The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> марця <unk> рока Унальной меншыны Автор вісти Наталия Малецка Новак Як подає ґазета Жычпосполіта можливе што вернут додатковы годины лекций материньского языка для німецкой меншыны Ресорт едукациі має робити над розвязанями Вчас стрічы з представниками німецкой меншыны Міністер Едукациі і Премысла в Чарник мал задеклярувати што найпевнійше од вересня септембра до шкіл верне <unk> година німецкого языка Цитуваня Самоурядовці повіли нам што <unk> мілийонів злотых то выстарчаючо жебы вести три годины німецкого языка як материньского для нацийональных меншын Лем треба досправды тот систем допрацувати і тото хочеме зробити а кєд буде одповідній то од <unk> вересня септембра не виджу перешкід жебы вернули три годины німецкого языка стремиме до того і єм переконаный што до того дойдеме Пояснял шеф Ресорту Едукациі Як поінформувал справа буде розсмотрювана на засіданю Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Ограничене чысло лекций німецкого языка як материньского звязане є зо зміном принципів іх фінансуваня Од січня януара минулого рока голосами владной коаліциі і конфедерациі дотация на лекциі была зменшена о <unk> мілийонів золотых а од вересня септембра чысло годин зредукуване з трьох до єдной Ограничыня фінансуваня наукы языка меншыны тыкат лем єдной меншыны в Польщы німецкой Інчы меншыны вчат ся своіх языків на дотеперішніх принципах Справа выкликала міцне порушыня серед інчых меншын Припомнийме што в рамках протесту перше представникы німецкой меншыны в складі Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын завісили спілпрацу з урядом а пак дальшых <unk> представників Протесты не принесли заміреных ефектів До проблему одкрыкал ся тіж Григорий Куприянович ведучий Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын в своім выступліню в середу <unk> січня януара вчас новорічной стрічы з Президентом Польской Республи Одбыла ся членьска громада писателів і Семінар Карпаторусиністикы Автор допису Петро Медвід <unk> марца <unk> рока в просторах Пряшівской Університе в Пряшові проходили дві русиньскы подіі наперед одбыла ся членьска громада з Полку русиньскых писателів словеньска пак проходил <unk> Семінар Карпаторусиністикы Семінары карпаторусиністикы были реґулярно активностю Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університети в Пряшові но пандемія орґанізуваня тых акций перервала на три рокы Писателі активны і в тым році Як інформувал порталь Академіі Русиньской Культуры в Словацкій Республиці громаду писателів вела предсідателька з Полку русиньскых писателів слованьска Кветослава Копорова Тота інформувала о результатах роботы за <unk> рік а так само представила пляны на тот рік Орґанізация в тым році подала штырі проєкты на Фонд на Підпору Культуры Народносных Меншын Іде о выдаваня двох новых книг орґанізацию <unk> річника Літературного Конкурсу Мариі Мальцовской і реализацию вебсайту орґанізациі Што до публикаций котры хоче з полок русиньскых писателів выдати іде о книжку Міра Жолобаніча з назвол Горечій кавей і книжку Мариі Шмайдовой під назвал Піддико Грушку Громада заключена была офіцияльныма ґратуляциями переможцям минулорічного літературного конкурсу але і вшыткым котры на тым конкурсі брали участ Семінар по трьох роках Як же сме спомянули такой по членьскій громаді писателів одбыл ся <unk> Семінар карпаторусиністикы котрий вернул по трьох роках Лекцию на семінар тот раз приготовил собі фаховий асистент Інституту Русиньского Языка і Культуры Михал Павлич котрый занимат ся русиньском літературом На семінарі выступал з лекцийом на тему коміка стереотипів у прозі Мірослава Жалобаніча Як інформувал порталь орґанізаторы семінара тот раз вырішыли закликати на подію і студентів середніх школ котры проявили інтерес о сучасну русиньску літературу Были то студенты з Педаґоґічной і социяльной Академіі а середньой фаховой школы служеб в Пряшові На семінар приняли позваня і русиньскы авторы Мария Шмайдоба Миколай Коневал Мілян Ґай і Мирослав Жолобанич Поза дискусиі докторантка Русиньского Інституту Михала Голубкова представила найновійшы выданя з области Карпаторусиньстикы за послідні три рокы кєд же як раз так долгій час семінар наорґанізувал ся і презентация найновійшых выдань была все його реґулярном частю Нагорода за ціложывотне діло про Ірину Гарді Ковачевіч автор допису Петро Медвід Як інформувала аґентура Рутен Прес на громаді Общества писателів Войводины котра одбыла ся <unk> марця <unk> року в Новым Саді в Сербіі была вручена русиньскій писательці Іріні Гардій Ковачевіч нагорода за ціложывотне діло за літературный опус За словами лавреаткы преміі нагороду спринимат і як оцініня русиньской літературы котра є частю войводіньской літературы Громаду одкрыл прецеда Общества Писателів Войводины Йован Зівляк котрий припомянул же з причыны пандеміі два рокы стріча не одбыла ся І зато были на тогорічній стрічы оцінены за ціложывотне діло книжку рока а переклад рока і дальшы писателі Нагороду за ціложывотне діло перед Іріном Гарді Ковачевич з русиньскых писателів остатній раз здобыл ґюра Попаргай а то іщы в <unk> році Іріна Гарді Ковачевіч яка вродила ся в <unk> році народила ся в рускым Крестурі в кулі закінчыла середню економічну школу У тым фаху робила лем курто Любовку літературі єй привела до редакциі ґазеты Рускє Слово Вчасі кєд зачала робити журналистику почала і свою літературну творчост До літературы вступила як поетка і шырша публика єй знат головно через поезию Першу збірку выдала у <unk> році під назвом Надляні Зеренко Попри журналістичній роботі закінчыла і філософічну факульту Університе в Новым Саді В роках <unk> была редакторком молодежного часопису Войводіньскых Русинів Мак Потім знова робила в редакциі ґазеты Рускє Слово но уж як головный редактор новинок В році <unk> перешла до Дневника де робила редакторку культурной рубрікы а пізнійше была свободный репортер аж до свого одходу на пензию о <unk> році У <unk> році здобыла премію Мірослава Стрібера за приповідкову книжку Небо над Керестуром Книжку Леґенд і приповідок выдало выдавництво Рускє Слово а вышла і як авдиокнижка Полоніны трейль стават реальностю Ціло округ іде через русиньскы села Автор вісти Петро Медвід Як інформувала Даша Єленьова говоркыня Пряшівского Самосправного Краю Крайска самосправа в понедільок <unk> марця <unk> року в рамках проєкту Біциґльового округу Полоніны Трейд спустила будуваня новых і реконструкцию істнуючых біциґльовых стежок в части Сташын і Старина Рускє котры сут в долшті <unk> кілометры На реализацию ся схоснуют европскы грошы державны але і власны джерела в цілковій сумі <unk> кома <unk> мілийона евро Полонины обыжывают Атрактивный проєкт ПСК Аполоніный трейль котрый капчат русиньскы села цілом округом має помочы підняти потенциял полонин а так само помочы іку розвитку туризму в тій части краю Актуально вдяка ініциятиві <unk>em і підпорі Міністерства Інвестиций Реґінального Розвитку і Інформатизациі Словацкой Республикы зачынают реализувати його найвекшый цикль выступы котры надвязуют на пілотный проєкт Карпатска Мобліта Циклотраса зачынат частєв Снина Сташын в рамках котрой выбудує ся першых вісем кілометрів і продолжує дальше реконструкцию вже істнуючой комунікациі Старина побывше уж неістнуюче русиньскє село Рускє в цілковій долщі понад <unk> кілометрів Проінвестує ся при тым понад <unk> кома <unk> мілийона евро з того майже <unk> кома <unk> мілийона є зінтеґруваного оперечного реґіонального проґраму а<unk> кома <unk> мілийона евро з мірі Крайска самосправа інвестує понад два мілийоны евро з власных джерел Цитуваня Полонины обжывают і ямам з того щыру радост По роках приправ і гляданю фінансий спущаме реализацию двох великых біциґльовых активности в розсягу майже <unk> кілометры котры обсягуют цілый циклістичный мобіліяр як сут лавкы мосты Альтанкы Людям котры ту жыют принесут ліпше перепоіня єдной части Парку і приведут гев дальшых туристів котры пак будут мочы видіти тутешні буковны пралісы деревяны церковці але і спознати полоненьскы традициі звыкы ци кухню Приближы в замірі в полонинах пряшівскій жупан Мілян Маєрскій Як повіл біциґловы стежкы сут на тій териториі лем зачатком обжывлюваня той области про розвиток туризму є ту потрібна і дальша інфраструктура Дальше цитуваня В рамках ініцияв Vo<unk> сут посередництвом Резорту Господарства підпорены тутешні малы і середні подникателі котрых проєктовы заміры на <unk> мілийона евро принесут модернізацию містных заряджынь про укварталюваня і іновациі сужеб в туристичным Русі Результатом буде комплетний паклик котрый поможе Народному Парку Полонины дістати ся до фокусу туристів з Европы до кінця цілого світа додал Маєрскій Іде і о робоче місця а економіку Проєкт в полонинах рахує окрем цикльо трас і з дальшыма активностями котры поможут розвитку туристичного руху і підкрисліню тамтешньой культурной дідовизны Єдном з них є підпора творіня новых робочых місц в тій области Цитуваня Про економіку Украіны є важным жебы розвивал ся каждий реґіон а жаден не зістал боком І зато сме ту жебы сме помагали тым меньше розвитым реґіонам добігнути розвитійшы а елімінувати розділы Тырвало то долгу добу покляр сме ся в полонинах до той фазы дістали при чым уж перед тым о тото намагали ся і іншы Но не были успішны Но не є то лем початок новых проєктів але і закінчыня барз великого множества роботы котре опередило реалізацию Повіла при передаваню ставы Елен Гамільтон з Світовой Банкы яка вєдно з Европском Комісийом ініциво <unk>em проєкт застрішує Што вшытко ся зробит В рамках першой епы реконструкциі біциґльовых стежок в части Старина бывше село Рускє перейде обновол <unk>ма <unk> кілометрів місцной драгы В рамках того зробит ся і реконструкция семох мостів Оправлят ся і дальшы части драгы як каналы вычыслят ся яркы і так дале Вытраты представлюют <unk> ма <unk> мілийона евро В напрямі Стащын выбудує ся <unk> кілометрів новых цикль трас Мобільяр буде творити біциґльова ловочка і три новы циклы лавкы На приблизно <unk> кілометрі збудує ся підход прибудут муры цикленбы Рахує ся і з выбудуваньом оддыховых зон проінвестує ся ту <unk> кома <unk> мілийона евро Обидва біциґльовы проєкты будут реалізувати ся приблизно єден рік Закінчыня робот очыкує ся в апрілю <unk> року Близко <unk> мілийона злотых на ремонт памятників на обшыри підкарпатского воєвідства Автор допису Наталия Малецка Новак Воєвідскій Консерватор Памятників Підкарпатского Воєвідства подал до публичной інформациі список дотаций признаных на <unk> рік На сфінансуваня ремонтовоконсерваторскых робіт при памятниках што находят ся на обшыри того воєвідства і вписаны сут до Державного Реґістру Памятників До кінця листопада новембра минулого рока до уряду вплынуло <unk> внесків о признаня дотаций на фінансуваня ремонтовоконсерваторскых робіт з чого признали на <unk> внесків Фінансуваня выносит разом <unk> мілийонів тис зл Признали <unk> дотациі на ремонтово консерваторскы роботы при обєктах архітектуры нерухомы памятникы на квоту <unk> мілийонів <unk> тис зл Та дотациі на консерваторскы роботы при рухомых обєктах напр творы плястичных штук етноґрафічны обєкты бібліотечны материялы нумізматы і тым подібне на квоту <unk> мілийоны <unk> тис зл Кєд іде о лемківску культурову материяльну спадковину то поведе ся зреализувати слідуюче ремонтовы роботы даху і шалюнку стіно Алтаря в православній церкви в Перегримці Консерваторскоремонтовы роботы при даху при церковной дзвіниниці в Радошыцях Провести другій етап ремонтово консерваторскых робіт ремонт даху елевациі зробити одгромову інсталяцию ремонт електричной інсталяциі при бывшій грекокатолицкій церкви Рождества Пресвятой Богородиці в Завадці Риманівскій Одкрывковы баданя при поліхроміі і забезпечаючы роботы при іконостасі в бывшій грекокатолицкій церкви св Михалаххангела в Смільнику консервацию жертвенника і запрестольного алтаря в православній церкви Успіня Пресвятой Богородиці в Щавным полну консервацию ікон Божой Матери і феретрону в бывшій грекокатолицкій церкви св Михалахангела в Святківці та полну консервацию іконостасу в православній церкви св Михала Архангела в Туряньску Не повело ся натоміст отримати фінансуваня на продолжыня консерваторскых робіт при поліхромі в грекокатолицкій церкви в Репеди ани на консерваторскы баданя іконостасу в православній церкви Успіня Пресв Богородиці в Щавным Середа <unk> марця <unk> рока Мадярска президентка приняла предстаятелів сирийскых церкви вєдно з митрополитом Філіпом Автор вісти Петро Медвід Як інформувал сайт Ніретгаской грекокатолицкой Єпархіі грекокатолицка митрополитна церков в Мадярску єднако як і мадярскы власти долгодобо утримуют односины з християньскыма церквами в Сириі Потверджыньом того было і принятя предстаятелів сирийскых церкви патріархів Антіохіі вєдно з высокопреосвященным владыком Філіпом Кочішом гайдудорокскым архієпископом і митрополитом мадярска президентком Каталін Новак Мадярска президентка стрітила ся з предстаятелями церкви в пятницю <unk> марця <unk> року у своій приватній резиденциі Подобна стріча одбыла ся по дакілько роках кєд же розвиток тых односин так само замагувала пандемія і остатній раз были предстаятелі Сирийскых церкви на такій стрічы в році <unk> На стрічы окрем митрополиты Філіпа брали участ його блаженност Йоан ґреческій православный патріарха Антіохіі і цілого Востока його блаженност Йосеф Абсий мелькідскій грекокатолицкій патріарха Антіохіі і цілого Востока Єрусалима і Александриі а його блаженност іх над Єфрем ІІ Сирійскій православный патріярха Голова державы запевнила сирійскій і турецкій народ о своім сочу свію в повязаню з катастрофом котра была запричынена землетрясіньом і інформувала же мадярскій премєр зажене фінансну поміч на обновліня зруйнуваных области Представителі Антіохіі высловили вдячност же Мадярско і грекокатолицка митрополия в Мадярску реґулярно помагают морально і фінансиями Підкрислили же то про них барз потрібне кєд же краіна є в войні од <unk> року Поджас землетрясіня девят антьохійскых храмів было цалком зруйнуваных три розвалили ся часточно і майже тисяч християнів зостало без обыйст Патріарха Йоан <unk> повіл же християньство цалком може у Сиріі заникнути хоц то колыска християньства бо много родин котры пришли о стріху над головом ідут за границі цитуваня церков Наш Дім поможте наперед обновити нашы церкви а пак нашы Домы Повіл на стрічы патріярха На кінцю стрічы три головы церкви Сириі передали подарункы з Дамаску президентці а она ім подаровала реформацкій молитевник і Цурского Хору святого Єфрема По стрічы митрополіта Філіп передал патріярхам ікону святого Михаіла америкідскому патріархови дал і паклик з балками котры зробил власноручно грекокатолицкій віруючий і котры были подаруваны про сирийскы діти <unk> марец є Світовым Дньом Русинів Автор вісти Петро Медвід марец є од <unk> р офіцияльно выголошеный за Світовый Ден Русинів Цілосвітове свято было схвалене Світовым Конґресом Русинів котрый проходил у Хорватскым Осєку Тота дата была выбрата на ден коли проходил І Світовый Конґрес Русинів якій одбыл ся <unk> і <unk> марця <unk> р в Меджілябірцях Головным орґанізатором І Світового Конґресу была Русиньска Оброда участныма на тій подіі по долгых роках офіцияльного неістнуваня были представителі Русинів з Товдышньой Чехословакіі Польщы Совітской Украіны Северной Америкы і товдньой Югославіі Конґрес наштартувал новодобый возродный процес Русинів у вшыткых областях культурно общественного і християньского жывота в окремых державах В Меджелявірцях участници здобыли першы інформациі о жывоті Русинів в окремых краінах навязали першы медженародны контакты і договорили ся на конкретній спілпраці За найосновнійше той стрічы мож брати то же Русины становили собі смілы конкретны цілі і поступы як досягнути вызнаня і зрівноправніня Русинів у своіх краінах Святкувало ся лем раз Хоц Світовый Ден Русинів был вылошеный у <unk> році затля ся подарило зробити офіцияльны святкуваня лем раз Світова Рада Русинів єдно з русиньском обродом на словеньску <unk> марця <unk> р зорґанізувала в Меджелябірцях святочну Академію Академія зачала при памятній таблі котра є на Домі культуры в Меджилябірцях значыт будові де конґрес у <unk> р проходил На подіі брали участ Русины з Словакі Польщы Мадярска Румуніі і Сербіі Слідуючы рокы святкуваня оголошены не были причыном была предовшыткым пандемічна ситуация котра не дозволяла робити культурно общественны подіі ани на Словакі ани в інчых краінах Тот рік знова в Медлябірцях Тодрік з нагоды Світового Дня Русинів знова одбуде ся в Меджлябірцях святочна подія хоц аж о ден пізнійше <unk> марця Реґіональны Дні Русиньской Культуры як має назву Подія орґанізує містна орґанізация русиньской оброды в Меджілябірцях Подія зачынат коло памятника Александра Духновича в реаліі основной школы на Духновичовій улиці Пак участны перейдут до Дому Культуры де буде слідувати культурный проґрам <unk> марця <unk> рока Вер <unk> років Общества імене Александра Духновича Автор допису з істориі Петро Медвід Тот рік в місяці апріл припомянеме собі <unk> років од народжыня нашого найвекшого Будителя грекокатолицкого священника о Александра Духновича Но не лем тота округла річниця припала на тот рік О <unk> років пізнійше уж в часі І Чехословацкой Републикы Русиньскы патріоты вырішыли основати культурно просвітню орґанізацию котра буде нести імено нашого Будителя В марці припоминаме собі точно <unk> років Як основане было общество імени Александра Духновича котре пережыло ріжны етапы од років успішной роботы аж попримушене перерываня свойой роботы жебы по пятцетьох роках огоснова обновити свою діятельност основаня общества Общество імен Александра Духновича або як ориґінальна назва звучала Руской Культурно Просвітительной Общество імене Александра Духновича было основане <unk> марця <unk> року в Мукачові на зборах <unk> культурных активістів Підкарпатской Руси Посеред участників той подіі был участный ґубернатор Підкарпатской Руси Антоний Бескід Мукачовскій грекокатолицкій єпископ Петро Ґебей але і дальшы вызначны особности той добы як Євменій Сабу Йосиф Каміньскій Константін Нивецкій Николай Бескід ци Юлий Гаджека Хоц общество основало ся в Мукачові центром орґанізациі стала Столиця Підкарпатской Руси Ужгород Першом головом в роках <unk> аж <unk> был выбратий Євменій Сабол Реально орґанізацию вюл Штефан Фенцик так само общество одкрыло свою філію і в Пряшові і на Пряшівщыні подобно як на Підкарпатскій Руси в меджевойновым періоді або ліпше повіджено вчас І Републикы успішно провадило свою роботу Медж членами были русинофіли але і русофіли Друга споминана орієнтация была головно реакцийом на активну роботу украіньскых політичных еміґрантів на Підкарпатскій Руси котры три рокы скорше основали Общество просвіта Выдавали много книжок заняли высокы посады в школьстві то вшытко выкликало страх медже русиньском інтеліґенцийом з украінізациі і страты власной русиньской іденти Інтересным фактом є же єдным з кроків Общества Духновича проти украінізациі в тым часі было і приятя за свій символ всеславяньской три кольоры фляґу з червеном білом і синьом смугом Ку тому фляґу вернул ся пак у Ц році і Світовый Конґрес Русинів котрий тот фляґ схвалил як народный фляґло Русинів Стало ся так на пропозицию Михаіла Алмашія вызначной особности Русинів по <unk> р з Підкарпатя котрий у <unk> р і обновлял Общество Духновича на Підкарпатю Альмашій пропонувал фляг лем з трикольоров ного конґрес вырішыл дати на флякій ерб котрый был земскым ербом Підкарпатской Руси за часів Чехословакіі і котрий медже людми стал природным ербом Русинів Робота Общества Духновича Общество імени Александра Духновича было в меджевойновым періоді дуже вітальном орґанізацийом о чым окремішого свідчыт і то же было поділене на <unk> секций і то орґанізачно Просвітительску Народнолітературну Выдавательску Театральну Музичну Хорову Шпортову Скаутску Народного Центра Народного Співу Женьску і Санітарно Гіґієнічну Общество што рік робило дни русиньской руской культуры фестіваль якій стал общым святом серед Русинів Чехословакі і рамках котрого о <unk> році в Пряшові был одкрытий і памятник Александра Духновича Орґанізация одкрыла много памятників убюст присвяченых русиньскым народным діятелям в дакільком містах і селах на Підкарпаті але і на Пряшівщыні Вызначным было і збудуваня Русиньского Народного Дому в Ужгороді у <unk> році де діяло веджіня общества Не мож выхабити же выдавательска секция выдавала два журналы Карпатскій край і карпатскій світ выдавал ся Рускій народный календар а з выдавательства Общества Духновича вышло і <unk> брошур і сериі і зданє То што найвеце потрібне было то дістати нашу русиньску культуру освіту медже нашых людей котры переважно жыли на селах Общество барз добрі усвідомлювало собі тоту справу і так было активным при основаню чытален котры в меджевойновым періоді служыли як культурны центры в селах і містах В роках <unk> аж <unk> общество мало коло <unk> чытален Орґанізация навязала спілпрацу з Обществом Качковского яка діяла на Лемковині але і з орґанізациями росийскых еміґрантів в Празі Берлині Бельграді Софіі і Парижі Общество на кінцю <unk> років слабло што было запричынено смертю Євменія Сабова Штефан Фенцик товды перетворил общество на свій інструмент і тото мало неґативный вплыв на фунґуваня орґанізациі што собі выжадало свою дань кєд наприклад у <unk> р на День Русиньскы Культуры до Мукачова пришло лем <unk> участників Волошын і другы Мадяры Помніховскій з раді з септембра <unk> р пришли складны часы про Чехословакію і про Підкарпатску Русь У новембрі Авґустін Волошын як премір Підкарпатской Руси заказал фунґуваня будякых народносных орґанізаций і народных рад включно русиньскых Вынятком была лем Німецка Народна Рада Авторитативный режім Волошына был пронімецко і украінофільско заміряный і ціле то вело до того же <unk> марця вечур выголосил Волошын незалежност карпатской Украіны Тырваня волошыновой державы было курте бо територию пак такой заняли Мадяры В рамках другых Мадярів значыт вчасі коли Підкарпатя было анектоване мадярском підведжыньом Гортія общество Духновича офіцияльно не істнувало но жыло дале в серцях русиньскых патріотів і русиньской молодежы В роках <unk> аж <unk> хоц не дуже активно На епізодно фунґували на селах чытальні імени Александра Духновича робили ся театральны пєсы зробило ся і пару епізодных книжковых выдань медже котрыма был і літературний альманах В Народным Домі іме Александра Духновича в Ужгороді в роках <unk> а <unk> была редакция ґазеты Карпаторускій Голос Хоц общества офіцияльно не было но тот період не был прорусиньскій народный жывот найгіршым припомянме же товды фунґувало і підкарпатскє Общество наук Русины товды не были переслідуваны і могли розвивати свою культуру і язык Совітскы часы і обновліня общества Дефінітивний конец про общество але і прорусиньскій народ пришол аж по освободжыню Червеном Армійом котра єдночасно анектувала Підкарпатску Русь і Русинів Москва вычеркла з мапы народів світа Общество вже по войні не могло обновити своє фунґуваня і так перерва в його діятильности власно тырвала аж понад <unk> років Усины на Підкарпатю вырішыли обновити Общество іме Александра Духновича Як сме вже споминали Михаіл Алмашій належал медже тых котры обновили тото общество пізнійше стали його головом Удал і велику моноґрафію о істориі той орґанізациі під назвом Істория общества імени Александра Духновича в датах фактах і ілюстрациях Паралельно з тым было обновлене Общество Духновича і в Пряшові на тім мал заслугу дальшый вызначный русиньскій активіста по <unk> році Гаврил Бескід котрый вмер в осени минушого року Обидві части общества проводили за рокы свого нового істнуваня многы научны конференциі выдавали публикациі были знова єдныма із топів нового русиньского возроджыня Покля робота общества в Пряшові зачала станґувати вєдно з тым як зачал мати здравотны проблемы Гаврий Бескід На Підкарпатю Общество активно діє доднес Головом Підкарпатского Общества Днес є Юрій Продан а м ін Общество ім Александра Духновича є вєдно і з Русиньскым Культуролоґічным Клюбом в остатніх роках выдавательом альманаха днешньой русиньской літературы де каждый рік мож найти новы творы старшых але і цалком молодых русиньскых авторів з Підкарпатя Пятниця <unk> марця <unk> рыдня Лемковина Не така про але тіж не анти Рецензия книжкы Автор рецензиі Наталия Малецка Новак Яка была східня Лемковина Ци скупана в проукраіньскій пропаґанді ци смотряча тужливым оком на схід а може не ріжнила ся барз од своіх двох сестер західньой і серединной Вкінци разом творили єдно тіло получене спільныма винами і артериями подібных потреб стремлінь старань і згризот Найти одповід на тоты звіданя можеме прібувати вчас лектуры книжкы медже Ославом а Ясьолком Східня Лемковина в роках <unk> авторства Губерта Осадника печатаной выдавництвом Li<unk>e<unk> Др Губерт Осадник не першый раз похылят ся над проблематиком обшыри полудньово східньой Польщы Як історик і реґіоналиста специялизує ся в етнічности етноґрафіі і культурі історичной саноцкой землі а як дипльомуваний кустош Музею Народного Будівництва в Саноку має можливіст хоснувати джерела до котрых інчым не было бы так легко дотерти Публикувал м ін для часописів Плай нашы полонины саноцкій тыжденник Підкарпатскій культурный інформатор ци вкінци для материялів Музейного Народного Будівництва в Саноку з кансеновой науковой публикациі Писал м ін О церквах в Полоній Циробках польско рускым пограничы анализувал ізоляцийонізм на лемківско бойківскым пограничы описувал погребовы звыкы долины Ославы Загублял ся в соспільну вельокультуровіст і вельоетнічніст сановского реґіону Не буде пересадом ствердити што не тілько же орієнтує ся в темі але знат єй бадати екферендувати поясняти входити в ню З трудом принимала ся серед Лемків проукраіньска орієнтация Найліпшым доказом є свіжо печатана публикация його авторства під наголовком Медже Ославом а Ясьолком Східня Лемковина в роках <unk> в котрій вельоаспектово і методичні Губерт Садник описал східню част Лемковины даючый історично етноґрафічний образ соспільства і жытя гын в меджевоєнным періоді згідні з зазначеном наголовку часовом рамом Є то обшырна публикация котра дає нам можливіст познати і оцінити тот фраґмент Лемковины а тіж зверифікувати міцне упрощыня з котрым ся часто стрічаме што східня Лемковина все была проукраіньска даюче некотрым арґумент оповідаючий ся за гейбы приналежаньом Лемків до украіньского етносу отже ні не была проукраіньска А яка была познайте єй Губерт Осадник написал історично етноґрафічне студиюм котре поділил на шіст части В першым розділі представил стан бадань над інтересуючом го темом Автор не был очывидно першым котрий досліджал Лемковину і в тій части представлят літературу проблематикы але тым што є новум єст што в своій розправі схоснувал як основне джерело квестийонариі в справі баданя середовиска з років <unk> і <unk> опрацуваны Шкільным Інспекторатом Саноку Выполнювали іх учытелі в каждым селі подля окрисленого комплету дрібницьовых звідань Сутьове єхел тото на што звертат увагу і сам автор што учытелями были найчастійше Полякы особы зовны котры лем описували явиска тото што свобідні обсервували без оцінюваня даючы в міру обєктивний образ даных неспрофілюваных подля ниякой опциі што робит цікавшым анализуваня зоставлінь іх одповіди Другым джерелом є квестийонарий до шематизму перемышской грекокатолицкой єпархіі з <unk> р а дальшыма материялы тереновых бадань Музею Народного Будівництва в Саноку та з колекциі Закладу Польской Культуры Інституту Культурознавства Університету Марі Кіріс Клодовской в Люблині дополнены інчыма материялами Другій розділ то ґеоґрафічний і ґеолоґічний опис характеристика климату рослинности терену Цікавыт фраґмент о дорогах а радше і в браку і о выникаючых з комунікацийного выключыня на слідствах В тій материі за вельо ся не змінило хоц дорогы уж сут то комунікацийны выключыня аж і для так популярной команчы є дале аж то аж і в примірі меньшых сел З дальшой части того розділу дознаме ся што Команча хоц певно найбарже асоциювана зо східньом Лемковином не была найвекша ци найбарже заселена в меджевоєнным часі Найвекший під оглядом каждой приметы был Выслок великій а пак меньше веце подібны спомнена Команча Радошыці Смільник Полонна ци Заватка Рыманівска Автор в ході представляня даных стверджат што цитуваня з трудом принимала ся серед Лемків проукраіньска орієнтация Добрі образує тоты слова третій розділ про етнічну і реліґійну структуру Не треба быти ани вправным аналитиком жебы знати оцінити даны з табелі нр <unk> зо страны <unk> подає она нацийональніст жытелів каждого з сел подля того як ся люде самоокрисляли одповіди для <unk> сел на <unk> і подля обсерваций учытелів <unk> девят одповіди на выміненых <unk> сел Никотре зо сел не уважало ся за украіньскє в пятьох была то самоідентифікация лем для части жытелів напр Выслочок Высок Великій Пулавы решта окрисляла ся як Лемкы Русины Руснакы Подля обсерваций учытелів переважні молоды і лем в некотрых селах Ославиця Куляшне Чыстогор Шкваре ци Выслок Великій называли себе Украінцями Жытелі выключні єдного села подля окрисліня Учытеля то были самы Украінці Команчы Автор причын украіньской ідентифікациі досмотрює ся цитуваня в украіньскій пропаґанді шырюючій ся через вельо аспектів штоденного жытя як преса Товариство Просвіта а тіж діяльніст грекокатолицкых священиків конец цитуваня Потверджат тым самым опініі інчых бадачів ци самых Лемків Чергова табеля нр страна <unk> приносит дальшы смачкы на <unk> выміненых сел для два <unk> учытелі стверджают што люде бесідуют по лемківскы для решты же по рускы і цитуваня неє ріжниц медже іх мовом а чытанком лемківском Реченом публикацийом был затвердженый через власти дошкільного хоснуваня Букфар перша книжечка для народных школ авторства Методого Трохановского Обовязувал він для векшой обшыри выходячой поза етноґрафічну Лемковину для сел східньой єй части презентувал подля даных од учытелів добрі зрозумілий свій язык натоміст протестували напр жытелі сусідніх сел Бойкы цитуваня Діти з околиц Балигороду сміхом реаґували на слова зредаґуваны в говірці оддаленій о понад <unk> кілометрів Неосвічена моральніст темны силы Четвертый розділ посвяченый єст соспільній активности Выникат з негорадше понурий образ Соспільство радше не было заінтересуване посыланьом діти до шкіл люде не брали участи в кооперативах слабо анґажували ся в діяльніст орґанізаций такых як Товариство Просвіта ци чытаня імы Качковского Прочытаме тіж хоц то не заскакує што там де активні діяли украіньскы інституциі як спомнена освіта ци рідна школа і при активній діяльности грекокатолицкых священників переважали ворожы односины до польской державы Іщы для дополніня характеристикы лемківской соспільности попередній розділ приносит тіж образ люди як радше нереліґійных з полюзуваном моральністю Найпотішыньом буде же Лемкы не одставали тым од інчых Михал Равшер в найновшій публикациі під наголовком Народний антиклерикализм недоповіджена істория дає полний образ віруючого по свому польского селянства Четвертый розділ описує іщы выбраны елементы дорічной обрядовости Непропорцийональні вельо увагы порівнуючы до інчых обрядів посвятил автор похоронным звыкам Осадник сам признає што в девых роках ХХ ст вюл на тоту тему тереновы і архівальны досліджыня а ефектом был м ін допис під наголовком Похоронны звыкы долины Ославы О Славиці і Кальничкы печатаний в материялах музейного будівництва в Саноку нр <unk> за <unk> рік І по обшырности тексту близко <unk> стран видно што тота тема з тых обрядовых найбарже му сідит В опініі пишучой рецензию не было конечне прикликувати упірны істориі взяты од Оскара Кольберґа Тот своі досліджыня вюл єднак скорше в половині XIX столітя Пята част дає нам можливіст познати материяльну культуру Лемків Інтересуюче єст же автор прикликує околомаґічны практикы хоснуваны напримір при возношыню нового дому або звязаны з народном медицином познаєме заєдно нематерияльний аспект культуры але тіж практичны способы на тото як радити собі з проблемами штоденного жытя болями кольками кростами і тым подібне Днес бы сме іх брали за міцно ексцентричны і неконвенцийональны Лишу Вам тоту приємніст самому прочытати што робити кєд є проблем з Римом значыт Катаром Хоц при наголовку розділу автор додал в скопках што то лем выбраны елементы то і так є то комплексовий опис штоденности меджевоєнного жытя Чытаме што в селах Східньой Лемковины іли м ін Левеш Кєселицю Різанку Бобалькы Тартяникы Стеранку і вельо інчого то докладні такы самы стравы што іх найдете в найновшым бурсяным выдавництві лемківскы смакы Послідній розділ то списаны учытелями в квестийонариях леґенды звязаны з початками сел І в тамтій части Лемковины бабарска конфедерация не запамятала ся добрі А друга його част то парунадцет добрых практик днес уж лем по части плеканых звыків і обрядів Мож ся файні заінспірувати кєд в голові вам забобоны і ворожыня але праці то тіж наша спадковина Автор вплітує в розважаня лемківскы слова звороты ци фраґменты речынь взяты з квестийонариів што підносит атракцийніст тексту Сут то переписаны ориґінальны запискы учытелів якы найчастійше были предовшыткым польскоязычны Быти може добром думком было бы прикликуваным цитуваням зробити редакцию або дати скорше одповідній коментар чом Не каждий чытач буде знал лемківскій язык і буде виділ што учытель де некотры річы міг злі записати бо не так почул бо не так зрозуміл бо не знал і тым подібне Іде о такы очывидны буде як напримір раз достаєме ходакы раз годакы При прикликаню реліґійной пісні маме слова Переносиш нині тяженьку худину я тебе ховала хырктіми слезами Пак хтоси незорієнтуваний деси перепише повторит і піде в світ што Мадзелянова Сверболуска то свіжбігуза Добре джерело Книжку печатало выдавництво Lu<unk><unk> з Ряшова котре частично спрофілювало свою печатальну діяльніст в обшыри общекарпатскых публикаций Окрем інчых карпатскых чытачы достали до рук уж вельо такых што конкретно односят ся до Лемків медже інчыма монументальну книжку Церкви і іконы Лемковины Ярослава Ґємзы тритомову публикацию о популярным характері про історию Лемковины авторства Станіслава Креціньского етноґрафічне представляня лемківской меншыны в публикациі Анджея Качмажевского Світ Лемків Фотоґрафічны альбумы Каміля Палюшка серию для діти од Мариі Стрелецкой ци вкінци тлумачыня на польскій язык Грибетом Кугорам Істория Карпатской Руси і Карпатскых Русинів проф Павла Роберта Маґочія завдякы котрій польскоязычный чытач уж знат што не сме одникаль Найновша публикация выдавництва медже Ославом а Ясєвком єст естетичні запроєктувана Хоц перешкаджати може велькіст схоснуваного фонду міг бы быти о піл або пункт векший для легшого чытаня Подібний проблем єст табелями особливо тыма в котрых є вельо тексту Шрыфт є дост малый подібні інтерленія В трьох місцях маме фотоґрафічны вкладкы Выбір знимок выкликує вельо емоций од ностальгіі через тугу захопліня по зачудуваня Дают они чутливий образ соспільства і жытя котрого уж неє Доктор Губерт Осадник оддал нам в рукы барз добрі зроблену книжку Автор выказал ся великом справністю в опрацуваню материялів вытягнул можливі вельо з інтересуючых джерел і передал нам тото в формі прецизийні і вникливі написаного тексту Можеме быти уконтентуваны Был то проґрам Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм в котрым прочытано дописы публикуваны на портали протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак