Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Перегляд тыжня
Ep. 165

Перегляд тыжня

•

Episode description

Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 21 1 2023 – 28 1 2023

Automatic transcript

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> січня януара <unk> рока владыка Мілян Лаг стал помічным єпископом братиславской єпархіі Автор вісти Петро Медвід Як інформує офіцияльный сайт свого Престола в понедільок <unk> януара <unk> року папа римскій Франциск выменувал владыку Міляна Лаха дотеперішнього єпарху в Пармі США за помічного єпископа братиславской грекокатолицкой єпархіі Владыка Міля котрий был помічным єпископом в Пряшові стал титулярным єпископом Остракіньскым Припоминаме же братиславскій єпарха Петро Руснак є од апріля <unk> року єдночасно і апостольскым адміністратором Седе ваканте пряшівской архієпархіі Стал ним по зрічіню ся уряду бывшого пряшівского архієпископа і митрополиты Йоана Бабяка Апостольскым адміністратором седе ваканте пармской єпархіі стал по выменуваню владыкы Міляна Лаха запомічного братіславского єпископа владыка Курт Брунет єпарха пасаіку Владыка Мілян Лах Владыка Мілян Лах народил ся <unk> новембра <unk> р в Кєшмарку Богословскы студиі закінчыл на Теолоґічній Факульті Тырнавской Університи в році <unk> Надякона был рукоположений владыком Міляном Хавтуром в роцім в Катедральным соборі Рождества Пресв Богородиці в Кошыцях і в <unk> році там приял од того самого єпископа і священьскє рукоположыня Є членом Товариства Ісусового Єзуіты В роках <unk> был в комуніті єзуітів в Кошыцях де по році діял і як науковый робітник в центрі спірітуаліти Выход Запад Михала Лацка Од року <unk> до року <unk> был повіреный веджыньом того центру єдночасно выпомагал як священник в Кошыцях і околиці В році зачал высшы студиі на Папскым Восточным Інституті в Римі де здобыл у <unk> р ліценцият з Восточных Церковных Наук і в році <unk> здобыл докторат в тій самій дисципліні обгаювал дізертачной роботы Вклад Юрия Йоанікія Базильовича CЦв до монашеской формациі Василиянів мукачівской єпархіі в роках <unk> Владыка Мілян был поджас римскых студий і выпомічным спіритуалом папской колеґіі Русикум і духовный асистент Федерациі Скаутів Европы в Римі Авторскы спілпрацувал і з Ватиканьскым радийом Понавернутую зо студиі в році <unk> робил як директор знова у Центрі Спіритуаліти Выход Запаты Михала Лацка в Кошыцях Єден семестер учыл Спіритуаліту Християньского Востока на Теолоґічній Факульті Католицкой Університе в Кошыцях де был і членом редакциной Рады теолоґічного часопису Вербатеолоґіка Од <unk> децембра <unk> р был продеканом про заграничны односины і розвиток на теолоґічній факульті Тырнавской Університи в Братиславі де вчыл християньску спіритуаліту і спіритуаліту християньского востока Владыка знат італийскій анґлицкій і росийскій язык пасивно знає і французскій язык Запомічного єпископа пряшівской грекокатолицкой єпархіі Владыка Мілян был выменуваный дня <unk> апріля <unk> року папом римскым Франциском За єпископа был рукоположеный <unk> юна <unk> р в Лютині В періоді років <unk> был візитатором конґреґациі Провосточны церкви Провосточны семінариі і колеґіі в Римі <unk> юнак <unk> р Был папом римскым франциском менованый за адміністратора грекокатолицкой русиньской єпархіі в Пармі сете ваканты <unk> юна <unk> року был менованый за пармского єпарху інтрнізуваный был <unk> юна того самого року Владыка Мілян сама має русиньскє походжыня його родичы сут з Оструні і він ся ку своім коріньом уж не раз приголосил і в ріжных інтервю про медиі Підпорил і русиньску кампань перед списуваньом жытелів у <unk> році на Словакі Віторок <unk> січня януара <unk> р вынагороджыня але з порадным голосом Вміні Устя Рускє глядают експертів Автор вісти Наталия Малецка Новак Ґміна Устя Рускє од парох років реализує проєкт Забытый Світ Лемків і Руснаків вєдно з ґмінами Зборів і Кружлів та Карпатскым Стоваришыньом цілю єст медже інчыма зреконструувати бывшу лемківску корчму што стояла в центрі села і створити гын Музей Лемків і Русинів Як чытаме в специфіці проєкту його реализаторы пояснюют што цитуваня проєкт має на ціли удоступнити туристам спадковину Лемків і Руснаків В звязку з ріжницями в самій соспільности мусят Лемкы і Русины презентувати ріжны пізріня і погляды Транграничный Музей Лемків і Русинів буде мал три локализациі по обох странах границі в Зборовій Першый обєкт музею в одремонтуваным <unk>вічным каштели В Кружльові другій обєкт музею в формі сельской загороды і в Устю Рускым третій обєк Музею зреконструвана лемківска корчма Веце як столітній будинок розобрали в звязку з будовом ронда в <unk> році Прошены експерты од туристикы і од Лемків На сайті Ґміны Устя Рускє явило ся оголошыня што в звязку з реализацийом дальшого етапу проєк ту ґміна глядат експертів до Ґрупы до справ будовы музейного туристичного продукту Музею Лемків і Русинів Експерты повинны мати знаня з обшыри туристикы або заряджаня туристиком што потверджене буде одповідніма документами Окрем того од експертів цитуваня очыкуєме знаня про традициі спадковину та культуру Лемків і Руснаків што мож потвердити діяльністю ци осягнінями в обшыри лемківской та руснацкой культуры і традициі пишут в комунікаті Цілю діяня ґрупы є будова туристичного продукту Музею Лемків і Русинів та введіня постійных механізмів спілпрацы і комунікациі медже партнерами проєкту Плянуваны сут дві стрічы в Польщы і на Словациі Ґміны Устя Рускє Зборів Кружлів Стрічы будут онляйн або стацийонарны Експерты не будут отримувати за свою роботу вынагороджыня Заінтересуваны особы можут складати аплікациі до кінця січня януара в будинку Ґміны Устя Рускє В аплікациі треба подати інформациі о освіті і культурній діяльности для Лемків і Русинів Проєкт Спілфінансуваный єст з середків Проґраму Трансграничной Спілпрацы Інтере <unk>rer<unk>e<unk>a Польща Словация <unk> ІМ Русины мали на референдумі высшу участ Автор вісти Петро Медвід В суботу <unk> януара <unk> р проходил на Словакі референдум Словацкы граждане могли в референдумі котрого головным ініциятором была опозицийна партия Смеризде рішыти о зміні Конституциі Вопрос о референдумі был ци граждан згодный єст жебы передчасне закінчыня выборчого періоду Народной Рады Словацкой Републикы было мож реализувати референдумом або узнесіньом Народной Рады Словацкой Републикы Референдум был неуспішний кєдже на нім брало участ лем <unk> а<unk> процент тых котры мали право голосувати і не была сполнена границя <unk> процент яка є потрібна ку тому же был референдум платний Цілорепубликовы результаты участи сут іншы як результаты участи народносных меншын Русины мали на референдумі высшу участ як было цілорепубликове середнє чысло членове ромской ци мадярской меншыны зас низшу Выходит то з аналізы Інституту Матея Беля Президент Інституту Абель Равас пояснил же бадателі ґенерували дата про тоты меншыны котры концентруют ся до сел і міст на базі аналізы даных котры сут про тоты села і міста доступны Покля на цілой державній уровни была участ дашто понад <unk> процент в русиньскых селах участ досягла аж <unk> процент Ромовы мали о много низшый інтерес о референдум кєд же подля даной аналізы брало участ на голосуваню лем нецілых <unk> процент Низку участ мала і мадярска меншына была на оровни нецілых <unk> процент Аналіза подля Раваса вказала же членове народносных меншын на Словакі і дне створят окремы ґрупы голосуючых котры справуют ся іншак як ціло державне середнє чысло За словами Раваса меншыновий голосуючий знає змобілізувати ся як вказали Русины але і значно демобілізувати ся як то было в припаді Робів і Мадярів Но як дополнил президент Інституту Матея Беля <unk> процентно то не сут ґрупы голосуючых котры дают ся успішно ословити лем посередництвом общой цілодержавной кампаніі Середа <unk> січня януара <unk> рока русиньскых означынь сел і міст буде Ваце Влада схвалила нове наряджыня Автор вісти Петро Медвід В середу <unk> януара <unk> р повірена словацка влада на своім засіданю схвалила нове наряджыня Влады Словацкой Республикы котрым выдає ся список сел і міст в котрых гражданы Словацкой Републикы якы належат кународности меншыні творят найменше процент населіня В даных селах і містах мают меншыны право хоснувати меншыновий язык в урядным контакті Чысло такых сел і міст ся по новому підняло Кєд дотепер было на Словакі сел і міст де мож было хоснувати меншыновий язык Тепер іх буде о <unk> веце веце будут мати і Русины Список дотулят ся пятьох народносных меншын мадярской ромской русиньской украіньской і німецкой Остатні народносны меншыны не мают ани єдно село де бы творили членовы меншыны холем <unk> процент населіня Зміны рефлектуют і остатнє списуваня Нове наряджіня выходит уж і з результатів списуваня жытелів Дому і квартелів <unk> а іх інтерпретациі подан народности і дальшой народности На Словакіі в році было першый раз мож дати собі аж дві народности Результат продану народност є зрахуваньом одповідий на першый і другій вопрос о народности Так само знижла ся квота потрібна про тото жебы могло село або місто мати статус народностного Дотепер треба было жебы ку нарадносній меншыні приголосило ся холем <unk> є мінімальна квота <unk> процент населіня Схвалене наряджіня Влады є новелизацийом дотеперішнього наряджыня Наряджіня встановлює же ся берут до увагы перед тым ци є селонародностне результаты з двох по собі слідуючых списувань Значыт в тым наряджыню сут взяти до увагы результаты з року <unk> і <unk> Наряджыня здобуде платно з <unk> марця того року Приліпшат собі і Русины Русины мали дотепер <unk> сел означеных по русиньскы іщы все ся выходило лем з наряджыня влады з року <unk> і не были там оддзеркалены результаты списуваня з року <unk> і <unk> Кєд же тепер ся піде подля результатів з років <unk> і <unk> Русины здобудут од <unk> марця дальшых <unk> сел цілково будут мати <unk> сел і міст де будут двоязычны означыня і русиньскій язык в них буде урядный До того іщы будут дальшы означыня містных части як напр в Меджілябірцях але і в селах котры были злучены По украіньскы уж буде означеных лем <unk> сел на Словакі Украінці на основі результатів списувань села уж лем страчают і не прибывают жадны новы Буковскій То позитивний сиґнал Ку темі схваліня наряджыня высловил ся на социяльній сіти і уполномоченой Влады Словацкой Републикы про Народносны меншыны Лазло Буковскій Цитуваня Особно я барз радий же ікєд з опізніньом але на конец маєме наряджіня котре оддзеркалює народносну і языкову розмаітост Словакіі написал Буковскій Дальше цитуваня Схвалене наряджыня влады приносит про новы села і міста законны обовязкы і можливости про захованя языковой ідентичности членів народносных меншын То позитивный сиґнал про меншыны кєд же де юре і де факто выданьом нового наряджыня запроважат ся Запроваджат ся до практикы <unk> процентна границя становлена у <unk> році Президент Польской Республикы Анджей Дуда стрітил ся з представниками нацийональных меншын Автор вісти Наталия Малецка Новак В середу <unk> січня януара того рока президентска пара запросила на дорічну стрічу представників костелів і конфесийных звязків в Польщы та членів Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Президент Анджей Дуда подякувал за присутніст цитуваня Стрічаме ся зо собом з добротом з поданьом долони То як раз будує силу нашой державы і нашой спільноты Тото же смотриме на себе з жычливістю зо зрозумліньом же глядаме доріг якы ведут нас до порозумліня до рішаня вантпливых квестий часом конфліктовых як то в жытю Але знамети разом підкрислил президент О кінци войны і о мирі Андрий Дуда бесідувал тіж о зрозумліню і толеранциі з яком підходят до себе тепер власти одповідальны за долю держав і наций Тепер в тій части Европы Выразил він і надію што неодолга буде гел обшыр безпекы і економічной просперіти Заґарантувал што роблене єднес вшытко жебы война на Украіні як найскорше ся закінчыла і жебы вернул покій по президенті голос забрали отец архієпископ Станіслав Ґондецкій ведучий польского єпископату о єпископ Анджей Міліцкій презес Польской Екуменічной Рады Міхаль Шудріг головный Рабін Польщы Томаш Мішкєвич Ведучый Мусульманьского Реліґійного Звязку в Польщы та Григорий Куприянович Спілведучый Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын До президентского палацу першый раз по выбуху пандеміі зас запрошено не лем головы Костелів та членів Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын але тіж делеґациі світскых вірных поєдных костелів і конфесийных звязків Стрічу співом прикрасил выступ ясногірского хлопячо Морского Хору Пуері Кляромонтані Конечніст пошануваня прав чловека до свойой достоменности Григорий Куприянович спілведучый Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын в своім выступліню однюс ся до тырваючой аґресиі Росиі на Украіну Повіл што меншыны найліпше розуміют до чого веде язык ненависти та неґуваня прав чловека до свойой ідентичности языка культуры державы цитуваня Тото як раз є причыном той войны Путін неґує сам факт істнуваня украіньской нациі і єй право до свойой державы Одмінный модель взаємных реляций презентує цивілізуваный світ одкликуючый ся до ідеі прав чловека і европской спадковины то модель пошануваня прав чловека прав єдиниці і прав меншын повіл Куприянович Дальше ствердил што незрозумілым є же єдна з меншын в Польщы німецка меншына є дискримінувана в квестиі вчыня німецкого языка як языка меншыны Однюс ся тіж до непевной економічной ситуациі котра найвеце нарушат стабільніст меншын і выкликує іх страх Бо цитуваня Коли нарушена буде культурова трансмісия переказ языка спадковины традиций то наслідства можут быти неодвертальны а тото спричынит што зникнут уникальны культуровы явиска што сут великом спадковином Польской Республикы і цілой Европы констатувал Куприянович браку німецкой меншыны Звязок Німецкых Соспільно Культуральных Стоваришынь уважат што ограничаючы чысло годин дітям родичам і учытелям вшыткым представникам німецкой меншыны цитуваня забрали не лем язык але і зранили іх гідніст Представникы німецкой меншыны одшмарили запрошыня президента на новорічну стрічу в палаци як причыну подали ограничыня чысла лекций німецкого языка В лютым фебруарі минулого рока Міністер Едукациі Премысла в Чарнек розпоряджыньом зменшыл чысло лекцийных годин німецкого языка як языка нацийональной меншыны в польскых школах з трьох до єдной Новы переписы тыкают лем той єдной німецкой меншыны іншы меншыны дальше можут вчыти своіх языків в вымірі трьох годин Резиґнация зо стрічы формом протесту Одмітуючы президентскы запрошыня представникы Звязку Німецкых Соспільно Культуральных Стоваришынь написали в листі до президента што цитуваня з причыны тырваючой дискримінациі діти німецкой меншыны не видят можливости приняти запрошыня цитуваня Не знаме як мали бы сме одчувати слова і ґаранциі падаючы при нагоді такых стріч в часі котрых є бесіда о тым яком вартістю сут нацийональны і етнічны меншыны прожываючы в Польщы од поколінь взглядом факту што єдна з тых меншын є гірше трактувана од інчых нацийональных і етнічных меншын жыючых в нашій державі цитує писмотньо свойой роби Был то проґрам Перегляд тыжня порталю Лем фм в котрым прочытано дописы публикуваны на портали протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак