Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Перегляд тыжня
Ep. 198

Перегляд тыжня

•

Episode description

Перегляд тыжня

Automatic transcript

Перегляд тыжня порталю Лем фм віторок <unk> вересня септембра <unk> ры Переклад історичной публикациі о угорскых Русинах медже найліпшыма книгами ПСК Автор вісти Петро Медвід У віторок <unk> септембра <unk> року одбыло ся в просторах Крайской Бібліотекы Павла Орсака Вєздослава в Пряшові святочне выголошыня результатів <unk> річника чытательского конкурсу Книга Рока ПСК <unk> Нагороды книжковым публикациям повязаным з Пряшівскым Самосправным Крайом были уділены на основі оцінкы фаховой літературной журі в штырьох катеґориях Белетрия про діти і молодеж белетрия про дорослых научна література і популярнонаучна література в окремых катеґориях так само были выголошены результаты за голосуваньом чытателів котры свій голос могли фаворитови дати посередництвом інтернетового формуляря Медже нагородженыма за оцінком фаховой жырі тот рік знашла ся і публикация Орест Сабол о Угорскых Русах Русины В перекладі і історичным коментарі якой едиторами сут Лідия Будайова Петер Будай і Петер Шворц Книга здобыла другє місце в катеґориі Научна Література Нагороду перевзял Марек Гребік председа орґанізациі Молоды Русины Публикация вышла в словацкым языку у выдавництві Універсум у <unk> році была результатом спілпрацы з орґанізацийом Молоды Русины котра на проєкт дістала підпору з Фонду на підпору культуры народносных Меншын Цінна історична публикация Нагороджена публикация є перекладом книгы Амаґєре Оросокроль Рутенек сперарусиньского інтелектуаля міністерского урядника з часів австролугорской монархіі доктора Ореста Сабова ориґінал вышол о <unk> році Сабол котрый походил із мадярско русиньской родины просаджал поступну мадярску асиміляцию Русинів діло котре вышло як першый том едициі Народносна Бібліотека мало задачу приближыти натуре фольклор як і в товды актуальны проблемы Русинів Як пишут едіторы в вступным слові то власна компіляция роботы реномуваных угорскых істориків народописателів новинарів но наперек тому є важным жрідлом познаня стану русиньского народа перед І світово войном Едиция Сабола продолжала томами о дальшых народностях котры жыли в Угорску Словаках Карпатскых Німцях Румунах Хорватах Вецерічна робота Книга є результатом вецерічной роботы Переклад ориґіналу робил історик Петер Будай а закінчыл голу в <unk> році В слідуючым році проф Петер Форт з Інституту Істориі Філософічной Факульты Пряшівской Університи в Пряшові Писал штудию поясняючу історичний контекст і добовы реаліі а єдночасно пояснял односины Мадярів Русинам Наконец у <unk> році ся книгу вдяка підпорі од фонду але так само вдяка кампаніі на сайті Стар V подарило выдаты Книга обсягує і ілюстрациі котрыма сут выбраны знимкы од чешскых інтелектуалів якы нащівіли Підкарпатску Русь як Камелия Кожмінова Рудольфу Гулька Фльориян Заплеталь а так само фотоґрафіі з архіву Памяткового Уряду Словацкой Республикы Цитуваня Книгу правника і публицисты Ореста Сабова мож спринимати як реакцию на штораз горядший народностий вопрос в Угорску перед початком великой войны Пише Петер Будай котрий ориґінальный текст перекладал Потішуючым фактом є же нагороджена публикация є доднес цінным жгорідом про вшыткых котры занимают ся о історию реліґію культуру господарство народопис ци народны звычаі Русинів і іх предків Осередок культуры бібліотека але і місце для подорожуючых Надворци в Команчы Автор вісти Наталия Малецка Новак Тырват ремонт желізничного творця в Команчы Буде мал не лем новый вид але і додатковы функциі попри тій основній якым є місце для пасажырів потягів бо штрека нр <unk> зас є хоснувана Желізнична линия Лубків Нове Загіря з ХХ стяла частю першой угорско ґаліцийской желізниці До хоснуваня оддали єй в <unk> році а о два рокы закінчыли будову тунелю Лупків Полата завдякы чому мож было через Лемковину і Пряшівску Русь подорожувати аж до Будапешту а в другу страну до Перемышля Назначена історийом Ориґінальний будинок дворця был низшый як теперішній Вчас ІІ світовой войны дворец почасти знищыли Німці котры боронили ся перед налетами радяньскых штурмовых літаків помістили на горбі верха над желізничном стацийом єдно з позиций легкой артилериі З двох совітскых штурмовників івдва трафленых в вересни септембрі <unk> р єден розбил ся о убіч верха Горіючы фраґменты машыны скатуляли ся на будинок дворця і спричынили пожар По войні будинок выремонтували і повекшыли Через рокы хоснували го подорожуючы потягами але з часом желізниця стратила своє бывше значыня В <unk> році рух особовых потягів на лениі <unk> завісили В <unk> році потягы вернули на желізницю але в ограниченым закресі Ленійом <unk> протягом літа іздит вікендовый потяг Бєщадскій Жачок реляциі Ряшів Загіря Ряшів Єдно місце вельофункций Будинок Дворця находит ся в центри Команчы як раз положыня в середині місцевости хотят схоснувати власти Команчы котры переняли дворец од польской желізниці Мают плян жебы перенести гын інституциі культуры фунґуючы в Команчы і дати місци новым Власти Команчы хотят жебы в одремонтуваным будинку дворця основана была ізба артефактів з часів І світовой войны котры нашли вчас штырьох сезонів археолоґічных бадань в реґіоні веденых дослідниками Ягайлоньского Університету Своє місце найте має Ґмінный Осередок Культуры Ґмінна Бібліотека ім Єжы Гарасимовича а і пункт туристичной інформациі котрого бракує в Команчы В будинку мали бы іщы быти аж три комунальны мешканя Комплексовый ремонт дворця робленый є завдякы спілфінансуваню з проґраму Польскій Лад то <unk> процент коштів решту покрыват ґміна Ціліст буде коштувала около кома <unk> мілийона злотых Згідні з пляном будинок оддадут до хоснуваня початком будучого рока <unk> вересня септембра <unk> р вмер вызначний русиньскій учений історик Іван Поп Автор вісти Петро Медвід Як інформуют підкарпатскы русиньскы орґанізациі в четвер <unk> септембра <unk> року в гебі в Чешскій Републиці добило серце вызначного русиньского ученого професора Івана Попа вмер у віці років Русиньскій історик богеміста русиніста культуролоґ і політолоґ свойом роботом помагал укріпляти самобитност русиньского народа Переслідуваный был поджас совітского режіму а скламаный был і зо ситуациі по розпаді совітской імпериі Зато од <unk> року жыл і працувал Уческій Републиці мож повісти в екзіліі Із студиі го вышмарили Народил ся Іван поп <unk> мая <unk> р в Старобічові на Підкарпатскій Русин Штудувал на Історичній факульті Ужгородской Державной Університи В повязаню і з выконструуваным процесом был в <unk> р вышмарений з університи означеный за несполягливого і посланый на перехову ку робочій клясі Доштудувал і діял у Москві Од <unk> р был науковым робітником Інституту Славістикы і Балканістикы Академіі Наук ССССССССССССССССССССС В періоді так званой гласности і демократизациі в товдышнім Совітскым Союзі был выбратий за шефредактора славістичного журналу Славяно Ведены На тій посаді был в роках <unk> аж <unk> надіял ся на навернутя Підкарпатской Руси По розпаді Союзу надіял ся же розпаде ся іявтска система котрой жертвом стала Підкарпатска Русь Надіял ся на навернутя родного краю до Середньой Европы на зрушіня статий чехословацко совітского договору з <unk> р Но наслідувал неінтерес о тоту проблему як з боку політичной репрезентациі Росиі так з боку Чехословакі ной Соєдиненой Европы В <unk> р професор Іван Поп вернул на університут до Ужгорода де был выменуваный за директора Інституту Карпатолоґіі і вєдно з дальшыма зачал намагати ся о вызнаня самобитности Русинів і о автономію Підкарпатской Руси Тото стрітило ся і з твердым централізмом і унітарізмом Украіны як і з ідеолоґійом украіньского нацийонализма і так был у <unk> р примушеный зі свойом родином одыйти Переселил ся до гебу де жыл до смерти Лишыло ся поним много роботы Професор Іван Поп є автором книжок о чехословацкій дипльомациі <unk> і <unk> років о істориі чешского художництва Є спілавтором короткой істориі Чехословакі книжок о памятках на Підкарпатскій Руси Выдал енциклопедию Підкарпатской Руси написана по росийскы вєдной з професором Павлом Робертом Маґочыйом є спілавтором Енциклопедиі Істориі і Культуры Карпатскых Русинів вышла по анґлицкы і по украіньскы По чешскому вышли книгы Підкарпатска Русь Істория Підкарпатской Руси в датах Підкарпатска Русь Істория і особности наукы і культуры На Словакі была выдана його книжка Мала Істория Русинів котра недавно вышла і в перекладі на войводиньску вариянту русиньского языка Як автор сценария брал участ на выробі документарных фільмів і з продукциі здружыня інтеліґенциі Русинів словеньска душы Карпат в хападах великодержав і підкарпатска малярска школа Русиньска особност рока Іван Поп был выголошений за русиньску особност з рока <unk> і стал за порядком особностив котра была удостоєна тым титулом Тот титул был уділеный здружыньом інтеліґенциі Русинів словеньска і святочно перевзял з тым повязану скульптуру медовой бабы його племяник Димитрий Поп в молодшій у Пряшові у фебруарі <unk> р О тім же особностию рока буде Іван Поп вырішыла товды комісия котра была в складі Александер Дулемба Владимір Лихвар Михал Штеньо і Ян Лепиньскій Комісия рішыла оцінити русиньского професора за його ціложывотний і тырвалый вклад до розвитку істориґрафіі Русинів Русины на цілым світі і смертю професора Івана Попа Стратили великого інтелектуаля вызначного історика но його діло ту лишыло ся і про дальшы ґенерациі Русинів Вічна є памят Был то проґрам Перегляд тыжыня в котрым прочытано дописы опубликуваны на портали Лем <unk> протягом посліднього тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак были пойве