Лекциі лемківского языка #114 - 28 X 2013 - Іглом і молотком ч. 4
Еп. 114

Лекциі лемківского языка #114 - 28 X 2013 - Іглом і молотком ч. 4

•

Опис епізоду

Odcinek kontynuuje cykl o lemkowskiej twórczości ludowej i jest poświęcony tkactwu oraz zdobnictwu tradycyjnego stroju. Autor omawia płótna i samodziały, hafty, ozdoby kobiece i męskie oraz karpackie i sąsiednie wpływy, które kształtowały te elementy.

Лекциі лемківского языка #114 - 28 X 2013 - Іглом і молотком ч. 4

Автоматычна транскрипция

Добрий вечер мой дорогы витам на лекциі лемківского языка Но і днеска
четверта уж част темы і глом і молотком про плястичну творчіст Лемків
в тамтым тыжни бесідували сме про прикраскы з желіза а в тым
тыжни заповідане през мене ткацтво запрашам барз сердечні Знаме уж про тото
же в прошлости ткацтво было повсятні управляне на Лемковині Вырабляли гын на
потребы облечыня Так полотна як і самоділовы сукна в натуральным кольорі руна
Причым прикрашыня того полотна ограничало ся лем до скромных пасів котры летіли
впілперек полотна так як можеме тото взріти напримір на колнірях і рукавах
чулы чы на піл волняных ногалках на так званых фарбанках Волняны бронзовы
самоділы прикрашены білыма поясами разом з фриндзлями котры были Додатковым припрашыньом выступували
в Карпатах в ріжным застосуваню На Підгалю і Спішы а правдоподібні тіж
в Ґорцах шыли з них великы торбы ужываны през пастырів натоміст ужыти
до облечыня мают аналоґію в облечынях котре носили на териториі Румуніі і
Балканьского пілострова што дозвалят додумувати ся же іх присутніст в Карпатах вяже
ся з міґрациями волоскых пастырів Стосуваня при облечынях самоділового полотна о натуральных
кольорах кус ограничало його кольористику В лемківскым мужскым облечыню єдиным жывшым акцентом
был синій вайбик зроблений з фабричного полотна В лемківскых бабскых облечынях на
збогачыня кольористыкы мали влияня ручні друкуваны полотна зроблены техніком безпосереднього або батікового
друку але і так кольоровы фабричны полотна гадвабы аксаметы взожысты перколіі і
ріжны купуваны в склепах кравєцкы додаткы причынили ся до іх великого кольористичного
врозмаічыня Барз важным елементом в здібництві лемківскых облечынь так в хлопскых як
і в бабскых был гафт В мужскым облечыню інтересуючым приміром сут зроблены
чорном волном на білых поясах колніря чугы зыґзакуваты абом крацясты поясовы мотивы
котры выступували в долині Ославы і околицях Крениці Подібны прикрасы стрічат ся
в уж спомненых пастырскых торбах В бабскым облечыню найстаршы знаны нам приміры
гафтів походили з першой половины XXI столітя а фацелыкы значыт хусты на
голову кошелі запаскы крашены были ласкым ретязовым або діркуваным шывом што выразні
свідчыт о західніх вылиянях дн Лемковины Вказуют тіж на тото рослинны мотивы
гафтів зближены до тых якы в своій барже розвиненій формі выступували тіж
в польскых селах на побужу Ґеометрычны кристиковы гафты з богатом кольористиком котры
прикрашали бабскы і хлопскы кошелі ручникы і запаскы розповсядили ся уж перед
І світовом війном на східній Лемковині Важным декорацийным елементом котрий выступувал головні
в дівочым облечыню была крывулька То значыт шырока пласка креза на шыю
плетена зо шкляных пацюрків котра мала своі аналоґіі тіж на териториі Румуніі
ци Балканьского пілострова Традицийном формом подарка од хлопчыска для дівкы был впинаний
до волосів гарабін зробленый з прасуваного коровячого рога Тоты горабані о лукуватым
гырбаті і дост грубы гызубах мали по обох сторонах выпаляны прикраскы в
формі фалістых лениі крапок або звіздок і были роблены переважні ручні през
самых власні Фраірів На східній Лемковині в долині Ославы так бабы як
і хлопы носили на грудях высокы на приближні вісан центиметрів прекрасны мысяжны
кресты Неє інформаций котры вказували бы на місце іх выробліня вырабляня Были
они барз подібны до крестів робленых през Луцуів і прото могли быти
імпортом з Хуцульщыны і правдоподібні были купуваны през Лемків в часі великого
кермеша якій одбывал ся на Русаля в Базилияньскым монастырі в Красноброді Проткацтво
тілько Запрашам тепер на коротку перерву а пак словничок Сон приходит перед
бурі Спи уж засний буде жы Кілько то горі Вшыткы перето тілько
стежы тілько дорі вшыткы перету цілый світ уж одпутива рім лех Марка
сийва Небо спийдут сонце сплидут і міся ток сіва Небо спийду сонце
спит і місяк зі Спи драгоцінности мыя Якій ты богатий вшытко твого
є ниска твого гі звізды як дукы Вшытко твоска твоі свізды як
дукы Двигне лицька зараны рану сонечку куханы Молодіньскій Ізлатійскій Молодіньскій ізлатіньцкій вилды
дасты Лем Стати На стрічу судыцку Треба спати міцно спат Алегенькі цловы
треба м спати Міцно спати кіль Вы там поперві Кус долший Зміст
то і тых слю буде пару веце як лем <unk> як тисяча
то трафлят послухайме на што вартат звернути увагу припомніня бо мали сме
уж тему облечы але ногавкы ци тіж можна бесідувати холошні то Споднє
Пілостром было Балканьскій Пілостров Пілвисеп Пілостров Пілвысеп Присутніст обецніст Збогачыня думам же
слова поясняти не треба лем гел хтіла єм Звернути увагу же по
лемківскыма ме збогачыня нема на початку буквы В По польскы маме взбоґатіт
ся взбогаціть в лемківскым вышмаряме тоту першу букву маме збогачыня Тото важні
выріжнят і барже сідит в бесіді также Прото тото памятайме маме так
само при інчых слова все як звертам увагу де оминяме тоты першы
звукы першы буквы Дальшы прикраскы то оздобы прикрасы прикраскы Дальше шыв Ел
од шыты шыф по польскы повідат ся професийональні стєк якыси стєк Крижыковы
і так дальшый так дальше а по лемківскы шыф нас ту ні
Маме Тото што бесідувала єм при славі збогачыня Маме східні то значыт
то само сходні по польскы але східні і без той буквы ве
на початку Подібне так Но і дальше і што єм іщы гел
виділа інтересуючого а слово полотно котре ся появляло барз часто значыт і
дослівно значыт плутно як тіж просто переводиме як материял Єдным словом окрислямен
по лемківскы полотно Дальше маме Горудя на грудях носили то повинни сте
памятати была лекция лемківского языка де сме бесідували про внешніст чловека про
части тіла і груды то были Што очывидно пєрсі значыт на пєрсі
крест на грудях Е монастыр тіж появляло ся монастыр значыт кляштор Чи
штоси іщы хтіла повісти Хыбаль тілько Думам же остальны річы повинны быти
ясны і зрозумілы а іщы ручникы было такє слово Жебы дахто не
подумал же ходит про так як маме гнеска ручник до втераня тіла
по потынях ся выкупамен і ходит гев про Ручникы в лемківскым як
бы назевництві то сут такы специяльны специяльні важні прикрашаны гафтуваны обрусы н
до церкви на ных ся бесідує ручникы То тілько Ягнеска ся пращам
за тыжден маме дальшу част темы іхом і молотком а за тыжден
повіме собі про плястичну творчіст котра звязана є з реквізитами котры были
выкорыстуваны в ріжных обрядах і звычаях Так же запрашам за тыжден не
скадякую Вам за увагу бесідувала Моніка Тылявска