Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 2
Печатня #2 - Владимир Хыляк, «Шыбеничний Верх»
Episode description
Найважнійша лемківска повіст вшыткых часів – «Шыбеничний верх» Владимиря Хыляка. Поясниме, што то єст лемківска клясична література, і што мали бы Лемкы з ньом робити? За што редактор Печатни дістал на єдній лекциі аж дві двойкы? Будеме тіж глядати украіньской літературы творців з Лемковины, котра походит сперед початків ХХ столітя. Ци найдеме, хто знає най ся зголосит?
Automatic transcript
Што рока в обшыри лемкознавства лемківской русиньской літературы зявляют ся тисячы записаных сторінь Хтоси колиси вшыткы тоты буквы записал принимаючы як основу два принципы усталений традицийом столітями порядок записуваня букв слів і речынь жебы з того початкового безпорядку зявила ся смысель Сенс выповіды зміст доказ знаня а не рідко і краса одчувань самого автора А коли уж тоты рядкы сут записаны в такій подобі жебы міг іх дахто зовнішній прочытати авторе переконаны про вартістніст свойой дітины вказуют єй цілому світу жебы тот записаний папір набрал новых значынь жебы поділити ся тым над чым автор долго робил з дакым веце з тыма котры сут цікавы світа голодны знаня з тыма котры знают доцінити труд Проґрам Печатня має приближыти лемківску русиньску літературу книгы выдавництва і часописы Проґрам печатня є перезначений для ґрамотных проґрам печатня то чытальня радия ЛЕМ фм Витаме вшыткы слухачы в одтинку ІІМ проґраму печатня В одтинку ІІ котрий так направду повинен быти першым одтинком А чом то ся пояснит гнеска взяли сме собі книжку з Поличкы котра зове ся бібліотека лемківской клясыкы І то не перший том лем зачынаме од другого тому але во вступі єст написане же тота книжка як раз повинна быти повинна ся вказати як перша лемківска книжка з сериі бібліотека лемківской клясикы Звідуєме ся редакторкы очывидно зас єдиной редакторкы і річника і бібліотекы лемківской клясикы жебы нам пояснила чом тота книжка мала бы быти выдана напечатана як перша з сериі бібліотека лемківской клясикы Хто уж в руках мал Хляка тото выданя то може то прочытати в уступі де поясням же смотрячы на значыня на єрархію на свідоміст загальну тото што є в лемківскій літературі Безперечно треба бы было клясику зачати од хыляка а прото же зачынаме од першого тому його збірного выданя посвяченого пропаґуваню його ідей з рещом во вступным тіж зазначыню чом хыляк єст важний І для товдышнього ужытателя котры коли перший раз выдано штыри томы його збірных творів зобрано штыри томы і выданы жебы популяризувати тото што скорше было публикуване медже інчыма в часописах Так і тепер подібны хоц по части і інчы мотивациі рішают про тото же хыляк єст тым якій коли зачынаме будувати ци інформувати ци припоминати штосы такє як памятя лемківской клясикы То треба зачат од хляка такы сут мож повісти факты якы творят з когоси клясика якы будуют власні понятя же штоси єст основне ядрове сутьове есенцияльне для даной спільноты бо будує єй достоменніст бо будує єй уявы бо будує єй простір цілый і єй як бы тіж вводити вы шыдший шыдший простір інчых етносів інчого рода поділеной ци скорше істнуючой реальности етнічной реальности культуровой і хыляк таку ролю одограл очывидно діял в часі коли Попри ним уж і інчы были знамениты Лемкы але серед них він был найбарже популярний і най узнаний і в своім часі і дотепер узнаваний за найбарже выдатного лемківского прозаіка Я лем додам в тым моменті же тота книжка вказала ся в <unk> році а то был рік ювілейний В памят так святкували сме ювілей <unk> річницю народжыня Владимира Гыляка і <unk> річницю його смерти Коли зазриме до того выда на початку єст тзв наголукова сторона Редакцийна єст дальше про тоту сторону котра тіж не єст звыклом на головковом стороном дашто жебы сме повіли Бо зас бо як в бібліотеці лемківской клясикы сме рішыли од першого выданя од першой книжкы котра ся вказала двотомове выданя карпатскых новель поляньского Выдаєме тоту нашу клясику двоязычні двоязычні по перше в языку в стандарді котрий был хоснуваний на Лемковині а навет шырше до того шырше мы вернеме был хоснуваний на Лемковині серед лемківской інтеліґенциі То было так зване язычє і як пишеме дале єст версия з лемківщына до сучасного стандарду лемківского русиньского языка Тот переклад як раз зробил наш великій писменник Петро Мурянка Писменник і Перекладач і Перекладач Коли зазріме на тоту наголовкову сторону то найперше єст очывидно Владимір Гыляк наголовок повісти і оповіданя ешто формую в ориґіналі зєдным анонім выдане під його псевдонімом найбарже популярным На чым засаджат ся тот ориґінал Владимір Хыляк писал під вельо псевдонімами Одкаль му ся тото брало же він барз гідні творил але фурт собі выдумувал ріжны ріжны псевдонімы Чы писал під своім назвиском але більше під псевдонімами є роним аноним был тым найбарже популярным але мал тіж інчы такы котры підкрисляли м ін його походжыня бо наприклад мал пс псевдонім Лемко і вельо своіх есаів якы писал ци сатиричных творів так было підписаных або Лемко Семко чом но то єст рішыня автора быти може в тот спосіб як бы хоче підкрислити якысий аспект м ін в тым Лемко походжыня чом анонім є роним анонім но могло можна бы тут было ся на тым застанавляти здає ся же быти може хтіл войти тым тіж псевдонімом в якысий простір без зазначаня назвиска власні в такым анонімным кус значыню але то сут лем роздумуваня і як раз характер тых псевдонімів по мойому єст бы оддільным способом евентуальных нашых додумувань ся чы гляданя слідів де автор быти може часом поясня чом такым псевдонімом ся послугує Вшыткы тоты псевдонімы сут розшыфруваны і то єст певне же так же тым автором єст напевно напевно Владимір Гыляк Так тым котры тыма котрыма ся послугую я як бы вводжу своіх опрацуванях до працы Гыляка то мам певніст тоту єм провірила і посвятилам Тому Кустьок часу так же Не приписую зречом но што можна автора тіж барз часто познавати постилю я так наприклад єм скориґувала приписаня чысли сиґніфікацию модеста Гумецкого під його псевдонімом Незнаны коли писал польскы вершы приписаны Карольови Петеленцови в бібліотеці на томі постелю по вшыткым єднак єм сиґнувала то яко Модеста Вумецкого также такы факты для літературознавці котрий дуже чытат котрый знає розпознавати примати стилістичны сут можливы до до провіріня Найлегшы сут достиві до верифікациі што назначыт найлегше но Каждый учтивий дослідник коли подає тексты то повинен такы річы добрі провірити Я провелам кусцьок верифікациі досліджаючы лемківску літературу ХХ ст до скоршых як бы фактів медже ін свынна менциньского Моя мати зо своіма сиротами уж єм по просту зверифікувала бо єм достала в рукы тот твір посмотыла м же то чысто што інчого што описує курило Ориґінальні повісти і розказы Том І вказали ся в <unk> році во Львові в печатни Ставропіґійского Інституту заслужена інституция гнеска до гнеска функцийонує хоцкій і на нацийональний і ідеовий напрям чысто уж змінений має Але єст то інституция котра єст інституцийом назвійме єй освітовом она функцийонує довнеска во Львові Так як уж єм вспомнул в <unk> році з огляду на ювілеі округлы річниці і народжыня і смерти Владиміра Геляка Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях выдало Перший том котрий в цілос творит єдна повіст то єст шыбеничний верх Клясика клясикы лемківской Вшыткы ся одкликуют до ней мало хто знає і внеска сме за тым жебы сме дакус приближыли тот твір Ориґінальне выданя з <unk> р попереджене єст вступом такым ювілейным котре єст то в памят <unk>літя основаня стоваришыня як єст написане рускых студентів Академіческій кружок во Львові То было товариство котре было заложене в <unk> році і в <unk> році в десятлітя того товариства тото власні товариство рішыло же выдаст лемківску клясику Як бы стида што Но кориґую напевно товариство не рішыло же выдаст лемківску клясику бы товды такє понятя не фунґувало і взагалі не односило ся до того як бы до той термінолоґіі рішыло же выдасты знаны творы збере докупы в штыри томы єден дом вышол зычом пізнійше бо Певно ся єм якоси то редакциі не повело найбарже знаных творів Хыляка найбарже знаных зато же Хыляк написал понад <unk> творів а ту сут найбарже знаны повісти і розказы як єст повіджене він лем Не такы творы писал писал тіж ріжны етноґрафічны есейстичны і сатиричны але ту зобрали тоты найбарже знаны мало того найбарже характерны під оглядом формуваня символичного простору жебы так речы то значы будуваня уяв о тым чым єст простір і власні якій простір галицко рускій До того ся мусиме однести в тым галицко рускым просторі де Хыляк діял і был знаний і был найбарже популярным галецко рускым писательом так як ме о ним писано Бо галицко Галицкорускым галицко бо зявляют ся уж вписы де зявлят ся серед Лемків назва ґалицийскій Ґалиция Я розумію же можна хоснувати віпчу чужу назву даколи як нема свойой назвы але в тым припадку то як раз не обовязує тот принцип зато жебы маме своє своє слово знане в літературі Галич Галицкы Писменникы Што з том З тым галичом і з тыма галицкыма писменником Галец галич раз в ХХ ст барз одлегла істория натоміст ту ходит о часы австомадярскы коли фактичні понятя галицко рускій в однесіню до східньой головний галициі бо негаличчыны ном галициізас як уж бесідуєме про принципы лемківского языка в нас чына чына не забарз є при своєным языковым кінці кум она в нас чужо звучыт але не будеме ся вдавати як бы в языковы елементы мі перше ходит о аспект можна так повісти культурово достоменностьовий Были в столітю котре в своій книжці про літературу того часу дост добрі ци навет добрі єм освоіла през власні тексты през погляды през выповіды осіб істнула спільнота на двох рівнях Спільнота інтеліґенциі котра мала своі осередкы де формувала дискусиі достоменніст де публикувала де были інституциі якы дозваляли ім тото культурне жытя розвивати был рівень народний Хыляк діял в тых просторах мож повісти взрітьово Як священник як особа котра корінями выводит ся з Лемковины і бере участ і до творчы твор творчу участ в жытю культурным вписувал ся в тоты осередкы такы осередкы то были місця де были Школы высшы і де были ріжны товариства медже ін так во Львові в тым припадку тото академіскє академіческє крузок студентскє товариство котре уж узнаного товды Хыляка узнало за свойого взоротворчого і символ якысий бо во вступ єст написане чом выдают чом хыляка ся рішыли выдати на ушануваня десятьолітя свойого істнуваня Тот вступ єст барз короткій зато я го прочытам Тепер І за хвилю вертаме до бесіды Вельо з нас пишут і бесідуют про успіхы якы в остатнім часі были осягнены на поли пробуджыня руского народового жытя в Ґалициі Далеко нам до песимізму Признаєме же вельо барз вельо змінило ся на ліпше Але не мож замолчати што надіям якы ожывляли першых борців за нашы святы справы далеко іщы до сполніня ся По правді наша інтеліґенция за вынятком люди котры продали свою народову чест не ганьбит ся тепер рідного слова Але ци през тото стає ся она руском Ні лем бесіду має руску а думкы почутя ідеалы чужы Познавати свій нарід як принцип вчыт ся нас з Крашевскых Загарясєвічів Сахар Масохів і інчых Ци то не ганьба Не одсуват нас тото штораз барже од того народу котрий єден знал сохранити вшыткы памяткы великого минулого Очывидна стає ся крайня потреба шыріня рідной белетристикы котра могла бы освободити нас од чужых шкодливых для нас творів Прото адже думаме же не могли сме учтити де <unk> річниці основаня академіческого кружка хосеннійшым для отчызны ділом як выданьом повісти найліпшого нашого белетристы Тепер передаєме іх вам нашы вітцьове котры вчыли сте нас любови до вшыткого рідного Най тото стане ся для нас доказом же ваш труд не был даремний Передаєме іх вам рускы красавиці з них познате же і рідне слово спосібне піднести духа загріти серце вкінци передаєме іх і вам нашы молоды рускы братя жебы сте ся покріпили рідном думком Бо поле вашой будучой діяльности превеликє З віром стремийме Бо то ся односит до того же они ся бороли з тым жебы нашы не мали того комплексу высшой культуры польской дайме На то Але нашы то были Русины Галицкы Русины то не были лем Лемкы лемківскы звыходит в інчых місця то вертаме До бесіды нашой академічыскій кружок то не было Стоваришыня Лемків во Львові І было і не было Зато же Лемкы інтеліґенция лемківска просто очывидно не все ся памятат же сме мали до скоро інформувану інтеліґенцию котра ся як і інчы інтеліґенциі інчых аналоґічных до лемківской ґрупці народів декотры моменті задала собі звіданя хто мы ци што то значыт ци де будувати тото што окрислят нас і они уж оперували товды понятьом лемківскій бо оно зостало выпрецизуваны на рівни етноґрафічным на рівні народной культуры І найвекший як я то пишу в ріжных працах проблем уформуваня етносу был та тот коли інтеліґенция в своіх рішынях узнала же тото што єст народом окрисляне як Лемкы яко нарід то сме мы То значыт як бы переборотя границі інтеліґенция і нарід простий нарід Бо то было щос што будувало одповідальні за тот простій нарід а мало того давало культуровы приметы якы могли будувати тіж тоты концепциі народовы концепциі етнічны якы в головах інтеліґенциі ся творят і хылят такий процес барз Добрі і барз міцно прошол што в його творах барз єст выразні вказане а тоты творы формуют свідоміст інчых Были особы котры меньшы як бы з тым ізачы бороли ся хыляк мал таку такый аспект же його барз хціли чы был барз пожаданий Серед загальногалицко руской інтеліґенциі але він там тіж вносил тот аспект лемківскій і академічкій кружок был лемківскій чы не был Отіл колківскій же там тіж было вельо Лемків в тым академічкым кружку котры были студентами котры в Львові студиювали зато же дорога нашой інтеліґенциі была така же они на більші то ся столітющы барз вельо з них Было студентами теолоґіі і они тотолоґію студиювали во Львові Там были студентами Во Львові Але вчаснійшы напр были тіж студентами чы ученниками ґімназиі але ґімназия была в Пряшові Так і в Пряшові і в Ужгороді тіж медже ін Хыляк тіж таку дорогу перешол бо він студиювал низшу тзв ґімназию в Санчы А пак уж высшу то значы так бы теперішыня жліцей простудиювали в Пряшові там зречом його спомины з того студиюваня з докладным як бы о з докладныма описами як то выглядало што робил чым ся занимал в його творчости тіж остали так же його дорога єст до пересліджыня І потіж до Львова а пак іщы на остатній рік так нормальні ся ішло до Перемышля бо там тіж была семінария і там уж під опіком свого єпископа до котрого єпархіі ся приналежало вертало ся і на рік в Перемышлі переважні ся студиювал де тіж был знаный осередок де тіж было вельо Лемків в семінари свого часу в Перемышлі пів напіл было Лемків і не Лемків Во Львові тоты пропорциі были поз інчы ле тіж было барз вельо Лемків активных і значучых Спомнули сте пані професор про лемківску інтеліґенцию котра товды ся формувала ци загоні і она скорше ся формувала блі але она была Мы ж называме XVII зато же было барз дуже активна інтеліґенциі і товды в ст інтенсывний процес будуваня ідеового того што то Лемківска Русь по понятя Лемківска Русь альбо Лемковщына в торах Ляка часто выступує Тота лемківска інтеліґенция робила правдивы карєры доходила до великых гонорів але даколи іщы до того вернеме головні в церковным просторі Ци наша лемківска інтеліґенция товды в ХХ столітю то были лем священникы в тым припадку грекокатолицкы священникы на он часы Ні но як повідам про тото тіж єм гідні написала і судодіны статі про Лемків знаных Лемків то была домінуюча част нашой інтеліґенциі Бесідувало ся свого часу же руска громадскіст то сполеченство хлопа і попа бо так нашы процесы рішали напр выселюваня Руснаків з Тылича Ци з інчых місточок поводувало же нам ся міщанство не творило што як бы зномали інчу позицию творило бы ся бо ты лиш был населеный през Руснаків Мушына тіж была натомізно они або ся польонізували але то як бы тіж єст інчый аспект так ся склало же фактычні бы ли было хлопство О рівным о ріжным тіж статусі і в цалі не низкым часом автобелю шолтысы котры собі доздобіжли і они в нас была тенденция головні на західній Лемковині в мушыньскым ключы до невыключні але там видру тоту тенденцию барз міцно што зостало тіж описане бо барз вельо ішло Ґаздове давали своі діти вчыти ся по двох по трьох навец документах записаных з ґімназиі Подолинецкой же ся власні вчыло західньой Лемковины і хыляк тіж походил з того мучыньского ключа походил з верхомлі його нянь священник Ігнатий тіж вывчыл своіх сынів і найчастійше ішло том дорогом же вы священників бо то была дорога яка была дорога така же хто ся выщыл на священника мал шансу оставати при своім народі Хто выберал світску професию світскє уформуваня тяжше мож так повісти до здобытя поза тото же ту істнули ріжны інституциі спереючы медже інчыма Церков могла бы сперати таку особу котра ся формувала тіж фінансово але были такы котры тіж зробили як бесідуєш про карєру і світску нобы спомнути хоцкы бы трох ректорів університетів якы ся з Лемковины выводили найбарже знаний чырняньскій в Кракові але тіж в Петерсбурскій в університеті Медведскій был в Львові як ся вказує же в Чехословациі тіж был ректор котрый ся выводил физичном в Кракові і жку в пізнійшых часах мали сме інчых ректоры актуальні навет маме ректора Лемка в Кракові на Педаґогічным Університеті Я вертам до ХХ столі Я тіж хту ся навернути Бо так же світску інтеліґенцию сме мали были дохторе были журналісты были політикы были посланці до сойму галицкого Края прото ся пише Але я бым хтіл іщы як антрополоґ піти в таку сторону в котру дослідникы рідко ходят Вернул бы м до лемківского ґжендеру модне слово тепер кажды з тых священників мал жену не каже але більсі знал Они ся женили І што притіж были якысы імості котры были просто народны ци ні ци тіж ся вчыли Ци они тіж творили тотуварство інтеліґенциі Хоче ся мі повісти найліпше осягнути до мой книжкы про ХХ ст і прочытати про тоту докладні бо тіж єм підкрислила про ролю грекокатолицкых священників пролю выникаючу з того же мали родину Така родина творила своєрідны осередкы культуры зато же імост Найчастійше то тіж была дівка священника котра дома принимала окрислену культуру а як ходит о таку особу котра вписала ся в нашу наша дама лемківской літературы Клавдия Алексович тіж была очывидно дівком священників і тото што она своіх творах сотворила наприклад для діти ниґде не мамеч не маме інчой паралелі чого такого же сме познали світ клебаній І так званы панянкы священничы котры така найнакше ся формували така найнакше ся бавили чым ся бавили про што бесідували то створіл для діти Клядия Алексови мож познати она очывидно писала інчы творы писала драмы писала лірику але то была дама з рештом створила общество галицко рускых Дам она ся опікувала похована з рештом гробници для галицкорускых писателі Во Львові так же і она як знана натоміст вшыткы жены зрештом хыля тіж описує ситуациі же барз заслужена дама честна гонорова старша котра выховала на честных патріотив своіх <unk> сынів быти може то котры поляньскы бо такы сут знаны єст чытрьох поляньскых з єдной родина бо там вельо вшыткы были патріотами Они были одповідальны за тото патріотичне выхованя але тіж за шыріня мож повісти культуры ріжного рода чы то практичной культуры в вельотворах Л повтарят ся штоси такє же піде до імости на службу то ся чоси навчыт Товды ся вчыла імості робили што си такє порівна коло господый скій траспо як были чытальні Качковского котры пропаґували освіту там тіж і тоты імості серед жен творили окрислены зоры триманя порядку в хыжы приготуваня окрисльных страв то была культура то были формы такы котры діяли а іх діти Найчастійше чытака такый был модель як бы перевидувальным очывидно трафляли ся выняткы діяли серед молодежы тіж заохочали до чытаня і тіж нис ся формувала очывидно будуча інтеліґенция І то были окрислены товариства то барже навет видно і фляка видно але барз добы видно в поляньского тіж в його карпатскых новелях такый Така верства мож повісти духовна духовенства котре мало своі культуровы взоры способі захованя вартости Єдном з тых вартости была і то вхыляка барз видно во ім был великым патріотом была так як то священника моральніст але моральніст без патріотизму была товдыно уявна Ци в тых моделяци тых зорах котры пропаґувал хыляк была неуявна Робиме зас коротку перерву Кавальчык русиньской клясикы твір Павловича співаний і оквілю вертаменці Прити іти цоп зопзы сысы То была диґресия Така припадком ся нам взяла про ролю жен на Лемковині <unk> марцянто курати Дозне долго мож подумати Але добра тема тема барз добра Хоц жебы она не здомінувала інчы Є в сенсі такым же тото ґендерове панятя ономаз ліс сенс Зато же не тягнийме тото і ходит лем о ролю жен Тільо вертаме до шыбеничного верха Акция повісти діє ся в конкретным місци то єст в ізбах і над ізбами Гыляк дозвалят си на прекрасний опис ґеоґрафічний того місця Пише одкаль сут якы люде В котрым місци мешкают такы інчы Котры бесідуют нашым языком котры не бесідуют нашым языком деякє село єст положене і не знам хто з нашых слухачы Мал приємніст або неприємніст вдрапаня ся на гору Лацкову од стороны ізб і од стороны біличной тот буде знал добрі про што бесідує гыляк бо тота гора Здає ся же нич не змаляла а то підыйстя тот підхіды на сам вершок єст барз неприємний Няй приємний або і приємний то каждого заохочаме жебы єднак на своіх ногах глошол на Лацколу Акция той повісти діє ся на Лемковині в роках <unk> столітя зас сама повіст была написана о <unk> років пізнійше в <unk> році Ци тоты подіі котры нам ту вказує очывидно корыстаючы з якысой творчой інтенциі сам автор ци тоты подіі то сут оперты на історичных фактах ци в більшости выдуманых А як на історичных фактах то в якій спосіб они были были одтваряны през авторы Бо быти може же він коли ся вродил в <unk> році быти може він іщы мал можніст бесідувати з тыма людми котры тоты часы могли бы памятати або іх діти Але так на добру справу <unk> років то єст час тырьох поколінь тырьох ґенераций Цихыляк опер ся на переказах народных ци на історичных джерелах ци і так і так коли писал То не єст такє просты до одповіди про то же діют ріжнычынны кєтуя лем єдну верифікацию Коли пан редактор ласкавий был повісти же діє ся в сімдесятых роках не мусиме аж так ся додумувати бо ту єст як раз написане докладні такой погідной теплой осени як была в <unk> р зачынат ся докладні на покрови на <unk> жолтня <unk> р Хыляк собі так датами подібні як Увірогіднят для чытателя жебы была повіст котра будує почутя реальности правдивой а не фікцийональной і то на тым залежало барз хылякови жебы тоту повіст котру очыслил як історичну повіст і котра свідомост Лемків так фунґує жебы такыма фактами власні як хоцкі бы докладні вказаня дати коли ся зачынат коли то было я вказаня місця реального невыдуманого нефікцийного бо уж в параболі інчу руска доля котра пише пише село Лісне і тото село машыкы приметы лемківскы сел Але оно масимволічну назву Лісне а до Ізбы білична ной солотвины не вымінена бо акция ся зачынат в солотвинах Бо там єст кєрмеш власні на покровы і там ся вшытко там ся зышли там єст перше вказаня такого паномерамічного образка громадскости лемківской Лемкы простий лемківскій нарід котрый ся громадит в церкви і накєрмеш і там єст очывидно Знаний богатий шолтый солотвый Іваньо Сметана котрый буде єдным з героів і інчы головны гроі ся появляют і шырока панорама дівчат паробків ґаздів лемківскых священника то єст перекріп през громадскій з лемківску тых Лемків якы мали быти вказаны за тороля той повісти єст невымовні велика натоміст як ходит о історичніст єй Но то залежыт якы примеі оцены што єст історичне зато же вельо в тых повісти не згаджат ся з фактами історичныма але з якыма історичныма фактами Фактами котры черпеме з домінуючой істориі котра представлят барску конфедерацию ріжны аспекты так ани інакше хылякови залежало на чым інчым хотячы увірогіднити тоту повіст Пише як він єй творіл даючы вступ клясичний для своіх творів коли бесідує з чытательом і з чытательом бесідує водячы го в цілый простір того што буде бесідувал як він узыскувал даны і бесідує пергаментне лицьо старого Лемка захмурило ся як єм ся звідал про конфедератів як хтоси ся звідує все увірогоіднити же то єст народный переказ народный переказ котрий так ани інче запамятал бесідуючы уж вчено памят комунікацийна тзв котра єст іщы памятю ани історийом записано она фактичні може сягати до сто років І не знаючы вшыткых торів а самі асманів і інчых котры власні бесідуют на пропамят культурову ци маґазинуючу записану в текстах а памят безпосередню комунікацийну памятану през люди тото тот простір <unk> років як бы ту іщы ся містил такі можливости Натоміст видно барз явні же він ма ціле ідеове заложыня бо бесідує про вельо неправдивых фактів медже інчыма хотячы створити будительскій тіж жебы обудити Русинів ци Лемків котры спят і дают ся знущати сильным домінуючым над собом і волю таку принимают бо така така із ментальніст такы сут приказы Так істория вказала же Лемкы ся демонтували медже інчыма вказує Епізод бунту Лемків котры выступили проти конфедерациям котры запису історичны знаме же місця не мали вельо осіб не мал натоміст появляют ся там історичной постаті бо ся появлят пуласкы появлят ся біжыньскы яко конфедераты але появляют ся інчій історичной постаті появлят ся священник отец Шавыньскій З Ізбы котрий мал так ланичу роти в книгах в шематизмах єст записана ґреальна історична постать Речений Іван Сметана котрый єст ту постатьом найвекшы офір мож повісти хлопа лемківского бо тото хтіл вказати хыляк Чи він єст реальном постатю Інчий лемківскій писатель Миколай Малиняк в своіх ріжных творах тзв Зернах Рушничных в єдній крониці споминат же Хыляк коли был парохом в ізбах нашол в книгах Церковны в книгах записуючых подіі з ізбы нотатку же того а того рока повішено слотвиньского шолтыса Івана Сметану і такий записок в нотатках подібно Хылякови як бесідує Миколай Маленяк дал інспірацию Для його літературного літературной великой повісти досліджыня і просліджыня факт записку в книгах ізбяньской церкви про повішыня солотвиньского шолтыса Івана Сметаны як він там є записаний то найправдоподібнійше тіж был історичном постатю Як бесідує ме што єст історичне а што не єст історичне І візия істориі того што ся діяло знаме добрі же она єст будувана в опертю о даякы факты але тіж інтичыт о інтерпретуваня тых фактів і тото інтерпретуваня іде так інакше з пункту виджя формального то нез історична оповіст бо она вельорічы уставлят натоміст пункту виджыня лемківской істориі для свідомости і так дальше Она для нас єст історичном повістю Она оддає пережытя окрисленый творит панораму нашой громадскости в уяві власні столітя Автор творит такій Властивій простір ідеовий котрий противставлят жытя конфедератів в Візбах і противставлят тым же деси ма прити для нас якысе высвободжыня альбо бесідує же правдиву силу творит рускє войско котре як хочете то оно нас ту можеме ждати на них Же они нам даколи поможут такє уявліня про доброго царя чы білого царя то оно істнувало і навец відомо же бы был лемківскій делеґат з Шляхтовой котрий пішол до царя Але в хыляка то єст на інчых фактах оперте відомо же конфедерация барска была звязана з тым же істніл і істніла конфедерация і цілі збунтуваны магнатый шляхтиче польскы і істніл коронний т значы істніл табір короля котрый был спераний през росийскє війско котре короля поперело проти шляхті так же то были реальны тіж не лем выдуманы же деси якысий преневелькій брат Рускій брат лем то ся фактичні діяло же то были борбы конфедераты з русийскыма одділами м ін власні одділами Древича то суспомина нетіш остаті ґент дальше і то было реальне же то з русийскыма одділами в борбы конфедерациі Мамко моя гусарбу Чорниці сми носил Чорниці сми з острогами горі до волкоси Чорни цізми з острогами горі до волкосиця Мамко моя кубня най не сіджу дармого най я іду до Сариса Глядат собі товариша я іду до Сариса глабат собі товариша в видіня Ты дорогій чытателю ачий не бывал в бескідскых странах не чудую ся тому Бо кєд бы тота закутина Руской земли выріжняла ся прелестном красотом природы незвычайныма фізычныма особливостями Не скрыла бы ся она пред селекцийным захопліньом Анґличана і ты чытаючы панеґірик в заграничных часописах не втримал бы с ся жебы з чужынцями не оддати належного для природы окрашеной земли Руской Та на нещастя так неє Нужденна Лемковина не ма ничого чым бы годна спонадити до себе даякого туристу околиця всяди стереотипова гора і ліс Ліс і гора а єдно і другє подібне до себе А села медже нима положены такой ничым не ріжнят ся од себе всяди такы самы хыжы што присіли вздовж потока всяди деревяна церковця з трьома червеныма банями єдноракы нывы рідкавий овес пригашены компери лучкы скупы Розумієш вандрувати подібным крайом самому дакус прикро і рад бым мати товариша в дорозі Прото не возмій мі зазве кєд Тебе дорогий чытателю ласкаво за сопутника прошу не мусиш быти в старунку што до вытраты часу і пінязы Бо я як писатель владам інчым од диліжансів ци коляі засобом путуваня хоснуючы тоты засобы не зажыєш той невыгоды яком одділят желізна дорога своіх пасажырів ани не будеш ползал слимачым ходом властивым для нашых дилижансів за што іщы потрібний екстра тринґельт Я боношу ся з єдного на другє місце на крылах фантазиі скорше од блискавиці і свобіднійше од лету орла Понес ся зо мном поперед того іщы нич єс ся намыслил Ты лишыл уж подольскы болота і находиш ся далеко на заході Галичыны аж і за фалатом мрачного Бескіда Кєд можеш оком обяти написы на придорожных таблицях спохватиш же нашол єст ся в блаженным Мадяр Орсак та не буд прибытий тым же трафил єст до самой глубины гордых потомків Арпада то бздура дайме на то на таблиці написане Шарпаток Але буд переконаний што село тото од віків зове ся Мокролух А селяне сут Словаками як ріпа правда Они бесідуют дакус дивно звучным шаришскым жарґоном та вшытко єдно не розуміют мадярской річы Так як я І ты Але мы во фантастычным леті не спераме ся на тых марных проявах мадярской ароґанциі а моментом стаєме під мрачным Бескідом і то під найвысшым выростом його в тій страні під гором Лацкова Округлий єй верх царює над вшыткыма околичныма селами Речыбы стоіт на стражы медже двома світами медже славяньскым і гуньскым але з єдной і з другой стороны прилігают ґуній рускы села повіл бы с просят ю жебы не розділяла люди єдной віры і народности котрых політычны границі почужыли вершок горы отулений мраком Словак з Ґаболтова ци руснак з фричкы не рад такому явліню не надій ся на хвилю коли ізбяньска тета люльку курит Гварят о горі Лацковій Гора тота прикра Обривыста вхід на ню невыгідний але мы в фантастычным леті находиме ся цілком без труду на єй вершку Жаль мі тя лем дорогій чытателю же м тя ту привюл бо по правді видок з той горы не вартат выходу на ню Віділ буде ж одтале лем безконечны повісма гір котры крыют медже собом о селі а дальшу околицю чынят невідимом Тілько лем што біла церковця села Бліхнарка і пару хыж угорско руского села Петрова выслизнуло ся спід вкрытя лем єдно селечко білична што пристерат ся під пілнічно східнім убічю Лацковой представлят ся твоім очам в цілости Кєд пізриме на пілнічно західню страну будеме видіти червены бані церкви і пару соломяных стріг То село Ізбы Кєд зыйти з горы стрітиме в західній страні тых же Ізб полезначні двигнене понад рівен долины обведене заросненом уж фосом в виді еліптычной звізды то відомо не діло природы А діло чловечых рук То табір колишніх барскых конфедератів Гнескы спокійні оре тото поле паробок оддітий до короткой гунькы особливого крою в капелюшы зо шырокыма крысами спід котрых тяжко видіти лице і лем дым што звиват ся спід калапы велит заключыти Што під ним містит ся людска і необхідна ґуні ґамба з головом В близкости сідит дідусь в чорній бараній шапці з під котрой падат на рамена долгий сивий волос і хоц ярне сонце лагідным теплом землю обділило вшытко єдно дідусь тот обвинул ся міцно до сырой чугы жебы огріти стары застуденілы косты Він слідит уважні кажду борозду од орану плугом ци даґде не выорют ся піняшкы за переконаньом відци одданы землі през конфедератів Отшмар порожню надію бідний старче кєд конфедераты годны были збыти грошы та вірні годны іх были і добрі скрыти Інакше не мали бы за собів розсіявшы ся пак по світі вышньом французском розкішу пишніст проявляти Кєдже трафило ся даколи же невинний леміш вышмарил зо святой Землиці заарджалену підкову ци мідяний пінящык з подобом остатнього надутого короля знай то вшытко што лишыли вам конфедераты як заплату за тілько понесеных кривд і понижынь Ліпше оддай ти мі прислугу і розповідж што знаш о перебываню тых непрошеных гости в тутешній околиці Вертаме по перві бесідуєме внеска з паньом професор Дуць Файфер редакторком сері Бібліотека лемківской Клясикы про клясику клясикы лемківской повісти то єст про шыбеничний верх Владиміра Хыляка Єст так шырокє тло історичне за котре сме уж позазначали котре ма будити тіж ідею протиставліня ся того што рускє тому што не рускє а рускє товды было поймуване як лемківскє ци як част дачого векшого котре быти може же Лемкы сут лем частю якысых інчых рускых земель ци інчых рускых люди з ций обшыр формуваня ся свідомости в ХХ ст Бо товды як бы наступувала конфронтация мітычно культурового розумліня рускости з реально політычным розумліньом рускости котры часы приносили болзы наступували як бы дозріваня новожытных народів І Лемкы тіж такій процес перешли хыляк барз міцно стоял в тым вшыткым власні в тых пантливостях і мал тот консервативний модель общерускости общерускій Але він аж так общы не был зато же были му близшы як то ся повідат дальшы і близшы обшыри і напевно як бесідувал про рускіс котра заспала котру треба оббудити він мал на думці рускіс галицкых Русинів тых власні з котрыма мал найбільше повязаня А ідучы дальше в ты рускости ци в тым як тота рускіс ся реалізує найбарже сутьовый был для него лемківскій обшыр Але односил тото в понятю рускости до Того же рускіст єст обща же сут рускы народы оперты на очывидно вірі на землі котра єст шырша як лем сама Ґалиция лем єст деси рускіст котра єст сильна котра єст устабілізувана і то єст так як в Росиі велика велика рускіст І єст тота рускіст котра фурт деси там єст през когоси поневерана заберана домінувана в якысым там похыліню ся і тота рускіст ма быти сперана ци мати односиня до той великой рускости котра єй уміцнит зато для него тото што ся вязало власні з тыма росийскыма війсками і вказуваня навет героя єст такій герой курнацкій котрий но вказує ся же ся так стид само як ме то сут ты елементы для люди значучы же він ся так само встид як мы же знає вірую і же єст честний же як бы свойого нездрадит то были тоты вшыткы аспекты очывидно протиставліню до тых нечестных котры ся кєруют там інчыма аспектами Натоміст і ту єст як бы зрозуміле же ты рускости Концепция політычна модерна новочасна в ХХ ст украіньскій з яка зачынала ся там творити для хыляка была тотальным сепаратизмом і была чымси што він неґувал бо то єст сепарация одважні той рускосы так бы вказуючы лемківскій для него не была він тото лемківскій списувал іщы на народным поли але звязок інтеліґенциі з общерускістю Сепарация то барз часто творит такє понятя не то же кхтоси ся хце одокремити од якысой інчой ґрупы лем найчастійше єст так же тота тоты сепаратисты хут ся протиставити той ґрупі то значыт будуют свою ідентифікацию за на занеґуваню спільного походжыня з том ґрупом од котрой они ся взяли І думам же для хыляка то быти бы може было барз важне і бы бы бы бы быти може было барз херетицкє І як тоту не взыкам бо то было то было загальне для того способу думаня для вшыткых старорусинів то не лем Хыляк але і Поляньскы і вшыткы так власні думаю то здрада Руси тото што ся діє очывидно за інспірацийом Німців Поляків і так дальше тото што ся тепер Чи як в вельо в выповідях ідеолоґічных якы не хцут заакцептувати одмінности когоси інчого пропаґуято сут і того вырічы они так товды думали тото понятя хыляка обшырускости было ту домінуюче Я лем мож рускіст была протиставлена головні польскости украіньскости в хыляка Декотры сатера ся трафлят Я лем може узуполню коли Хыляк пише про Лемків лемківску землю і про Лемків то він не ограничат ся до терену Лемковины котра єст представляна все на мапах таку як знаме до державной границі котра была през якысых кількосита років Лем бесідує про села котры сут з другой стороны по мадярскій стороні гербета і коли він пише то но то номінальні то належыт під Мадярів тоты тото тота част Лемків тота пряшівска част Лемків Але там нихто по мадярскы не бесідує ідте зайдте до того села то там нихто не зна слова по мадярскы повісти але ся дознате же они бесідуют так як і мы а єст такє село наступне котре уж не бесідує гейбы по шарискы чудным наречем як він там бесідує То то так узуполніня такє Значыт то видно в ХХ ст был хтоси тіж без основ як бы в текстах лем в якысих там концепция выдуманых фактичні явній ци політичній концепциі Карпатской Руси она там на мапа сиде Кушцьок пізнійше ся твердит але пересланкы того спільного думаня же то є спільне то видно в текстах барз вельох і то в барз вельох бо то видно і Чернецкого Коли він абсолютні переходил присуту Граню як повідам там ся вчыли там мали контак там зо чом героі хоцківы стороньского з єдной другой стороны они з особом сут з особом ся контактуют займі ся выховуют там неє то границі то нашы руснакы так єст коротка перельва і вертаме до часів чыстосучасных Де же тота проста дражка з перем і святого львого одпадля позлячена не жальнете позолячени жаль моє місце Не жальне ти позыватей моє ді ві Ейкай по крейду лем покодзенна слузі вічей на моя дой слузі буде своіхоткы Тепер так Мам до пані професор єдно звіданя такє мериторичне бо недоінформуваний Мы маме очывидно не в ориґіналі лем сканували сме што єст на печатці написане в бібліотеці во Львові ім Штефаника Кєк менимально сплянували сме з ориґінального пиданя Так так але там сме го нашли Оно єст в своіх руках не маме так в своіх руках не маме того ориґінального выданя але старали сме ся тоту єй подобу форму зближыти найбарже до того ориґіналу котрий десі єст в бібліотеці Але знам же тота найважнійша лемківска повіст была уж скорше во фраґментах выдана по украіньскы Ци можеме повісти коли хто видал хто тлумачыл чом і чом во фраґментах Начы бесідує ся про тото відесятых рока ішотинками в нашым слові ішол шыбеничний верх перетлумачений на украіньскій тлумачыл хыба Іван Красовскій Бо він як бы то ся занимал Ци він дослідно тлумачыл Думам же гей бо він як бы фиґурувал під тым під тыма діянями же шыбеничний верх там был публикуваний Чом во фраґментах зас я ся не хцу бавити в такого котрий окрислят можна ся лем додумувати же по перше змінено язык але змінено тіж ідею таку ідею котра могла не пасувати до часів могла не пасувати тіж до украіньской якысой там формы пропаґуваня новласні той украіньскости Лемків І тото што часто в тій опозициі бо Украінці мают опозицию до Москвы што єст нормальне бо она тіж ім ся не давала цілком до кінця высепарувати што видно вязку з чым мусят тоту сепарацию підкрисляти же она єст велька В яскущым тоты аспекты якысого звязку што Лемкам замітуют яко москалюфільство очывидно неґативні перативні быти може мали быти ліквідуваны або аспекты котры были повязаны з реліґійністю то значыт роля священника або роля ізбяньской богоматери котра як раз ту тіж в книжці писаний през священника єст міцно споминана кототата котра має опіку Покрова котра має опіку над народом і котра якоси там є повязана тоты тоты аспекты зо причынын ідеолоґічных могли быти якоси непопулярны быти і зміняны Што ся робило в тамтых часах Я уважам зато і дбам уважам же то єст і учтиве і даюче розознаня ситуациі жебы не зміняти документів жебы заховати вірніст Зато хцу для чытателя тіж заховати ориґінал такым якій він был писаний зоскануваний жебы то видно было же то не єст нич дописуване ничыйом руком низ зміняне лем є такє якій єст чловек ма право до того жебы познавати факты Іх інтерпретує на свій спосіб але они і тая были выданы так мают быти переказуваны По мойому то єст єдина дорога яком треба пропаґувати культуру і будувати власну свідоміст Знаня предовшыткым Так бы єдно другому не перечыт то же прочытаме вхыляка тото што інче альбо як я в своіх працах пишу же тороньскій написал же деси там взіры руского языка єст під Кыєвом але то не значыт же він го навыдуважал товды за украіньскій Але так написал же там єст як бы центр то такы річы треба треба опубликувати записувати язы чом свідомі бесідую наймі дахто в каждого скільного автора ХХ стрый мал погляды украіньскы а такого і не нашла зато В текстах в текстах ХХ столітя автора Панно Шевченко Але лемківского походжыня Анот і лемківского походжыня <unk> тіж пропаґує ся хоцкібы в тых переводниках Бескідскій то ся якоси безрефлексийні власні з ідеолоґічныма поставами повтарят же в столітю была борба помедже серед Лемків бо ту ходит о лемківскій простір не ходит мі огалиці богалиці то было всеред лемківской інтеліґенциі медже тыма орієнтациі украіньской а власні староруской Я не нашла єм ани глядала єм селективні глядає в часописах выдаваных во Львові в Черніча в ріжной місцевости лемківского автора котрый бы походу з Лемковины Лемковины так як і границі сут зарисуваны жебы він презентувал погляды украінофільскы ВХ столітю іщы ні По тым находиме такых авторів очывидно уж меджевойню так І там зрештом то буду вказувала в тым томі што пишу як тоты дві опциі в літературі ся медже собом як бы конфронтували але в столітя часы такого ім не нашла І можу вірогідній повісти Я то бесідую на основі текстів а котры бесідуют інакше нам і вкажут тот текст товды як бы зверифікую тоты своі погляды буду ся расарети лем то рути Беджетема гора біль та чужыма роба біль бежетема Гей ріґоріґо Сар Ґоріґо Сарґоріґо Гей гей гей Гей рі горіґо Сар ріґо Сарґоріґо гей гей гей Гей рі горіґо Сар горі Сарґоріґо гей гей гей гей рі горіґо Сарґо ріґо Сарґоріґо Гей гейдей цузи мают написы Аленоцкій принесут Аленоцкій з селиля гоци до раня Паленоскій седино Іде гоци до раня Гейрі горіґо Сар Ґоріґо Сар Ґоріґо Гей гей гей гейлі горіґом Сар ріґо Сарґоріґо Гей гей гей гейлі горі Сар горіґо Сарґоріґо гей гей гей гей ріґо ріґо сарґо ріґо сарґо гей гейде Гей ріго ріґо сарґо Сар горі до гей гей гей гей рі горі до сарґо сарґоріґо гей гей гей Гей рі горіґо сар ґоріґо Сар ґоріґо гей гей гей гей рі горіґо сар горі го сар Ґоріґо гей гей гей І вертаме до наймільшой істориі перед парома роками была така ініциятива жебы в Высовій бо тамтіж стацийонували конфедераты поставити в памятник Казьмє Пулаского ґенерала з часів конфедерациі барской І товды ся одозвала єдна з орґанізаций котра навет до Стоваришыня Руска Бурса перший раз написали же хтіли бы спілдіяти в тій справі жебы быти против поставліню памятника Казімєжа Пулаского в Высовій Ци пані професор можете ся до тых подій найільшых однести як ся до того має шыбеничний верх Владиміра Хыляка Можу ся однести бо хотячы не хотячы былам тіж товды поставлена в центрі бо тіж ся звертали до мене якысы там польскы рішаючы власти якы з моя опінія покликували ся на моє опрацуваня і противникы і прихыльникы прихыльникы протесту проти поставліню того памятника Кулаского тіж до мене ся звертали особисто жебы м якоси ся влучыла в тот простір І можу повісти так Я признаю рацию думаню же не сут потрібны памятникы котры можут быти контроверсийны Ци то є правда ци неправда котра єст в одповіс записана а пропо самого Пулаского же він бы злі постеріганий то мож повісти Пласк не єст уж злі постеріганий хоц постеріганы з яко слабый проводир бо повідат так Пласкы до того бы не допустил і не мозлі думал але його опічны робили што хотіли і він на тото примыкал око Так ци тос позитивны ци непозитивне думам же не до кінця Натоміст тіж важне єст як дана повіст ци даны факты фунґуют в громадскы свідомости бо тото ся пропаґує часом ся пропаґує ідеолоґічны в спосіб цілком выкрываны але то фунґує Лемкы напевно не мают доброго одношыня до конфедератів І повіст Хыляка мала ту значуче як бы в тым значучу ролю Же конфедераты котры бороли ся проти польскому корольови против росийскому режімови з пункту виджыня польского патріотизму єст честне і єст одповідальне але были приз хыляка вказаны як варховы як люде котры чест хлопів допчут відомо як то повідяне з єдным де пане биют ся там на хлопі Смеле ся все хлопя бы терпіл то єст відоме же переказ был такій звязку з чым неє потребы ставляня памятників осіб котры сут контроверсийны в тым ани інчым місци і я напевно то ідеі не поперам бо то єст кусцьок так як в школі єдных в польскій шкіл десячы німецкого языка І там єст німецкій язык а напротив косалі десяв німецкого языка пише єсут слова роты Не бенді Німец плюна в тваж Но то єст якыса провокация По што тото як раз в тым місци мают право Полякы думати не бесі Німец плюна в тваж але в тым мінци в тым просторі де німецкый язык для ґрупы осіб котра німецкє почутя ся водит Так само по мойому на Лемковині памятник Пулаского не єст потрібний хоц як повідам Хыляк до кінця не дає аж такого думаня же тот Пуласкы был неґативний геройом бо він раз як раз серед вшыткых Поляків хыляк так свойой повісти формує же він творит парадиґмы доброго і злого поступуваня і сут чорны і білы стороны в шыбеничным верхы так єст але кажу з тых сторін старат ся принаймні єдном постатю начы одстереотипізувати жебы то не была лем схема І по стороні польской тым позитивным геройом ци маючым примети позитивный зараз Пуласкій по стороні лемківскій неґативным геройом єст Дайминато Святківскій чы хтоси там спомине жебы не было аж так єднородні таку інтуіцию хыляк мал же нестерпне бы было аж так єднородне Вказаня чорной і білой стороны і дає такій постаті як раз по польскій стороні по стороні конфедератів тым яснійше вказаный єст по Ласкій але в цілым контексті того як то фунґує як то зостало упрощене там нихто ся в тото не вникат памятник Лаского в Высовій як раз неє хыба на найбарже одповіднє місц Так і чысто уж найбільша істория Шыбеничний верх можна собі замовити в Рускій Бурсі тридцет злотых коштує вшыткых заохочаме бо шак як то ма быти клясика то треба єй знати треба єй чытати і треба єй вчыти Вчыти самого себе не і вчыти діти наприклад котры ходят на лемківскій язык котры повинны тіж знати лемківску клясыку Што вы думате нагнеска ци тота повіст Владимра Гыляка оціняючы несе якысы для нас вартости Для сучасных Лемків до нашой ситуациі Ци А ци повинна нести даякы ідеовы ци будительскы вартости Ци може быти трактувана як повіст до чытаня для приємности самого чытаня За такє зліданя пан редакторе як мойому студентови бы мам два постави Такых злідань неє зато же повіс всеме се пересланкы і для каждого поколіня она єст одчытувана на свій спосіб а уж так для нас коли маме на тоту літературу то єст клясика той як бы ся не може не нести То єст звіданя котре як не повинно навет быти ставляне як такє лем якы несет ци як можеме єй выкорыстати прото єм писала в статіі ступны прохыляка в Річнику як она для нас значыт на предовшыткым тото же же будує же творит Ціле уявліня лемківскости як такой тото штом лемківскістю ся діяло як она ся формувала якы были там протиставліня про што ся люде бороли якы поставы принимали якых мали власні з чым мусіли ся міряти А е тото тіж што пише академіческій кружок в воступі Быти може постаті з тамтых часів не сут для нас зротворчы бо они уж як бы сут для нас може не актуальны але іх м моральны як бы поставы то до чого ся мусіли односити як розуміти світ Єднакы сут тяглістю того будуваня культуровой спільноты же мы Хоцкід бы навет такы факты же дієме в тым самы просторі же тых самых міст дотыкаме же можеме досвідчыти же там така церков ани інча стоіт і хто в ты церкви былоякы люде і што они пережыли як свого боронили Бо то для нас тіж ми сме фурт і николи з той позициі не вийдеме позициі громадсістю меншыновом роля Лемків ся николи не будеме николи імперийом николи не будеме домінуючым народом Хіба жебы сме себе медже собом нашли якыси хоты будеме гном быти і до них будеме домінувати але то сут лем такы механізмы жебы так повісти компенсацийны бо ми все будеме в підрядній ситуациі розуміти тіж што ту підрядні злажні што з тамты поставы якы сут вказаны то тіж дам надаймо до зрозумліня нашого світа де мисме медже тыма а тым а тым асе свойого оглядами мусиме найти но вельо такых аспектів могти я з великом приємністю для мене то была як бы місця цілого сві жытя гляданя і історичні і власні в тым просторі чогоси чым знешто іформуєме як як як як як як як як як як якы маме вказівкы тым а де тоты вказівкы маме находити як не в тым што было перед нами І остатнє звіданя Ци Владимір Хыляк на тлі епохы в котрій творил был значучым писменником котрого мож нарівняти до інчых писменників котры може быти артистичні і до гнеска до принятя Ци може быти нопочытным якысым літератом Ци ні Ци то єст анахронічне Зас два за звіданя зас два бо факты чы был популярный в епосі но то хоц бы сама опінія Пипіна знаного з речом і узнаного товды критика і ізнавці і языків і літературы тіж же найбарже популярным галицкорускым писательом він воставлят прид Франку він воставлят приз тых котрых Украінці приняли якотых прохыляка забыли і як навет товды уж потім пише бо ся послугувал уломным языком Такым котрым нихто не принял зо свіза то я тото языч є хцу жебы мы сме го мали до него емоцийны однесіня бо наша інтеліґенция так писала То дулом ний язык котрий не розвинул ся в жаден сучасний язык быти може так він то оцінял на том як ходит о артистичну якіст то єст добрий писатель То єст добрий писатель котрий был і вывчений і мал І велику інтуіцию то значыт талант але тіж был обізнаний з моделями літературныма мал добрі варшы власні такой клясичной тіж для літератур котры сут близкы устным устним творчости жебы вюл бесіду з чытательом мало того Іронізувал він мал Специфічний рід гумору же він так іронізувал же не все можна было то ся зорієнтувати але там было тото легкє приморнія о котры уж єст традиция Ґоголя чы Ковасу на Міщы высокой якости фактичні натоміст як ходит о перцепцию актуальны тых котрых ляках сут чытати то моі студенты мі павіли так колиси Петіщата наша лемківска література найзгірша од росийской літературы котры юно легло познаме же студиєме лемківску з росийском і як они ся вчытували в тоты творы не виділи ріжниці якысой великой помедже том величезном популярном в цілій Европы і світі узнаном за єдном з найвекшых і найбажы значучых літературу они чытаючы лемківску літеру консеквентні розуміючыю повідали а студиючый тамту не видиме великой ріжниці Так же може то быти може то діяти і як бы повісти верстві естетичний верстві ідеовий верстві достоменсні особий Тома вшыткы параметры літературы народовой літературы якы мам Дякую приймую то до себе дві двойкы котры треба постави а прошу зверифікувати приймую то до себе Як тоси ся не довчыт бо думат упращаючы за барз то повідам но треба шырше подумати або треба кустяк ся довчыти жебы знат радийо на жаль має таку ціль же треба популяризувати нераз але в штопы ся маме щыти вшыткы ся маме вчыта головні свого Бот його найменше знаме як ся вказує І то єст плента котру выносиме гнеска з днешньой авдициі Бесідували до вас Пані редакторка бібліотекы лемківской клясикы пані професор Олена Дуць Файфер на рівних з нерівня бо сме обоє редактор як ся вказує І підредактор Надредактор радила підредактор лемківского радия Лем фм Богдан Ґамбаль Запрашаме о місяц на наступну авдицию Шторока в обшыри лемкознавства лемківской русиньской літературы зявляют ся тисячы записаных сторін Хтоси колиси вшыткы тоты буквы записал принимаючы як основу два принципы усталений традицийом столітями порядок записуваня букв слів і речынь жебы з того початкового безпорядку зявила ся смысель сенс выповіды зміст доказ знаня а нерідко і краса одчувань самого автора А коли уж тоты рядкы сут записаны в такій подобі жебы міг іх дахто зовнішній прочытати авторе переконаны про вартістніст свойой дітины вказуют єй цілому світу жебы тот записаний папір набрал новых значынь Жебы поділити ся тым над чым автор долго робил з дакым веце з тыма котры сут цікавы світа голодны знаня з тыма котры знают доцінити труд Проґрам печатня має приближыти лемківску русиньску літературу книгы выдавництва і часописы Проґрам печатня є перезначений для ґрамотных Проґрам печатня то чытальня радия Лем фм