Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 219
Перегляд тыжня
Episode description
Перегляд тыжня
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Понедільок <unk> лютого фебруара <unk> рока Лекциі німецкого языка привернены але од нового шкільного рока Автор вісти Наталия Малецка Новак Омбудсман Марцін Вьонцек заапелювал до Міністерства Едукациі жебы як найскорше привернути лекциі німецкого языка як і языка нацийональной меншыны вымірі годин што обовязувал перед вересньом септембром <unk> рока Міністерство хоче тото зробити але не скорше як з початком Шкільного Рока <unk> Рішыня ограничыти чысло годин посвяченых на вчыня німецкого языка як языка нацийональной меншыны выкликало контроверсиі і незадоволіня Введены Урядом Права і Справедливости Зміны од вересня септембра <unk> р зредукували з трьох годин до єдной годины тыжньово доступніст того предмету Стрітило ся тото з критиком зо страны німецкой меншыны в Польщы так само як і інчых меншын і іх оборонців Єдным з арґументів піз якій был в тамтот час подаваный было тото же сфінансуваня языка нацийональной меншыны повинны хоснувати выключні діти котры реально належат до німецкой меншыны а не вшыткы котры хотят додаткове занятя з німецкого языка Омбудсман хоче додаткове занятя уж од літнього семестру З протестами выступували представникы німецкой меншыны м ін в квіт на апріли <unk> рока Союз Німецкых Соспільно Культуральных Стоваришынь в Польщы зложыл скаргу до Европейской Комісиі на розпоряджыня міністра Чарнка пак представникы німецкой меншыны в Спільній Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын а в недолгым часі векшіст представників дальшых нацийональных і етнічных меншын завісила свою участ в діянях Комісиі Зміну ситуациі принесла аж нова влада Минулым тыжни опубликуване было розпоряджыня Міністра Едукациі з <unk> лютого фебруара того рока котре кінчыт з дньом <unk> вересня септембра того рока дискримінацию німецкой меншыны в сфері освіты Змінят оно розпоряджыня в справі і условій і способу выконуваня пред школями школами і публичныма пляцівками задач позваляючых на підтримуваня почутя нацийональной етнічной і языковой достоменности учеників належачых до нацийональных і етнічных меншын та соспільности хоснуючой реґіональный язык Подля введеной зміны додаткове вчыня языка меншыны або реґіонального языка як материньского языка буде од <unk> вересня септембра проходило в вымірі трьох годин на тыжден Омбудсман заапелювал до Міністерства Едукациі жебы лекциі німецкого языка в полным вымірі годин привернути як найскорше од еместру того шкільного рока Міністерство в одповіди пояснило што цитуваня приверніня вчыня німецкого языка в попереднім вымірі буде можливе найскорше од Нового Шкільного Рока <unk> што выникат з обовязуючых реґуляций в обшыри орґанізациі роботы шкіл та з конечности достосуваня проґрамовой основы подає Міністерство Позитивна опінія членів меншыновой страны Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Міністерство підкрислило што розуміє потребу підпертя культурноязыковой достоменности нацийональных і етнічных меншын і поінформувало што консультувало проєкт новелизациі розпоряджыня Міністра Едукациі з орґанізациями што репрезентуют німецку меншыну та з представниками меншын засідаючыма в Спільній Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын цитуваня Меншынова страна з культньом репрезентувана В спілведучым Комісиі паном Григорийом Куприяновичом выразила в писмі з дня <unk> січня януара <unk> р позитивну опінію на тему проєктуваной новелизациі Чытаме в писмі Катажыны Любнавер секретар стану в Міністерстві Едукациі до Омбудсмана Цитуваня З великым полегшыньом і оптимізмом смотриме на заповіди кінця дискримінациі в едукациі бесідує Рафал Бартик ведучий Соспільно Культурного Товариства Німців на опольскым Шлеску Для нас німецкой меншыны можніст вчыня в материньскым языку то не лем едукацийна квестия але головні захованя нашой нацийональной і культурной достоменности то важный крок на дорозі до рівности і потверджыня того што в Польщы шануют нашы права і потребы Повіл Віторок <unk> лютого фебруара <unk> рока Міністерство Внутрішніх Справ і Адміністрациі одмовило фінансуваня часопису Бесіда Ци то конец Автор допису Севериян Косовскій Рішыньом з <unk> січня януара Міністер Внутрішніх Справ і Адміністрациі одмовил дофінансуваня найстаршій по выселенчій лемківскій ґазеті Бесіда Як інформувало Стоваришыня Лемків якє є выдавцьом часопису Дотля Мініство Внутрішніх Справ і Адміністрациі не подало офіцияльных причын одмови признаня дотациі на выдаваня ґазеты не знатя чом внесок не был позитивно розсмотрений <unk> років неперерываной істориі Стоваришыня Лемків в комунікаті оприлюдненым <unk> лютого фебруара подало што найновшый номер часопису Бесіда з причыны браку фінансуваня явил ся лем в електронічній версиі цитуваня З надійом на будуче шефредактор часопису Петро Трохановскій вєдно з Головным Зарядом Стоваришыня Лемків рішыли зрыхтувати і выдати лем в електронічній версиі Пд Першый номер бесіды за <unk> рік Примірник можете придбати в нашым інтернетовым склепі Чытаме в комунікаті Штоосновне бесіда є найстаршым повыселенчым лемківскым часописом якій безперерывно є выдаваний од <unk> років Першый номер вказал ся <unk> червця юнія <unk> р То найстаршый лемківскій часопис выдаваный од початку основаня Стоваришыня Лемків першой повыселенчой лемківской орґанізациі в Польщы Осінный номер кєд ся явит буде <unk> чыслом бесіды Інформує выдавця Як подає Андрий Копча Ведучий Головного Заряду Стоваришыня Лемків орґанізация послала на адрес Міністерства Внутрішніх Справ і Адміністрациі офіцияльне писмо в котрым звернула ся о зміну рішыня покля што не пришла нияка одповід В комунікаті додає ся што найстарша повыселенча лемківска орґанізация в Польщы не отримала грошів і на другы проєкты цитуваня Окрем одмовы признаня дотациі на часопис Бесіда Мотрішніх Справ і Адміністрациі одмовило нам тіж фінансуваня інчых основных для нашой соспільности проєктів м ін тогорічного Медженародного Бієнале Лемківской Русиньской Культуры в Креници і Діяльности ЛАПіТ Ластівочка в Пшемкові Перерываня фінансуваня лемківского часопису треба одберати як великій скандаль Стоваришыня Лемків має заєдно надію што Міністерство остаточно змінит своє рішыня Де причына одмови Окрем вычысленых проєктів Стоваришыня Лемків не отримало спертя і на дальшы проєк м ін выданя фільмовых сценариів Андрия Копчы будову задашыня сцены на ватряным поли в Михалові діяльніст Фольклорного ансамблю Ростока діяльніст нашой світлиці в Пшемкові ци другій етап нового проєкту Екомузей Подібні як в примірі одмовы фінансуваня часопису МВСне не пояснила офіцийном дорогом причын свого рішыня Треба згадати што такы проєкты як выдаваня бесіды ци діяльніст ансамблів Ластівочка і Розтока сут цикличныма проєктами якы реализуют ся цілый рік а при тым не можут быти перерываны Бесіда як двомісячник рыхтувана єст з дописів ріжных авторів якы дотля отримували символичны як на днешні реалиі вынагороджыня а при тым потрібне є фінансуваня платы для шефредакторів і коштів друку ґазеты В прикликуваным комунікаті Стоваришыня Лемків заповідат же кєд Мініство Внутрішніх Справ і Адміністрациі не змінит свого рішыня Быти може потреба буде зорґанізувати даякє інче джерело фінансуваня цитуваня Береме до увагы ріжны можливости тіж таку же будеме змушены звернути ся до вас дорогы чытаче з прошыньом о фінансове спертя О такым рішыню будеме в разі такой потребы іщы інформувати чытаме Полний комунікат найдете за мотузком поданым в дописі Бесіда чысло <unk> січен лютый <unk> В першым чыслі бесіды за <unk> рік якій явил ся покляш што лем в електронічній версиі доступний до придбаня за символичну ціну в інтернетовым склепі Стоваришыня Лемків прочытаме м ін статі Петра Трохановского Марта Ватраль доктором гуманістичных наук Северияна Косовского Парохія в Старым Волові святкувала <unk> літя Петра Трохановского Бенефіс <unk> літя творчой працы Юлиі Дошни Наталиі Малецкой Новак Новосільскій на конец рока Северияна Косовского Спільно одпразднували сме наше нацийональне свято Наталиі Малецкой Новак сучасна лемківска штука А што то такє і черговий дуетовиск на акорды гармоніі душы і мельодий Окрем реченого мож чытати і дальшы дописы цінным є однесіня ся шефредактора часопису до ганебного тексту під наголовком <unk> розбір польскій якій шкалює добремено лемківской громады а при тым є тенденцийний і подає море непотвердженых фактів Мож чытати по словацкы о тзв I марморошско сіґіцкым процесі проти православным Карпатскым Русинам Видіти мож коротку фотореляцию з першого лемківского вертепу якій кінцьом грудня децембра <unk> р проходил в Пшемкові а при тым мож приближыти до серця сучасну лемківску русиньску творчіст за справом нашой поезиі переведеной на словацкій язык Споминат ся тіж на Анатолия Кралицкого Редакция припоминат і о сучасных нам річницях То уж двадцет років як неє медже нами Михала Сандовича Заступці Ведучого Стоваришыня Лемків Вмер <unk> грудня децембра <unk> р і Божены Копчы жены Ведучого Стоваришыня Лемків Вмерла <unk> лютого фебруара <unk> р Середа <unk> лютого фебруара <unk> ры В театрі Александра Духновича ся буде чекати на Ґодота Автор допису Петро Медвід Русиньскій Театр Александра Духновича в Пряшові приготовил на пятницю <unk> фебруара <unk> року дальшу премєру в тій театральній сезоні Драматичний колектив одпремєрує інсценізацию єдного з найвызначнійшых драматичных текстів ХХ столітя Чеканя на Ґодота од ірляндского драматурґа Самуела Бекета Режіі абсурдной драмы хопил ся гостюючий режысер Растислав Балек котрый вже з русиньскым театром спілпрацувал веце раз Меджі роками <unk> а <unk> режірувал у Театрі Александра Духновича пєс Необычайна інсценізация Як за Театр Александра Духновича інформувал Юзеф Юрчышын з ідейом зробити в русиньскым театрі чеканя на Ґодота пришол сам Балек котрий є і драматурґом інсценізациі Вернул єм тот драматичний колектив Знам і так в одношыню до нього панує і мірний сентимент Повіл на прес конференциі котра одбыла ся в середу <unk> лютого фебруара режысер Директор Театру Мариян Марко підкрислил же з балеком хотіли вже скоріше спілпрацувати Цитуваня глядали сме можливости і подарило ся нам найти вольный облачок в календарі режысера Звыкаме собі же тяжко поімати добрых режысерів конштатувал Марко Цитуваня Бекетова пєса є вынятково файном принагодом ілюструвати одношыня медже актором і рольом на прикладі Василя Русиняка і Осифа Ткача Тото капчаня ту істнує Зато подля мене піде о необычайну інсценацию необычайны обставины єй выникнутя додал Балек Чеканя на Ґодота в театрі Александра Духновича не є пробал якос выліпшыти Бекета Пєса має подля режысера тілько оровных значынь тілько театральных ребусів же то выкликує лем обдил над авторовым талентом і іх такым способом вказати Текст вышол у <unk> році під назвом Енетендент Ґодот і Бекет пак пізнійше стал лавреатом новельовой Преміі за літературу жебы мож было грати і в Булаті Умелецка шефка Театру Александра Духновича Людмила Лукачыкова повіла же Василь Русиняк котрый грає Владиміра і Йосиф Ткач котрый є в пєсі Естраґон дістали в тых красных акторскых ролях подарунок ку іх жывотным ювілеям Жычу ім жебы на розділ од Ґодота котрого в пєсі не дочекают ся пришла обыдвом вдячна публика підкрислила Дальшы ролі в новій інсценациі мают Осиф Пантликач Євгеній Любезнюк і Зденка Кваскова Сцену і костюмы робила Катарина Голкова котра з Балеком постоянно спілпрацує цитуваня Попросил єм єй жебы сцена была зроблена так жебы вмістила ся в Сядиль де на заіздах граме што практикуєме при каждій новій пєсі в нашым репертуарі повіл директор Марко і подал з усміхом на основі власной скушености жебы ся пєса могла грати і в його родным селі Полата як і увідню Чеканя на Ґодота цитуваня Тота абсурдна траґікомедия принесла свому авторови довтовды мало познатому ірляндскому писательови Самуельови Бекетови світову славу котра завершыла ся уділіньом Нобельовой преміі за літературу <unk> році О Бекетови бесідує ся же хоц публициту не любил Лем Христови Наполеонови і Ваґнови написало ся веце Еґонім Пише ся в анотациі куновій пєсі на сцені Театру Александра Духновича Автор і пєса стали понятями котры знают і тоты што літературом ци театром ниґде ся не занимали Чекати на Ґодота то понятя зрозуміле майже каждому і значыт безцільне і абсурдне чеканя на когос ци штос што на конец ниґда не приде І то на курто ціла дія пєсы Самособо покляне споминеме унікатне скапчаня ґротесковой клявновской гравности з глубокым філософічным роздумом о абсурдносты нашого світа Як раз вдяка тому є чеканя на Ґодота майже все акторскым концертом зрілых выпробуваных акторів і з молодым серцьом конец цитуваня Переклад пєсы Самуеля Бекета Чеканя на Ґодота на русиньскій язык зробил Валерий Купка Премєра одбуде ся на великій сцені театру Александра Духновича в пятницю <unk> фебруара о <unk> <unk> годині друга премєра буде в середу <unk> фебруара Інстинация є спілфінансувана з Фонду на Підпору Культуры Народносных Меншын четвер <unk> лютого фебруара <unk> рока о трупярнях обзерачах трупів і не лем Автор допису Наталия Малецка Новак Під конец будучого тыжня <unk> лютого фебруара просиме до Руской Бурсы в Ґорлицях на выклад односячый ся до гіґієнічных і здравотных квестий на Лемковині Буде то першый з сериі штырьох лемкознавчых выкладів якы того рока будут запрезентуваны в сідибі Стоваришыня Прелекцию выголосит Дамян Новак з Музею Бідской Землі Точна тема IV з тогорічных выкладів то санітарна ситуация і публичне здоровля в ґорлицкым повіті в <unk> і в першій половині ХХ столітя цитуваня Квестиі звязаны з санітарном ситуацийом ци шыроко понятыма квестиями охороны здоровля особливо тыма што тыкают публичного здоровля становлят важну простір в істориі каждого реґіону ци місцевости Бесідує нам Дамян Новак історик і реґіоналиста Хоц тема є обшырна то прелеґент вкаже єй в спосіб стрікто локальний напримірах выбраных місцевости як напр Новиця ци Радоцина цитуваня На выкладі зреферую не лем проблемы в доступі до здравотной опікы до шпиталів дохторів акушерок але оповім тіж о темах звязаных зо студнями цмонтерями обзерачами трупів трупярнями Омовлю тіж темы тыкаючы ветеринарийной опікы над худобом Подає прелеґент Выклад одбуде ся в пятницю <unk> лютого фебруара о <unk> <unk> годині в Рускій Бурсі в Ґорлицях буде так само трансмітуваный через фанпейдж Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях на сайті Фейсбу а в пізнійшым часі емітуваный на антені ради <unk>em ЛЕМ фм Дамян Новак культурознавця історик Закінчыл культурознавство культура карпатскых краів в державній высшій професийній школі в Саноку Етнічны одношыня і медженародны еміґрациі на Ягайлоньскым Університеті тепер кінчыт докторатскы студиі в обшыри Істориі на Ряшівскым Університеті В роках <unk> працувал в ряшівскым тереновым одділіню Нацийонального Інституту Спадковины од <unk> до <unk> рока был музейным асистентом в Мазярскій Загороді Глосы разом з церквю в Бортным одділі Музею Дворы Карвациянів і Ґладышів в Ґорлицях од <unk> рока робит як адюнкт в Музею Бідской Землі Од <unk> р працує соспільні в позаурядовых орґанізациях діючых для сохраніня материяльной спадковины Карпат Єст автором парудесятьох публикаций односячых ся до діл церковной архітектуры істориі Лемковины ци моноґрафічных нарисів місцевости з обшыри Ґалициі і Подоля Выкладом Даміяна Новака Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях вертат до практикы реґулярного орґанізуваня лемкознавчых выкладів Протягом послідніх парох років в шторічным календари подій находили ся дві прелекциі єдна презентувана при нагоді лемківской творчой осены а друга представляна з нагоды Дня Русинів Польщы На <unk> рік заплянуваных єст аж пят доповіди Перша то заповіджена горі прелекция під конец лютого фебруара о санітарній ситуациі на Лемковині другій выклад одбуде ся в маю дальшый заплянуваный єст на вересен септембер а два наступны подібні як в попередніх роках пройдут як част проґрамів імпрез осінной стрічы лемківскых авторів жолтен октобер і Нацийонального свята Лемків в Польщы груден децембер О дрібницях будеме інформувати Выслухали сте дописів якы поміщены были протягом минулого тыжня на портали Лем фм проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак