The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> листопада новембра <unk> рока Ві В Пряшові одбыла ся прес конференция з архієпископом номінантом Йоном автор вісти Петро Медвід Архієпископ номінант Іона Йосиф Максим котрый был призначений за нового пряшівского архієпископа і митрополіту в пятницю <unk> новембра <unk> року пришол до Пряшова В дополіднійшых годинах стрітил ся з робітниками Архіпархіяльного уряду в Пряшові і Грекокатолицкой Теолоґічной Факульти Пряшівской Університи По молитві третього часу архієпископ Номінант попросил в першым ряди о молитвы Владыка номінант так само нашівил і богословску семінарию де стрітил з веджыньом і богословами Напілдругу пополідне была наплянована прес конференция котра проходила в просторах архієпархіяльного уряду в Пряшові Вєдно з новопризначеным митрополітом были на пресконференциі участный і кошыцкій єпарха архієпископ Кір Василь а апостольскій адміністратор пряшівской архієпархіі і братиславскій єпарха владыка Петро Руснак Бог є зо мну і з цілу нашол церкву През конференцию одкрыл о Михал Павлишынович говорця пряшівской грекокатолицкой архієпархіі Тот Єромона Хайону привитал а інформувал о дополітнійшых стрічах владыкы номінанта пак вже слово дал будучій голові грекокатолицкой церкви на Словакі Єроманах Йона знова подякувал свому отцьови Францискови котрый го призначыл за нового пряшівского архієпископа і митрополіту як і цілій церкви За його словами то великій Божый дар а довіра до його особы але і до монастыря в котрым майже <unk> послідніх років пережыл Як інформувал владыка номінант волю всилиньского архірея му оголосил апостольскій нунций на Украіні архієпископ Вісфальда з Ґудбокас <unk> септембра того року коли нашібыл монастыр де єроманахіона служыт іґуменом Владыка номінат собі взял три дни на роздумуваня Як повіл не чекал то признал же дістали ся ку ньому інформациі жебы міг быти кандидатом на єпископа но думал же покляд досправды бы пришло ку такому выменуваню пак аж по році <unk> коли му мала кінчыти служба іґумена в унівскій Лаврі Зато подля власных слов зістал дакус шокуваний Владыка номінант наконец дал згоду на тоту пропозицию і выбрал собі дату публичного оголошыня того призначыня на <unk> октобра коли в літургічным календарі має праздник великомученик Димитрий Нова будуча голова грекокатолицкой церкви на Словакі повіл же по тым што дал свою згоду розшырил ся у нім покій што є знак же зробил правильно цитуваня чую глубоку присутніст Божу Бог є зо мною і з цілом нашу церкву повіл владыка номінант Обновит ся фунґуваня найвысшого орґану Ку слову дістали ся і архієпископ Кіріл а владыка Петро кошыцкій єпарха высловил радост же єромонах Йона принял свою номінацию За його словами то добра новина не лем вдяка особі котра буде новым митрополитом Добра новина то подля владыкы Кирила і за тото же ся обновит фунґуваня радиєрархів значыт найвысшого орґану Митрополітной церкви Свіс свого права Як додал владыку домінанта знат десяткы років іщы коли был священником Йосифом а думат же його призначыня є добрым рішыньом Владыка Петро ся тішыт на спілпрацу владыка номінат є за його словами молодым мужом в розквиті своіх сил Вірит же до грекокатолицкой церкви на Словакі принесе спіритуаліту монастырского жывота Цитуваня котра є потрібна про днешній світ жывот в монастырю є спілпраца з Божом волом у молитві і діяню і то є потрібна про тот світ повіл владыка Петро Владыка Петро Русна Гіщына до поліднійшой стрічы повіл же новий Владыка є сином той землі сином той церкви і вертат ся ку нам Рукоположыня буде в януарі На прес конференциі бесідувало ся і о терміні єпископского рукоположыня кєд же владыка номінант є іщы все іґуменом в унівскій Лаврі не може лишыти монастыр без свого наслідника Як повіл мусит ся як отец постарати о то жебы одбыли ся вольбы нового іґумена штобы хотіл стигнути іщы перед новым роком єпископскє рукоположыня новой головы Грекокатолицкой церкви на Словакі одбуде ся <unk> януара <unk> року в Катедральным соборі св Йоана Крестителя в Пряшові владыка номінант приме гіротонію з рук владыків котрых собі сам покликал і котрыма сут архієпископ Кірил Василь головный владыка Петро Руснак і владыка Бенедикт Алексийчык єпарха чікакскій украіньской грекокатолицкой церкви Посліднього спомянутого владыка номінант покликал з той причыны же як раз сучасний владыка Бенедикт был з свого часу його спілбратом в унівскій Гаврі і приял го як іґумен до монастыря Як повіл Єромонах Йона має уж выбрати свій рб і своє єпископскє гесло но тото хоче оголосити аж пізнійше Аж до свого рукоположыня буде ходити і до Пряшова жебы забезпечыл вшытко што треба ку рукоположыню і перевзятю уряду Архієпископа і Митрополиты Вавчане хотят поставити пропамятный крест Автор вісти Севериян Косовскій Потомны выселеных в акциі Вісла жытелів Лавкы хотят упамятнити своіх предків спочылых на місцевым цмонтери В тым ціли зорґанізували соспільну колекту котру мож сперти на вебсайті цитуваня В наслідстві акциі Вісла гробы были лишены без опікы З роками деревяны кресты розлетіли ся а сам цмонтір заріс Єднако памят о похороненых там людях перетырвала уважаме што заслугуют они на упамятніня як раз гын хотіли бы сме поставити памятник символичный гріб згідный з іх віром і традицийом Пише ся в анонсі збіркы Згідно з заповідями і оприлюдненыма плянами памятник має быти типовый для лемківского сепульклярного кумшту три раменный камінный крест на постументі на котрым буде інскрипция в двох языках по лемківскы і по польскы Додатково з доступных плянів видно што окремы інскрипциі будут по церковнославяньскы цитуваня Лемкы ставляючы вертикальны формы трираменных крестів вірили што переносят они вмерлых з землі з гробів кугорів до вічности Хотіли бы сме поставити як раз такій камінный крест на постументі як доказ пошаны для спадковины лемківской культуры і памяти о людях там похороненых продолжат Адам Вышівскій єден з орґанізаторів збіркы на памятнику найде ся двоязычна інскрипция Сам Господи упокой душы усобшых рап твоіх в місци світлым в місци квітуючым в місци мирным одкале втекла боліз ним печаль і зітханя Памяти довоєнных жытелів села Вавка похороненых в тым місци Проєкт є уж готовый орґанізаторы мают уж кошторис і потрібны дозволіня а до реализациі бракує фінансовых середків немалых бы аж <unk> тисячы золотых Заохочаме сперти тото діло Вавчаны ідут путьом подібных до інчых селян Перед роками подібны пропамятны кресты выселены і іх потомны поставили м ін в Боґушы Більцареві Фльоринці Ізбах Ставишы Перунці Сут то села де ніт уж в більшости автохтонного лемківского населіня остали лем поєдны родины і то не в каждым з тых сел Лавка неодолга при нашій помочы буде наступным селом в котрым стане лемківскє місце памяти Парох Сандецкой Руси Автор допису з істориі Севериян Косовскій <unk> рік то рік богатий в річниці повязаны з будителями Карпатскых Русинів Як раз в тых днях Споминали сме <unk> річницю здати народжыня єдного з найвыдатнійшых соспільно політычных діячів на Лемковині ХХ початку ХХ ст отця Теофіля Качмарчыка долголітнього пароха Більцаревы Теофіль Качмарчык як нестор роду Качмарчыків започаткувал нацийонально просвітнє діло на Сандецкій Руси значыт в тым реґіоні Лемковины як і на пілнічно західніх крайцях близко до міста Санч што влияло не лем на материяльне богатство жытелів але і духове качмарчыкова доба то видимый період в істориі Лемковины Был качмарчык неквестийонуваным авторитетом Сандецкой Руси коли бы вшытко што ся там діяло не могло обыйти ся без його особы был участником найважнійшых подій покликаня Сандецкой Руской Бурсы а пак Руской Народной Республикы Лемків Жытя то было необычне зато тіж і обрысло в леґенды якы по долгых роках на далеку чужыну принесли зо собом найстаршы выселены Більцерівяны Русин з Лемковины Теофіл Качмарчык вродил ся <unk> жолтня октобра <unk> р в селі Чорне Невельо знатя о його дітинстві в рідным селі Знатя зато што рукоположений на священника был в <unk> році і што зачал свою першу душ пастырску працу на парохіі Злоцкє як сотрудник В роках <unk> адмініструвал парохію Рыхвалд В <unk> р зачал ся його найдолшый і послідній період парохуваня коли бояк ХХлітній дозрілий чловек пришол служыти до значучого села на Сандецкій Руси Більцаревы Початково был формальні гын лем адміністратором парохіі а пізнійше до кінця своіх дни парохом Женом отця Теофіля Качмарчыка была Мария з Реґєстовскых дівка отця Віктора Реґєстовского долголітнього пароха в Креници Духове лице Сандецкой Руси Качмарчыкова доба то долж період коли так можеме ствердити односячы ся до інчых товдышніх діячів священників якы своім ділом вносили в розвиток Лемковины Зрештом окрисліня тото ввюл Петро Трохановскій якій дослідил качмарчыка не лем од історичной стороны але і той нацийональной як єден з більцарівян Сам Качмарчык был політиком што в тамтых часах не было не тактом в однесіню до духовной особы Як член сандецкой Повітовой рады мал фактичне влияня на положыня Русинів міг успішно лобувати за справами близкыма його вірным Был тіж членом Повітовой Шкільной Рады в Ґрибові і Повітовой Рады в тым місті до котрой был першый раз выбраный в <unk> р і в котрій служыл аж до <unk> р Належал до кредитовой асоцияциі Надія в Креници был єй предцедом долгы рокы публикувал статі в русофільскій ґазеті Червона Русь писал о положыню Русинів вюл полеміку з польскыма політиками часто выступувал персональні в обороні Лемків Гейбы найвыдатнійший вклад о Теофіля Качмарчыка в духовый розвиток Сандецкой Руси был в <unk> році коли то як єден з основателів дал жытя Рускій Бурсі в Новым Санчы Окрем передового пароха Білцаревы членами основателями сандецкой Бурсы были отец Гавриів Натишак парох в Креници отец Емилиян Венгринович парох Матєві отец Йосиф Мохнацкій парох в Лабові о Йоан Дуркот сеніор парох в Шляхтові отец Мирон Черлюнчакєвич парох в Баници Василь Яворскій совітник і директор Повітовой дирекциі в Санчы Петро Лепеньскій начальник суду в Санчы перше судовий адюнкт в великых мостах Іван Черкавскій учытель в ґімназиі в Санчы Іван Іванишов од <unk> р судовий урядник в Санчы од <unk> р начальник канцеляриі при Округовым суді в Санчы а тіж Петро Вітошыньскій і Василь Твардєвич Значыня Сандецкой Руской Бурсы было неоцінене і такым є доднес Старчыт што підчеркнеме же была то інституция яка істо зносила золоты яйця єй учениками были м ін Димитрий Выслоцкій псевдонім Ваню Гунянка Іван Русенко отец Максим Сандович отец Йоан Поляньскій Михал Нестерак Іван Андрейко ци Тит Богачык выдала Лемковині гідні одданых і справом люди Качмарчык борол ся за фінансову підпору сандецкой бурсы писал листы до родаків в Америці штобы підпорили діяльніст сесой інституциі в пізнійшых роках на осени жытя борол ся за бурсяний маєток По підступным проданю лемківского добра через жыдівского адвоката Кєрделя писал неодолга перед смертю до еміґрацийного діяча Віктора Гладика цитуваня Рабунок бурсы переходит вшыткы понятя о польскій хытрости Бурит ся кроваж і в тых навпіл уж жывых люди котры розуміючы сут діла думаючы позерают на себе як бы хтіли єден другого звідати што дальше буде Мы сме слабы До голосу нас не допущают бют і плакати не дают Конец цитуваня В <unk> р украіньскы діячы покликали опозицийну Украіньску Бурсу Ноем Санчы Руска Бурса Номем Санчы по <unk> р коли русиньскых діячів інтернувано перестала фактичні вести свою діяльніст По войні Містецкій уряд в Новым Санчы выступил до суду з внеском о поставліня куратора для бурсяного маєтку і ту як раз качмарчык зачал нерівну борбу куратором встановлено спомянутого меценаса Кєрделя Коли то без порозумліня з членами Руской Бурсы маєток пішол під молоток в наслідстві того маєток припал місту за ціну <unk> <unk> польскых марок што неодолга было рівне вартости пудел капатичок або двох осухів хліба Справа звороту лемківского маєтку тырвала через <unk> років Качмарчык не діждал єй кінця Переходила аж і через Найвысшый суд в Варшаві Формальні маєток вернули Лемкам але з огляду на брак скорых діянь і пізнійший початок І світовой войны лемківскє сандецкє добро пропало на все Переслідуваня Руска Бурса діяла до <unk> серпня авґуста <unk> р В першым тыжни войны част єй членів і старшых Бурсаків австрийскы власти арештували Серед інтернуваных і пак вбитых в Лаґлаґрі в Талергофі нашол ся отец Теофіл Качмарчык інтернуваный был з Лімостю Ліквідация Сандецкой Бурсы і русиньской діяльности проявила ся внет і тзв іденьскыма процесами Знатя што отця Качмарчыка арештувано <unk> вересня септембра <unk> р в Більцареві а ХХ З <unk> вересня септембра <unk> р был вывезений з Грибова і по трьох днях довезений до Нового Санча Аж <unk> вересня септембра перед польовым судом станули окрем о качмарчыка його сынове Любомир і Владимір фльориньскій парох Василь Курило о Владимір Могнатскій з Чырной о Петро Сандович з Брунар і його сын Антоний Качмарчыкови зашмарено што вчас мобілізациі подавал через телефон знакы перелітуючым над Білтаревом росийскым аероплянам што публичні в церкви мал принимати од Селян присягу же не будут стріляти до Русин што писал листы до Бобриньского Петерсбурґу і брал участ в таємных русофільскых стрічах в Мушыні Вєдно з двома синами был Был поневолений в концентрацийным Лаґрі в Талергофі спомненым Любомиром і Ярославом Качмарчыком пізнійшым премєром уряду Фльориньской Республикы Окрем Качмарчыків до Лаґру трафили дальшы підсудны Меньше щестя мали Сандовичы отця Петра і його сына Антония засуджено на смерт а вырок выконано <unk> вересня септембра <unk> р В <unk> р был єдным з лідерів політичного твору якій знаме днес як Руска Народна Республика Лемків Хоц то Фльоринка з видимой причыны славетного віче є одберана як тото головне місце подій повязаных з республиком то як раз біліцарівскє приходство было місцьом стріч і дебат лемківскых лідерів не лем в періоді жытя лемківского уряду Вкінци то нихто інчий а його сын Ярослав принял найважнійшу функцию премєра Леґендарний священник Коли проанализувати спомины більцарівян о о о о о отцю качмарчыку мож видіти єдну спільну річ шумні гын маєстатикы і леґендарных оповісти Так певно было з парох причын Певністю што більцарівскых вірных захопляла його могутніст і в тым материяльным виді як хоцбы побудувана ним плебаня звана як качмарчыків палац Мал рох сынів Ярослава Любомира Владиміра і Теофіля та штырі дівкы Качмарчыковий час то переломный період в істориі цілой Лемковины славный священник вмер <unk> лютого фебруара <unk> рока На похорон з близкых і далекых сторін зышло ся поверх двох тисячы люди Його гробниця попри ріжным завіруваньом лемківской долі остає сохранена доднес спочыват отец Теофіль Качмарчык при більцарівскій церкви св Димитрия в котрій служыл перешло <unk> Три рокы Віторок <unk> листопада новембра <unk> роками підсумуваня конкурсу Чытникы Кінд розділены Автор вісти Наталия Малецка Новак Кінцьом літа того рока оголосили сме конкурс в котрым до выграня были чытникы Маркы Кіндль На тот момент ввеце є серед нас артистів малярів як фільмовців Вшыткых робіт было близко <unk> Діти з ріжных шкіл якы взяли участ в конкурсі плястичні зінтерпретували муранкового шковраночка і Госло Лемковина На досланых было близко <unk> малюнків од учеників зо шкіл і предшколів в Паници Снітници Ганьчовій Высовій Устю Рускым Подаках Санковій Ґладишовій Пшемкові Радваницях Были тіж працы індивідуальні присланы через родичів і з Лемковины і од Лемків жыючых на Заході Роботы оцінило три особовы жырі в складі Анджей Жыґадло артиста маляр абсольвент Краківской Академіі Красных Штук на напрямах Малярство і Консервация автор образу Деревце ілюстраций до книжок для діти з Сириі Баі Русинів і інчых народів спілоснователь і спілтворця Діґітального Архіву Руской Бурсы Давид Здобиляк доктор Штукы абсольвент Краківской Академіі Красных Штук в своім малярстві презентує шырокій темовий спектр інтересує ся лемківском орнаментиком Та Каміля Трохановска артистичні знана як Камаді артистка аматорка авторка м ін ілюстраций до книжочкы зо співанками для діти співаночкы про діточкы ци памяткового плякату спортовых змагань Лемковина УльтраТрайл <unk> Жырі оцінювало занонімізуваны рисункы ілюстрациі підписаны были лем порядковым чыслом посеґреґуваны на окрислены скорше віковы катеґориі Каждий малюнок доставал окремо пункты за техніку і композицию за зінтерпретуваня темы та тото штоси субєктивне одчутя оцінюючого Жырі немало легкой задачы што было тіж видно в іх оцінах о выграні рішыли поєдны пункты Особы з першого місця отримуют чытникы Кіндель Результаты катеґория до <unk> років Перше місце Ніна Феленчак другє місце Семан Фудаля третє місце Матвій Кузяк Катеґория од <unk> до де <unk> років І місце Осиф Бодак другє місце Ришард Фудаля третє місце Михал Баліньскій катеґория од <unk> до <unk> років Перше місце Татяна Чухта другє місце Ева Трухан і третє місце Юлия Баня Інтерпретаций было без мала тілько кілько діти Зрештом пізрійте самы В дописі презентуєме вшыткы надосланы роботы Молоды артисты в розмаітий спосіб однесли ся до тем порушаных вершы промияня тугы жданя надіі а вшытко додатково поміщене в богатым краєвиді Лемковины Для дозрівшых охочых выграти чытникы запропонували сме фільмовый конкурс так само треба было в свобідний спосіб зінтерпретувати задачу помістити в награню слова Лемковина шковраночок Мурянка Нихто не рішыл заспівати шковраночка але двох участників Андрий Ковальскій та Мирослав Воргач смысльні оповіли цілу історию при схоснуваню тых трьох голосил Іх фільмикы мают уж по пару тисячів высвітлінь і оба авторы достают почытнику Ґратулюєме четвер <unk> листопада новембра <unk> рока Рождественна колята <unk>o<unk>yсиньскы Автор допису Петро Медвід Орґанізация Молоды Русины занимат ся ріжныма активностями В остатнім часі медже них належыт і выдаваня світовой літературы в русиньскым перекладі В <unk> році орґанізация выдала першый раз по русиньскы приповідкы як бач найславнійшого приповідкаря Ганса Християна Андерсена Тепер на русиньскій рынок приходит неменше познатий автор і його славный твор В тых днях з друку вышла книга Чарса Дікенса Рождественна коляда Переклад із словацкой версиі робила Анна Кузьмякова Текст был пак едитуваний і на основі анґлицкого ориґіналу Лакомец Скруж Головным геройом новелиі Рождественна коляда є пан Скруч Лакомец котрого тверде серце не стане мягшым ани на Рождество якє абсолютно не любит і має за дурачыну Не любит власно нич і никого но неочыкувана навщыла го острашыт і вшытко змінит Скруджа нащиват Марлі його давний обходний партнер на чым бы не было ничы чудне кєд бы Марлі не был давно мертвий Ани лем дух Марлія але і дальшы духове придут Скруджа посмотрити а єдночасно му вказати што чловік звычайно не видит Святый вечер ся ближыт а чытатель вєдно з каждом сторінком новелі штораз веце чекат одповід на свіданя Переоцінит скруч свій дотеперішній жывот або буде дальше чоловіком з твердым серцьом без куска чуств і любови до людей Новеля што змінила світ Новеля Рождественна коляда котру написал Чарлс Дікенс належыт до літературы котра традично чытат ся перед рождественныма святами головно в анґлофонных краінах Книга по своім выданю такой стала бестселером Цитуваня Дікенсови ся не уподарило змінити погляд на рождественны свята Дотовды у Великій Британіі лем высша і середня сповечыньска кляса святкувала рождественны свята під шумні окраслену яличку вычеряла печену пулку і давала собі подарункы Пише в серед слові Лідия Будайова членка орґанізациі Молоды Русины котра як едиторка приготовила выданя Дікенса як і попереднього Андерсена Дальше цитуваня Вельо людей трапили еґзекуциі долгы недостаток ідла Жыли в розпадаючых ся хыжах У Великій Британіі был великій розділ медже бідныма і богатыма Дікенс мал візию же кєд бы богатшы люде дашто подарували бідным то бы каждий з них пережыл холем Рождество Христово полне милосердя Конец цитуваня Вдяка новелі Рождественна коляда зачали выникати каритативны і доброчынны общества не в Анґлиі но і в Сєверній Америці значыт новеля котра тепер дістане ся і до руку русиньского чытателя записала ся до істориі як як як як як як як як як як якій социяльний маніфест котрий пак мал ефект у реальных чынах Дікенс сам походил з родины котрой отец дістал ся до арешту бо мал долгы А так і сам автор спознал біду роботу у фабрыці ріжны социяльны груды злодіів і жебраків Зато не чудно же рождественна коляда была написана так же рушыла із серцями товдышніх чытателів а є актуальна доднес Дзеркальове выданя Русиньскє выданя новелі Рождественна коляда єднако як і при повіткы Андерсена выходит дзеркалово Значыт русиньскій текст мож чытати в кодифікуваній ґрафічній системі кірилицьов але і латинков што є выгодне про тых котры хотят чытати по русиньскы но не научыли ся кірилицю О красны ілюстрациі котры збогачуют книжку постарал ся снова Ян Курінец котрый ілюструвал і Андерсена Понад <unk> сторінкова публикация і ствердил полнофаребного кладку так може быти шумным подарунком як раз куроржественным святам уж тот рік Але не лем шумным подарунком є дана публикация в ситуациі коли маєме веце поезиі од русиньскых авторів як прозы є каждий переклад прозы світовой літературы до русиньского языка цінным вкладом до розвитку нашого языка і літературы Рождественна коляда вышла в тиражы <unk> палатків і выданя было підпорене Фондом на підпору культуры народносных меншын Де мож купити Покля бы сте мали інтерес книгу Чарльс Дікенс Рождественна коляда мож тепер купити на електронічній адресі при повіткы крапка ran<unk> крапка но в близкым часі буде доступна і на інтернетовым склепі порталю Лем фм а так само на інтернетовым склепі Выслухали сте дописів якы поміщены были протягом минулого тыжня на портали Лем фм Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новакю