Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 241
Перегляд тыжня
Opis odcinka
Перегляд тыжня
Automatyczna transkrypcja
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм В понедільок <unk> липця юлия <unk> рока На граді Любовня нашли цінны артефакты Автор вісти Петро Медвідь На граді Любовня актуально проходит реконструкция його Двора і Северо выходньой стіны Обновлюют ся так само воєньскы касарні з ХХ ст Подчас тых робот проходит і баданя котре дотепер помогло найти великє множество цінных історичных артефактів Як інформувало одділіня комунікациі Пряшівского Самосправного Краю обнова споминаных обєктів завеце як <unk> кома <unk> мілийона евро принесе наградинову постоянну археолоґічну експозицию котра бы могла быти приступна пронащівників уж в літі слідуючого року цитуваня Граду Любовня то перелина і домінанта пряшівского краю і долгы рокы є нашол найвеце нащівлювану культурном орґанізацийом повіл прецеда ПСК Мілян Маєрскій з тым жебранами граду перейде каждый рік тис на вшівників з Словакі і Загранича Жупан Маєрскій вірит же реконструкция котра проходит притягне на град іщы веце людей бо принесе обнову дальшых части граду вытворіня соколярского двора а так само обше першу експозицию артефактів і штоденного жывота вояка з ХХ ст Поджас робот котры почали в осени <unk> року розбігли ся і великы баданя археолоґічний і історично архітектонічний Тоты баданя розкрыли цінны історичны артефакты окрем іншого кераміку як горці мискы і погары Скляняны фраґменты ци части історичного ренесанчного кахловця Дальше цитуваня Медже найдженыма предметами єй добрі захованый ґрайцар цисаря Леопольда І ражений у <unk> році і соліду з польско літовского краля Зыґмунта ражений о <unk> році пояснил директор Любовняньского Музея Далібор Микулик Монеты сут тепер у спілпрацы з Підтатряньскым Музейом в Попраді документуваны і будут предметом дальшого баданя і презентациі Результаты бадань послужат подля Микулика на приготовліня постоянной археолоґічной експозициі Поджас бадань нашли ся і нерухомы памяткы як напр господарска будова котра як бач творила господарску част про воєнскы касарні Роботы бы мали закінчыти ся до кінця яры <unk> р Над Гостовицями припоминули собі павшых о великій войні Автор вісти Петро Медвід Павшых вояків і світовой войны собі в суботу <unk> юлия <unk> р ден перед <unk> річницьом і початку припоменули над русиньскым селом Гостовиці в окресі Снина Туристичный поход прямувал на місця де проходило в <unk> р боі при котрых вмерли тисячы вояків Як про аґентуру Т повіл Мартин Дробняк председак Клубу воєньской Істориі Бескіды туристичный поход орґанізували уж <unk> раз при нагоді початку великой войны Всепослідню юльову суботу приходят до гостовців туристы з близкой і шырокой околиці жебы абсольвувати поход по слідах вояків Тот рік на нім брало участ людей і Словакі і Польщы цитуваня Inы Одбыл ся у <unk> р товды і выникла думка збудувати на бойовым полю дзвоницю котра буде припоминати павшых вояків Выбудуваня зреализувало ся у <unk> році і єст полочном ініциятивом Клюбу Воєньской Істориі Бескіды і села Гостовиці повіл Дробняк Дзвониця котра єст <unk> кілометрів од села є доступна посередництвом значеного туристичного Пішника Завершыньом шторічного путуваня є <unk> акт коло дзвониці на верху скоры котрый орґанізує ся з підпором озброєных сил Словацкой Републикы Коло Гостовиц боі проходили в роках <unk> при чым наінтенсивнійшы были в апрілю <unk> р Жертвы кырвавых боів доднес припоминат дакілько памяток в околиці напр Войновый цинтер в Гостовицях і в селі Паризивці або Криптаци войновый цинтер в селі Осадне Деревяна церков у Іновці є старша як ся думало потвердило баданя Автор вісти Петро Медвід Пят деревяных храмів на выходній Словакі перешло специялізуваным дендролоґічным баданьом При церкви і новці здобили дане о скорійшым выбудуваню як ся думало Як інформує аґентура Т Крайскій Памятковый Уряд Пряшів у спілпраці з Крайскым Памятковым Урядом Кошыці помогли научным робітникам з Мендельовой Університе в Бірні Антон Лишка фаховий радник Крайского Памяткового Уряду Пряшів інформувал же цільом проєкту было точно датувати час будуваня і ставебных реконструкций храмів На териториі пряшівского краю были пробаданы єванґелицкій артикулярный костел в Кєжмарку грекокатолицка церков св Євангелисты Лукы в Брежанах даколи село мало назву Буяк в окресі Пряшів і римокатолицкій костел Непорочного зачатя Дівы Мариі у Высокых Татрах в старым Смоковці В кошыцкым краю фаховці посмотрили ся на грекокатолицку церков перенесіня мощы св Микола Чудотворця в Рускій Быстрі і грекокатолицку церков св Михайла архістратига в селі ІНовец обидві в окресі Собранці Цитуваня Дендролоґія уможнює встановити рік і пору рока здобываня дрив як і сорту хоснуваных дриважным є жебы баданый елемент мал підлуповий літокруг іншак датуваня є лем орієнтачне додал лишка Баданя одобратых елементів проходило в дендролоґічній лабораториі Мендельовой Університети в Бырні де встановлял ся вік стромів Результаты баданя в двох із пятьох баданых обєктів потвердили датуваня выбудуваня так як ся о тым пише у фаховій літературі Якы были результаты при деревяных церквах церков св Євангелисты Лукы в Брежанах была збудвана з яліц зрубаных по <unk> році і в роках <unk> аж <unk> што потверджує літературу описаный рік выбудуваня <unk> В припаді церкви перенесіня мощы св Миколая Чудотворця в Рускій Быстрі котра датує ся до <unk> р не подарило ся зістити вік жадного з баданых елементів конструкциі Баданя лем потвердило же на будованя хоснувал ся Ясень і Береза Несподіваня пришло в припаді церкви св Михайла Архістратига в селі Новец котра є літературом вдатувана до <unk> року Дендролоґічне баданя потвердило же сосны якы хоснували ся на його будуваня были зрубаны в зимі на переломі років <unk> аж <unk> На будові хосновал ся дальше Явор Смерека Тополя і Береза Середа <unk> липця юлия <unk> рока Верні вымер Штефан Владыньскій вызначна особност русиньской і чехословацкой культуры Автор вісти Петро Медвід <unk> юлия <unk> р у віці <unk> років вмер Штефан Ладжыньскій Його імя є скапчане з тыма найякостнійшыма умалецкыма тілесами котры мож познати на териториі цілой бывшой Чехословакіі Окрем того Штефан Ладижыньскій по <unk> р залучыл ся активно і до русиньского руху Был єдным із основателів здружыня інтеліґенциі Русинів словеньска а єден час был і председом русиньской оброды на словеньску Сын священника Народил ся Штефан Вадыньскій <unk> марця <unk> року в русиньскым селі Матисова старолюбовняньского окресу Кєд же ся народил до родины грекокатолицкого священника занедолго переселила ся родина до Мальчова в окресі Бардейов де стал його няньо парохом На основну школу ходил у Мальцовій Пряшовій і од <unk> р што додавал у Пряшові на Грекокатолицкій Рускій Реальній Ґімназиі Уж поджас тых студий стал членом бабалайкового оркєстра якій был основаный дальшом вызначном особностю русиньской культуры Юрийом Цімбором і котрый інтерпретувал головной співанкы з русиньскых реґіонів выходной Словакі Музика про Штефана Ладежыньского стала ціложывотну любов і професийов в котрій досягнул великы успіхы В році <unk> стал дириґентом співацкого Кружка на Іштатній Ґімназиі в Братиславі Од того часу Ладыньскій стал частю оркестрального жывота на цілу свою професийональну карєру ци то уж як дириґент умелецкій ведучий ци шеф драматурґ Ансамбль основал і як вояк Штефан Ладыньскій был у роках <unk> аж <unk> основательом і дириґентом Оркестра Словацкой Музикы в Братиславі Кєд наступил на повинну воєньску службу і там основал ансамбль котрый вюл Тот ансамбль паґ од <unk> р стал познатым під назвал воєньскій умелецкій колектів Капітана на Лебкы В роках <unk> аж <unk> был умелецкым шефом Колективу Центрального Дому Чехословацкой Арміі і о <unk> р одышол до Прагы і стал драматурґом арматного воєньского колективу Віта Неєдлого што был центральный умелецкій колектив чехословацкой людовой Арміі Умелецкій Ведучый Пуна В Празі Штефан Владыжыньскій годен был професийонально розснутым Дістал можливости спілпрацувати з дальшыма ансамблями познакомил ся з особностями умелецкой сферы Його місия в Празі тырвала шіст років Його успіхы были высокоцінены і у компетентных представителів пряшівского краю і так кєд ся рішыла криза увдышнім піддукляньскым Украіньскым Народным Ансамблі Пуна Днес Русиньскій Піддукраньскій умелецкій Людовий <unk>o<unk>tat<unk>a<unk> што был балет і оперета втодшнього Украіньского Нацийонального Театру днес Русиньскій Театр Александра Духновича представителі краю іднали з Міністерством Народной Обороны в Празі чого результатом было же Штефан Лежыньскій вернул до Пряшова В місті в котрым штудувал стал умелецкым шефом Пуна його приход значыл ожывліня ансамблю і зміну драматурґіі Головном ідейом нового репертуару Пуна під веджыньом Ладежыньского было же ансамбль почал робити співанкы і танці з русиньскых реґіонів выходньой Словакі а не перевзяти чужы украіньскы материялы Хот в тым медже тыма котры мали компетенциі не была згода ци пуна має быти веце украіньскій колектив ани представителі комуністичных власти краю з котрыма ся то рішыло не заставили ладыньского і зохобили го робити по сво Результаты были добры публика русиньска і кєд Русинів товды не было офіцияльно о многовеце оцінювала свій власний фольклор в інтерпретациі професийонального ансамблю як імпорт украіньской культуры В часі коли Штефан Ладежыньскій діол в Пряшові скомпонувал і музику про вісем пєс драматичного колективу Украіньского Нацийонального Театру Пуна під його веджыньом надвязал спілпрацу з веце вызначныма умельцями што оддзеркали ся так само на популярности колективу Основал леґендарне <unk>rt<unk> По роках діяня в Празі і в Пряшові Штефан Ладыньскій вернул до Братиславы Стал шефдіриґентом Професийонального Ансамблю Слук Словеньскій Людовый Умелецкій Колектив словацкій Людовий умелецкій Колектив а так само намістником Ґенерального Директора Державной Компаніі Слав Концерт котра занимала ся орґанізуваньом музичного жывота Днес бы сме то назвали музична аґентура Як раз на тій позициі был Штефан Ладыньскій при основаню днес вже леґендарного театру с <unk>r<unk>r<unk>e<unk> днес <unk>r<unk> телефон плю <unk>r<unk> котрый выникнул як умелецка сцена слов концерту Театр почал свою діятельност в маю <unk> року Товды без власного умелецкого колективу і Штефан Ладыньскій стал його першым директором Спомянути треба і то же попри своій роботі часто помагал і аматорскым колективам а так само приготовлял коло <unk> сценарів про естрады Русин і Грекокатолик Штефан Ладежыньскій мал успішний професийональный жывот не лем на ниві русиньской але общечехословацкой культуры наперек тому він ниґде не забыл на своє походжыня зістал твердым Русином і грекокатоликом По політычных змінах <unk> р пришол час коли Вадыжыньскій міг анґажувати ся і в тых областях Найвеце был то час коли одышол на заслужену пенсию залучыл ся до русиньского возродного руху а так само замірал ся і на церковну музыку Штефан Ладыньскій был членом русиньской оброды на слованьску а в роках <unk> аж <unk> был і председом Почас його веджыня орґанізациі з його ініциятивы приготовила ся выстава під назвом Русины Словакі котра мала свою вернісаж у <unk> році в Братиславі у Словацкым Народным Музею Выстава пак ішла до Пряшова і до дальшых міст Выходньой Словакі а част той експозициі днес творит експозицию Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры в Пряшові Русиньска оброда в <unk> році выдала його зборник під назвом Русиньскы перлы трьома голосами то зборных Народных співанок і сел Северо Выходной Словакі про дідскій і женьскій Хоры з моноґрафіями і фотоґрафіями сел і Міст У <unk> р Штефан Дежыньскій был і єдным з основателів здружыня Інтеліґенциі Русинів Словеньска Свою енерґію на пенсиі замірал і на роботу в братиславскым Грекокатолицкым Церковным Хорі Кірильо Методен Робил обробкы про тота і про інчы хоры Знотувал літургію св Йоана Златолустого Колядкы выдал ґазету церковнославяньскых Співів під назвом Тебе поєм О <unk> році товдышній пряшівскій архієпископ і митрополита Йоан Бабяк уділил Штефанови ладыньскому премію блаженного Павла Петра Ґойдича найвысшу нагороду пряшівского архієпископа В тым самым році його здружыня інтеліґенциі Русинів словеньска выголосило за русиньску особніст рока Вічна я памят Коментар проф Олены Дуць Файфер до тексту Богдана Гука і коментарів під вписом Автор допису Наталия Малецка Новак Перед парома днями <unk> липця юлия на нашым портали в закладці Фафриндя і сконфіскуваны помістили сме впис мого авторства під наголовком Чест і слава Лосяна Є то міцно іронічный впис утриманый в конвенциі соток інчых вписів опубликуваных в тій части порталю Першы вписы то іщы <unk> рік Жарты мают то до себе же ся іх не пояснят хоц з часом бы ся певно придало В одповіди украіньскій журналиста Богдан Гук помістил на своім профіли в сіти Фейсбук рецензию реченой фафринді в котрій інсинуує і доповідат річы якых гын нияк не было і до котрых нияк не односил ся впис Бывший публициста украіньского тыжденника наше слово продолжат тіж тым выводом приняту собом реторику депрецияциі лемківской достоменности уполітычняня русиньского руху і прокомпромітуваня соспільників і заанґажуваных в него осіб Спекулянтскій текст выкликал вельо ненавистных коментарів м ін др Ольгы Соляш ци др Андрия Божыка Зас коментарі котры не вписуют ся в антилемківску наррацию сут усуваны Підняли сме уж одповідні правны крокы нашой охороны Др габілітувана Олена Дуць Файфер проф Ягайлоньского Університету выдатна вчена і авторитет скоментувала справу в звязку з перекрочыньом вшелеякых норм призвоітости авторами коментарів Публикуєме коментар довол Паньсво кры здедували сте ся выповіде в тым пості Вєм же не єст то місце в котрым повинно нам забірат голос Єдна вшылькы граници зостали перекрочены і коледзы зо середовиска наукового переконую мі же в такій ситуациі не повинна ся мільчыть етыка заводова По перше в своіх выповідях неґуєте Паньсво квестиє реґулюваны в польскым і европейскым праводавстві дотичо статусу тожсамостівого обывателі РП і іх права до самоокрисляня етнічного Лемкові сут узнаном мійшостьом етнічном ци означа же цитат не утожсамяют ся з народом зорґанізуваным во власным панстві Не утожсамяю ся ані з народом росийскым ані украіньскым Утожсамяют ся з безпаньсовым народом лемковскым Карпаторусиньскым По другє сформуваня ужыване в паньства выповідях вульґарных образлівых Нашонце хымови ненависти надлерасовым алюб етнічным цо подля в паньстві котрого обывателями єстесме уставовий каже параґ кодекс сикарного і <unk> кодекс сукарного Мысль же особа безпосередньо доткнята панства ненавистюм зглосі справы одповіднім орґаном По третє переражаючый єст факт же в обічу окрутной войны точеной през народ украіньскій з безвзглядным імперияльным неєсом путіновском Русинь паньство стосує ся в своій реторици докладні те самы арґументы і поставы котрым жонд росийскій мотивує свій наяз не істніньом одремного народу украіньского Паньсо запречат ся істняню народу лемковского русиньского по чварте Руні переражаючый єст факт же паньсва реторика єст докладні така сама як стосована пред <unk> і вінцей ляти през Украінців і украінофі пробуючых знищыт лемковску тожсамост оскаржаньос лемковскых патріотов о москалю фільство польонофільство і вшытко інне опруч лемкофільства Свят іде до пшоду в розумліню процесув етнічных а Паньство затримали сте ся в ХХ віку і сиці ся нацийоналістичнымаслами На початку лятсятых де бадалам процесы етнічный і писменництво лемковскє выражаюце лемковскє донжыня еманципацийне Подобны паньству середовиска укулы навет термін бо то чым Паньсво шафує засофаня тімнота іґноранция якыси ні пасували деґрадуючы те баданя многофакультетны наукы На темат натіску в якы вывірано на моіх професорів бы мі могла розвият свойой карєры науковой напише кєдис докладні По пивонте сто до компетенциі Паньство знавци з єднікарства Фафриндя єст конфіскуване то ж написала Наталия То не дял репортажу ци справоздань Кто знає язык Лемковскій віє то значы фафриндя то ніц поважного ани документального ани теж пльоткі якы хтіли бы порувнивати до Пуделька То жарт іронія сатира пародия пастіж До того не треба быти в даным місцу Інтертекстуальны гры і навязаня то інтелектуальна забава з дужым покладом в єдзы і взгльону текстуального о курго Паньство не мате бо не участніт ся в тій вспільноті інтелектуально текстуальный Нє то ніс то Панства обража не мусіте ся чуть заґрожені По шусте Компетенциі цьом дальшы Лемкознавство то досыть моцно уж розвінятый обшыр вєдзы Сама ся ку тому причыніла в значным стопню звлаща в діліні літературознавства і языкознавства Доступ до жетельной вєдзы на темат літературы часописменництва єст зарво в языку польскым як і анґільскым ораз лемковскым О часописмє Лемко написано уж вельо конкретні повстала праца дипльомова на тмат Само часописмо єст достепне в целости онляйн Нє Не было то часописмо Моска Лофільскє як пише не вім на якій підставі пан Гук Його інформация было додаткым до Прикарпатскій Руси односі ся заледве до першых седм нумерів котры з якій взгляду в редакция пише же хтяно од початку выдавать часописмо на Лемковині тылько были певны трудности выдаване было вельові подредакцийом скланяючого ся ку середовиску украіньскому Григория Гануляка З хвильом де од <unk> нумеру перез коленя три лята выдаване было як дводні тыгоднік на Лемковині Новесонч Крениця Ґорлице а редакторами были знані Лемкові Гунянка Гассай Гойняк было часописмом незалежным в цалості утримуваным зо сродку Сполности Лемковскє Н одсылам до літературы науковой Домыщам ся же Паньсво шыбко скасуєте зо своіх порталі мій текст як учынілі сте то з текстом Li<unk>e<unk> котра выразіла обужыня на панства мовы ненависти Опубликує го вчас в версиі розшырены яко ліст отверты скєруваны до одповідніх інституций поволаных до бороніня прав чловека і до цалого сполечества Што з выремонтуваныма воєнныма цмонтерями в рамках проєкту ґміны Санкова Автор допису Наталия Малецка Новак Цитуваня Цмонтері тоты котры вкажеме сут выремонтуваны в неправильний вантпливый і планний спосіб Бесідує в фільмі Ян Ґубала соспільник зо Стоваришыня з Янком коментуючы стан выбраных воєнных цмонтерів выремонтуваных в рамках проєкту зреализуваного через ґміну Санкова з европейскых фундушів Некотры уж тріскают а припомну што ремонты закінчыли ся лем в <unk> році арґументує Іде о парунадцет воєнных цмонтерів з часів І світовой войны якы находят ся на обшыри ґміны Санкова В марци <unk> рока Ґміна Санкова як головный партнер проєкту та Нижня Полянка як словацкій партнер підписали догваріня на реалізацию проєкту під наголовком сохранити од непамяти підпераня трансграничной спадковины через ревіталізацию некрополи І світовой войны польско словацкого погранича Ремонты за <unk> мілийоны злотых цитуваня На обшыри ґміны Санкова находят ся <unk> цмонтері з періоду І світовой войны цмонтері становлят маєток скарбу державы Перед <unk> роком спомнены некрополиі находили ся в критичным стані а акцийны середкы передаваны з буджету воєводы не забезпечали іх перед дальшом деґрадацийом Пише в освідчыню з дня <unk> липця юлия ґміна Санкова В рамках трансграничного проєкту мали выремонтувати <unk> цмонтерів на терені ґміны Санкова в рамках порозумліня з малопольскым воєводом і <unk> на обшыри Словациі Проєкт закладал тіж будову Історичного Парку в Сярах і спільны ініциятивы промуючы і утерваляючы памят о погыбшых в битві під Ґорлицями в Вояках Проєкт закінчыл ся з кінцьом <unk> рока а його вартіст як чытаме на сайті си то понад два кома <unk> мілийона евро значыт в це як <unk> і <unk> мілийона зл Векшына фінансуваня походила з Европейского Фундушу Реґіонального Розвитку з Проґраму Трансграничной Спілпрацы ІНПоща Словация <unk> цитуваня Повело ся нам зрыхтувати необхідну документацию і здобыти середкы з трансграничного фундушу на ремонт <unk> воєнных цмонтерів в квоті понад <unk> млнів золотых подає ґміна в освідчыню По нецілых двох роках од закінчыня проєкту Стоваришыня з Янком оприлюднило в сервіс <unk>orc награня в котрым показує стан выбраных змонтерів В січни <unk> р зголосил єм пані Війт Малґожаті Малух проблемы з ремонтом же штоси єст з ним не так оповідат Ян Ґубала Реляцийонує при тым конкретны хыбы ремонтів напр моцуваня іменных табличок на цмонтері нр <unk> в Ропици Рускій до того трісканя цоколів одпаданя заправы і фуґуваня положеных на болоті Трісканя мурів выкрышаня ся фуґ тыкат дале цмонтері нр <unk> і <unk> в Санкові цмонтер нр <unk> в Рыхвалді гев найдеме тіж потрісканы і розлітуючы ся нагробкы На цмонтері нр <unk> в Мацині Великій Вшыткым цоколам брак промоцуваня можна іх звалити руком цоковы сут тіж потрісканы цитуваня Змена цмонтері нр <unk> в селі Чорне окрем того же кресты сут потрісканы то были зроблены зо свіжого дерева котре тепер высихат і пукат Справоздає соспільник Звертат увагу што на мурах і стопах тіж уж одходит заправа Згідні з консерваторскым дозором Ґміна Санкова в своім освідчыню подає што ремонты были проведены згідні з консерваторскым проґрамом затвердженым через Воєвідскій Уряд Охороны Забитків Цитуваня Консерваторскы роботы реализуваны были під стислым консерваторскым надзором при соспільным підпертю любителів істориі конец цитуваня В черговым пункті документу ґміна пояснят што представлены в фільмі выбракуваня мают цитуваня марґінальный характер в однесіню до шырокого закресу проведеных консерваторскых робіт Додає тіж што якіст части будовляных материялів выходит аж по даякым часі хоснуваня і выставляня на атмосферичны факторы цитуваня зато тіж стверджыня хыб вымагат часу конец цитуваня Два дни по ґмінным освідчыню Стоваришыня з Янком оприлюднило черговый фільм в котрым іщы раз выказало вшыткы бракы і авариі але тіж ля порівнаня звернули увагу на добрі проведены реновациі а то на цмонтери нр <unk> голапенным цмонтери нр <unk> в Ропици Рускій і цмонтери нр <unk> в Бортным цитуваня гел не мож ся практичні до ничого причыпити коментує Ян Ґубала роботы выконаны на цмонтери нр <unk> в папенным Гел вшытко є так як повинно быти Ци ґміна рішыт зареклямувати выконаня ремонтів згідні з догваріньом з выконавцьом робіт ґміні прислухує <unk> місяців ґанциі цитуваня В догваріню выконавця зобовязал ся усунути вшыткы хыбы што возникли В рамках ґаранцийных переглядів буде проведена інвентаризация дефектів жебы зголосити іх до выелімінуваня Чытаме в писмі Уряду Ґміны Цитуваня Будеме з нашым стоваришыньом моніторувати ситуацию Не одпустиме той темы бо єст за барз важна підсумуву Ян Ґубала Выслухали сте дописів якы поміщены были протягом минулого тыжня на портали ЛЕМ фм проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак