Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> жолтня октобра <unk> рока В Кукочові праздновали покровительку Земпліна Автор вісти Петро Медвідь Уж по другій раз в календарі грекокатолицкой церкви на Словакі припоминал ся праздник з назвом Памят чудотворной кулочівской іконы при святой Богородиці покровителькы Земпліна З той нагоды в неділю <unk> октобра <unk> року одбыл ся в тым стародавнім марияньскым путницкым місци на Нижнім Земпліні єпархіяльный одпуст кошыцкой єпархіі Інформувал о тім пресовый Центр кошыцкой єпархіі Праздник є присвячений чудотворні іконі котра перед веце як <unk> роками слизила Участний єпарха і емерита Перед торжественном літургійом віруючы помолили ся ружанец і акафіст купресвятій Богородиці Архієрейску літургію одправлял архієпископ Кірил Василь кошыцкій єпарха котрий мал і проповід а вєдно з ним служыл кошыцкій емеритный єпарха владыка Мілян Гавтур як і дальшый священици адяконы В рамках літургіі владыка Кіріл уділил званя протоєрея і право носити на ведерник і золотый Крест отцьови Петрович інтальови містному парохови за його роботу на розвиток путницкого місця і реалізацию путницкого дому в Клокочові котрий в половині септембра того р посвятил ватіканьскій державный секретар кардинал Пєтро Паролін якій пришол на На вшіву Клокочова жебы оддати почливост і поклонити ся клокочівскій богородиці По літургіі наслідувал іщы Молебен кукочівскій іконі котрий одправлял емерітный єпарха Мілян Хавтур Праздник покровителькы Земпліна Праздник покровителькы Земпліна был установлений декретом конґреґациі Провосточны Церкви днес дікастерия Провосточны Церкви котрый был выданий у Ватикані <unk> децембра <unk> р Стало ся так на основі жадости втовдышнього митрополиты пряшівской митрополиі Сархієпископа Йоана Бабяка і Рады єпархіів пряшівской митрополиі при нагоді <unk> річниці слызіня Клокочівской іконы Зробили так підпорены жадостями приматорів і місткых заступительств Вышнього і Нижнього Земпліна як і підпорныма писмами Бернарда Бобера кошыцкого римокатолицкого архієпископа Митрополиты і владыкы Ґеорґія Страньского православного архієпископа Михалівско кошыцкого Деклет становил же новый праздник ся буде каждый рік святкувати перш неділю місяця октобер припаді же на першу октоброву неділю припаде першый октобер што є праздник Покровы Пресвятой Богородиці Як тому было і тот рік кукочівска ікона буде празднувати ся слідуючу неділю другу в октобрі Кукочівску ікону папа Рымскій Франциск децембра <unk> року по архієрейскій літургіі св Йоана Златолустого котрый был головным служытельом в Пряшові торжественно корунувал З выглядковой вежы над селом Удоль мож видіти любовняньскій град автор вісти Петро Медвід В пряшівскым краю прибыла нова выглядкова вежа тот раз над Удольском Скалков В катастрі села Удоль Старолюбовняньского окресу Як інформувало одділіня комунікациі Пряшівского Самосправного Краю ку выбудуваню поміг і край через свій ґрантовый проґрам на тоту триштокову выдаткову вежу дал пряшівскій Самосправный Край дотацию в цілковій сумі <unk> тисяч евро з проґраму Визва про реґіон Проєкт реализувал ся вєдно і з реконструкцийом біцикльового альтанку котрый є близко вежы Цитуваня Цільом выбудуваня триштоковой выглядковой вежы і звышков <unk> дметра на цілковій вымірі <unk> метрів квадратных было звыдителіня села і звекшыня потенциялу в одношыню кутуристам і навщівникам інформувало одділіня комунікациі ПСК Выглядкова вежа є близко біциґльовой стежкы котра капчат удоль із селом Плявеч Найвысшый шток дає на вштівникови панорамічный погляд на села околиці як Плявніця Громож Люботин Шарівскій Естрабя Гайтівка а так само на градну вежу любовняньского граду Проєкт новой выглядковой вежі при русиньскым селі Удоль у любовняньскій верховині реалізувал ся в літніх місяцях <unk> рока На будуванях хоснувал ся як основный материял смерек Реалізаторы думали на то же вежа будує ся выдує ся в русиньскым реґіоні І так є означена і в русиньскым языку В віторок <unk> жолтня октобра <unk> р Землетрясі пошкодило памятник жертв нацистичных репресий Автор вісти Петро Медвід Выход Словакі в понедільок <unk> октобра <unk> р о <unk> годині засягло земле Трясіня Жертвом окрем інчого стал і памятник нацистичных репресий підчас ІІ світовой войны в русиньскым селі Токаік з тропківского окресу котре было підчас войны Німцями выпалене Трясніня было чути на вецемісцях в пряшівскым і кошыцкым краю Землетрясіня мало мати силу <unk> маґнітуды Было в гупці <unk> кілометрів і епіцентр ся мал находити коло <unk> кілометрів його выходній од міста стробків Пошкоджыня церкви голосила грекокатолицка парохія в Пакостові в гуменным землетрясіня запричынило гаварию на рулі степов водов Пошкодженый памятник в Тыкаіку Як інформувал порталь АктуаліТы С пошкодженый є і памятник присвяченый жертвам нацистичных репресий в селі Тыкаік од русиньского скульптора Франтішка Ґібалы Зато же містне населіня помагало партизантам в днях <unk> і <unk> новембра <unk> року Німецкы вояцы наперед позберали хлопів із села коло містной церкви пакі одвели Северного од села де іх постріляли Поджас масакы в Токаіку вмерло <unk> хлопів двом раненым ся чудом двом раненым ся чудом подарило пережыти Наслідно націсти село выпалили Пізнійше там выникнул памятник токаіской траґедиі котрого част юл єй камінный обеліск якій є присвячений жертвам нацистичных репресий В остатніх роках перешол ревіталізацию Директор Воєньского Історичного Інституту Мірослав Чапльовіч про порталь АктуалиТІ повіл же вєдно з Крайскым Памятковым урядом в Пряшові будут мусіти памятник зреконструувати Памятник з назвал Навернутя до выгубленого села был важні пошкоджений землетрясіньом В селі находит ся і музей токаіцкой траґедиі котрий документує тоты траґічны історичны діі села Франтішек Ґібала Франтішек Ґібала якій жыл в роках <unk> русиньскій скульптор котрый робил і памятник в Токаіку Был родаком Скрайной Поляны Окрем многых інчых творів маєме од нього в публичных просторах памятникы русиньскых будителів Александра Духновича в його родным селі Тополя а Александра Павловича у Свіднику Ґібаловы памятникы бюсты рельєфы памятны табли мож найти і в Калинові першым освободженым селі на териториі Чехословакіі котре ся находит в окресі Меріля Бірці в Гуменнім Левочі Старім Смоковці Ружом Берку Братиславіі і дальшых містах на Словакі Ґібала не забыл на край і з котрого походил Мал контакты з дальшым вызначным русиньскым вытравником Дезидерийом Малым з Кыйова а до свого краю вертал ся і в своій поезиі Давна школа в Білянці буде модернізувана То важный будинок для нашой істориі Автор вісти Севериян Косовскій О такым селі як Білянка чул каждий Лемко то за справом діяльности єдных з найздібнійшых лемківскых діячів повоєнной добы Павла Стефановского якій ся в тым селі народил і Ярослава Трохановского якій вернул з выгнаня ту жыти і якій ту вюл Репрезентацийный Ансамбль Лемків в Польщы Лемковина Білянка од што найменьше половины <unk> років ХХ столітя стала ся центром лемківской культуры політикы наукы Стіны пахнячой історийом Кєди днес посмотриме на село вельо з його місц уж на все буде асоциювало ся з лемківском діяльністю так є і в примірі старой біляньской школы яка уж надолга перейде модернізацию то місце якє в своіх порогах долгы рокы гостило Лемковину а тіж Музей Лемківского Ремесла ім Штефана Чыргоняка Роботы повязаны з цілым процесом уж ся зачали покля што урядникы рыхтуют адміністрацийну страну отримуют позволіня операты і кошты Біляньска школа рахує більше як <unk> років а з ріжных джерел выникат што могла быти побудувана іщы в стры джерела подают што рахує більше як <unk> років Давна біляньска школа до <unk> р была місцьом де вчыли ся лемківскы діти пак полнила свою функцию до початку <unk> років ХХ ст В тым часі зас вчыли ся в ній лемківскы діти якым повело ся вернути з родинами з выгнаня або тоты што народили ся зас дома Потым як будинок перестал полнити функцию школы свою сідибу зачал гымати основаный в <unk> році Ярославом Трохановскым Репрезентацийный Ансамбль Лемків в Польщы Лемковина Проходили гын не лем репетициі колективу але самособом чысленны выступліня В <unk> році Павел Стефановскій покликал до жытя Музей Лемківского Ремесла ім Штефана Чергоняка котрый о рік мал свою постійну експозицию в давній біляньскій школі Стефановскій в тамтым часі основны ремонты будівлі орґанізувал на власну руку і фінансувал іх так жебы сідиба могла принимати гости Під конец жытя Павла Стефановского будинок не был хоснуваный На залученым до допису відео мож видіти музейну експозицию в <unk> році Тепер ґміна Ґорлиці з огляду на історичны цінности будівлі хоче провести головну модернізацию так жебы школа служыла дальшым ґенерациям Внесок зложеный в рамках Урядового Проґраму Одбудовы Памятників отримал акцептацию Перша транша фінансового спертя вынесла <unk> тис злотых дальша <unk> При школі стоіт памятковый сыпанец На тот момент проєктант кінчыт опрацуваня будівляного проєкту і коштів Подля ґмінных власти дальшым кроком буде поданя внеску до ґорлицкого Староства о выданя позволіня на ремонт Рішыня в тій справі повинно прити назвамі жолтня і листопада Товды Ґміна Ґорлиці оголосит конкурс котрий выбере выконавцю робіт Через наступный рік школа мала бы быти модернізувана Білянка Білянка Ґорлицкій повіт то символичне село кєд іде о одроджыня Лемковины то як раз ту найскорше зачала ся одбудова знищеной культуровой лемківской достоменности в Білянці вродил ся по повороті з выгнаня в червцю юнію <unk> р жыл і творил Павел Стефановскій соспільно політычный діяч етноґраф поета Музейник Злам <unk> і <unk> років ХХ стенсивной працы веденой Стефановскым в тым часі м ін в Білянці і Недалекым Лоси вюл Лемківскы Народны Хоры На основі богатой колекциі лемківского ремесла кроів фотоґрафій і документів уж в <unk> році одкрыл своій хыжы в Білянці Приватный лемківскій Музей якій в <unk> році нашол місце в новій побудуваній хыжы Окрем музею вюл приватну бібліотеку і архів як раз в <unk> році коли перенюс до біляньской школы Музей ім Чергоняка в будівли тій вказувал тіж колекцию зо свого приватного музею основаного перед парома декадами В <unk> році до Білянкы на запрошыня товдышніх лемківскых діячів при Украіньскым Соспільно Культурным Товаристві тзв лемківскій секциі вернул з выгнаня молодий Ярослав Трохановскій якій як інструктор УСКТ зачал роботу з лемківском молодежом В <unk> році основал в селі славный ансамбль Лемковина пізнійшый центр лемківскости реальну неформальну соспільно політычну орґанізацию Павел Стефановскій через рокы был постійным конферансєром ансамблю Білянка значыт вельо і за справом двоязычных польско лемківскых таблиц з назвом місцевости То перше село на Лемковині де така таблиця была поставлена в <unk> році Влони Стоваришыню Руска Бурса в Ґорлицях повело ся одкрыти при хыжы родины Трохановскых таблицю інформуючу о вызначных особах і інституциях што діяли через рокы в Білянці Таблиця не постояла за долго бо правдоподібно завдякы жычливости даякых осіб мусіла быти знята Подля офіцияльной причыны стояла в так зв Дорожным пасі Вернула до Ґорлиц але наодолга быти може зас буде інформувала о значыню села Білянка четвер <unk> жолтня октобра <unk> рока Енді пришол до Пряшова як Андрий Варголя Автор допису Петро Медвід Музей Модерного Уменя Енді Варголя в Меджілябірцях уж долшый час презентує творчост караля попарту і мимо своіх просторів о ґалериях ци музеях по цілій Словакіі Ото вдячнійша є тота ініциятива прозаінтересуваных Варголом тепер кєд просторы Меджілябірского Музея сут з причыны реконструкциі заперты Єдну таку выставу тепер приготовили і в просторах Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры в Пряшові І вернісаж одбыл ся в середу <unk> октобра <unk> року Выстава з назвом од Андрия Вархолы по Енді Варголя і назад Не є унікатна лем тым же першый раз Варголь выставлює ся в русиньскым музею але і свойом концепцийом котра навщівникам вказує не лем іконічного художника але і хлопця з русиньской родины Куратором выставы є Михал Бицко спілоснователь Музея Модерного уменя Енді Варголя в Меджілябірцях а спілпрацувал на ній і з сучасным директором того музея Мартіном Цубяком котрий є тот досправдовый Бицько ку выставі приготовил текст котрий нащівници можут прочытати собі при вступі до просторів в котрых є експозиция наінсталювана На кінцю того тексту куратор кладе вопрос про себе але власно і про тых котры приходят на выставу цитуваня славный Ендій Ворголь Караль Попарту і Андрий Варголя сын бідных Русинів із маленьского селечка Микола на выході Словакі простий обычайный чловік подобний до тисячів іншых Славянів но вєднім не є цалком певний котрий з них є тым дост правдовым Енді Варгольом Одповід на тот вопрос Михала Бицька можеме тепер глядати в просторах русиньского музея но так як Бицько котрый Варголом занимат ся десяткы років думам же ани мы не перейдеме на єднозначну одповід Але видіти Варголя як того хлопця з бідной родины Русинів стпроцентно можеме Варго і Варголя Концепт выставы котру тепер мож видіти у Пряшові як уж наповідат і назва розкрыват нам обидва аспекты той вызначной особности Експозиция приносит нам шлівникам культовы творы як порт <unk>em Ле квіткы сітодрук Андерсена ци Леніна в червеній і чорній версиі но не є то выстава збудувана на найкомертнійшых ділах Нао пак концепт чутливо приступує куваргольови Такой в першій части мож видіти родинны фотоґрафіі портрет його мамы Юлиі на котру был міцно навязаный Видиме його скору творчост іщы перед тым як стал найславнійшым а днес і найдорожшым художником світа Із зарамуваных образків на нас мотрят ангеликы і з поштовых карток котры ручні малювал Понуріня ся до світа не Енді Варголя але Андрия Варголы хлопця з родины русиньскых еміґрантів укріплюют і творы Енді і Квіткы ци выставлены творы од його брата Поля Варголы а племяника сына Поля Джеймса Варголы котрый єст знаным маляром і ілюстратором в Споєных Штатах Америкы Інший концепт як в Парижі На одкрытю приговорил ся участним і директор Музея Модерного уменя Енді Ворголя в Меріля Бірцях Мартін Цубяк Тот выразил потішыня же могли Ворголя першый раз принести і до Музея Русиньской Культуры в Пряшові Підкрислил же концепт выставы могли собі дозволити цалком інший як кєбы выставу робили в Парижі ци інде у великым світі Чом Бо на западі бы тому люди ани не розуміли Цубяк вернул ся до темы же Варголя в Пряшові презентуют і як Андрия Варголу чловіка котрий народил ся до русиньской родины котрий барз любил свою маму котрий выростал в русиньскым оточыню в якым бесідувало ся по русиньскы котрий ходил ціле своє жытя до церкви выростал в середовиску візантийской церковной традициі і тото вшытко на него мало вплыв Припомянул і то же Варголь досправды был глубоко віруючым чловіком што в Ню Йорку в часах його найвекшой славы было цалком немодерне незрозуміле а свою віру проявлювал на приклад і тым же на свята ходил варити у Ню Йорку і роздавати ідло бідным без домова Цубяк підкрислил же як раз о тых характеристичных рисах Енді Варголя бы треба было веце бесідувати жебы ся о тім веце знало тото вшытко обыдва аспекты вергальовой особности хотіли вказати тепер в русиньскым музею де то не є про люди яка незрозуміла справа але реальност Тайна вечеря Символично в послідній части выставы може нащівник видіти част выставных друків із сериі в рамках котрой Енді Ворголь модифікувал образ Тайна Вечеря од Леонарда да Вінчі Ворголь над тым працувал од <unk> до <unk> р і є то діло на котрым робил найдолше І на тій сериі за словами Цубяка видіти в Ворголову звязаност з реліґійом Видіти то як інший был од решты великых америцкых художників же вышол з цалком інчого оточыня котрому Америка ани не годна была розуміти Понурил ся до реліґійной тематикы понурил ся до медитациі о смерти Аж як кєд бы Божым ряджыньом варголова медитация над тайном вечерюв стала і його тайном вечерю Выстава той сериі одкрыла ся в Віталиі в януарі <unk> р і была то остатня його выстава почас жывота У фебруарі того самого року Варголь вмерат по банальній операциі Жолчника О Варгольовы дізнаме ся веце Субяк участным про зрадил і пляны котры ся мают реализувати в близкій будучности Вєдно з Варгольовым Музейом у Пітсбурзі а родином Енді Варголя рыхтуют проєкт котрий нам о Варголовы принесе новы інформациі Як повіл директор Мілябірского Музея то што буде розкрыте іщы веце вкаже нам як Енді был звязаный і з свойом родином і з свойом мамом свойом реліґію Енді Варголь так іщы веце стане нам близкым Андрийом Варгольом сыном русиньскых еміґрантів УС Выстава од Андрия Варголы по Енді Варголя і назад в Словацкым Народным Музею Музею Русиньской Культуры в Пряшові буде приступна до <unk> януара <unk> року Был то проґрам Перегляд тыжня в рамках котрого выслухали сте дописів якы публикуваны были на портали Лем фм Протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак