Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 52
Петро Чурило, 8 VII 2025
Episode description
Голосы Русинів Підкарпатя #52 - Петро Чурило, 8 VII 2025
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja przedstawia rozmowę z Petrem Petrowiczem, kowalem związanym z Podkarpaciem, o dawnym szacunku dla kowala i obecnych zamówieniach na indywidualne bramy, poręcze, zadaszenia oraz inne konstrukcje. Rozmówca podkreśla, że współczesne kowalstwo łączy pracę rzemieślniczą z techniką, projektowaniem i współpracą między fachowcami, a nie tylko z tradycyjnym wyobrażeniem pracy przy ogniu. W dalszej części mówi także o rodzinnej kontynuacji pracy, swoich zajęciach poza warsztatem, pomocy cerkwiom oraz życzy ludziom pokoju i wytrwałości.
Automatic transcript
В люсурусы был Подкарпатя Професия ковац ся фурт была цістувано на Подкарпатю та не лем на Подкарпатю В період натурального выробленя вшыткы желізні придметы мож было купити ци вміняти неістиво лем в кузни Мельник дохтор сысєнник учытель коваць професиі котрі піднимали іх люсію на уруньсиньской аристократіі А русиньскій фольклор просто переполный казками леґендами про смілого і моцного коваця котрий спасит світ од зла Рандує то што наш час ковацкій промысель не пропал а на рубо тустал новоє дыханє Тому герой нашу етнічній передачы Русорусину Подкарпатя Кович села Якускоє поляцкой територияльной громады Петро Цюрило Петро Петрович оверсний цілядник котрий пружыл нелегкоє айбо інтересной жытя має фест облюбленых занять і роботу себе на кузне наладил моцно Зато нам нього мута а ціли з заказами устроіла ся на <unk> місяцю Жыє наш герой за принципом чест дукла Мухыте голусу Русину Подкарпатя Петру Петровичу Славесусу Христу сланеґу што бы сте розказали засохташку ватства на Подкарпатю Ну вызерайте на Подкарпатю Были Никовалія были кувиці і то были такі знатні люди як докторы циліі Аюметричных неасады горсады одміцяли си і Булковацю каждому сельови то был Никоваля Булкуваць то был уважаємий цілый рік Якій єден ся робило з желіза усю проходило через його ру айдо уж людни купували был ту до той часы желізу бєдица был та не было не было і то што треба было поремонтувати зробити новоє то всой слів кузню до Ковиця Кувась то была уважаєма людина на Со ННу се старий час но а уже укульозний або совітскій на зазвол час вы кузні были Но то же были При кольгозах были кузні Коли го задержали тую назву Павлові на прутів Мешкаринців Боля кузня дідо Коваць любил так за нього казали Коваць так тепер це діти встали Ковацьови хоц та Машкаринци в них Мошкарин ці моє тьосся а же Машкарин зеле А так наген Іванів на коваці так што Но аж до вас бурпас предкыми Нєт у назву файтів не было кувиців гы перший дідок з деревом любил тисал верхів правил матаменты бил Не стоєрад носит уж ото ся з робота декабуля на асторож фактично столашнай ай посторажмай так більше любил футрованя ровань ай до буду кєриндути стет притешут кєринду а то сучасно дертечыт на порамі тризмай обіжыте Но як у нас час існу тепер мушу фактично вызвязаній мно з нишнім руковацтвом Но та у нас час як помалы розумієте ранше за совітів то было якы было Усю бурно промысловости та людині треба было якусь гружу якій родину та слів желізний болт брали прильот ісітку приварили і то была городина айбу люде Люди наші такоє не хуцют наші люди хуцют каждий своє каждий хоцбиркы Тепер каждий хоці індивідуального Каждий хоче свою красиву родину ворота красиві то істо ся все так помале адаптувало што вы сте розуміли двох єднакых городин на село такоє як нашу єта потяжку найти каждий хоціш і своє діду Мож повісти што то переросло мы почынали як хобі то было для нас но інтерес было ци мож што зробити ци мож што зробити так тот інтерес перейшолшу мож тым і любит заробити кого же перше Ци грудина ци кесы кована там сер сама што был укуво там не знал гурту і ціп будя з рускыжыть Но перша кова набыли были пруску гупці Ха ха бо інчы казали коне зробит собі Сандер такій прускупці ковен то не буде ковай то мы тото робили перше я тото робил перше е А пак сме робили а перший выріб як такій як такій выріб то была перша городина но то была така любительска бутополино было куплено а лиш так ся почынало робити Тепер мож і ся робим сміі Але з пишу то так си не получало то ся же наказала дівка до оддаже городины неє пришло ся гы а той звупижурбы звіл копуют золотат а городили Ны справили с дизайны справили все справили смі ся а сі сме не встигли доробити свою першу гуродину Прийшол цю віґ і каже Я визву уж той робити в горжовы робити цілыма днями што ту робити мож зайти увідіти мож кажу робиме го родину бо нас дівка до даже годины не маєли Він виділ каже выбы мі такоеци зробили Таж я знал моровим Но може бы бы і мі зробили Ка он то я подумал Мы подумали мы зробили тому чуловікови мысіным діс на середині сусіда з Кыєва дідо пришол каже Я записую чергу до вас кажда нашто Вам черв мідра заборю му Туди шовр пришол Нож дальше я не памятало як тогати вытеників позрати Пет Петру мали школо школюваня вытыкло як раз по сели доставали як муси вціли Як смі си вціли Тераз зробиш недобре дале перерове Ідеш єл нас більше кувалів куваців є більше те Ідеш та звідаш Тепер єс по сучасным єй інтернет айбо ліпше кажут раз увідіти цім сто разів чути Дей слуєм позеравєм є в нас дно до кого слава был як і у нас більшыковиців є В файні хлопці професийоналы свого діла Ты худим позерал показували што они мало важ сіро пут казували да сіро позутле понятя конкуренциі ге ге нас у нас неє конкуренти у нас є колегы прубуть осе дуже дубрі Коли так люди задували коли розумно тата які то конкуренты футку треба робити конкуренция то здорова най є здорова кунай коліпше айди ся там неукы трежниукы трежниз бы тот тоту роботу видко то на рукы і краску пак видко і то видко кояк клепал як закльопку бил як заварил як засліфувал Як поклал то вшутку ту роботу видко Вуцюль за асоцияцию кувацю єдыковуйте Я чул айношту ємност така асоцияция і бо настую в своляві таємност ґрупы хлопців такых куваців професийоналів мыси часто зустрічаєме на базарі єм з Малазин Тому ся там часто пересикаме кєд шус і є такі моменты што нас інтересуют мы ся зустрічаєме там Саша Лендєль Едік Гулюниць там Іван Желізник має мазин та я ся з нима затіл і тую назву пальвє Міше пул кішкуваць пузку молодиє хлопец фількор міша то же такі ємно і хлопці суйдут но лучіт ся помалу учіт ся так што є ґрупа шму може бы обсудити любі моменты унеконечно більші може професийоналы Но роботы є в каждого бо робота то тако як ты робиш качественну та роботу будеш мати все Планкаст громе вороты Я зна уж усе саму пошырену бо сыткі обємні роботы і слабу і грасу не дадут возможности усіма заняти своі рукы представникам вашой професиі но а оты окреме того і сішу ся робицілку Нота робиме дуже много весна Русинь коли ідут зі нашы люди видят што іхні двері оббиват досі Нараз ім Усін треба навесе козыркєрків ного робиме кузирків ного робим кузирків На ґанках ту на ґанках Дале робиме периля перела робиме по козырках по ґарадіньчых Периля козыркы ґарадіц вариме дуже много тепер ранче ся робили ґрадиці деревлині Тепер дено <unk> пациєнтів ґрадіці основа іде вшутко желізный каркас мутко іде желізный каркас а згор обшывалут деревом А перелял же пакому ся як любит дако хоці желізні дак ухоцє деревляні дако хоці нежевесні переля Периль мо робиме ґарадіць робиме тепирпу сучасну мужето як бы мож ся мусиме інтеґрувати у сучасний світ робиме навесы на машыны ранче сме до пустів любили хутілівсі полькругує Тепер пішла мода на модерноє прямоє Одно скатноє двоскатнує Стіль ловт такій дуже пішол моду Попросє попросє бо з горы люди хочут класти собі сонічні батреі на крыж уже сміл пару містах Ішли помагати кладут з горны на вез на ґараж а пак з горы пару сонічных батешу електрыну бы мали можливіст мати такшы Рубили сме такій ексклюзивні ворота усвоя вузнижевейкє там бляха была дикі доста специфічні з кєну нам Покійний хазяін такій графічний малюнок му по тому мусіл зробити то мало нам тяжко але было нам дуже інтересно як то уйде І як сме то зробили то він каже што єй муси то не вірило што ушло красивійше і на Картінці Но мой заказы цілий є розміл ворота А од лікістиків одкрыты шо все затямили выробу шумову личыкавы або узяли Но были в нас і з Франциі заказикы наші люди у Франциі перекрывали цер і там на вході в церкву Франциі стародавні ворота І унипу фоткы летіло рота тре іх было реставрувати І мы такій великі завісы петлі такій велікы наклядніі такій постаровину сме робили все тос єден вєденцук по тому коли те дзвонили з Франциі си чудували уж то мож ся дес так зробити повторити бо ни в Франциі си там бресяли в пару фільмів Ну ним м хотіли по сучасному так налазрі урізити і низ чому ся мыгріли мыкували Томуси было по сторовініти тото сме зробили дале нам ся што запомнило запомнуло нам се сі із Австриі і з Відня Не помню як його звати буду Він сам мілийонер оказує ся пришол на каділаку руку жона його в такой по нашому говорила переводці кумбыли то трем было ворота Каже выміні зробіть ворота стулпом із усім мене є там люде Та кажу підеме в Австрию то бы сіду войну Підиме видинь та Австрію видиме та покладиме ворота Він каже ні не то буде дорого там у мене є робоці то не покладил Він мі дал якій розміры звонил в Австрі там перемірювали му лишыл завдаток тым му зрубили дома ті ворота І він пришол З легкоутым кадяляком з легкову машыну тото таму тому загрузелі чловікові Запомнул си мі єден дуже порядочный чловік з Нижніх Гуріт заказал нас ґрадиці ґрадиці з Берелями ґрадиці в Ентувіі на другій етаж но нашы люде як убычно і закажут тыхы робити рушы зарубляти Тома майстры рублят мы си з ґаздом договорили ш Нику не буде замурувати пройому бо мы ґрадиці занесли Но пройшло два місяці зробили мы ґарадиці привезли мы туда ґарадиці а ґарадиці духіжнієк занести Вшытку жебы замуровано оболок стоіт но як заґнести ґрадиці Пришли люде помагати і з пожаркы нести а ґарадіс не столу ходил я добрых пят минут кругом хыжі ходил не різыти то каждому шкоды свою робуту порізити а палухыч скапцю вытито Позравы я акі бы мы з ся обурка скло уняли кажу я своім хлопцем Пойти буде мени мати в лекушыбу А то єдностайний великій облок такій дуже великій оболок Заміряли му тото ято мірю круцю мало бы полізти позволили му на фірму як ся онимат правильно бы сме штапыкы не пошкодили Міли му тот оболок так пришли хрупці і з пожарной команды нам пуці пришли тривай четри ґрадиці Я дали ся запинат Ястую стую кажу лему іх круті О ґраниці Винтувій і мы так начали крутити крутити і мы занесли тухіжі ци ліґарадиці фуклали каже мені тот із пожарной команды Но я всо виділ ну мы розбываєме о лакє каже убы то Або коли не заходили ґраниці Як вам пришло гулю крути а я му кажу Деци держ свінь каже держу а є у вас дома кунданы Каже нів нас нияку дну каже я позрал на кунду Коли винси м не свіню што робит звіняти так мыґраниці крути ха привір дикійоз гітельскій жытяньскій гозд Дярфена Мухите голосу Русиду Подкарпатя Я ва заа мала мала Куку вас робочых Но і ци справляєте ся з убєвами роботы Та Зубями ся роботы то все як кажут майстер ниґде не справит бо каждый майстерт майстер Русен стыят Та робоці у нас тепер ниє много такій час но роботы му многой не береме мы просто не береме много роботы бы Но не взнаєм Береметільку рот бы сме поіли Но і кругом так говорю з колегами нашыма з зіма з хлопцями та но та роботы є бы тепер знаєте внесету і нову новустройкы поцілив нас многу Струят пак тамтоже треба всякі перела робити сходы варити но роботы є дуже мно Як ґу видите днішню куват ся од старий куваць мусобів се уявляли рукава за коцінє борода постояно загурілий букуру огня тикыі путку руками розгине ся дифікуват ся ріснікувать Нижній Ковац сидит за компютером складує програму націпил устанкови склал проґраму найбільше складут проґраму програмісты а він то водит ключат і ріже І кажут у мене ковані ворота то не ковані ворота Ни усучаснинів ни урзні на плязмін на Лазиря майте першекальніше новітністенкє то лазерні стенкє получає ся лазерні стенкє товже бы одходит плязма пішля так што нижній Ковач то котры мусит мати бодай єду технічну вышу світу убумал уяву одквитні ворота ного робиме тепер мода пішла на одкытні ворота буквальну неділю пришол заказ ся каже одквитні ворота <unk> центів доста забетонувати в землю А ты му каже пютера метра а він каж якы і му пояснюєш што є Техмеханіка то є протівувесто там моє тай но а для того буду той сознати тост треба мати треба быти технічно путкуваным бо то усо людині розяснити Но і правильно зробити был бы униж позераш то ті ворота но буквально сме місяц назад у нас той на комплексі Установлювали ворота людям настоянку з автоматику на <unk> кіло автоматика так шу Подняти іх нереально так людям нереально ниє людина не має той силы бо іх підняти то єст наль монтує ся каркас пак ся на місці робит наполниня уже тоно така мало Технолоґія той роботы А то має быти такій протілвез бы то удержало Но і таку слідуючы звіденє выґра звурите за высокоушколювану КВас є такі в фірмі Но у нас такій є у нас такій є то міси Но він закончыл Жкій Університет Вас інжынер Будні текшы він тутів сітых механіку він знає каркасы які мают быти знає прутівесы які мают быти знає таку руку ай нот едіст традиция пліды колоцю тужы одвайно такы Казакови будеме так рахувати же я был першым а він най продолжыє нашынь на це то і діло Не хотіл таку робуту рубити нараз хотіл нараз з паном быти попірьом рубити Ай бо як учул яка зарплата тай го перешло на другій день Ха гаж іду на Чехы пішол на Чехы пішол на завод з Варсіком мя нього мистерне навців варити пішол з Варсіком пішол на залуді порубил <unk> годин <unk> но вставало му ся там зарплата велика порубил раз рік пак сєпів руку туды понял Начал кашляти цинь ґварити што то умов не є Пришол думіл Кажу то в мастерні у мене роботота Можеме помало робити Ну то так помале помало Не дуже не дуже я лем ти пумужу А я піду дале а я то аєсе ай бы так помале він ся остановил і тепер Тепер він Моя права рука в мистерню всі худужні малюнкє він розрубляє та сам ся розрублят Сам робит матриц і всі Бу подюбу жебы настанкове зробити якусь фіґуру та треба зробити спишу матрицю а матрицю треба спишу намалювати на те інжынер будівельник має усвіту Має уяву має понятя так што він помалю то всього не цінит роздрубляти То спершу ясну што розробка долгій час занимат у нас якогось нового візерунку взора Ной бы то він си з тым всем справлят так ся паків женил так і невісту маєме ходил не ся хыте ти невісти бы не было так маєме тепер і невісту А можу туй мовця дюдскы утылен злоты Аже з бує не такшу так будмедюжніш одома єшы не під ниґде а то в сілим выслі за границю дійсно шансы продужыти династіюже ну Петрі Петровичу робота роботу ацмети ся деякі хубі кром роботы Страшной великой для мене хлобі то куря Куриє мал много разного віку разного красу у мене яйце зелені сині червині темно червині білі корисні шырякі порот дуже много яйце з цтукрувні ємішені Я люблю од яйця насадити пудкучку будінкубатор од яйця і до великуй Но хлубій приносит мужвом повісти І корис бы смене ся дома всі муі сміяли Няню груші на кури нянь груші на кури А тепер коли кажда неділя ся рубит курка водку гудна поливку Яйця у нас но дуже мно у нас каждый дій лоток яйци кури не сут но айбо плюс малодюсі за гульвицю треба і мати курцята так што цілий рік є Но то так більше для роботы на хлобі А сє єдно великоє моє хлобі то я малу дома баню таку руську баню і сруба з деревяного то коли з ябусиі та як дівшоц такоє руска баня як го наліціт одколи просту дават шо ну то я мы мы з симурами не собі зробили деревляну і скругу ліса з Сеневерасів ті часы удвох тисисні му привезли Мыто с майстре зменаня летоном склали зрубили укультурили сме коли хыжы маленькій путі цьок тікат такшу в зимів прубом уж скочыти літом віникы заготовляєме Як разі сме тепер зыготовили березу дале будеме дубо зголотови ты мало пізнійше в авґусті місяцьовы дуба пак заготовиме мык походиме в наци науці з Осини яр уклюцільно ходиме з сімборами в Баню Ци бувареме ці і в збераєме много траву я хоч зберал і траву тілько не збералу травшу мене даже просит конвержыт худолбу люде то тілята хурюват корова то наші ветеринарні дохторы уж знали ты кажут дід до Петровича в нього є Доста травых ябок цілрасі до занятя центуриі ромажкы звіробоя чурвік карпаткы діздут кваць фольклорсил свір пришломе в гуру кувыці сыжы Дідніі з майдкых части герую пы нашу фольклора русиньску мушу ховат усе добрі то змія забиват то уні ся там колись наказує то з паном ся розправлят Ну і позитив но а лутків в вікы разыбокый Дзята жы жыти треба так бо было людині інтересно а не лем робота робота серед і для себе і для худобы для людей низне забывати і за церкви забывати і за господару кулькує знову і быт досту в церкви Розуміє ты селона з Малоє а церкви маєме дві має грекокатолицка громада і православна Но такоє маленько еселонну текшу мусит цикли знайти такій ко хоче помочы Мен є такій Цим бора мій старенок тот всешли см надумать і каже мі ци зробили бы сме тото буквально три дны тому назад Кай я іду на машыні він не сперат кажы слухай хотіл єм тя звідити там на свіді скаже гурі на церкви іконы же мальовань іконы коли знам кудож них стінадьома мальовала знам усі ци жыє ци не Каждий іконул же стері треба нам заказати тепер нові там ікону бо будеме мати <unk> липня Усерови праздник храмовий Ай мов <unk> юлиямо Петрой Павлай Но ай він Петро Петрович і я Петро Петрович Ты каже я рішыл уж мы то обнувеме тому ту двоє но кажу о косці кєд не мы такшу Будеме дес тыжнінь же міняти же нам пришли ікону убрали сме у суботу о нуй пущі пришли нам ікону так же будеме докрашувати там нам ся кусок упстав будеме орґанізовувати туру буту та будеме класти ікону Коли сказали уж старі люди уж десятина было в церкви а по нашому тота кохоці тот поможе баб з пінзиі понесе <unk> рублів до церкви та то більше як яшу за рублю понесут ті дві трисячі до церкви То я такій душу Без меценату церкву маленькы сисі они бы дуже тяжко фунґували тому што громада маленькы люди бідні удержувати церкву дуже тяжко тому жу треба пропротити і свисєнникы і ремонты церкви то всю як правило попадат потом На плеці люди якій берут си то робити шапка дуру перед два віз што плянує ти одбуду ци провити розшыряти Заявните каждий чловек якій жыє на сой землі мусит думати про буду ся плянувати розшыряти ся плянуєме ся розшыряти Я уже в нас поготульні частина примістінь для того є Но є у нас така невелика мрія Одкрыти маґазин нашых вырубів закордоном Но не знаєм є ся як то має быти над тым же то же обгурє обслуждає ся не знаєм як то має быти што має быти інтернет магазин Ци то має быти маґазин фізично такій жебы там люди могли ознайомити был там буд бя єздил в Словакію пару разы много нашых Ітуй наші хрубці рубліт ного дор за границю так шу так нашем Мічталш як што робити теж бы ся Вышла єроінтерация яка а туйде плянує тедишыс похожы є тому шуковані вырубу они ся страшно одсвіднят і многі люди хотіли бы шус мати такі сколкы тепер капушла мода у хыжах Но та позерайте в нас в Своляві на базарі є магазиєн а тота як наш осередок ковальскій текшу як у нас в принципі то так є так єшы люде кошус діс хоче фактично ідут там звідолуд А відти іх Ай направлят званя наш такій чудовий менеджер направлят до тых мосів якій то можут зробити Ну нас дуже много Я всолявім много майстрів но і свалява та як бы невелика то неє мукацівы і зглядали або козорали досліджували другы рынкы од прикарынок Мукацю Орынок Ужу Но мыны тым ся не задумували ясно шыринок Мукацва має Більшый Рынок ясно шустинова політика більше така інтересна ай бы тепер треба бы не встигаєте мо тепер ту і мы незну Реально не встигаєме но Тепер уйч рід по місяців нас Но В началь року было два місици пер <unk> місти голусу Русину Подкарпатя землю дає моя мо є пазме Што одбуде ся робити будеш панувати памкусити буде моя гоє будеш Е думай хто мене быдали е моя ой за тебе ви Стично Бесіда і з представником старійшой професиі Євна на даны моменты модернізувала ся і лишыла по суті своі стерідакі тыкє ознакій тот же самы час наболя Нового Удісу там де мене было шукуючы шкажети суднішній Ховают ся бывше менеджер реквісити зы компютором якій є уже же розкрадає ся де людина з технічну освіту шу просто такту і уже нип не буде мусий мати базу Стара базы се добре но тошу новоєвы уж наприклад тош удустаєте на путьове ти знаня учыте ся єдні о другых тошо выберете од другых циховику Вашполок з іщы у Мазині се з Тровеницех Коли сиховикы ся сходили і казали єй в мене біда А у мене там проблемы і над рум помагали во так точно і тош між вами неє конкуренциі бо в мноіх промыслах конкуренция се страшноє жыз се компроматне з конкуренту се якой обливаня грязю болотом чорноту і кувіс а вас тоту наобородвы фількорна вы назвали Мішы дуку смудий хлупіц він нисте пирка пуцьовы за нього ворите з повагу вычестуєте його се се унікальной выч іх з дослідом і се значыт што тот хлупіц має перспективу не урывати ся аймусі помужут Ци дуже добре си шапка дум перед вами Петро Петрові другыма представниками вашой професий тым дісту роботы вашой видку всяду се естетика родина усилове ци першой шумниці сичувікує се естетична краса автистичной красы до того што є нашым духу морального дуже близку і естетично доетичну о єден крок і фактично выробите світ дубрійшым ліпшым шуму пожадали нашым людям теперка усий час Но тепер мужу Миру нашым людям миру треба буде мир буде спокій дуже много молодых люди За границю не можут думів прити Сімі розпадут ся семі розуміти Но так же в першу чергу нашым людям миру терпіня Буж єй бльодати всі Ной бы наші люде бы наші узнакы не впускали рукы в бы Вы си ґрабіжыли як нас налкажы мусиме ся ґрабіжыти так жебы ся дале ґребіжыли обы ґаздували выни зыбывали Стародавній професиі бы скоро коровы будеме видіти в телевізорі телевізорі неєдны кує цю крудер до нас сама стоі сували держати зла ходит ся оддажем на коротку хозяйство кони приходят сіля Чудутно айбо раз іс ся дажем і куры і коровы і быкє і свіні все маєме дісноткій приміт ґаздуства якы могут быти Русинов бо Русину се были ґаздами Дяку Петре Петровичу я думал собі тому дусі вікому воробете вікому выкомунікуєте з другыма людьми Вам Бог поможе і за шобуде працу Вам буде давати ся єдну субішу Ваш промысел буде процвітати мож вам Боже Яку Повіду мову гуню нам о другу мосу на па Мояса добріма Каждой новыма Я дума новы <unk> риба Я дома добру жену не бусо старшу а другу мам на неділю дуже молодшу <unk>mдо Волусору сынул Подкарпатя