The archive of
Lemko radio

Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з Проґраму Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреализуваный в рамках Стипендиюм Творчого Міністра Культуры і Дзєдіцтва Народового на Предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> рокы Феномен бескідів деревяны церкви і костелы Материяльна спадковина звязана з духовом культуром жытелів Карпат Цінена є в цілым світі чого потверджыньом є великє чысло сакральных обєктів з того реґіону вписаных на листу світового дідицтва ЮНЕСКО Деревяны церкви і костелы захоплюют каждого без огляду на віроісповіданя ци походжыня без огляду на тото ци одбераны сут як місце культу ци лем памятник Іх краса справлят што каждий на хвилю пристає і задумує ся над тым што тепер і над тым што дале Тоты храмы становлят выняткове свідоцтво одрубной традициі сакрального будівництва в котрій добрі видно характер локальной архітектуры Конструкциі выстріч ци декорацийны розвязаня сут характеристичны для культуровых традиций соспільности жыючых в реґіоні Карпат Ілюструют вельосимволичных одкликань та сакральных значынь звязаных з тыма традициями Памятникова деревяна архітектура то неодлучний елемент ландшафту Карпат Давнійше дерево легкє в обрабляню і легко доступне было основным будульцьом Доставляня хыж ци ґаздівскых будинків брали дерево гіршого ґатунку а і те селі не все прикладали ся до роботы так што жывотніст такых обєктів не была долга Інакше было в примірі храмів На материял брали здоровы великы дерева якы порядні сушыли одповідньо обрабляли а пак вынятково старанні прикладали ся до процесу будовы Деревяны святыні захоплювали товды захоплюют і днес Познайме іх ближе запрашам Наталия Малецка Новак Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы церкову покровы Пресвятой Богородиці в Рыхавді Феномен Бескідів в деревяны церкви і костелы з істориі Село Рыхвалт локуване было на німецкым праві в <unk> році Польскє названя Овчары приняте было аж в <unk> Населеный осадничый процес в Карпатах в ст спричынял локацию або релокацию на волошскым праві што вязало ся зо зміном систему господаруваня В ґрупі реорґанізуваных сел нашол ся і Рихвалд В писаным по латині документі з грудня <unk> р Ян Карвациян і Якол дідич Ґорлиц окрисляют управліня і обовязкы Климы Шолтиса Рихвалду і кмітів того же села Тот сам шолтис торжественно шлюбує і прирікат свому дідичови надаючому привілей побудувати храм в селі Рихвалд Коли зачне будувати товды кмітове котры сут му підданы обовязаны сут будувати з ним і підперати го в громаджыню материялів і возношыню будовли Коли буде уж і священник в селі буде він звільнений од данин і обовязків Думат ся што церков вознесли недолго по тій даті значыт по <unk> р Найстаршы захованы іконы з іконостасу якы походят зо святыні были зроблены в половині і в другій половині ХХ степер находят ся в музейных колекциях в Музею Замку Ланцуті Нацийональным Музею в Кракові Музею Народного Будовництва в Саноку і Нацийональным Музею во Львові Ікон якы найдеме в тых інституциях то Мандильон ікона святого Миколая і ікона Розпятя ікона Богородиці в типі Одеґітрі і храмова ікона Покро в Богородиці В <unk> році село находило ся в маєтку Станіслава Сівановиц Пєньоншка краківского войского а в <unk> році уж в маєтку Пшеслава Пєньоншка Записали товды што окрем Лану Шолтыса в селі было лем пят волошскых дворищ В вісемдесятых роках ХХ столітя парохом в Рыхвалді был отец Штефан Рихвалдскій котрый упосажыл церков медже інчыма вдрукуваны літургічны книгы Тоты находят ся тепер в колекциі історичного Музею в Саноку Подля девдвічного інвентаря в церкви находили ся два антимінсы єден з <unk> а другій з <unk> років Та два дзвоны старший уфундуваний в <unk> р через отця Тимяна Крайніцкого I дзвон з <unk> р Оба зареквірували вчас І світовой войны По выселінях Лемків в сороковых роках минулого столітя церков переняла римокатолицка парохія в Санковій Од <unk> р храм є спілхоснуваный през римокатолицку і грекокатолицку парохіі Проходят гыны богослужыня в обох обрядах мосло сул се ас сы крес ого ма О село серело Істнуючу деревяну церков вознесли в <unk> році Дата тота вытята є в надпорожы порталю західньой стіны Церков причысляна є до церкви західньолемківского типу з ізбытьовом вежом стоповой конструкциі в західній части бривы але теперішня форма будинку є ефектом парократных переформлінь Побудувана в зрубовій конструкциі святиня была од початку тридільном зложеном з алтаря храмовірных і притвору з домінантом высокости в серединній части В <unk> році побудували новый векшый алтар і різницю по його пілночній страні Над входом од різниці заховал ся кіриличний напис о змісті божого року <unk> серпня дня <unk> В <unk> році майстер Теодор Русинок з Вараткы коло Зборова вознюс вежу по части перебудовуючы і самуцерков Спосіб перебудовы навязує до чысленных примірів зо Словациі м ін до церкви в Вірлінці яка сусідує з Варатком Знесений был первістный бабинец і стіна одділяюча го од храму вірных Тот значучо передолжыли а два носны стопы вежы поміщено во внутрі до будуваной части Тот спосіб розбудовы і доставляня вежы не был в засаді практикуваний на пілночных убочах Карпат Вынятком была Высова де найчастійше хоснуване было так званя окрачаня бабинця стопами вежы Така реалізация є хоцбы в Квятони То кєд іде о найдавнійший примір то <unk> рік А кєд іде о новобудуване то приміром може быти церков в Новици з <unk> рока помимо незвыклой гармонічности бривы церкв в Овчарах ні єст обєктом єднолітым хронолоґічнє і пощеґульны члоны честі зостали взнісєны в ружным часі Бесідує Даміян Новак історик реґіоналіста любитель і выдатный знавця деревяной сакральной архітектуры полудньово східньой Польщы Церків в первотным заложыню была трузєльна чылі складала ся з засаднійшых для архітектуры церквой не тыко на обшыри Лемківщызны елемент Члі презбітериюм Навы і Притвору повшехні званым Руніж Бабінцем над котрым знайдувала ся вежова дзвоніца Найстаршом частю в тым обєкті єст нава корей датаци знами дзянкі інскрипциі уміщеній на ным профілюваным порталю умуючым вейстє ґувне Ведук него зостала взнісєна в <unk> часім року і станови она єдны обецні захованы елемент архітектонічны первотной святыні Другом цо до віку чест церкви єст взнісєне в місце попшенього в <unk> року і ніцо війкше квадратове презбітерию Над вейстєм до закристі заховал ся на Післіцом о тресті року Божого <unk> серпня дня <unk> Колейным в хронолоґіі елементом єст вєжа Дзвоніця выбудувана в конструкциі Супово рамовы з позорном ізбіцом поході з <unk> р Єй будовнічым были Цєсле Теодор Федор Русенко і Димітр І Диміт де о чым свядчы додій захована інскрипция на єдным з елементів конструкцийных гелму подвіжом Русины похозіл з Вараткій то была русиньска віска чы єст то русиньска Вьоска лежонця вувчас на терені Крулецтва Венґєрского обецня Словациі єст то перша Вєзь за границом так на высокости Радуцины так помід радуцином а ґрабіом Вєжа при церкви в Рихвалді была його першом реализацийом на трені Лемковщысны лята вчесній бум в <unk> року взнюс он церкви в Нізнайовий котра хыба не тілько в моій опініі уважана є за найпінкнійшом найбардій гармонійном зо вшыткых церкві кєдикольвік зостали внісєны в типє церкви окрисляным яко пулночно заходнім Подобні як церкви в Рыхвалді Нізнайовий Русенко сиґнувал Сиґнувал яку своє діло попрез уміщені інскрипциі на Бельци з Чєнґовой уміщеной в копуле церкви Бельката цудем перетрвала бовім в лятах <unk> кєд церковні знайовий улегла уж комплетному заволеню зостала она вытігніта з румовиска і привезєна до церкви в Бартным Враз з інныма елементами позосталыми по церкви знайовий бельката а также інне детали архітектонічны з є знайовей презентуваны сон обецні на експозициі в церкві в Батным Феномен Бескідів Деревяны церков Зарковаты Окровы Пресвятой Богородиці в Рихвалді Дзвоніца в Рихвалці посяда Можна повіді досконале пропорциі і брила в жаден спосіб не притлачыт цалостьовой сильветкій церкви натоміст і смуклост єст характеристична для лемковской архітектуры церквной з обшару Пулночной Словациі чылі з терену ді ділала ґлувні екіпаці сельска Тодора Русинка Вєжа накрыта єст таком барокізуюцьом цибулястом віжыцом типовом для церкви Лемковскій котру наставлено на кльошовым гелмі Розвязаня то было типове для реализациі Тодора Русинка м ін стосувано оно зостало і знайовий цо насува такє дос може людницкоє женє односні інных прикладів з околици міновіт Дзвоніц при церквях в Батным і в Пентней котре зостали знісоны міце і в тым самым часі ораз посіданьом вілецех спільных звіжом в Рихвалці Быт може і при іх зношыню брала учал екіпа Тісєльска походця з Варатскій Вшытко вказує на то же будова дзвоніци при церкви в Рыхвалді вязала ся з перебудовом цалого обєкту Власні втеды зостал розебраны первотный бабінец і походцы подобні як нава найпевній з полови віку <unk> а в його місце знісіно поміщыня шырокости навым передужало през то Ченьзнявова і бабінец уформуване зостали в єдном перестынь Вспомяный уж выжей порталь святыні ден з датом <unk> осадоны зостал вновый зрембовый стяні о страны заходній натомяст цікавє презентує ся тунструкция вежы а в щельності супы носны коре зостали осадонны вненшу В тій честі власні давного бабінца то супы Всходні натомяст супы заходні знайдуют ся в придсянку зараз обок вестя Кувнеґо Інна версия Хронолоґіі перебудовы того обєкту же в часі будовы вежы заховано єднак первотный бабінец котрый зостал уєнтый помідзе супы носне церкви а розбюркы бабінца і передлужыня доконано доперо в <unk> року Свядчыт ся о тым може дата котра зостала одналезьона підчас ремонту щы прац приготувавчых до консервациі поліхромі в <unk> р была то вырита в лонґажы порталю дата <unk> Єднак єднозначном одповідь на вшыткы вонтливости то могу ом дати єдині выні бадань дендрохронолоґі Церквє в цалости покрыта блаґонтом Єднак в <unk> року на фалі пануючій вувчас моды зміны покрыть Не тілько церкви але р костьолу на Бляшане Дахы церкви і стяны вєжы зостали обіты блягом оцинкуваном Покрытє ґонтове привруцено в часі ґенерального ремонту в лятах <unk> зору ско соту о ос гыхых згрис со зо су Головный західній порталь храму з датом <unk> осаджений остал в його новій зрубовій західній стіні церкви Найпевнійше в <unk> році зроблены были маловидла на стінах в середині церкви захованы наплощыні стін повалы храму вірных і бабинця Олтарну част прикрашено поліхроміом в <unk> році Під конец ХХ столітя уложено або выремонтувано камінне огороджыня церкви возносячы в ним од полудня скріплену брамку з шатровым дахом та одновлено скелетову предсін в західній елевациі храму В <unk> році ґонтове вкрытя даху церкви змінено на бляху В <unk> році побудувана остала окремо стояча мурувана дзвіниця брама Находит ся она на осі церкви од заходу в лениі огороджыня В роках <unk> вчас ґрунтовной консервациі церкви привернули м інчыма ґонт на дахах Теперішній кшталт близкій є історичній формі з <unk> рока з алтарьом запертым простом стіном та конструкцийныма банястыма штыропущыновыма скліплінями о двох заломлінях Над храмом вірных і алтарьом Дахы над тыма просторами повторюют форму скліплінь Пілночна нижня дахова част алтаря крыє тіж різницю Бабинец має шырокіст храму вірных в середині є дошкувана пласка полава Бабинец попередженый є той самой шырокости притвором скелетовой конструкциі з пульпітовым дахом Ізбытьову вежу стоповой конструкциі вінчыт бароковий голм крытый бляхом Подібны кусменчы банясты вежы сут над храмом вірных і олтарном частю Вінчучы кресты сут ковальской роботы Стіны обыты сут ґонтом ізбытя вежы даховы заломліня храму вірных і алтаря та стін притвору сут вертикальні ошалюваны дошками Вшыткы выгляды сут простокутны штырі великы в полудньовій стіні меньшы в східній і пілночній стінах Співочый Хор обходит середину Бабинця вздолж пілночной західньой і полудньовой стін Выско свого ц Оошы Око с смо Як уж было повіджене ікони з іконостасу найстаршой рейхвавтской церкви походячы з ХХ столітя находят ся тепер в музейных колекциях подібні як і пізнійшы елементы іконостасу зроблены уж для теперішньой церкви в <unk> році В середині заховало ся єднак выпосажыня з часу од кінця <unk> до ХХ столітя посеред котрого барз цінным памятником є іконостас уфундуваный в роках <unk> Особливы артистичны приметы має зроблена през Йоана Медицкого нижня част іконостасу з <unk> рока То є намістны іконы з іх фиґуральныма пределями царскы двері з молевидвами та цикль праздничных ікон Маляр сиґнувал і датувал намістный кони Преображыня господнього і храмову покров богородиці Іконостас узуполнений остал рядами деезіс і Рядом Пророків в <unk> році зробил іх інчий незнаний з назвиска Маляр В посліднім часі значне чысло творів Йоана Медицкого в церквах західньой части перемышской єпархіі ідентифікувал Ярослав Ґємза вказуючы індивідуальны приметы варштату того творці Обік реализациі для церкви в Рыфвалді зробил він м ін іконостас і інчы елементы выпосаджыня церкви з поворознику Іконостас Новы нове выпосаджыня до церкви в Поврозні з початку <unk>orы Музею Замку в Вонцуті То єстєло Яна Медицкого Маляжа котрый трафіл до нашого реґіону з Дрохобыча може през санок і он выконал вякшом части іконостасу во Вчарах а пізній том приґроде котром власні діся котра найбарже єст видочна в церкві в Поврозніку а взур Струйцьом святом Боґуродіцом і Апостолами з Дроховича там єщы зо своім ойцем Стефаном Медицкым малювали поліхромі вевнентну церкви і Свюра і по одвыщыня Крижа св і в тей честі котра єст выконана в техніце мальовідел стінных власні тен темат выстемпує і зостал повтишоный тутай на Лемковщызні принесіоны з Дроховыча през Медицкы Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы церково покровы Пресвятой Богородиці в Рыхвалді Іконостас Церкви в Рыхвалді уставленый на границі олтаря і храму вірных має рамову конструкцию є вельострефовий з приделями фіґуральні малюваныма о осьовій композициі і богатым сницарскым розділліню площын хронолоґічні зріжницюваный Нижня част походит з <unk> рока выжня з <unk> Стилістичні в закресі композициі і сницарского прикрашыня Є він єднородний Інскрипциі якы находят ся на поєдных іконах сут написаны в церковнославяньскым языку Плястичны поділы в поєдных рядах іконостасу мают архітектонічну форму і взаємні сой одповідают Схоснуваний остал сницарскій здобничий деталь о бароковых формах Поліхромувана рама має червеный і темно синій кольор Сницерка є золочена і срібрена місцями фаребні лясерувана Горизонтальны зимсы медже поєдныма рядами мают консолькы під колюмнами Выжеряду з празничныма іконами сницерско выодрубнено тым панон з трьох ікон Ісуса Христа во гробі жен мироносиц і жен мироносит при гробі Образовы вглубліня сут сницарско здоблены франкуваны колюмнами як здоблены сут різбленым ажуровым мотивом винограду Ікона тайной вечері находит ся центральні по боках поміщеных є по <unk> праздничных ікон в сницарскым обромуваню Ряд пророків творят осмобічны картушы в ажуровій різбярскій оправі Іконы намалюваны сут темпером і тлуждом темпером на деревяных підобразях на кредово клиєным ґрунті Намістны іконы нижнього ряду та центральна циклюдезіс мают золочений фон Ряд намістных ікон складат ся з іконы Богородиці Елеуси єто Божа Матір з Ісусом на Руці Інакше такє выображыня Богородиці называне є змилуваньом Дале серед намістных ікон є Ікона Спаса вседержытеля Преображыня Господнього і покровы Богородиці Царскы ажуровы двері звінчены сут крестом в медальонах поміщено представліня боговіщыня пресв Богородиці і Євангелистів ми со Выбераючый ся до церкви в Рыхвалді мож заплянувати парогодинну прогульку згідні з темом Санкова ґміна ЮНЕСКО То евенемент невелика обшыр підґорлицкой ґміны має два обєкты з листы світовой спадковины ЮНЕСКО і то з двох ріжных вписів То католицкій костел святых Пилипа і Якова в Санковій та омовляна днес церков церков Покровы Пресвятой Богородиці в Рыхвалді Прогульку зачынаме в Ґорлицях Памятникы того міста змела І світова война оставляючы му смутну славу карпатского вердену і пространны цмонтері з тисячами жолнірскых гробів Під конец <unk> р і на початку <unk> росийскы войска заняли праві цілу східню Ґаліцию Австрийскы і німецкы штабы поспішні зрыхтували плян контрофенсивы котра рушыла <unk> мая <unk> рока в обшыри Ґорлиц Войска імператорів перервали росийскій фронт а тота перемога порішыла о дальшій доли східнього фронту Днес Ґорлиці сут добрым пунктом на зачаток прогульок по околиці з Ґорлиц іхаме дорогом нр <unk> кілометрів до Санковой Село тото локуване было в <unk> році корольом Казіміром Великым Деревяный костел св Пилипа і Якола в <unk> році вписаний на листу ЮНЕСКО уважают за єден з найкрасшых в Польщы Вознесли го з тесаных шквіровых бель в <unk> році в ґотицкым стилі В ХХ столітю был переформлений додано вежу і суботы значыт піддіня Роботы при одновляню храму вели в <unk> році а на векшу скалю в другій половині ХХ столітя Стіны і повала вкрыты стали товды фиґуральном поліхромійом о неоґотицкых мотивах До кінця <unk> р в середині церкви находили ся бароковы алтарі з образами малюваныма <unk>вічныма цеховыма мастерами В храмі была тіж амбона і музичный Хор з орґановым проспектом Костел поважні єднак знищыли вчас борб на зламі <unk> і <unk> років По І світовій войні костел одновили і по части зреконструуували В <unk> році вписали го до Державного Реґістру Памятників Зо Санковой з головной дорогы одвиєме в локальну і переізджаме до Рихфалду Гын звиджаме омовлену уж церков пресвятій Богородиці і вертаме до Санковой одкале переізджаме дале до Ропиці Гын видіти можеме церков Михалахангела днес хоснувану як римокатолицкій костел Церков в Ропици Рускій вознесли на початку ХХ столітя Найпевнійше была то модернізация попереднього храму То деревяна тридільна святыня з двоспадистыма ґонтовыма дахами над храмом вірных і алтаріом Над бабинцьом возносит ся стопова вежа з шатровым дахом звінченым цибулястым голмом Будинок перебудували назвами <unk> і столітів Пак реновацию середины зробили в <unk> році Дах вымінили в <unk> В середині находит ся комплетный рококовый іконостас з другой половины XX ст та пізнобароковы бічны алтарі Стіны прикрашат поліхромія з пролому ХХ ст З Ропиці іхаме до Маластола Видіти воєнный цмонтір нр <unk> з Іойны Находит ся він на Маластівскій перехыбі запроєктувал го Душан Юркович Єст єдном з найбарже знаных і найчастійше одвиджаных некрополий Ісвітовой войны Цмонтір заложеный был на пляні Вельобока окруженый є деревяным огороджыньом на камінным підмуруваню В центрі находит ся стилізувана будовля збель здоблена пласкорізбом богородиці Гробы означены сут деревяныма крестами Цмонтір вельократні ремонтували похованых є гын <unk> жолнерів австрийской арміі З цмонтеря мож переспацерувати ся лісом до туристичной колибы на Маластівскій Маґурі З Маластола вертаме до Санковой видіти іщы єден цмонтір воєнный цмонтір нр <unk> запроєктувал Ханс Майер Початково мал быти репрезентацийным для цілого округу Обєкт находит ся на вознесіню збудуваного на пляні буквы Т Ціліст огороджена є камінным муром а середину поділено на два тарасы Од фронтовой страны уставлены сут штырі пильоны якы надают в ходови маєстатичний выгляд В центральным пункті поміщеный є великій бетоновый крест на камінным цоколі за ним Перґоля Виже другого тарасу плянували побудувати каплицю але не остало тото николи зреалізуване Гробы означены сут желівныма крестами або бетоновыма стелями Похованых єгын в поєдных і ґруповых гробах <unk> австо угорскых жовнірів <unk> німецкых і <unk> росийскых З Санковой зізджаме до Палацу в Сярах Палацово Парковий Ансамбль Дулґошів памятниковый двір окруженый Парком запроєктувало віденьскє архітектонне ателіє Фельдер ундгельмер Побудуваный был в роках <unk> Утриманый є в стили віденьской сецесиі з необароковыма елементами Характеристичным елементом сут великы выгляды портe<unk>e і зріжницювана форма дахів Ініциятором будовы был ґалицийскій політик Владислав Дуґош В Парку находят ся чысленны елементы малой архітектуры як праґоля фонтанна різбы В повоєнным періоді діяла гын Державна стаднина гуцульскых коны з часом перенесена до Ґладышова пак до Риґєтьова Палац окружат парк Ціліст є приватным маєтком Тепер находит ся гын реставрация З сяр вертаме до Ґорлиц ціла прогулька займе нам добрых пару годин плян той а тіж пропозициі інчых найдете на сайті Забыток крапка Lti культурі творской творник і буркісти цілих Мати з євруской сропом і робити сері до серед сам выскы высты місце Выслоднє єст на людины высотне тво слава сурисы рысы ту Прісториі вердыкы ци словаку сло Феномен Бескідів деревяны церкви і костеры Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з Проґраму Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреализуваный в рамках Стипендиюм Творчого Міністра Культуры і Дзєдіцтва Народового на Предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> ро Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак