The archive of
Lemko radio

Лемко Ґазета для народа Лемко Лемко Ґазета для народа чысло <unk> і <unk> Новый Санч дня <unk> серпня <unk> р Із Американьской Руси В ґазеті Рускоє Американьской Слово находиме дужецінну статю під назвою Подержуйме самы себе котра подає острій критиці жытя руского народа в тым далекым заморскым краю Понеже для нас Лемков барз тото важне што творит ся з нашым Рускым народом в Америці бо з Лемковщыны вышло до Америкы найвеце народа то поміщаме в Лемку хоц лем першу част той статі поля браку місця цілой статіі поміщати не можеме Чытаме в американьскым рускым слові нр Под заглавєм Подержуйме самы себе слідуюче Народ котрый має много богатых людей много ґазет торговельных сполок банков і всякых політичных науковых і вспомагательных обществ єст народом посвященым цивілізуваным культурным богатым Подивим ся приміром на Американцев Німцев Жыдов і другых колько то у них всякого рода фабрык банков колько всякых торговых орґанізаций обществ А колько богатых людей Мілийонеров А дальше колько рнородных науковых заведеній школ інституций А хто построіл тій ріжнородный заведеня банкы школы і інче народ І чым той і сей народ просвященійший тым он має больше всякого рода науковых і фінансовых заведеній тым і з його середы выходит больше ученых і богатых люди Рускій народ а особенно жыючий в Австриі а од части і в Америці не може повеличати ся ани інституциями ани богатством ани любовю к своєму родному Медже Рускым народом можна дуже много стрітити такых гуптаков котры навет не хотят признати ся што они з Руского роду походят што іх родичы были рускы Такы люди то трупы для нашого народного орґанізма Єст між нами много і такых што говорят Я Рускій і Русин но на тым все кончыт ся Рускых ґазет они не чытают до рускых братств і орґанізаций не належат Рускы інституциі і рускых бізнесменов не подержают они сут на дорозі пропасти для руского народа Єст однак у Руского народа много і такых люди котры не встидают ся свойого народа і старают ся всіма способами штобы піднести свой народ на такій степен богатства і просвіщеня на якым находят ся другі просвящены народы Однак признати треба што рускій народ має мало такых сознательных людий і для того подзглядом просвященя стоіт позаді другых просвященых народов Наша народна пословиця говорит Якій отец такій сын яка мати така дівка Розумны родичы учат своіх дітей з молодости любити свой народ церков Бога Од молоду призвычают іх подержавати благотворительны діла трудити в корыст свойого народа Но не толко учат а то же своім приміром призвычают діти до добрых діл Біда однак в тым што многі рускы родичы не дбают о выхованя своіх дітей Колько то у нас такых родичей што перед дітими насмілают ся і з церкви народности не впоюют в дітину благородных чуств люближнього Коли така дітина дойде до силы стає єс дикою Колько тут в Америці выхованых рускых дітей оставили родичей Стали волоцюгами злодіями і одны пропали без вісти а другы сідят в корчмах Кто тому винен Родичы што не научыли дітей любити свою руску народност церков Бога ближніх Примір того може послужыти слідуючий факт на днях померла в Ню Йорку в великой нужді маті колькоро дітей З мужем она жыла дуже зле поне же он пянствувал не хотіл робити По пяному был жену і дітей аж вконци і з пяньства та всякых невыгод достал помішаня розуму Зварювал і уже што з около десят літ находит ся в шпитали для варятов Зоткы певно здоровий не верне Жена його удержавала себе і дітей з праня Конечно дітей не было кому доглядати они розпустили до церкви не хотіли ходити по рускы навет домами не хотіли говорити А коли подросли пойшли на зву дорогу і тепер старший хлопец За Крадиш сідит в арешті молодший тоже не хоче робити а дівчына по смерти матери остала на ласку чужых людей Певна річ што єсли бы родичы жыли чесно єсли бы неучыли дітий чесноты боговойности то і самы жыли бы в щастю і своіх діти не вывели бы на нич Найодже каждий держыт ся і дорожыт своім Кто родил ся рускым най рускым остане єсли не хоче штоб марно пропал і затратил імя своіх предковякє од іздательства Лемка по причыні што печатаня нашой ґазеты в Новым Санчы З причыны од нас незалежной все іщы не погладжено Не змогли мы номер Лемка выдати в своім часі і для того выдаєме разом з <unk> Одкрытє новой чытальны імени Качковского на Лемковщыні Дня <unk> того місяця одбыло ся одкрытя чытальны імени Михайла Качковского в селі Пантна ґорлицкого повіта Жаль што на одкрытю той чытальні было барз мало інтеліґенциі а єслі котра то тота чытаня потребує шырійшой опікы бо село Пантна належыт до прихода Маластова де єст священником Заівый Украінец отец Менциньскій котрый взял собі за ціль будувати на Лемковщыні Украіну Но треба сподіватись што хоц само одкрытє чытальні в пантни одбыло скромненько без векшой парады то однако знайдут ся люде і споме сусідніх селян і спомеже інтеліґенциі котры заопікуют ся тою молоденькою інституцию а онастане ся рускою твердыню пантні о котры будут розбивати вражыі украіньскы аґітациі До тых котры курят дуганы завинены в напущеный толщом папері Декотры сорты ґатункы дугану а іменно тоты дорожшыі сут завиваны кромі звычайного паперю іщы і в папір напущений толщом Тот то одже другій папір напущеный толщом має свою вартост а за неоякую то частинку ціны мож назад достати штобы отже не пропали для нас грошы котры можна достати за папер якій звычайно вышмарює занял ся один з нашых молодых рускых Лемков академіков а іменно Іван Андрейко в Тыличы Занял ся он збераньом тых паперів Коли назберат векшу сколькост то буде одсылати на Рускій Народный Фонд Просиме прото вшыткых тых котры курят духаны завиваны в напущений толщом папери просиме тоты папери коли іх веце зберете одсылати Іванови Андрейко рускому академіку в Тыличу практичной рады для ґаздовства Дома здоровля Кормленє коней При кормленю коней як і во обще всякого другого скота треба уважати на якост корма його сколькост Правильно є реґулярно є подаваня корма і його чыстоту Дотично якости то подаєм коням звычайно слідующы кормы овес ячмен кукурузу топінамбуру картофлі сіно солому зелену юпашу воду Найлучым головным кормом для коней єст овес Овес єднако должен быти хорошый то є здоровий тяжкій А при тым очыщеный од смітя пороху камінців глины Єслі злучаєт ся овес занечыщений а надпсуваний то треба його водою перемыти Легший надпсуваный сплисні овес і смітє сплы на воді а здорово є чыстоє зерно спадне на дно і то єй сліду є подавати за корм Овес не подає ся сам А хыба коням котры всегда тяжко працуют як напр употребляє мі до фірманков звычайно подає овес змішаный з січкою о котрий дальше сказано Ячмень яко корм для коней занимає і збожтоє місце по овсі Ячмен єст о много твердший од овса для того он должен быти ілішрутуваний ілі в воді номочений Ячмень тоже подає січкою Не слідує є однако за много одразу подавати а степенно призычаяти до него коней Можна його домішувати до овса з січкою і так подавати Од ячменя не получают коні столько силы што од овса он больше тучыт прото є корыстно його подавати за корм єст і хочем штобы коні лучче выглядали Кукуруза Діляє подобно як ячмень тоє больше тучыт а не дає столько силы што овес Кукурузу треба подавати іль грубо змеленою і намочыти єю на ден і ніч в воді або она затверда Топінамбура єст хорошым кормом для робочых коні она додає ім силы а коні добре од ней выглядают Картофлі не становлят ситного корма Они за много выднисти Кормити ними можна єсли коні не сут употреблены до тяжкой і частой роботы а одвітнійше кормити імі в зимі Одны совітуют подавати картофлі коням переварены другы суровы Подавати треба не самы а перемішаны з січкою або трубами Конічына єст хорошым кормом для коней котры употрібляє ся до повольнійшой роботы подає ся є само і перемішану з Соломою Сіно єст головным кормом коней оно однако должно быти хороше здорове старанно і сухе зобране з сухых сіножатей і за молоду скошене то є єщы перед одцвітаньом Зверх того сіно должно быти в сухым місці де держано Коні зідают радо сіно і з велькых сіножатей о грубшых стеблах то є коньскоє сіно но не рувнат ся силу і з сіножатий сухых Нездорово для коней як і для рогатого оскота сіно собране і з багнистых сіножатей Невсегда однаково удаст ся собрати все хороше сіно а для недостатку іного і надбуваньом треба кормити В тым случаю слідує мішати надсованне зо здоровым і лише од поры до поры подавати за кром Єсли сіно затухло є то надо є гор спарити горячою водою і посолити А єсли заомулено є треба його на боіску перемолотити Од сіна котроє было собрано в непогоду получают коні кашель штобы к тому недопустити лише рідко його єлідує подавати на корм Солома єст кормом мало ситным і подає звычайно яку січку змішано ю з другыма кормами подає ж єє тоже іль само і перемішано ю з сіном конічыную і слі коні долшый час не употребляєш потяжкой і частой роботі На січку выбераєш солому твердую і бо ціль січкы єст принудити коні до хорошого докладного погризеня зерна і вымішаня його з слиною штобы тоє зерно было лучче стравлене і такым способом його кормова ясила была выкорыстана По причыні што тая єст ціль січкы то она не должна быти за коротка і бо короткую не гризут коні і не ослинюют добре а разом зо осом лакомо полыкают што єст причыною не лише нестравленя зерна і січкы но то же часто колок і ті сут небезпечно слабістю у коней Січка для коней должна быти штонайменьше по <unk> центиметр долга не должна однако быти долшою як два центиметры солома должна быти здоровою незатухлою Зелене Япаша єст штоправда найдешевшым кормом Однако од ней кон большой силы не получає Он скоро мучыт ся і потіє при большой і долшой роботі Єсли однако коней не употребляє ся до долшой і частой роботы то можна ім з корыстю подавати і зеленую Додаючы єє як долго молода перемішану з Соломую а пізнійше і саму Саму зеленую пашу як долго молода некорыстно подавати як долго молода некорыстно подавати і бо конь тратит од ней скоро силу і западає в розвольненє Вода необходима для коней єщы в большой ступени нижели для каждого другого скота Коней должны єй столько одполучати сколько хотят Не можна однако подавати воду коням зогрітым споченым Єслі прагнені у зогрітых коней дуже сильно є то можна ім подати немного огрітой воды Єсли єсли кон зогрітий треба його перепроваджувати <unk> минут хорошо вытерти соломою накрыти деркою подати немного сіна умоченого в воді єсли самого не схоче зісти позднійше доперва напоіти і так подати оброк Не слідує давати прежды оброк і потом поіти і бо вода переходит з жолутка до кышок выпукує овес і конь його не травит Слиньовка статок тратит апетит коровы тратят молоко В писку появляє запаленє і в ним выступуют насамперед малы білы піхурці дробны як просо потом роснут до величыного роху а даже ліскового оріха і прорывают ся Статок слениця і не може істи Медже ратицями сопрымічає єсамперед горічо потом повстают піхурці з котрых вытыкає жолта яропа боліз тая не єст небезпечно і понеже однако статок не може принимати кормов то худне коровы тратят молоко а тоє котре єдают єст без перевареня нездорово Єсли боліст не выступила сильно то ніт потребы подавати лікарство Она сама скоро перейде Єсли выступила сильнійше то велічыти єй можна слідуючыма слідствами Розробляє в воді оцет і мед штобы зділяла ся липка ятеч можна додати єй немного мукы привязавшы сильно до патика кусник мягкого полотна мочыт ся в томплыні і болному скоту вытерає список раз денно Ратиці треба одержавати чысто отже обыльно постаток стелити Як боліз выступит сильнійше і на ратицях треба іх перемывати одваром з дубовой коры іль коры вербовой до чого корыстно додати і нимного карбонового квасу ратиці перемыває іл пером і ручною малою сикавкою і вставляє єй ратицю до плыну в відрі Єслі статок получає при той болізні і напады фебры слідує йому дати на перечыщы галберской соли в теплой воді а то же левативу з теплой миляной воды при сильнійшой болізні писка і ратиц Выступают часами прыщыкыкы на выменах коров а даже творят ся отворы В тым случаю вымя треба мыти сколька рази в ден теплым овсяным клеіком а отворы перемывати перевареною в воді дубовою корою Друго средство на писково ратичну боліз єст кроліна Средство то є выпрактикувано яко дуже успішноє бере ся ложку крывлины розпускає ся в двох літрах воды і тым плыном вытерає скотину писок язык і так Способом вышылка заным раз на ден Єсли наслідуючый ден ніт улючыня Снова смару єс однако треба креоліну больше розпустити водою Можна одже взяти ложку креоліны розпустити в водной літрі воды і обмивати три дни два разы денньо а познійше можна єщы раз денньо перемывати Ратиці можна смарувати тоже мазею дехтьом Понеже статок в той болізні не може істи твердшых кормов слідує єму подавати мягкій напр зеленый кормы Єсли іх ніт то слідує заливати скот водою до котрой додає смуку Для недорослого скота достаточно одна літра мукы для большого треба мукы больше а для зовсім рослого великого найбольше дає <unk> літры Не слідує пасти на стренисках і на болотнискых пасовисках Примічані По причыні што трудно устеречы штобы одного больного скота не заразили ся другій і бо коли одна штука здоровіє та западни друга Для того найлучче заразити выской скот і разом лічыти поступає з тым способом што і сильною больного скота обмазує спискы здоровым і сильно больного скота розпускаєш в відрі воды і подаєш здоровым штобы умачали своі пискы Єсли єднако хочем устеречы здоровой штукы то совітуєм намащувати ім ноздря і язык чыстым дехтьом Совітуют тоже навоз і спод коней подкідати пот здоровий скот Келестин Менціньскій Церший совітник судовий одкрыл в Ґорлицях адвокатску канцелярию в домі коло староства Свій до свого Руску торговлю всякых товарив Димитрия Байта в Мушыні а тіж його реставрацию і вышынк поручаме руской інтеліґенциі і рускым селянам Лемко Ґазета для Народа Архівальну ґазету Лемко чытала Наталия Малецка Новак