The archive of
Lemko radio

Голосы Русинів Підкарпатя Карина Мурогы слухачі слідуючу годину можете чути Голосы Русинів Підкарпатя Коло слуханя Вас світат Каріна Муляр Нижнім выденню представиме вам першу част інтервю з русиньскым співаком і композитором з Підкарпатя Олексом Тульоком і всі більше знавым в краі як музичный педаґоґ і вокалист Народного Ансамблю Руснакы А поговориме о роли русиньской народной співанкы і реліґійного выхованя в професийональным і особным жывоті нашого респондента бо як він сам каже дале цитуєме се дуже важно неганьбити ся того свого што мы маєме бо то є дуже красной Треба нашы традициі своім дітичкам і внукам з божом поміцю передати Інтервю было записано в януарі <unk> року в просторах Палацу Культуры і Мистецтв Мукатівской місской рады Голосы Русинів Підкарпатя просит Керина Муляр Ключовыма темами днишнього інтервю будут Становліня Олексы Тулюка як музыканта реліґійна русиньска комуніта США і скушености Олексы Тулюка Про церковний спів і знаковых підкарпатскых музыкантів Голосы Русині Підкарпатя просит Карина Муляр на началь нашой програмы я бы вас хотіла попросити представити ся кови Чым вы ся занимаєте якоє Ваше одношыня до русинства Мене звати Олекса Тут кажут мі Алексий Тулюк но я є Русин моя мамка із села Івановіц ту і коло Мукаціва но і дідико цілежытя но шес дітичок мал дяґу і Усі наші співанкы співали самого дідства Тото наші то і до Тиртесы кажут любовду і з Біланкы перды через бабку через дітика То в Івану і сахісти ся вродили і тамі сте провели так своє жытя то мамка і нянько Віти ветяко то лем мамка мамкы няньку з Украіны із тамде тот замок великій іде Вудкій Корєтович кажу хо Коытові суда пришол замок Полянок із Пудільле но і вун то же там де камен із Пудільскій тот замок якій Туркы не могли взити єдинственний Бо там дужы обривы такій Но так што они сы так познакомили То нянь гой суда пришол сюда пришол На році з <unk> рока ужытую І ну царствену весну же два рокы он є ракмал Бонько його забрано Але не сме ся державу дякувати Вун дуже любил нашы співанкы все співал з нами і діди Кунус ціла фата все співали То він сюди за роботу пришол мамка нянько цімси занимали у ни учітелі ни і мамкы няньку ни уж булі фізику приподавали Фізику не вшытків і мамина сестра єна і сієн і брат і сієн брат унившыткі фізиків вшытків цітилі Якото ся стало што така творця дітина ушла в фізыкю Ну так ся Нянько внюс ґітару я дуже дуже то мені было здіст тото інтересно як тото бавит ся на тому і я як то увіділ ся м хотіл на туму бавит і уже із шестого класа я вже начал на ґітарі Грати співати сам соцінял же слова мелодию і так уже йому пшло То він сам был такій музычниц як ся гітара достала вым туто была така мода Дві три пісні знал ти кількіст там біт сыла тікых ґу тых Котуды много молодостикі были тикій звезні ґрупы но і уто тото дві три пізнів не много знал Но так тихінько співал імено тотагара Дідико Бушылу є дідикы Тімлюсі Коли ун у церкви співал і усе як коле нього стояло ун дуже красно співал І як то співал яже на такой уникого звати было од на Іліє ун се рывал Кли співал ілиє іліє ся та твоя рука уну се рывал не ті словало Я не знал што то было но од серц му сут крылы на ті слова і ун то так то пережывам дуже так де су удужыву серцуєт то бужіслова тоті церковнославяньскы та язык тот якій з дідстві сме знаєме і тоты проізнос симе так Коли усилціл жыл в Кыєві у музичній Академіі то там єм ся познакомил з нашыма многыма професорами із Закарпатя Но і был такій уцений в Інституті Украіньской Мовы і унусе зауж у нас церковнославяньскє си так сы сохранила як Она была в Луківскій Русисі коли си лиш хрестил Руско лис ся лиш Володимір Хырсирич отуды іменнос сохранили ся мы говориме всенужны Бдініє ото дуже рідко так Но по рускы Бдініє має си чытати но нас Бдініє цітице дуже ориґінальны і міси видитю што так як унас уната сохронили сопо селам Церковнославянскы нам майже так і была дано бы одси наш народ унсурнил імно Так євно было мож казати што мож то консервация яка но то дубрів по дубрібу мы маєме тото што мы донесли передайме дітям дале тото хоціме перенести і мину то проізношены кажду тверду буху мигку ушытку тоту так як было Так як нас говорили давно нобляю А я стою а я ю выйця Кажут люди Штоблю ся не Што на самі Ні В Na А вы выростали єдно дітинкой си было вас більше сімя Мели є сестра Вы старший єсташ мени є сестра єна і ужын мылем двоє на тепер уже в Америці уже пять руку в єй цю вік Сисєник Нашыс ай ай вун є грекокатолицкій сысєник і вун служыл ту юпілипців дрівляну церкви што є тоже дуже стародавня церков паране Но а пак Там проблема што там же є сысєни кум є кому служыти ну і пак кличут нашых тепір Теперсис ала теперю на за <unk> ідут і сімє ми ушыткі тудамию тудай дуй бо там треба помочы лун наприклун там дві церкви є на шумбуше Словаку было там Ну і наші Русины екцент былшу і словацкого народа было друга церква былше было Мадярів но товсу нашы русиньскій церкви бо то пітсбурґска єпархіі є на як бы філиє од нашой мухацівской грекотолицкой єпархіі ну є тоже Пушло івножы там у них же пят руку там два рокы были там на Мая Тепер коли Ню Йоркы тому же служыт двіткі дві цирку Ну так што так ну та си стало Но кажете дідико Булдєком то такую Іван Оцах прицеркви ге Дідику церкви Булдіком жытя і шуфер колузия был ціле жытя шістдітину гунт ниґда кажда неділя ся то лунду в цервлюн співал ну і само його нищы і з бабку нисы готове все жу пятницю Позад роботы вниз брали і зборнит чытали тоті церковнославяньскій тексты і каждий раз роздумували што то слово шуто розтолькували субікаждий што як тото слово Но мы і тепір сохраняєме так шуколи я уже пять року дякує то же все севотую стараєме си тото ту традицию особно тепір на руство на праздник і коледувати наші стародавні колядкы так як мы з дітичками рук тепер записали коли ясны звізды І сестра пришля з Америкы і моі троє моіх шіст і вшытків єдно співали коли яс на звізде А я взял і дармы награли то дома і дост не пошло то дужы Файно тото така памятка Мало то Тепер і сі єй сестрина мала очы написати перевезти коли яс на звізда по американьскій бо другій колядкій є переведеній уже там той діаспорі но суі колядкі неє Накаж я попробу оддаст На бабкы діди конек жыли з вами там Ануж усі в селі жыли і тепер жыют і сестры братя єден єнуй вулици друй на другій таку єдно єден друй тепер помагают усі до церкви усі єдно кажде до другу коли дувати то дуже так Рано коли вшытків єну рукышыто збари все то дни Вшыткє домаво вшыткє новы іден вуйко шу про буті так мусіл прийти у Кію жыти <unk> рока а другій вшыткє ту вшыткє ту і так фаношу єному силі што недалеко ідену другу то дуже же так єден дру подіржутжут тото меси любишол єдкош задбалит ошыткій ювілеі тому то праздник усиі єден з дру другу памятал то же куц уже много нас єло то Зобрати за то Жыда коли треба і заказати реставрацию хы зыстали но авы не помали з вуцю Як си діди кописал фамілиі но украіньскій кацюр называли но мы все усиві кєцюр называл моє пробабком мояка з нами жыла З <unk> р была роджена Аннаі і єй цюшкы Но назвали єй в силі Юшканя Еге Так єй вжыткі знали но і на дуже много на яжылу єй хєжы дотепер Но і на мені як раз придала на Молитвы со уціли нас і по церковнославяньскій вшытку нас уціли самоімене і сестру молити сы скумови вшытку вшы вшытку насуціла знала мож казати зборник на памят ціли на ір муси могла співати каждо праздника соу вшытку бо товно книжка дуже дорого был у родині книжкы была авто зборну то дуже дорогоє было Нові кажда го на собі было позволити фами но і на тото міні передавала ту любов до до церковны опініє до вшытко што се касає традиций нашых цих усіх Но І такы дідико дідико усе был што мніс любит вуну себу самому собу нико не хотіл се підстроювати ага я буду тепер так модно я так буду тепер так поніє требут кым яку з його дікує кєм так передавало все дуже важно небити си того слова што мы маєм Небити си то є дуже красно І треба се су традицию і своім дідуцькым інукам з Можу пуцю привести Но то добра доходит так шывы жылий з бабком з дідиком і з прабабком єдному думай нудуньстві про бабка То мамціна бабка ну помами пумами нуй лині то пуця есе Мамена мама но а дідико жыл недалеко коло нас і бабку туж як бы мамкы няньку муі мамы но і но я до них ходил се курупас і з сім рук я вже в них была корова і Ним не ноціли одзерати кругу ял же маленькым брал якій сци супілку цишли субу і ішли сме так рано там дулю Нєпот привели мал пат назад і так з дітиство му привыкли робити на земли си аршувати Крумплікопати вшытку што треба було силіном колу ур усилі знаєш тото робота всеє і дуже много або то файно бо ты жыєш бо як раз міню Кыів моя вцітилько професорка Ож в усилі ліпше чувствуєш ся як міняє ся вусінь літо Тото тото видиш як то росте по маленькій хотіж бы скорше рысло но і тицю суйшу іде своім сіритомі дуже красной девсю не лем такшу однотипну вшытку але деш усе світо там поіздол туз там варишы так не видиш тото як тоты се Міняй То своє дітинство высуну провеле в Іванові А і типер єжы і вам ци хуткє там дале і хоц так уж і третю є поколіня всі старал сити хіжу вед построіти си там бы быти всю в єны Все важно дуже шубы єден другому помогати і подержувати Це все дуже важно не знаєме тепер світ такій як кажут модне слово глобальне шол вы не знаме як дале буде може і треба комусь быти новым Бо тепер так пуду ся результат дале буде дурі Коли тоту коли зусіда A сю май бы очыва Крайроць Кыстердовня гой а любиля тя любиля тя го тамтыря підеря Na му <unk>m моя тижа край горі моя тижа край оробленой дівти рыжа дівыя А кєд ся прийдеме по вашій біоґрафіі школа університет може ме до того перейти Но Є школу законців а пак <unk> класу а пак <unk> і <unk> класу уже пришой мувариш Мукаців В поза <unk> рышол уваришучыти ся то в Іванойцах не было <unk>aй ай ни Пак у нацинали в селі пак мамку жытує лем а дикы туй Рай держадміністрациі Крас тыкал права по школам і менну на такы методична робота Помагати вчітелям на тым ся занимали і тепер ся дали за ним тюжыв те няньом на заводі на єдному на другому Та я вж ішу як бы по таку ліниі як мы называєме у словацній правнік юрист юридичный нас над то был юридичны рецей Ами За Собором то была <unk> школа а коли я вже пришол то туды ін одкрыли лем І як перший такій перший набор ай на бортар і там як сілців на юридичну дворокы тоже м ходил і на разню олімпіяды геоґрафі провознавству перші другі істориі перші другі і треті міста всякы были Співавім усядив сядив і окреме того уклічану силі попросили ня тамтві церкви там грекокатолицкы а колониі маленькы тыкам маленькы римокатолицкы і таме не попросили грати на орґані Із же слухаю нас проблемы неє тыкло чловіка кантора кобы грал співал но і нам треба словацкій обшы грати І такє я не знал по словацкій нин слово і такє мусіл си навціти по словацкій бо Монашкі всі были і Вудті і Словаці не так сестало шу м не пришли в Сирині пак уж урыдом построіли ну і ім треба анґлицкій пан іх называл Туды ниждипер по другому цю же назву ордена но Дотіпер мы подіжыме з ними Переписуйме се говориме напр сестричкы Беатріс Буковиньскы но товна з Пряшівщыны і Буковиньскы ты фамили І му тото так си старшу є націл грати на орґані то міли чуну бо я грал музыкальну шкурі на тромбоні То духовы інструменты вобсє не звязаны і ниякій з піяніном і скляві шемниці Но так ся стало жы мусей было людям помагати першій в яну ци птоміні было дуже тяжко то было дуже тяжко бо то треба было дуже много знати грати то цілу службу по словацкій кладут мі сали все і тым піроды ты в пісня <unk> вшытко треба было знати дакшого та то дуж дуже велика школа міні была Або дуже мі ся любило шо дуже много нашых співанови духовных Даже было інтересно што не на орґані Мы все тут называєме наша пісня На успені є такы велика пісня успенскому співалу ціла цирку мукацю всі співавшы то наша співанка Або том я позерала тото і в словацкому заду Мариянскій і тяжко повісти ци то на Но нас тому всі єну были Ты не было до короздіня шу То моє тото ваше товсо было на наш іменноасистыкій Територия мукасівской єпархіі велицієзна ТА вшытку было увєно І дале позит як законцім і золоту медалю ліциі Але кото придумал з малого малого музичного лекс зробит юриста А но тото мамка відшує дуже тянул ся уж до справедливосюж От хотіл ім помагати куму дуже справедливост было в мене і в нату Віділ каж може быти ішол може бы тубі си сепарувало а не знала ци то буде ци не буде ци Но о так пробували сме всякой туды Но Ай мода мода тоже была туди Каждий хотіл на такоє веті тем юридичні веті економічні тыкі два Направлены все были Тепер уже знаєме што то не то незалежытю то можеш быти главне бы тото любил цім ты ся занимаш і бы тобі бынь кодал як бы на тото талант хуть то был бы желаний быти тото робил без примусу быти тото любіл робити Но музыковы самі якы я зналу ту історию што вы самі на чорно Я все хотіл є все хотіл співати грати мамкы ту виділи няньку мамкы і не відала пул рокы шу є хужу музикальну школу То лем ня тоту мукацю у Ракушыні є ходил у Ракушыні І лем ни не знали няню мі ні давал груш і мамка не виділа бо она дуже як тоту там машыны ходіт як до тебе оно забити даякой Ниць то на дуже тото были <unk> рокы то тяжкі рокіноі всякоє было но ниць бо пункта як то законців ноі так сыставшу Я все і неюридичну сем співал і уліцеі пак коли муже поступил уж город і там єм співал і там співанкіз З суціняюм граєм пут ґітару даже на ден юристы там всі ме не знали што я з ґітару Фотоґрафіі всяди были там на факультеті што я всяди співал Не знали не знати ци я буду юрист ци не буду но співати буду дале Но то вы після мукацівы юрикай так Уже в <unk> я поступил Я поступил раз ім прубухарку но там на такій воєнні кафедры не брали бо здругы треба мати было а мені повіли докторышу не мож давати на серце нагрузкы такій великі єсы вернува яка хотілийте но токій слу адвокатуро прокуратуру тот час на цілий Радянскє Союз то самой был Престижны такій самий великій академія харско найтепер є дуже із традициями великыми том ціні своій кафедры цілі тов зарук не мож такій університет построіти тов треба <unk> і <unk> руку был уже такій Сы традициі были Но я вернул си і уже туй мужевці вси уж не юридичну но а там ото там істина то само як тіле поступила сюда си вернул юридичний Но а по тому же Коли на другому курсі я повіл мам ці Уж я бы хотіл попробувати поступити і умузикальне направлены є ци то было туды то не называл ся коли туди си назвало тото і не консерватория яку Словаці называло тото назвал сом музичной уцілисі імні Дезидерия Задор нашого закарпатского нашого композиторы і я поступил туда такій наш Русин Петро Петрович Метій мене за руку привюл туда каждо єсока по конкурсам по Стояновиджю лунд співат файный голос має але співає єсі спершу співен кузикує поступо тємлюю то было комуницы Коли тоту комуницю зєли то была і топер то єдна сама мочи все націнал концертист Біонків Но і так мене приюк за руку туда но і такя паралельно і університет там юридичний закочу і Но такє і там і там учіл ся уже нацийонал там мене тоже і з оркєстром співаєм народных інструменту дотіпірям поступен Я учіл ся як дириґент збора Хора Но я там учыл ся на тому факультеті но і Петра Петройця локалом муюціль Муючыль был Музуцілі офіцияльну цілью Я мал у тыжден аж і як Убераж направліня та мож было і на дириґенте наспіват як то было так што усі дириґенты мали урок співаня і ты мал його мати і з специялистом высшого класу но і мене такє яку уже мало было хлопцю преподавати Файный маєткій баритон голос тресивый ун народный артизм тото єм не мал своіх оцінкусі Мож казати туди коли він ме не привюхт я зєден хлопців ну там три хлопці мы не цінали мнього кляс з поспівыню Іун так умун не вюл так в поспіваню а Деяк Тамара Павлину на мене як дириґента уціле Мукану Людмила Михалівну тож і кінь няй і мал раху і великій оркєстер народных інструментів ізвестний на цілий світ бо у ни Грали на такых інструментах дотепер дримба трембіта то што унікальне Світлик Михало Петро Стов тото же його няньо з Білок голос няня його сохоронилсе на записах тіж нам мушенька принюс Ті плестінкы тоті десят плестінок што Чехословацка Академія нук сохраняла і записала меджевоєнний тот період і його няня там співало концяло підсурску школу в ужгорді семінарів І то та його співанка на похорон маленькой дітини шумра у стародавніх похоронах в співанках русиньскых унає там на туну та запис є його няні Но то так мі повезло шояв тыкіх си таму цілці тилюшу Шо мож назвати там Куленицкы Гнеса Павина но та іняньо робил першы ранжыровкы для Закарпатского Народного Городу то єст то там така інтеліґенция было І дотепер тото Я одкрыл субітновий світ дикій там то было што дуже велику мніто бемой го там Сидили парі ціловали сыґрилонь Завел гону завел го лоґы нагодовы сте на буду выпити якыс твіли лізы межы Яти свидили зем Я обід Но поза того же я уєдно як юридичний законцю пят руку так і музиціли сіруну <unk> рукя законців <unk> рок то был кли законців студиі уж і Мушу же поступати в кій бок залемні што там дуже файну учат і співати і диригувати треба то консерватория долже не консерватория бо у словацкій назвой консерваториі то музы Академіі Академія Музична Академі ім Петра Ліця Ці Кувскы Якой ся было змушывшысто руку той Академіі і ну то же традициі там дуже великі Великі піяністы великі скрипелівути выходили композиторы там наш закарпатскій Світовый талант Євген Станкович но того композитор вшыткє знав світі был його твір десятку ліпшых вышол то вісімдесятых было перелік ЮНЕСКО Спису К ЮНЕСКО і гордыме сышу маєме тикых Закарпатцю тикых русину тикых великых люди Тому што бы то рідкіст тото не лем на цілисбі І місце так тамтоже повезло шо я мал возможности з ними там стрічати ся говорити вціти ся Так міні дуже дуже повезло співал єм там і в церквах і дукім сувців то же м наша діаспора Мнойф і Закарпатя там си познакомил спів дале розвивали сме си і пак начыл ім робити при великому Народному хорі вірьовків Уже і третю курс я вже там робів директором т студия де учат діти співати іменно народным голосом як не научат ниґди бо академічний тикій академіцкій голос унса зовсім по другому робіт ексысы як народний голос і першу Словакі русиньскій наші співачкі русиньскє тріо якім співают голосом Отыкім голосом о там кажде дівочка котра там співало так спокійно могла заспівати любову Співанку тикым голосом народным красивым грудным тикым параным голосом і так мі повезло што я там пять рук робил директором той студиі бо так си стало мене закликали так як якє оже мал дипльом юридичний мене закликали Я стал директором той студиі ну а паралельно Далем цілим в академіі далем дирігувал далем співал і то же велика практика было міні може робити з конкретными і з людми народний голос учути такій співанкій Авдієвскій тот інота царство небесной Анатолий Тимофіович то його Цілый світ то же знає вон у Словаціні практично каждому великому конкурсі воловажу рібу там де был великій хор а вець Олимпіаду в відній Хорован себужу ріту то єст людина но такій чуловійшого То же знали по світови майстер дуже дуже великій майстер но лун мож казати Хор пудньом вірьовку на дуже велицяйший уровінь бо не співали на сяде і співати і народній но тотця співанкі і і по каждый ден радию ішла іхня співанка не было такого села де бы не был звучал радию іхніхом Вни зробили то шо зробил Александер Кошыц Усуйцяс бо хора Кошыца лиш розцитую нас на Подкарпатской Русі коли вже там пришли Были большывикі Но толсівцю лиш ужы си вертати ніж то туда но і пулхора мож казати туй себстав Тут у нас на Закарпатю Подкарпатска Русь тоголя чехословацку ся на той боля но і так мож увісти хор кошыт сил біздів всі континенты своім хоромі Які континентны зытівны взад были істом сядры помшу не співавці Миколы Лемковича і так само Хородієвску од не начынаючы в <unk> рокі Куба Іспанія Латиньска Америко не всяди были всі континенты і люди всяди іх вост принимали і дикі імпресариі іх усяди кликали шу не дуже великій урын мали і веці Єй тепер не то же є нацийональным хор дотепер не дуже высут ся уруня Маот і голоса і то вшытко Так што так міні повезло а паку жем пришунор поза пять років Академіі повели мі ож можу поступати сію аспірантуру писати докторску писати роботу наукову і я предложыл ім наші ірмолоґіоны наші закарпатсків Мене в силію Івану Цех мені потерили ірмольґійон <unk> року і тот ірмольґійон дикє Пулину Знаєш мы не знаєме тото Сисі сі квадратні тоті ромбик і квадраты кємы тото нич не знаєме як тото співати на бо тут пропаде Тут пропаде і в ним міні тоту книжку подарили Як тоту книжку пою Сукій Я повіжду на факультет до нас стародавній музикі такій факультет сі туди были як раз Ніна Александер на Грасум Персидскы великоцінника ціле жытя занимали ся партестными концертами то єст все музикы <unk> сторічє оту над кым знимала но єй роботы цілий світ тоже знає уже умерла як раз тепер рік єдумушуй кафедру назвутів Ці сни і в конференцию жыл жыє Чісній но уна мене подержало моє моє наукове кєрівницкє ціжых Ірино Ликсівника родом із Санк Пєтербурґа была і Славо булу На іпирі переписуй меси все на тоже мневеля подержала мене раз наця на маґістратурі писати роботу по догматиком богородичній догматикі якій Кошыц Александер Кошыц обрубил для хора Тому шу то дуже інтересно было до кошыце мож казати нику в Украіні так тото неробившу взял стародавню церковну монодию і переробити єй на хор це но в Европі це все было уж такоє це мож казати вся ренесансна хорова музика там уже было такоє карту з фірмус там там болю і майстры і Палистрін і Жыскєн депре но у нас се было новоі і дуже заінтересувало мене сі сі догматикі богоротичні в Усем гласу і внесот тліцяли маленько од рускых ірмолоґіон У не по мелодиі мали ся одлицяли мы тепер розумі што то є на традиция было вєну і Каву Шлясківскій Русі Но у Словаці то же моі колегы ся дуже файно занималот цим вопросом і в Пряші і в Братіславі Давід Панся дуже файний муй цимбор Переписуй мі си і тепер усіх не затямлю но переписуй меси і дотепер файна така дуже жона в мні присылала своі роботы по Югасевцюм Югосевиці і в нас у Нивицкому были найдні і на Словаці наш тото же переписує цірмо леґіону дуже стародавні дуже інтересний был То што вон зробил тоту то великой мужы То мене дуже заінтересувало тоті стародавні ірмосы ірмолоґіоны я так написал велику роботу на теперісі стоі там на катедрі цікайме десь Бог може і уже буду іде моє очы рідно то но <unk> писа з листку стоіт і цікайме десь Бог може Ну є іст ті научні кємі ся я занимал цим вопросом бо мені то было інтересно і тепер інтересно такій як я уже пят року діку сімай бы Знал бы дукім не дякувал то было якыс такы Теоретичкій а тепер уж івно практичні я уже всю ушытку тот розуміл самот девно має быти як уноси має співати як совном могло ся співати так ну так ото такій другій путь Голосы Русині Підкарпатя просит Карина Муляр Дорога слухаці наша програма пришла до свого завершіня вже на слідущый тыждень Вас бы чекати друга част розговору з русиньскым артистом і музичным педаґогом з Підкарпатя Олексом Тулюком Дякую Вам дорога слухаці же сте застали з нами до кінця До новых стріч на нашым радийо Лем фм З вами была Каріна Муляр Голосы Русинів Підкарпатя мама по Голос Русині Підкарпатя розкаріна муля