Archiwum
łemkowskiego radia

Лемко Ґазета для Народа Лемко чысло <unk> Новый Санч дня <unk> квітня <unk> р Учым ся ощадности Кто лем ближе присмотрит ся материяльному положыню нашого руского народа каждий тото повідат што народ наш бідніє што з року на рок труднійше як ся єму жыти То оно і не треба аж ближе присмотрити сь материяльному положыню нашого народа штобы тоє видіти тото показує што народ не може у себе в краю выжыти а мусит заробко глядати поза його границями Бо при ці наш народ Не на тоє выізджат до Америкы Німеччыны Венгриі Росиі Румуниі Франциі і так штобы видіти тоты краі но іде штобы там заробити якы і грошы штобы было чым жывити своі родины Што народ наш бідніє на то зложыли ся всілякы причыны головно малоземельност і недостаток просвіщыня Мы але ошукували бы самы себе єсли бы лем малоземельност і недостаток просвіщыня вважали за причыны бідноты нашого народа При тых двох головных причынах єст многы і другій а медже нима первоє місце занимат недостаток ощадности Сут бо народы на світі котры уж в свойій природы ощадны як напримір Німці Жыды Чехы но сут і народы котры не можут похвалити ся тым хорошым свойством До них належыт на жаль і наш рускій нар Правда што коли річ іде о нашым народі не можеме гварити о большых ощадностях Не треба але забывати о польской поговорці ґрайцар до ґрайцарка а бен же мярка Оно і найбіднійший чловік котрый може ощаджати толко ґрайцари і он може з часом заощадыти і большую квоту Розходит ся онако о тоє штобы хтіти ощаджати штобы зділяти початок Початок в каждым ділі трудний Но як говорят хто початок зділат той зділат половину роботы Што початок і прилучыню ся ощадности трудний і што коли його слідати прилучає і неощадного чловіка ощадности на то є наведеме слідуючий дуже получаючий а вірний примір Оден господар посылат свого сына до школы Сын його кончыл уж сім ґімназияльных кляс пониже однако родичы потребной помочы йому дати не могли бо были бідными примушеный был учыти другых діти і тым способом заробляти на своє утриманя то і однако што он собі зараблят не было достаточно тым больше што не знал гроша шанувати і для того веце о голоді і холоді учыл ся і так переходил іх з клясы до класы По причыні той надмірной праці при плохым удержаню і мешканю по тісных незеровых станциях ученик той зовсім знищыл своє здоровє і заслаб на сухоты Он знал што до здоровля уж не прийде і за якій то час треба буде умерати Не кончыл проту школу знаючы што корысти з них не буде мати а знайшол собі занятя при одной касі Грошей немного получал однако тоє што получал было достаточно штобы мог выжыти і єщы тото одложыти заощадити У него однако не было того свойства штобы грош щадити а пониже знал што і так недолго буде жыти прото і до ґрайцара не привязувал жадной вартости а каждий ґрайцер і на непотрібны річы выдавал При той касі был старшым урядником Человік дуже ощадный Он старал ся при каждой місячній выплаті котрую давали тому молодому чловікови наклонити його штобы каждого місяця одложыл хотя колька корон на щадничую книжечку докасы То єй однако ничо не помагало урядник одже тот коли снова одного місяця Выплачувал єму пенсию не дал єму вшыткых грошей на руку но колка Корон вложыл на його імя доказ на книжечку а выплачаючый йому пенсию дал лем столько гроша сколько знал што єму доконче потреба а в місто решты грошей дал єму книжечку Молодий той чловік дуже зато розгнівал ся і хотіл доконче получыти вшыткы грошы Познійше однако он з тым як то погодил ся што однако стало ся коли на другій місяц получыл уже на руку всі грошы он сам одложыл колька корон на книжечку на каждый другій місяц он докладал штораз веце а старал ся штораз меньше на себе выдавати Жыл іщы два літа а умраючый оставил книжечку на поважнійшу квоту бо при конци жытя стал даже скупити і тішыл ся што одкладаны єй грошы скоро єму в касі нарастают Онже штоправда з тых грошей не скорыстал но придали сони дуже його бідным родичам котры могли давати єм давнійше до школы То отже примір котрий як повідаме єст вірний правдивий невыдуманий он дуже добре получає як можна научыти ощадности найтруднійше зділати початок Початок зділати тым тяжше приходит ся чловекови котрий привык грошы як то кажут попускати Єсли єднако такій чловік зділяє початок коли одложыт заощадыт хотя бы лем маленьку і квоту остально є само з себе приходит бо маючы одложено маленько хотіло бы што бы того было веце а маючы веце хотіло бы мати іщы веце бо такоє желаніє уже лежыт в природи чоловіка Нехай прото нашы люде берут примір з того молодого чловіка котрий хотя был з природы неощадным і хотя знал што жытя його недолго є а однако прилучыл ся щадити єсли не себі то родичам зділял добро Нашы люде Єсли вспомнути ім о ощадности одвічают што не мают што щадити бо все розойдесь Розходит ся отже іменно тоє штобы так зарядити штобы все не розходило но штобы хотят дуже мало за каждым разом з того одложыти То єснова што остало ся найлучше занести доказы і умістити нащадничую книжечку Касы принимают на опроцентуваня не лем большой квоты но і маленькы Звычайно касы принимают на ощадност начавшы уж од короны Можна прото і корону вложыти докасы на книжечку Штоправда корона немного принесе проценту однако той хто вложыл собі на початок хотя корону буде так заходити штобы як найскорше доложыти до нєй і другу і третьой корону і так дале Корыст з того і тая што кто вложыт до касы грошы то выйме назад звычайно доперват товды коли доконче мусит выняти Хто знова держыт грошы в скырені тому легше іх взяти і товды хотя недоконче потребує іх витати На того рода поступувані з грошами а іменно штобы одкладати на ощадност і коронами звертаме головну увагу тых нашых людий котры жыют большою частю з заробков Люди ти і псевда на столко зароблят што можут єй што одложыти они отже повинны складати собі грошы на ощадну з і дуже маленькыма квотами найтякше зділати початок а потом і самы не будут собі вірити як грош буде ім побольшати Побольшати ся он буде і процентом а головно тым што будут до негораз веце а веце докладати Нехай бы нашы люди котры выходят за заробками поза границі краю нехай бы они только колько літ в той спосіб щадили то є каждий грайцей котрий недоконче ім потребний одкладали в касу а увидят як поважна я призбераєт ім квота Многы і нашы селяны в місто умістити грошы на ощадност вкасы розпожычают іх другым селянам практика однако тота не єст розумна і головно она причынила снайвеце до задолжыня нашого народа Другі селяны ділают ещы нерозумнійше бо они грошы якы мают нидоказы не заносят на ощадност никому не пожычают а держат іх цілыма літами скыринях або в іхніх якых схопках скыртках По той причыні грошы тоты не только што не приносят ім ниякого проценту через то выходит велика страта но нерідко грошы ты і пропадают Нерідкы єй від приміры што такы грошы або злодів крат або ого огон спалит або они з старости єсли паперовы зопсуют ся або єс за долго лежат стратят вартост Нерідко снова быває так што властитель іх так добре сховає што по його смерти уже нихто іх не найде Хотя одже люде котры держат грошы по скрынях уміют іх заробити заощадити то однако нерозумно ними господарюют а через тоє поносят велику страту Подносиме і слідуюче Недостаток ощадности у нашого народа єст то велика хыба єст одна з головных причын для котрых не підносит ся наш народ материяльно Натоє то же обстоятельство треба нам докончы звернути большую увагу Частійше вказувати той недостаток і в ґазетах і в книжечках і на собранях та вічах і завзывати наш народ до ощадности прилучати його ощадности В первом ряді повинны на тоє звернути увагу нашы касы котры повинны поставити собі цілю не тых пожычати селянам грошы но то же прилучати іх ощадности а в той ціли розвинути аґітацию і жывым словом Новинкы Пожар господарств В тыляві корусиньского повіта на Лемковщыні згоріло <unk> номеров шкода выносит коло <unk> тисячы корон Причыном його огня был выстріл хлопця і з револьвера Осторожно з котами В місцевости СтульВайсенбурґ задусил кот три <unk>літню дітину одного роботника дітину оставила мати без всякой опікы в хаті в колысті а сама выйшла до міста коли повернула застала кота лежачого на удошеной дітині Ховайте перед дітьми патичкы В минушым місяці в місті Єсен в Німеччыні згоріло од ним родичам четверо діти Они бавили ся патичками і коли одно з них засвітило патичок заняла ся на нем одежа Огонь перешмарил ся дуже прудко на одежы другых діти так што оны одразу вшыткы четверо станули в поломи та і погоріли закінчывшы жытє в страшных муках Патичкы треба завше ховати так высоко штобы дітина не могла іх достати Великій пожар в Америці Недавно тому знищыл пожар правіт ціле місто Банґер в статіі Майн Пілчной Америкы Хоц ратунок был скорий і барз сильний не можна было перервати огня котрый посувал ся з дому на дому Не помогло і тоє што динамітом высаджено в воздух цілый ряд днов штобы перервати огонь Выгоріло місто на три кілометры долготы а пів кілометра шыроко Погорілы костелы школы театры і многобарз коштовных будинков Страту обчысляют на <unk> мілийонів корон До чого доводит пияньство Коло Колбушовой выдарили ся з причыны пияньства два нещастны выпадкы В селі Буковці повернул з корчмы до хаты подпитий ґазда зачал вадити ся з женою і хтіл юбити За матерю уняла ся <unk>літня доє розгнівало пяного отця што копну доньку моцно в груди она на місци сконала Отця арештувано Іпадок выдарил ся в Мыхалці так же коло Колбушовой Піяний ґазда положыл ся спати на соломі в стодолі а мал з собою файку од файкы загорілай солома а при сильным вітри рознес ся огын на сучасны будинкы так што смо господарям попалили сі будинкы мешкальный господарскій Згоріл і осмолітній сын того пяного господаря котрий тіж спал той ночы з отцем в стодолі Крадеж американьскых писем Листол Недавно тому арештувано в Яслі почтового Вознього е Шведа бо показало ся што он крал писма котры приходили з Америкы і выберал з них грошы Коли його арештувано хтіл одобрати собі жытє однако не допущано до того Труп в комині В Забжі в Шлезвіку одкрыто страшне є мордерство Коли коминяр вычыщал комин в одным домі знайшол в комині тіло <unk>літньой дівчыны Лікарі оглянувшы тіло переконали ся што дівчыну зганьблено а потом замордувано і сховано тіло до комина штобы укрыти мордерство Дотепер не удало ся выкрыти убійников Смерт мілийонеркы з голоду В Москві умерла з голоду княжна Шаховская котра была дивачкою і дуже скупою цілых двадцет літ не выходила свойого помешканя оставила полтора мілийона рублі маєтку На Рускій Народный Фонд Лемковщыны надослали в редакцию Лемка о Феодозий Дуркот і з Ждыні <unk> корон отец Йоан Єсып і Злося пят корон а также слідуючый Селяней з Лося Василий Євусяк Василий Зрембрач Григорий Трембач Григорий Шлянта Ева Шлянта Григорий Дудра Ауна Дудка Юлия Євусяк Ева Телех Настя Трембич Николай Шлянта і Павел Шлянта Ганця Марися і Настуся Шлянта Васьохованы Стефан Рогоц Марта Леснєвич Марта Новак Григорий Карил Семан Євусяк Василь Карил Андрий Карил Григорий Корель Михаіл Трембач і Андрий Шлянта Ганця Трембач Ганця Телех Февдоха Рогоц Мария Кондратих Андроник Кроль Чест і слава селя нам із Лося ґорлицкого повіта што они не остали глухыми на одзыв нашой ґазеты і поспішыли з жертвами на Народный Фондом Кощыны штобы прийти з помочю выборчой аґітациі за рускыма кандидатами Сподіваме ся што за іх прикладом пойдут і другы села Лемковщыны Лосяне зробили початок і як видиме з спису то жертвували не лем ґазды не лем ґаздыні молодеж але і діти чест і слава іх громаді Лемко Ґазета для Нарота Архівальну ґазету Лемко чытала Наталия Малецка Новак