туты якій был годжений перед тым з центральну владу якій был президентом ци кандидатом туди у президенты Гравцюкови кєй той кый был уж выдію обіцял ушыткым якій были на стрічі уситкым Лідерам обенных орґанізаций і украіньскых і русиньскых і всякых бжбуде в бюлетені і то не придумало в собі штоси те дахто бо це все такы орґанізацию робили в тых выборів то референдум ко держава державна влада то было вшытко зо согласия державной влады вшытко леґітимно і покуй ішло так же сей вопрос неєґітимний він покладаный был то на павзу то ся одкладал то пок сон ся піднимал Ясно же тото даяк учылед радикализувало і каждий бы повіл Одчекайте та нас надурили Но і то ті общественны діятелі я думаю у першых тів ґенерациі то старше тото фол поколіня даяко нацийонально то одроджыня мы кажем <unk> русиньскє одроджыня татого періоду Но ясно же то іх сердило і у моіх Пересварило переонанчыло страшенны єдены з другыми бо єдні воліли тото вопрос нарадикализувати другі видино тепер уже мы то знаєме Любак радикализували особно ті кто были дуже афільованы на Москву Русию і всесильно спудило і все розуміло Я бы може так точно так робил як бым был державным фивником чыту свелику посаду Штату занимал державну Я бы може тоже такно то штобы не допустити бы ся тото нарадикалізувало а кєд зараз же позераєме то направду тоті люди особенно якій были дуже афильованы як бы на Русию або на Моску позерали то скажім тота лінарна наша русуфільство ци тото Москвы фільства Ясно шоно пужало выджыл што Магаі Людмуда здали нерву айнос водят за людят за люведурят наслурят Млода держава яка ставала ногы Млодит чыновникы але кіль тут не треба показати што молоді дуку з чыновникы бо там было полно вчорашніх комуністів якє низкы стали нацийоналістами Вчерашні тоісты низкы стали біля вілтера біля попая удручся до всых віруючых якых через Катакомбу пройшли внеперші стояло ты причастя брали внепершы брали проскумедию і семеж як історикы церкви як істориі Карпатскых Русинів не вже бісивы знаєте таку же вывертало на выворот Тому я про сам уж говорити абсолютно честно З єдного боку держава сокотила ся о тото радикувато з другу кона сама проукувала спроукцувала в тот самый радикаліст русиньскых орґанізаций Існо шона мусила дашто утворити ну утворила Вы перебачте мені доста недобре або коли в юнійови <unk> юнія <unk> р І знову комы примаєме конституцию Конституцию Украіны то значыт головной основний закон нашой держы котра ся зацінит такыма словами украіньскє народ це громадяне Украіны всіх нацийональности А што пише в нас удяности другу руку перший закон про нацийональны меншыны і допуститньо якій доднес є Нацийональніст вызначают собі люди індивідуально може це быти колективно нацийональніст не вызначає у нас держава не вызначают у нас общественны діятелі Більше того николи може быти присилюваний до даякой нацийональности николи може быти пересідуваний за якусь нацийональ і ци є в законах Це уходит ся з конституциі котра лем єдным рядком ся созєнит а покдаті законом неє тото розшыфровуют І нинішній ден ото є так то значыт коли з єдного боку є тота добра конституция я знаю точно міжнародныкы конституцийоналисты такі доста якій є експерты у конституциях ріжных штатів ріжных держав а фурт казали шукраіньска конституция достає ліберально демократична конституция то она абсолютно не має ниякых обмежынь на них никого низа не хоче обмежыти єй права ани громадяньскій ани нацийональны ани реліґійні ани социяльні бо тамто же є щастя людины тоє найвыще благо і т што написане то значыт ниякє А з другого боку в октобрі того же <unk> р примет ся якій бісноватий плян перед якусь трансформацию ци переораджынь Русинів Украінців і плян Курастуно Курас товды сам куросан Федоч Толды был а я так тямлю бы дав видит мі ся же был віцепремєром якрасу тот час але то сами коло його Інститут якій по тым його іменем буде названый тот час Інститут етнонацийональных досліджынь Нацийональной Академіі Наукы Украіны якій розробляє і президент Кучма підписує тот плян і котрый як так розумілу є в єдійстным по нинішній ден він не є там є <unk> пунктых конкретных параґрафів якій розписує каждому орґанови влады што робити Вшыткым рущестном орґанізаций то значы і державі общенізациі як дальше поступати ну і допустит ку він што фактично формулює же Русины то є субетнос украіньского народу Но ци чекайте за інституцийом Вшыткій моє украіньскій народ я і Вы і всіткы <unk> кілько нас милийонів ся повставало ці <unk> я не знал мы є Украінцими У нас з <unk> р Єнові паспорта у котрых на щастя не має той клятой грофы <unk> коли было в советскому паспортови Нацийональніст Фуйце чудо як мою мамку котра ся родила <unk> рокови і має прізвище Еґрі Оронка Бейлівна записали по нацийоналисти Украінкы Но над нис не мож розмити ну ну але добре кіть Мы з деностошу року началь несоветску робити модель Украіны і направду низко доказуєме дальше што і дальше робиме несоветскю хоцытелі в ґрупі як мы можеме поступати так як досто часто поступали Советскому Союзу Про мене у паспорту выйде ся абсолютно нормо мы маєме громадянство мы вшыткій вшыткє до єдного допуститку є Украінцем І я і Вы і каждый Це так Ай бо народну ідентиту або тото што кажем нашому законодавству нацийональніст ци мінорітні ґрупы каждий собі сам вызначає засінают руку то першого зыкуну што был переняти іщы є за Кравчука І кінчало чым же послідньом якій внесен з рахуваньом венециянской Комісиі тых право котры в <unk> р допустит куже приняти тепер недавну наз Мы направду якусь у нашу нацийональну політиці в державну нацийональну політиці мы жеме якус як знати як томусиямскыма близнюками З дного боку бо направду позицийонуєме досто цивілизований культурний і законодавчий і жывотовый якій є процес а з друго боку мы штось такоє знати якіс пляны Но як Сталин колиси Гітлом якіс планы про выселеня народів про депортациі принимали путпису але в комуністичній части в нацийскій час ну меністи ся часно ся не любіт Я не хочу жебы мою державі в державі яку я вшытку рублю бывно было европейску бы был вшытко што лише мож до того жебы у набыло таку демократичну проу і жыло з европейскыма стандардами буду пустит ку а за што це і зараз мы пережываєме мы хочеме быти европейску державу цивілізовану европейску держу та направду хочу жебы так было непусямскы близнятым альбы то было так як є в сусідніх нашых державах у Польщі Словаччыні Мадярщыні Румуніі неважно кілько є є <unk> добре є <unk> є до <unk> є <unk> добре є <unk> тис до не робит пайно яка може быти проблема Мене страшенно Ґутта не бере коли особно кажутше но та Русины то сепаратисты московскє ци кремлевскы тішы люди добрі Вы хоц розумієте што вы говорите іменно Кремль іменно Москва <unk> рокови ушыткых центральновосточных державах заказали то значы запритили русиньску народну ідентиту вшыткых позаписували Або Украінцями ліпшому Случайови або даґде кос не хотіл себе писати вкраівцом записал ся із за цього імено з той кремльовской московской імперской політикой записали ся науко Польщы Поляками Словачыні Словаками в Румуніі Румунами ниґде не мало цінутой ідентичной стіни чудує на Югославіста не втратили честночні Словяне і з за тотой дурной політикы тото тратили І емрек будтей з томе А нашто мы тото дальше продолжыме таку робит Пак чекайте Кід на того же пішло кілько запустиннім щытаньом тых Русинів є офіцияльну цілу світу Но в <unk> роках были кувіт пак сама у нас война у нас фурт была якась проблема ним не перепису не мож зробити з чытаня нас першы был і пустинні з рокы незалежному Но і ме же веме нико не знає не то шо кільку Русинів Бри там кільку всіх нас єк кільку нас ушыткых єй підпишому ціпустині <unk> років мы ниґда не знали Альбо позерайте толи коли был Квіт повіли Не мож был квіт то чекайте у вшыткых державах якы я перечытал Провели онляйн переписы ушыткых і в Сербіі в Хорватіі в Мадярщыні в Польщы ушыткых ушыткых і не всі знают кілько іх є Но та кілько мы маємо у тых державах добре раччытаєме нас <unk> року бы лем тут і маєме дани на То ми маємо всього навсю якых тис там з копійками Русинів ци офіцияльно добре є досліджыня істориків то же інчой то є гіпотеза або теория маґучой чытам скємо Константіну Вычыфанич ци Іваненка ци Петранка має начыня але з чытаня офіцийной показы шол высми державах з них сіл державы Европейского Союзу Одна наша держава любима Украіну єдно є <unk> тис Русинів мало більше як <unk> тис не може быти жебы і ці люди розметені в осмі державах іщы добре што там буде пару десятків тис в Сіверній Америці вучых Штатах і в Канаді могли быти проблему дайків проблему нацийональной безпе В якій спосіб конкретной державы Но добре та Віків то добре Табі <unk> в Румуніі <unk> ся записали <unk>ouбы проблему То ті люди котры тото вшырят котры тото страшенно у тым бесідуют і кажут о то є недобре то є сепаратисты Якій чому Такій направду є чловік а при чому не лем Русин а Будько будякій Украінец якій хоче тягнути до Москвы або хоче даяку автономію та но то є кримінальный кодекс Запер того докєцкло і будьте здорові і се моя вшыткым порада Но кєд і се никы не хоче люди хотят лем честувати свою бесіду ци свій язык добре не можеме полноцінну повісти бо не маєме кодифікациі той сетила бысти же кілько я думал шій ниґде не буде но я не знаю самій мі на то позру на єву Нє Я то кышо кажу це ера або вік тых філолоґів бо той ліґвістичной революциі в нам было направду ХХ стнобрі котрий встиг іщы на зачатку ХХ стнизкы у світі коли іде ся про ґлобалізацию Коли деся про то што каждий хоче тягнути ся увызнати ту тот язык на якому тобі легше буде ся общати спілкувати не лем у себе дома не лем у себе в Кірті та вшыткому світу выделе шогут дас бы можнот быти і понесут Тебе твою ногы і твоя голова і твій жеб і твоі грушы То каждий хоче што года комунікувати на тым языкови якым знают найбільше То значыт на нинішній ден то є анґлийскій у нашому посереді або в цілым світі направду никого не знат Ном кажу так як є іспаньскій На першым місці то іспаньскій похоснованя Доправда по томе кітайскій потомем і анґлийскій але енлицькій є насправді тот язык якій колис грал роль латиньскій напри То значыт у такій в реальным ситуациі каждий ся буде што тягнути жебы знати штоси з сих языків але допустит кус сам анґлийскій Кісого позору мы будемо позерати же на русиньску проблематику або на дайкі минуритні ґрупы то не може быти такого жебы были вни проблему особну нацийональну проблему для державы ну такой для мойой державы Украіны кєд лем люди хотят бесідувати на своім языкови честувати свою культуру звычкы якій тан традиций і так дальше історию свою допуститку не давати бы м на фурт была Чи за Мадярів было мадяризовано чы за Чехів было цізовано це зараз є страшенно украінізувано попозерайте на памятникы попозерайте на назвы улиц што мы у нас або каждым реґіоні Украіны ни є своіх честовоных люди ци не было коли ся в минулому цілі істориі які бы заслужыли того жебы тота улиця то якій саґелет ци тот проулук ци якій скверик был названый його імєм Нєт ото вшытко треба знати якы коли Леніняров закляли всы першы в чынкяну теніс не маю до Сараса Грегори Обору ци для мене єден бо я заліди до нас стрічу страшно люблю і зараз понимати об прошу А чо нашых не так были сыпратисты та і за того што я хоц убы сільвай ци митрак ци фанцик был на таблиці улиця його імньом названа та я за то сепаратизм І за тых людей якы туй жыли творили писали граматикы істориі мали высокі школы учыли дітей те по <unk> років кілько ім Богдал ці по <unk> проповідували і людей учыли добра в церкві ани зла та я і за того сепаратист Перевачте мі Я ся бекде такым ни чул не чую і ниґде чути не буду А кєд кос тото горит ну та маєте Я не хоцю жыти як тому єврейскому анеґдотови коли стрічают ся два старі цимбурове там не буде мойша і Аврам і каже єден другому слухай то ходят такі недобрі слухы по Поселови ци по Варшови же твоя дівка ну така мало недобра перебачте курлань кє слугы покметва сины слугы то тепер твоя проблема но та мы так не годны же тым направду так не мож жыти Утыків парадиґмі Коли ты є білым а тобі кажут не ты чорний і ты ци маєше з цим чорну то узмирити Но перебачте Утыків неправді утыків брехні фурты кому знаєте што Тебе призначают кым і з кым те направду ниґде не тошо є ниґде не был і не будеш Но тебе ним призначают Чого До чого мы дішли кому і ся выгодно Най ся точны не выгодно тым на кого кажут тошол тебе дівка легку гуповедінка котра сповікаєш мене два сены То тот не може быти <unk> процентів винувати утыкути голустусину Подкарпатя Задумом хыжом задумовом хыжом пи росла Береза Не моду співати не моду співати мощы дерез ба заднем хыжом закумом хыжом ства білька лем співати не мод співати бомби кілька ся люде судут ся люде де я ся Но мила А ясого кума А я свого кума да води мила Вом сівціли ся ци вже были сте в аспірантурі коли перебрал ся з Москву сюде Іван Поп і озлавил Інститут Карпатознавства назвал ся около десин Інститут капатознавства Іван Іванович професор пришолы з Москвы дому рокови Ятал і доноситы бує дуже дуже куртий час як раз я товды кінчыл был вчыти ся як студенту деносту в румуриці як кончыл Історичный факультет но і поступуєм асперантуру такой я нараз і поступил у тому рокови до проф здрожного Владимира Іванович якій недавно поцілу буде світло памят при нього то направду был до Стефані Члові то значыт тот першый рік я як студент о аспірант не бым знакоми звановся но я з ним был знакомий в обсязі бо мы жыли в єдному крыльови упятых гуртужыткови якоя має три крыла Я жыл фактично у каждому з них бо така была політика кєдіж холостякы щыты жереждам кєдіж женати тыжтами кєд маєш дітину тыжвештам жымейный глубокы Я жыл на В четвертым етежы він жыл на другым етежы Мы фактично діділи ся дости часто мы ся часто общали Я што можу повісти Но епотом я заходил до нього вже Інститут Я не был в інституці не рубилым ниґда але де были фуртом одкрыты то буд чловік на толовік душа Но допереду треба повісти же тепер уже ясно же я знаю про нього більше але я бы хотіл ут того што я знал лиш товды він страшенно был інтеліґентний Він мал ваду ваду бом на руку і на ногу але анеґдотота вада фізийолоґічна абсолютно не ішла і з його розумовыма способностями з його інтеліґентніст те з його культуру Він страшенно был ерудований грамотний нечытаний Но видко буду нараз на якый чловік прийшол все такы з Великой Варшавы і з Москвы де він был редактором журналю Своянознавство Ці советскє словенознавство ся назвала єден часоно досто долго Він пришол велику школю велику школу Тут він начал робити запустев з його іменем было звязано выникніня взник зникого Інституту Карпатознавства навколоси Як тото фунґувало тоты першы рокы направду і не можу повісти венек не был на неякых засідачках того інституту што в неякій з тым рішыня ци примали ци што які там были іхні проґрамы ци мали в неякій фінансуваня на розвой гуманітаристикы допустит ку самой істориі але не лем істориі бо там і фулічні могли быти унітарніст і т не знал Пак уже лише зналу што він мусіл выіхати но потом я вже знаю чого Але він у стиху тоносит <unk> році у септембру місяців мене є тото написано його руков мал його автоґраф <unk> септембра односит року він підписал мені книжку де был редактором той книжкы він украіньского же перекладу Книжкы професора і з Торонто професора Маґуція з якым ся ясно же я ниґде не знал на тот час ниґде не чул про нього честну вам повину Хотя він уже туты приіздови конференциі діс были з невісти студен Я не был вызнаєте я не был Міні по тому розказувал леж была але я про то честно я не знал Направду може бы я не пішол кы ме знал то коеділ Тоди він мі подарил тоту книжку оно было така синьо формату же унам зараз така затаскана уміх ків політурці многы люди ся докладала до того жебы ся она зявила на Сисві допустит кой Академік Мешанич Олекса был дуже присягний до неі Ухта Василь якій был редактором Карпатского краю у тот час она вышла як поличка карпатского краю Я был знакомий і з професором Іваном Попом тотій рокы Пак мы ся виділи можу повісти Вам може двоці но не більше Єден раз точно буду то на конференциі в Празі у <unk> рокови То было раз пару раз сме ся переписували Або активно і у нас імо одношынь не было Ну абсолютно нияк Я доднес не мал же з небіщыком проф Іваном Попом ниякого спільного даякого проєкту Мы мали активных тыкых ты контактів абсолютно Але вшыткы його роботы Особно роботы што тыкали кін публикувал по карпатознавству карпатскому краєві потом на ріжных языках і Чехіі про Підкарпатску Русь Ецикопедиі єдно другы тото вшытко я діставал по тихо собі Малбу Я в фурт чыталь чытаю доднесім умру што каждий косебе уважат за ученого хоц піціцкого історика конкретно удану выпадку я він мусит зо вшыткым сидити Він має чытати вшытко што ся тычет тых проблем тых тем якій мує інтересны Не має значыня на якых языках онописано Не знаш гляда можност бы ті переклали або саму чытот язык постідкуй сцене проблема чыє ся проблемо фурт твоє Мила моя якати носиш куртіка бати Аби я собі думал ци тя снивча лова не говніме цимборику што я в німа был бо я тобі цимборику рудкє боля цілуй цін скоро змагат Гей Боже я пропана жытє моє молодоє Дятіст Баса селеноє за обнівецим борику што я влі Двоя тобі цим борику то што я ви розма ци по ха Гулюсу Подкарпатя