Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Понедільок <unk> червця юнія <unk> рока Фенич Я такых професорів не мал Одбыла ся презентация книжкы о профечыйови Автор допису Петро Медвідь В пятницю <unk> юна року в просторах Пряшівской Університе в Пряшові одбыла ся презентация новой книжкы до Сента Володиміра Фенича кандидата наук і з Ужгородской Нацийональной Університе під назвом Історик і проблемы народотворіня Научна і общественна робота Павла Роберта Маґочія котра вышла по украіньскы у выдавательстві Падяк Тото выдавательство долго в русиньскых кругах познате як Ужгородскє бо і столиці Підкарпатя доц Малерий Падяк кандидат наук долгы рокы віл выдавательску роботу Но споминана книжка є першом котра вышла мож бы повісти новій Пряшівскій філі На презентациі окрем автора і выдавателя котрый є єдным із рецензентів был присутный так само проф др Павел Роберт Маґочій і дальшый рецензент проф Петер Шворц кандидат наук історик із Пряшівской Університе котрый долгодобо занимат ся окрем іншого і історийом Русинів Модератором был доц Ярослав Цоранич із катедры історичных наук на Ґрекокатолицкій Теолоґічній Факульті Пряшівской Університе Книжка выникала да кілько років Сучасний америцко канайскій канадийскій і русиньскій історик Павел Роберт Маґочій котрый занимат ся професийонально украіністиком і русиністиком є автором понад <unk> публикаций при чым в тым чыслі є майже <unk> книжок І так фахова робота котра має ціль серйозно і детально захопити його долгорічну діятельност під руками Володиміра Фенича выникала долший час Нова <unk> публикация почала выникати у <unk> році Фенич святкувал свій ювілей і професор Маґочый написал сперед слово до його бібліоґрафічной публикациі Вєдно з тым попросил Фенича написати сперед слово до вже другого украіньского выданя книжкы Підкарпатска Русь Формуваня Нацийональной самосвідомости <unk> Іде о книжку котра вышла першы раз в американьскым Гарварді у <unk> році під назвом <unk>em rorem І з того сперед слова і з <unk> сторінок выросла тота книга Взял єм ся серйозно прошудлювати вшытко Маґочія на кілько мі ся дало Конец цитуваня Книжка захопила баданя Фенича до септембра <unk> р коли был переданий рукопис выдавательови Як спомянул автор а потвердил выдаватель о назві книжкы наконец вырішыл з выдавательом кус спокійности обыдвох Я такых професорів не мал Фенич участным розповіл і особну історию свого знакомства з професором Маґочыйом вдяка котрому дістал ся ку істориоґрафіі грекокатоликів ужгородской унійной традициі і Русинів обще цитуваня На початку <unk> років я познакомил ся з професором Маґочійом о чым він не знал хто было <unk> септембра <unk> р коли мене молодого докторанта позвал до себе професор Іван Поп І він мі подарувал книжку Підкарпатска Русь формуваня нацийональной самосвідомости што был переклад постдокторской дізертациі Маґочыя Спомяну на презентациі Фенич проф Поп был редактором украіньского перекладу той публикациі Дцент Фенич повіл же довтовды ани не знал што то Русины так само ани о грекокатоликах кєд же до <unk> р церков была в катакомбах як і Русины цитуваня Кєд єм прочытал книжку порозуміл єм же тото што мене учыли в школі што єм ся учыл на університі є добре але то не є вшытко Ур подарило ся мі особно познакомити з професором Маґочійом Было то на медженародній конференциі у Старім Нимберзі в Львові Попілдальше Фенич Львів Подляфенича заграл дуже важну ролю у тым як стал ученым што до методолоґіі што до выбераня тем свойой научной роботы На тій самій конференциі познакомил ся товды і з дальшым русиньскым ученым проф Янком Рамачом цитуваня На другій ден конференциі за ініциятивом проф Маґочыя пішли сме до склепів з книжками і ме троє піл дня по великым Львові по вшыткых склепах з книжками ходили і зберали собі в Тайстру І тото тягли зо собом Я увиділ же професор не такій професор якых я знал якы мене вчыли Я не виділ много професора жебы він тягнул книжкы із даякой конференциі і так собі думам то якій інакший професор не такій Споминал Фенич на презентациі з тым же тото саме ся пак повторило у <unk> році на конференциі в Празі Од <unk> року Фенич не перерывал своі контакты односины з Маґочыйом но на опак ставали они веце глубокыма Каждый рік стрічат ся і в рамках Медженародной Літньой Школы Русиньского Языка і Культуры Стуро Карпату котру орґанізує Інститут Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університе в Пряшові Книжка представлює Маґочія комплексно Фенич систематизувал свою роботу до <unk> нарисів якы занимают ся окремыма областями жывота і роботы проф Маґочыя Представлює го комплексно як ученого історика обще украіністу і русиністу нарисы слідуют окремы фаховы темы і публикациі котры Маґочый на тоты темы витал Перед чытателя предовшыткым з фаховых кругів но не лем ся так дістал тепер найполнійшый образ єдной з найвызначнійшых русиньскых особности і сучасности Як і сам автор повіл на презентациі книжка не є лем роботом котра концентрує ся на Маґочыя як карпаторусиністу але хоче представити цілу комплексну особност бывшого Председы Світовой Рады Русинів включно його вкладу до украіністикы і то немалого кєдже Маґочій має так само велику і незаступну роль в тій науковій области цитуваня Намагал єм ся проаналізувати вшыткы маґочыя основны роботы котры дотуляли ся америцкых студий канадскых Европейстикы середньой Европы ріжных мікро проблем украіністикы з чого має барз много робот і найлюбленійшой дітины карпаторусиністикы Володимір Фенич на презентациі повіл же тішыт ся на вшыткы рецензиі хоц і критичны но хоче жебы были фаховы обєктивны нетенденчны Середа <unk> червця юнія <unk> р Редакция журнала Отцюзнина стрітила ся з меценатами з Америкы Автор вісти Петро Медвід Як інформувал русиньскій журнал Очюзнина із Підкарпатя на своім вебсайті в понедільок <unk> юна р одбыло ся засіданя редакциной колеґіі спілробітників і дописувателів того журнала цитуваня На подіі повіднали ся важны вопросы за языкову і редакцийну політику будучност выдаваня Презентувала ся статистика вебсайту і социяльных сітей журнала вєдно і з проґнозами дальшого руснутя пише журнал На засіданю были тотраз присутны і представителі Америцкых Русинів Посмотрити роботу редакциі пришол проф Павел Роберт Маґочій за Карпаторусиньскій Научный Центр котрый має важну роль в тым же журнал подарило ся в минушым році обновити а так само Мария і Марий Катрін Сільвестрі із Фундациі Жона і Гелен Тімо Цитуваня Як раз і з фінансном підпором тых двох орґанізаций на днешній ден выдає ся одчузнина за што сме ім дуже вдячны Конец цитуваня Засіданя проходило в Ужгороді де Америцкы Русины пришли з Пряшова кєд же три тыжні присвятили тому місту з нагоды проходжыня студию Карпатору Cё Медженародной Літньой Школы Русиньского Языка і Культуры Тоты дві орґанізациі окрем інчого долгодово підтримуют посередництвом штипендий і студентів котры на літню школу до Пряшова хотят прити На засіданю брал участ і голова Народной Рады Русинів Закарпатя Євген Жупан голова орґанізациі Карпатскій Русин Василь Щербей і дальшы цитуваня Радостив про редакцию колеґію є же меценаты дальше мают дяку фінансувати журналь котрый стає ся з каждым выданьом ліпший написал шефредактор журнала Отцюзнина і голова Русиньского Культуролоґічного Клюбу Юрий Шыпович Новы через граничны проєкты Пряшівского Самосправного Краю зат мілийонів евро і в русиньскых реґіонах Автор вісти Петро Медвід Веце міст і сел в Пряшівскым Самосправным Краю буде реализувати вдяка проґраму Інтерреґ Польща Словаків <unk> атрактивны проєкты туристичного руху електромобільности і інституцийональной спілпрацы Інформує о тым одділіня комунікациі Пряшівского Самосправного Краю Комітет моніторуваня споминаного проґраму схвалил про територию краю цілково <unk> проєктовых замірів за <unk> кома <unk> мілийона евро Реализувати ся будут в періоді років <unk> і іх цілкова вартіст про словацко польскє пригранича представлює майже <unk> мілийонів евро Потішуючым фактом є же част тых проєктів буде реализувати ся в русиньскых реґіонах Такым проєктом є наприклад місце про час на котрым бере участ Шаришскій Музей в Бардийові замір підпорыд розвиток черезграничной інтеґруваной туристичной оферты польского музея в Коросні як і Бардеєвского Музея цитуваня Трифазовый проєкт принесе конкретно на словацкым боці ревіталізацию і обновліня ставебно технічного стану обєктів з Кансену народной архітектуры в бартийовскых купелях Замірят ся то так само на посильніня спілпрацы медже обідвома музеями пише одділіня комунікациі Пряшівского Самосправного Краю Споминаньом в Скансені сут і деревяны будовы з русиньскых сел реґіону Місто Свидник буде партиципувати на проєкті Вєдно за Здорове пригранича На териториі Песка дістал схваліня і <unk> проєкт із области Електромобільности на котрий было выділеных <unk> тис евро ідео проєкт пробадайме польско словацкы Бєщады посередництвом Електромобільности в котрым є партнером русиньскє село Вишня Ядола в окресі Свидник Руска Бурса в проєкті Ферка серед парунадцетьох інституций з цілой Европы Автор вісти Наталия Малецка Новак Европейска Комісия признала великій ґрант з проґраму Горисон <unk>n<unk>e на реализацию проєкту Фостер ЛА завдякы котрому будут выпрацуваны стратеґіі підпераня языковой ріжнорідности в Европі Liрером Медженародного консорциюм проєкту є Варшавскій Університе Фостерлянк То ініциятива котра тыкат позитивной трансформациі способів охороны хоснуваня і промоциі меншыновых языків в Европі в контексті соспільной динамікы котра лучыт домінуючы і меншыновы языкы В рамках проєкту дослідникы розвинут нарядя до діаґностикы што служат розпознаваню сучасной ситуациі меншыновых языків при увглядніню хоснователів котры належат до корінных ґруп та до міґрантів Нареалізуваньска комісия признала Медженародному консорциюм Ґрант высокости трьох мілийонів евро Координаторком проєкту є проф Юстина Олько з Варшавского Університету яка веде Центер Заанґажуваных Досліджыня Культуровым тырваньом на Выділі <unk>em Дорогова мапа языкового капіталу Задачом науковців буде выпрацувати стратеґіі і ввести пільотажовы ініциятивы што звязаны з охороном і поліпшыньом соспільной і економічной ситуациі меншыновых ґруп Ідею є жебы хоснователі меншыновых языків мали векшы шансы ліпше хоснувати свій Сучасні контестуваный вельоязычный капітал Іде тіж о тото жебы спілдіяти в обшыри охороны і промоциі языковой ріжнорідности в Европі проєкт вписує ся в стратеґічны пріоритеты Европейской Уніі і проґраму Горизо Европа через підпераня соспільной спільности і увзглядня ріжнорідности языковых соспільности еміґрантів Цитуваня Найважнійшым результатом проєкту буде дорогова мапа языкового капіталу в котрій будут поміщены зоставліня коротко середньо і долготерміновых стратеґій підпераня языковой ріжнорідности в Европі для корінных соспільности і для міґрантів бесідує професор Олько координаторка Фостерлянґ Бадачы плянуют розвивати ресурсы і розвязаня котры підперают вельоязычніст та нарядя до перетворюваня натурального языка Меншынове тлумачыня автоматичне розпознаваня бесіды напрямены на внутрішні зріжницюваны меншыновы языкы дотепер рідко браны до увагы притворіню того рода нарядя цитуваня Проєкт має тіж за задачу насилити спілпрацу експертскых академіцкых середовиск і локальных соспільности та позаурядовых орґанізаций Має є зможнити нетворы ріжных ґруп котрых хоснуют меншыновы языкы в Европі додає професор Олько Лідером проєкту є Варшавскій Університет партнерами м ін науковы єдиниці і інституты Франциі Іспаніі Нідерляндиі Ірляндиі Норвеґіі Австриі ци Великой Британіі з Польщы участ в проєкті берут Університет ім Адама Міцкєвича в Познані Стоваришыня Вілька з Кашеб і Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях <unk> червця юнія <unk> р Ювілей русиньской лінґвісткы Анны Плішковой Автор допису Петро Медвід Єй імя є повязане з русиньскым рухом од початку <unk> років Част єй професийонального жывота была наполнена новинарском професию пак выбрала пут высокошкольского педаґоґа Є вызначном русиньском лінґвістком першом доцентком русиньского языка на Словакі долгорочном директорком Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університет в Пряшові Свій ювілей святкує Анна Пряшкова Членка першой русиньской редакциі Народила ся Анна Плішкола <unk> юна <unk> р в Снині Своє дітинство пережыла в Пыхнях В Снині выходила ґімназию В тым часі Русинів офіцияльно не было і так кєд же украіньскій язык мала і на середній школі а інтересували єй языкы Высокошкольскы штудиі вырішыла абсольвувати на Філософічній факульті Університе Павла Йозефа Шафарика в Пряшові де собі выбрала специялізацию словацкій і украіньскій язык а література Єй першом роботом по скончыню высокой школы стала редакторска робота в украіньскій редакциі Тыжденника Нове жытя котрый выдавал Культурный Союз украіньскых Труд Но занедолгу в <unk> р дішло до політычных змін котры значыли початок нового возродного процесу Русинів у товдышній Чехословакіі Початком <unk> р Анна Прюшкова стала редакторком одповідно оти Нове жытя котра мала назву Голос Русинів і выходила на русиньскым діалекті кєд же выдаватель в товды уж Союз Русинів Украінців Чехословаччыны не был згодний і з русиньском еманципацийом по політичных змінах Анна Плішкова і дальшы колеґове мусіли з редакциі на конец одыйти За нецілый пілрік стала членком колективу новой редакциі яка зачала выдавати ґазету Народны Новинкы і двомісячный журнал Русин Редакция належала під русиньску обруду просторы выбавы предцеда русиньской оброды Василь Турок в просторах Театру Александра Духновича де был драматургом Анна Плішкова стала заступничком шефредактора Александра Зозуляка і редакторком народных новинок і часопису Русин од іх зроду в році <unk> і робила пропресу до року <unk> Як языкова редакторка редаґувала публикациі выдаваны русиньску вобродов В тым часі ся так само приготовлювала колифікация русиньского языка і так Анна Плішкова робила і над ортоґрафічным словником котрый был потрібний ку кодифікациі як одповідна редакторка Словник вышол у <unk> р і было то діло над котрым робили і Михайло Гыряк Ветослава Копорова Анна Кусмякова Мария Мальцовска і Юрий Панко котрий был головным редактором Ур была святочно выголошена кодифікация русиньского языка в Братиславі а то одкрыло новы можливости і про Анну Пєшкову Академічна Пут Уся проню почала нова професийональна Пут Почала учыти на нововыникнутым одділіню Русиньского Языка і Культуры Інституту Народносных Студий і Чужых Языків Пряшівской Університети в Пряшові Од того часу Анна Плішкова діє в рамках академічной сферы Є авторком научных моноґрафій авторком і спілавторком высокошкольскых і середньошкольскых учебників множества научных і фаховых домашніх і заграничных публикаций В році <unk> ся габілітувала на доценку русиньского языка од <unk> року є у функциі університного професора на Пряшівскій Університі В році <unk> стала директорком Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університети під єй веджыньом Інститут понукат можности бакаларскых маґістерскых і докторскых студий русиньского языка і літературы Інститут од <unk> р орґанізує научны семінары Скарпаторусиністикы за участы ученых із Словакі і споза границ од <unk> року орґанізує Студию Карпато Рути Ceo Медженародну Літню Школу Русиньского Языка і Культуры Вецераз нагороджена За свою роботу в сфері русиністикы была нагороджена Анна Пряшкова преміом св Кірила і Методия преміом ім Академіка Антонія Годинкы ціном редактора Пряшівской Університи і Бронзового Медайльов Пряшівской Університи В роках <unk> аж <unk> была директорком Центра Языків і Культур Народносных Меншын Пряшівской Університе під котрый належыт і Русиньскій Інститут то в роках <unk> аж <unk> была членком Парадного орґану Президенты Словацкой Републикы Зузаны Чапутовой про народносны меншыны за Русинів на много Яліта Выслухали сте дописів якы поміщены были протягом минулого тыжня на портали Лем фм проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак