The archive of
Lemko radio

Лемко Ґазета для Народа Лемком чысло Новый Санч дня <unk> мая <unk> р Не давайте дітям палюнкы У нашых людей єст уже такій звычай што при всякых праздниках як крестина храма в хілякых похоронах і так дає ся дітям палюнкы Хоц дітина не хоче пити палюнкы то силує ся ю до питя бо нашы люди ґадают што палюнка причыняє ся до здоровя Сут товариства проти пияньства котры выдают книжкы де пише ся дуже богато про шкодливост палюнкы найбольше уже шкодит палюнка дітям В єдній з тых книжок пише єден лікар вот што Всі алкоголічны напоіно пиво палюнка рум і інчы мают в собі отрову та отрова называє ся алькоголь або спірит І од того алкоголю чоловік упыває ся Хвороты котрым подлягают доводно піякы як дурійка заситнянє серця слабост нирок і печынок повстают лише од алкоголю найбольший вплыв має алкоголь на дітиняче тіло Бо коли дітина і выпє дуже мало алкоголю то зараз упиває ся А з устаршых люди рідко трафляє ся штобы дакто через надмірне выпитє одразу умер а діти умерют коли выпют і много алкоголю Коли діти даже мало і рідко палюнкы вжывают то хоріют они частійше і тяжше як ті што не пют напою Много хворот дітей повстают лем через то што родители давали ім палюнкы Хто хоче штобы його діти были здоровы то най не дає ім жадных напояв Декто каже што алкоголь помочний чоловікови лікары переконали ся што алкоголом можно знищыти чловіка звірину і рослину і што николи не можно алкоголом чоловіка наситити Коли кажда страва дає чоловікови силу то алкоголь одберає єй єму Єст много людей котры кажут што палюнка помагає человикові створити і прото пют они перед обідом або вечерю порцию палюнкы Лікары робили пробы і переконали ся што стравленє не зависит од алкоголу а противно іщы і ослабляє жолудок Прото і діти і старшы люди котры привыкли на палюнку не можут ничого істи а коли не давати ім палюнкы то охота до іды поправляє ся І силы не дає алькоголь чоловікови больше силы достає ся од звычайных страв од мяса мукы зеленины цукру Але николи од отровы якою єст алкоголь отро вою лише приголомшує ся ослабленє тіла а потом вертає ся ослабленє єщы в большой мірі Тяжку працю зробит ся далеко скорше і легше без палюнкы як з палюнкою Алкоголь шкодит такожде многорозумове Лікары робили з шкільныма дітьми пробы і переконали ся што діти котры выпили лише мало палюнкы не уважали в школі і не могли собі запамятати найпростійшых річей Переконали ся такожде што діти котры пют палюнку належат до найгоршых учеників Хто хоче штобы його діти мали здорове тіло і здоровий розум то най не дає ім жадных горячых напоів і най так устроіт діло штобы они ани раз або аж в старшому віку дознали того смаку котрий провадит чловіка не раз до нещестя Дописы І з Бортного Преці село Бортне не позаду іщы і ней буде прикладом для інчых сел Бортне спало дотыхчас барз так што вера штука было збудити Одкрыли чытальню імени Михаіла Качковского буде тому пят роков І опочали тоту чытальню а вшыткы доцяп спали бо знате не было чловіка бо знате не было чловіка дотихчас жебы хоц кустьок заохотил люди до праці на корист Свиа книжкы котры мали служыти той чытальні то вшыткы лежали в куточку вєдного і хоц хтіли люде то штука было тоты книжкы достати Штобы порушати чытальню до жытя аж нашол ся єден чловік жычливый і скликал вшыткых разом добрых люди і одновили чытальню Та знате іщы єст нас штоси пару хрунів што не хотят жебы дахто і бесідувал про ню но ми не хоцме писати про тых хрунів бо шкодуєме нашого папері Бо шкодуєме Вашого паперу світла наша лемковска редакцийо як будут дальшы рыти то іх пальцями вкажеме Тепер знате завязали іщы люде при помочы того доброго і жычливого чловека такє общество што называт ся братство трезвости і зараз ся вписало больше як <unk>ленов до того общества Перше аж три корчмы были і то жыдівскы і были два склепы жыдовскы і знате Тепер Жыды пропадут бо ім не можна ни крамарювати ни шынкувати бо вшытко тепер продают руснакы Завязали мы то і общество для молодежы котре называт ся Руска Ядружына І знайте люде же тепер тото село Бортне барз вадне Єст бы основаный і Красный Хор на штырі голосы за што слава і чест господину Титу Богачыку студенту прав за ваш труд щырий слава і чест Вам што сте не жалували здоровля бо вчыли сте лем в о шем місяців а співают такы пісні церковны што я лем чул в містах і в добрых хорах тоты пісні За што іщы раз Вам слава і чест жычливый Лемкы дякуєме отцю Владиміру Калушняцкому за вашы дорогы слова што загріли нас до щырой працы і за ваш щырий труд тото стараєте ся всіма силами подержувати Дух рускій і просвіщати тых бідных Лемков за што най вам буде слава і чест добрий провіднику Дякуєме вшыткым всечесным гостям отцям духовным і іх семям і мірскым што были так добры прибыти на наше торжество одкрытя Руской дружыны і Вам щестєм не знаме Вашого назвиска молодцям посвященым із Устя Руского дякуєме што были так честны на ногах потрудити ся з так далекой стороны до села Бортного Дай Боже штобы село Борт не было прикладом для вшыткых інчых сел жебы знали вшыткы люде на світі што сут іщы позабыты Лемкы што іщы жыют што Лемкы сут не зарадниками Сви а сут вірныма отвертыми і щырыми руснаками Практичны рады для ґаздовства Дома здоровля як обходитись з домовыма звірятами Швайцарскє Общество для охороны звірят выдало получыні як обходити єс з домовыма звірятами получыні тоє постановляє слідуюче По перше будте для вашых звірят приятелями а не гнобителями по другє удержуйте в стайні чыстоту і добрий порядок третє старайте ся штобы в стайні был каждого часу добрий чыстий воздух Достаток світу і одвітного місця Задержуйте при кормленю точно час і миру штобы однако корма не было за мало старайте ся о здорову пашу і чысту воду Четверте Вычыщуйте каждого дня жолобы і корыта з котрых звірят ся ідят а так зосуды до напою то уникнете не одной узвірят слабости Держыт сосуды од набілу всегда в блискучой чыстоті перед доєньом мийте всегда своі рукы і вымена звірят <unk> Держыт Вашу звірину чыстою скорко лише можете бо од того она буде здоровою буде лучче рости і єй вартост побільшыт ся уважайте при чыщыню чы худоба Ваша што не терпит Дайте худобі добры одпочати і старайте ся штобы мала всых дабрую підставку <unk> Часто уважайте чы упряж звірины при роботі не докучає батога употребляти як найменьше Товда звірина привяже ся до вас і без батога буде Вас слухати Єсли звіря захорує што можна при кормленю зауважыти то старайте ся завчасу єй помоч подати <unk> Обходит ся з полошеныма звірятами всегдарпаливо лагодным обходжыньом мож и звіря од неодной дурной привичкы одлучыти Десяте памятайте што каждо єст збыткуване ся над звірятами противно і закону Божому Як долго повинна быти січка Де некотры господары ділают тую ошыбку што ріжут солому на січку за дробно дробна січка єст шкодливою понеже коні лакому Юзовсом лыкают і датого получают од ней колькы і запоры Січку в той ціли додає з того пса штобы принудити коней то овес двакати і не допускати до того штобы они його цілий лыкали Єсли бы коні цілий овес лыкают то ето не травлят і оно стає для них без корысти а даже стає є шкодливым ібо выкликує колькы і запорим Штобы одже принудити коней дівакате овес додаєш до овса січку штобы они дзвакаючы січку дівакали з нею і домішаний овес Коли однако січка задробна то коні і полыкают разом з осом Січка повинна проте быти од <unk> до пра центиметра долгою то в тым случаю коні не змогут єл выкати а приневолены прежде ів зілакати разом зовсом до ней змішаным Хороший напой для телят Хорошым напоєм для телят єст гербата чай з сіна котру ю не трудно приготовити Зварити треба напримір <unk> літер воды штобы закыпіла додати немного соли а потом додати полтора кільо доброго сіна так оставити по накрытьом четверт годины За той час вода набере натягне запахом сіна і перейме многы його пожывны части Одцідити од же треба напой од сіна заправити ґрисом і давати на тепло теляты од такого сіна стают ся телята здоровыми і лучче роснут Пусканє кровы і з кота худобины По нашых селах єст много такых лікарий од худобы котры на каждую слабост скоты не знают інного ліка а только той штобы пустити кров на яку будут слабост за слабне скот на каждую ординуют пустити кров з коту На случа і тій только такій лікар од худобы познати може котрий уже на слабостях скота добри знає ся Осторожно прото єст пусканьом крови через непотребне пусканя кровы не только што скотина не велічыт ся но нерідко його добыває або ослабит ся на долшый час во обше треба держати ся такой практикы жебы доперва товда пускати кров коли не помагают інны лікы а уже не повинно пускати ся крови молодым звірятам Якую подати помоч єсли кто зомліє Слабий тратит притомност лице і губы блідиі од них слабий яко причыну подают лікарі недокровну з мозґу Треба сий час розпяти одеж вынести на свіжий воздух уложыти в той способ штобы голова была намного низше скрапляти або обмивати лице зимною водою Одтом або колоньскою водою Єсли притомност не повертає а єст амоняк подати поднос фляшечку за моняком Коли повернула притомност подати до питя вино чай каву рум як долго на повернула притомност не мож на ничы подавати до питя Якую подати помоч єсли хто провыкне такій предмет як грош ґузік шкло іглу шпельку і так Подавати слабому доіджыня много хліба капусты картофли штобы тым способом охоронити кышкы одкліченя предметом котрий достал ся до жылутка і сей час вызвати помочы лікаря Лемко Ґазета для народа Архівальну ґазету Лемко чытала Наталия Малецка Новак