The archive of
Lemko radio

і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лемківскій голос в твоій хыжы лем фм Дорогы слухаці слідуючу годину можете чути голосы Русинів Підкарпатця коли слуханя Вас світит Керіна Муляр Нижнє інтервю записуєме председатель костуличнього русиньского самосправуваня Марияно Лявнис В просторах столишнього самосправуваня якоє находит ся в будові столишнього міского Управліня Поліциі Будапешті а бесідувати будеме о діятиности столишнього русиньского самосправуваня зажыли ся смутило ся молода ЮНА Селема не згромаджены зелена Жоби скласеле Всій горы Жыби скласеле юліі серденко A<unk> Молоды Малоды мало анґоньовым Розкажыме серденко О чом ты втише побываєш якою прізню буди думку З тою паляє Я ідламе коли цілы разуса Зробит Моля там наса помонтуєме закрушляйме тебри Як ся по тым пляжы якым тепер стучыромю вкалину єст лем цісте про легкым подухом білечком то не без підіймали В небі ходи ся палю Ябалінком попуделю Тевер бою клишця Засялюєш порады Ключовыма темы нишнього розговора будут Культурне жывот Русинів в Мадярску публицистичну науч на діятельніст столичного самосправуваня пропаґанда русиньской культуры в Мадярску Антоній Гладинка як вызначна русиньска постать ЛЕМ фм Є Марияна Лявинс предсидатель столично русиньского самосправуваня Маєщы в виду столично русиньскоє самосправуваня Будапешта У нас тринадцет самосправувань котры были дістали на выборах перевагу так шо они роблят самостоятельно і уєдно і з вшеісторичным русиньскым самосправуваням Кажде самосправуваня має тритрьох членів З них єм предчыдатель другій заміститель єден член Сторичне самосправуваня іщым є депутатів суздаютю предчыдатель заміщытель предчыдателя і м члены самосправуваня мы стараєме ся робити каждий каждий наш депутат не все є членом самосправуваня як предположым якогось реґіона айбо мы збераєме ся раз у рік на круглич тюн І там обсуждаєме плян роботы якій пляны маєме мы і якій можеме предложыти і якій будут подержаны тыма самоспробуванями котрі є Но каждому другому районі предсідатель Анна Кузьма оновнос одвічає за Стравуваня за тот і прийомы на акциях і все односи роботу добросовістно ісполняє Заміститель наш пише ґранты ґранты мы маєме раз рік можеме подавати на ґранты або на выданя або на яку сы акцию І є то же можеме треба оформити же одвічає заміщытель предсідатель Но сама структура нашой роботы закрічає ся у то як мож більше люди привлеці і русиньскій культурі русиньскій істориі і є і мадярскоязычных Русинів оповістити прото шо кому є фактично Золто нашы выданя котры мы плянуєме і котры выпускаєме в основному двоязычні Фінансуваня у нас є державне є і другє сіє фінансуваня за ґранты котры мы подавати і так же уєдно можеме выпускати або якіст выданя выдно выд робити акциі же ты акциі Каждий реґіон вносит свою лепту тощы помагат або тому або другому або фінансово або орґанізацийовно так ше мы так стараєме ся усі самосправуваня Будапеште держати ух єдно робити акциі уєдно бо інакше і фінансово не могли бы сме тілько зробити і фактично для пропаґанды нашой русиньской культуры то же меньше бы сме могли зробити Факт тот што Русины з Мадярами жыли більше як <unk> років єдно зо то ми не можеме одкєнути тотій культурній традициі котры выробили ся за тоты рокы медже Мадярами і Русинами і ниґде не было ниякых протиріч медже нима а Помагали єдно другому хотя бы взяти то што в році коли Мадяры пришли на Подкарпатя то орґанізувала ся Подкарпатскє Общество Наук і реґент Міклош Козма подержал Фактично орґанізациі Подкарпатского Общества Наук то все было уже і товды угєдно но як бы вам казати єдно подержано і Мадярами якраз русиньскы акциі і русиньскій школы ся орґанізували товды це єдены з примірів мож лем дуже много прикладів привести то скультура русиньска вплывала на мадярскі на мадярску культуры і наоборот мадярска культуры на русиньску І мы зСі вплывы в даякых своіх акциях наголошуєме на СШ як тото медже нами было і як медже нами ся складує Но фактично робота наша ся состит у тому штобы пропаґувати русиньску культуру Там де она майшыльна каждім у іскустві много нашых художників на Подкарпаті они мают змішені шібє то єж мают русиньскє мадярскє куріня но од того Іх роботы іх іскуство є признаны цілому світі кажим такы художникы як Адальберт Ель Бердели Федор Манайльо і другі Они признанію цілому світі і мат іх наслідникы Тоже котры художникы Млоді рублят у Мадярсі рублят на Подкарпатю в Ужгорыді Мукачіві і в другых містах они приняли тоту ештафету від Корифеів закарпатской жывописы і она ся продолжыт мы то знакомиме Мадяр І Русинів тых котры про то не знают тую Мадярсині же вытворми нашых русиньскых умільців Муробиме каждый люд дві три выставкы они мают великій успіх і резонанс В кругах не Лему Мадярскю русиньскы вшыну Мадярскых Но тепер хочу повісти про выданя мы маєме тепер робе каталоґ выдань про Русинів у Мадярсині што єдна Книга буде представлена котра характеризує нашых русиньскых умільців ученых не лем художників а ученых дохтолів і другых тых люди котры дуже много зробили для розвою літера літературы русиньской літературного языка І сієм поеты і писателі знані не лем на Подкарпатю так робиме шобы іх знали і в Мадячыні то ці ті Русины котры і рахуют ся колем ними і котры меншы знают про Русинів світа Як мы знаєме в девятьох державах приізнані Русины і на Світовому Конґресі мают представительство так же просит то же мы інформуєме нашых членів нашой русиньской общыны і Мадяру тому Ч Мы выдаєме каждый рук русиньскій альманах уже <unk> альманах буде ся го року выдний де концентрує ся концентрує ся найважнійше быти є у Мадярсині У Русинів найважнійше бытє загатарами є рубрика знамениті люди той памят є достоні імена де мы описуєме і даєме дані про тых выдатных Русинів котры Дуже много зробили для русиньского народу в смыслі літературы іскуства поезіі так што все тоже нашу таку задачу перворядно ся рахує Но тепер надієме ся што до кінця авґуста буде готовий каталог і по тому каталогу можут выбрати в собі Наші члены тоті літературні каждым книгы котры бы хотіли прочытати котры бы могли найти каждым в інтернеті і так дальше так шысе доставели ка робота Номимаєме ся русиньскій Вісник з котрым мали сме припознили ся два рокы він тоже одображає роботу сомоспробувань Мадяж о до Моя сєротенька сама ся ватала сєротайци сєрота выматы ци єст наплата на діді то о ля ха Мы маєме ЕС Фольклорный ансамбль Дєдоці Діти усі жывут тут у Будапешті они выросли в русиноязычных стімях усі говорят по русиньскы Іх ведеш ансамбль Аня Кєдик они не лем співают русиньскы співанкы а они штыхі чытают і до каждой кажій літературной конференци кажым Андрию Карабелишу присвяченой тоді они дают такій екскурс його стихів котры він писал правду на великорускым языкі айбо они і тым влядіют є так што цитают о ті стихіі і знакумлят зрытелів з його творчыством так же соцка Борджамін Літературна Конференция Окремі того мы занимаєме ся так же з Обществом ім Антоня Глодинкы Се общество было орґанізуване <unk> років тому назад і є оно то же з нами чісно звязаной проводиме уєдно акциі Каждий рук є конференчы памят Антония Годинкє на котрій выступают учыні і члены Кафедрыньскых кафедррусиністыкы котра є на ЛТ На жаль котра было ніреча акредитована професоро Міщону Мудріном перестала дійщувати на жаль Є сойозні вченю котры же не мают же русиньщыкови мы тых кричыме на конференциі робиме презентациі книг робиме презентациі у бібліотеці іностраных языків з котрым тоже тісно маєме спору працу Но і єст наслід зычайме наслідства Антоня Гладенкы выпускайме каждый ріку єдно і з обществом Книгы Памят Антоня Годенкіде обробляє си його наслідство котре ся долго долго мож зглядувати же тобо велика його наслідиє дуже великоє і оно Дуже ся мало іслідуваной зрядивано так што є чым занимати ся Єл нас Центр Інформаций Документациі прищыдержавному найближычному русиньскому самосправуваню У центр мы збераєме материялы з пердань котры дакотрі передруковуєме дакотры просто з дакотрыми знакомиме нашых чытателів нашых членів уж такоє было літературны неділя журнальны діля листокы мі Євгения Фенчыка то єщы дуже інтересны насліди котроє мы стараєме ся донести до нишнього донишніх нашых чытателів бо є медже нами такій котры про то вет не знают вет дуже мало знают так мыстараєме ся дати сю інформацию і зберайме документы разні разных років так же там активным членом є Тібор Міклюш Поповідж котрий кандидат наук він но він активно з нами спору працує пише што ті і є занимат ся збераньом тоже сього материяла же все престоричному про выстев Кыял же уповіла но акші ся якій Мы старайме ся мати звязі з разными русиньскыми орґанізациями кажі мы побывали уже в русиньскых орґанізациях Словакі Польщы Горвациі Сербіі і на Украіні основноє шо мы маєме звязокы з Обществом Духновичы Ужгорычкым обществом Де то же было нас немного но дві три конференциі мы засі рокы провели уєдно Хотіло бы ся більше мати звязків з орґанізациями на Украіні думаєме жы се примет роздумів для будучности шебы сме хотіли ся ліпше тішнійше мати зязок мыдайме тоды літературу стрічайме ся з людмиє береме інтервю обсуждайме нашы обші проблемы но міньше видитя ж мож бы быльше Робітым недавнос был круіс по Закарпатю мы были у Берегові мечыли сме з берег высшой школы імчера Куция Пак были сме мукачів мукачівскому замку были сме художника Питера Матля Были сме оціны ді у замку повзрили сме якы яка там проізла реконструкция поіхали сме у Своляву стіну памяті пообзрали поіхали сме Воловеч тамде Цирку грекокатолиці Шканова побудована на яку много вложывну укультурного вложыв єшкоп Іван Лявич його преосвященство він родил ся влочы і рахувал своім другом помочы грекокатоликам побудувати нову Церкву Там обідили ся в тому што оно є оно дійствує і много прихожан і активно люблят тіж дітьми так што были сме гукливому памятникси на чотустороцях укличкы на Цирку Там но мы обізджали ту цілю шобы увидіти сис памятник істориі котра находит ся пудохраном державы Так што щекє і были сме Вужгольді На Ужкынзені думаєме што семе послідня наша такы Путешествіє по Подкарпатю бы ся мож побывати і в сокыри ци дородища Антоній Годен Кайжыл дічкірокы так што маєме такы великы пляны і Активно принимаєме участ в Коли нас кричыт на біонали в Кримицю Польщу на Кідголубіча літєля ото у Хорватію Но і у нас є така акция у столичному Свято Малові Богородичы котрой мы уже роками каждый раз святкуєме Уядно же но кличеме і з жагатальных Русинів се великє шато для нас для будешскых біблеперского Общества Ідумайме і надале се продолжати все така акция но айбо Нашым велику цілю будучности є памятном одкрытя памятника Александру Духновичу бо в Будапещы не є памятника такого а є міста котры звязаны з його діятильностю і друкувал ся в будині і многає такых даных прото шо знал мадячкій язык прекрасно Но просто не хочу розшыряти дальше но основна наша цілю бо памятник Духнович стоял Будапесті Но што будеме тепер направляти наші вші усилія Праздник Мальой Богороды обс <unk> септембра но <unk> року <unk>omеме в суботу шубы мали возможност прийти люди з ріжных рейонів Мадярщыны а также кличеме і позагатальных Даякых Русинів носи то так шосел нас такоє ся рахує Но і як нас сму установили День Русиньской Культуры він совпадає з акцию вечера памяти Александру Духновичу ото є в апрілю кінци но даты мужут ся міняти бо так треба пожырати ушубы Люде могли прийти на тото свято но і святкує ся ден як День русиньской культуры тамтоже выставкы разню бываюты выставкы персонок выставкы вышывкы наші русиньскє гацькованя і тоты дешкумловскє напримір привозят полкє В нацийональных нарядах так што сей день у нас дуже тоже торжестны і будеме дальше його як кажут пропаґувати і робити ся на быльшому рувню Самосправа з <unk> р яку цілю в Мадячынісі самосправуваня і мы выпустили недавно в <unk> році од праздновали <unk> років Будапешско самосправуваня і выпустили брошуру на всю тему по свій тематиці І м а я другій раз предчыдатель была <unk> по <unk> рік а тепер іж <unk> попер на <unk> років были выборы так што тепер перед выбором є за своєм Но а я до того была уси державном членом вседержавной <unk>o<unk>ecрайоні предсідальом жетвертый раз выбірают ся так шо з русиньскым двіганьом звязано Постояну Предс айно двох я уж айно мож так шейонного і того Но ото выберає ся сім тепер так назначыл нам сім депутатів а сім депутатів выберают предсідатель Так шы тепер выбрали сме А там буде видно як што болга была Юґєта Кышова Перви <unk> рокы по мойму <unk> вічом <unk> А пак з <unk> была і <unk> я была пак была Ольга Шільтер по <unk> была Ольга Шільчер аж <unk> по дев на я так што было у нас <unk> причены женачы дру кы Аж будут выборы будут по рейонам выдвигати ся депутаты по місцу прожываня а пак девят цивильных орґанізаций треба дістати ном як бы такы Направно направляє орґанізация цивільна робит ся список кого бы они хотіли видіти у вседержавному і усторичному в якых люди хотіли бы туди направити або ото вс ушытко зависит од результатів выборі о то досташложна математична система што кілько нас цивільных орґанізаций даст заявку тілько но тылько пак ся має ділят ся міста так што доста сложна сложне рахуваня так же так Х A В <unk>n<unk> A<unk> A <unk>m A<unk>J ava o Я Едк карты A<unk>J <unk> ХІХ XVII о На світі в Мадячіні зареґіструвано <unk> чловік Русинами най іх більше многі ся там не реґістрували коли <unk> тис є но не можеме мати депутата У парляменті Мадярскому бо то треба <unk> тис мати Люди каж єм но то Німці мают тілько і в них є депутат Ал наш і у парляменті Алнош є Но гласниче будеме так кажати то же само є у парляменті вірагічно без права голоса то єст она гласниче І не лем она але кажда меншына може мати гласника там такше робити у парляменті якому самосправ Но то нас у себе нам іщыйно наш самосправ <unk> так міше видит по цілі Мадясині так што роблят в другых рейонах тоже Єты порайонам обужемпли медже там каждя ся Ноте такє правило што там де <unk> люди зареґістрували ся Русинами мают право ставити самосправуваня так што акітни я тілько тотуди не може быти Лиш має мінімум <unk> люди має ся зареґіструвати же тише на список і туди мож іти на выборы А кєд неє Фаміє Так шо так но є доставнос каждый рейон має свой Має путь має ваму шуйфе много іх є так шым шорш потоком ложка має так шы є самосправуваня ну про іх роботу Мало бы ся чытати в русиньскому світі найбы Но таку не кома мадярскоє гражданство має право голосувати Леж треба ся взяти мочым на список Ном Но так фактично в основному По містах по разных містах Мадярщыны там є всякі є мішыні є такішы домопы щылищы но я кажу казало же є два мішка Де рахуєш ся уж Курині як кажут Русины ото комлушка і Мучынь Они так ся рахуют што там тоты Русины кулині котры туй ся родили уже у Мадярщыні Но ото діло в тому што се было до немы виноваті што нас так одкапчали до цьопа А тым напримір я родила ся в Мукачю в <unk> році при Мадярах як казали то смала гражданство мадярскыє тоди вже в <unk> руці Но то што мы ся стали Украінчами записали Украінцями всіх Русинів о то не наша вина Но а то што мы устали ся імено в тій части тоже не наша іма но мы такі же Русины як о ті котры ту родили ся в Мадячы Не носи бы лем много такых у нас было на сю тему бесід іщы покойным Габриелом Гатинґєром закіс ся то порозуміло што мы такі точно Е мож кажати но я же не хочу никого Но на никого так дуже вплывати мож казати што собсеном історию культуру клеєзнавство єсте мож найми ліпше намного ліпше і ті котры ся родит на Подкарпатю а жыют ту не значыт што нико не шлал Мадяром такы лиш мадярскым граждыном што рахує ся наша общына Русиньска туль хотя дуже много мішыных є Сіней і Мадяры з Рушынами ся помішали з Німцями і Словаками так шосе все не мало быти му проблему Бо культура є культура Культуру Мусай знати свою і другу Як мы могли вже чути выродацка з Підкарпатя то розкажіт нам про свою жывотну путь Як долго выжаєте Будапещі коли вымігрували Так є был Будапешт у <unk> же давно но а так як у мене змішана сімя отец Русин мама Мадярка такшы мы наша сімя трьох язычна была Мы говорили по мадярскій по русиньскій по великорускы был Русофілом Він был Русином ноты были такы всякі направления Ноже Карпатів не были украінофілы были русофілы не мож забывати што были і Мадяроны е якы сото усе лиш упоминаючы украінофілы русофілы А Мадяроны якы не упоминают ся Но они были они дістули они каж єм Андрий Бруди то же він Русин популичко Шєдню но він был за што заарештований за тошы сотруднич ся віж мадярскым правітельством такше все дуже были тяжкы неспокійны несправедливи часы І все дуже тяжко направити тепіру істориі бо каждий тіпіру насидел на Подкарпатці украінізачі велика хотя по украіньскы є ходила в школу номер два украіньску Мы вивчали всі наукы на украіньской мовою ґеоґрафію фізыку і математику не лем літературу але напер говорили по русиньскы по нашому і завто ем о то так же і устану нас у нашы но Як ґенерациі єсе си ся звяз із ручыньску культуру языком хотя многы наші сімі змішань з Мадярами кословаками ко ізмінчен то єст то і ото ниґда якусь як не цущыло о то што то было завадило бы чомусь змішаночы сме Знали велику руску літературу буду кажати як є бо є Были рускій школы ґімназия руска была в тому Мукачі Бешевці Мийотич айбо знали мы украіньску літературу бо уціля єше в украіньскій школі золто із уцілял Пишателів котры были по темі пляну буде і мадярску літературу меньше лиш то што встигла мені до ты моя бабка научыла мене і говорити чытати і пишати познакоми леж мадярску літературу но альбом Є так і в многых сімях знаю многых і всі так говорили на трьох языках видно двох айбо то ниґде не вадило тому штобы што знати більше знати ліпше накажім сочку Боржавіна не мож не знати а нашы теперішні молоді можутє не знати бы найжычайше русиньскы літературы о школах на Закарпатя Были ся выгрибы Выйнюд прикрамний прекрасной <unk>ear прекрасной лехя брия немає Мікали Юантиґрафоє A ману прося сідай высі навікраны співа приґраны ріалия вырі Сідай васі на слів Прикрамны співай прикраны горє <unk> і <unk> ґорлиці <unk> і <unk> польковиці Лемківскій голос Воі хыжы Дорогы слухаці наша програма голосы Русинів Підкарпатя пришла до свого завершіня Хоцю красно подякувати предсідательстві Столичного русиньского самосправаня Мариян Рявниц за єй час і заінтересны факты русиньскому двиганю в Мадярску данем інтервю і закрываєме нашу серию інтервю з вызничныма Русинами Мадярска А вже в дальшому вопуску нашой програмы про Вас рыхтуєме розговоры з Русинами Підкарпатця всім нам знаме факт што русиньска народносност на Украіні не є узнана Та на Підкарпатю сут і поєдны одважны люди котры свою творчістю повказуют што Русины были є і будут Представиме Вам русиньского писателя з Підкарпатя Івана Ситара і його книжку Русиньска як же із наз можеме порозуміти же іде о збірку тлумачі поезиі украіньского писателя Тараса Шевценка на русиньскій язык Дякую і вам дорогы слухаті што сте зістали з нами до кінця До новых стріч на нашому радийо Лем фм З вами была Каріна Муляр Голосы Русинів Підкарпатя лем фм на