Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Неділя <unk> марця <unk> р соймі бесідували о проблемах меншын вельо гіркых слів Автор вісти Наталия Малецка Новак В середу <unk> марця того рока проходило засіданя соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын Участны были і даякы представникы меншыновой страны Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын не бракло гіркых слів Брак середків при звекшаючых ся фінансовых обтяжынях і скомпликуваны принципы признаваня дотаций то головны проблемы якы траплят соспільны орґанізациі што зосереджают нацийональны і етнічны меншыны Проблемом єст тіж долга перерва в діянях Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Тота послідній раз засідала в липци юлию минулого рока Інформация о ничым Члены соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын котрій шефує посланкыня Ванда Новіцка зазнаємили ся в минулу середу на своім засіданю з інформацийом Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі на тему высокости і критерий поділ буджетовых середків підпераючых ініциятивы што служат захованю і розвиткови культурной достоменности нацийональных і етнічных меншын Директор Департаменту Реліґійных Віроісповідань та Нацийональных і Етнічных Меншын в Міністві Внутрішніх Справ і Адміністрациі Анджей Рудліцкій поінформувал што сума фінансовых середків была заплянувана в буджетовій уставі на <unk> рік на такым самым рівни як в <unk> році Не змінили ся тіж ціли на котры тоты середкы можут быти признаваны цитуваня Середкы были поділены так же пропорция дотаций медже поєдныма меншынами ся не змінила подал директор Рудліцкій цитуваня Тота інформация єст барз лиха і о ничым не бесідує Скоментувала документ зрыхтуваний Мініством Внутрішніх Справ і Адміністрациі посланкыня Ванда Новіцка однесла ся м ін до його фраґменту в котрым бесідує ся же выбраны задачы не отримали рекомендаций експертів до затверджыня цитуваня Ци не знаме чом якы орґанізациі недостали звідувала Закликала урядників МВрав і Адміністрациі о ретельне конкретне інформуваня і о поважне трактуваня Комісиі Вшытко розходит ся о грошы Гіркы слова вызвучали так само зо страны представників меншын Спілведучый Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Григорий Куприянович представник украіньской меншыны підкрислил што грошы о котрых є бесіда сут основны для меншын цитуваня Грошы признаваны Міністром Внутрішніх Справ і Адміністрациі сут основныма середками з буджету державы з котрых фінансуване є культурне жытя меншын повіл Додал тіж што речены середкы не дополнюют буджетів даякых інституций культуры але становлят о реальных діянях для захованя і розвитку культурной достоменности меншын Подля Григория Куприяновича принципы подля котрых признаваны сут грошы соспільным орґанізациям сут шторока барже скомпликуваны Штовеце критериі признаваня і розрахуваня дотаций од Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі то є міністра властивого до справ меншын сут о вельо барже скомпликуваны В порівнаню до інчых ґрантодавців якы не опікуют ся меншынами цитуваня Кєд бы сме порівнали принципы з <unk> і <unk> рока то маме фундаментальну зміну непорівнувальны вымогы то значучо комплікує діяльніст тых підметів соспільных орґанізаций прис ред накладаны сут новы барз тяжкы обовязкы на позаурядовы орґанізациі котры не сут публичныма інституциями підкрислил вельо орґанізаций є уж на краю сил Конец цитуваня Марийоля Апкович зо звязку польскых Караімів підкрислила што позаурядовы орґанізациі сут тіж працодавцями в звязку з чым незвекшыня дотаций спричынят же мимо інфляциі не мож збільшыти вынагороджыня а тіж в цілости фінансувати дотеперішніх задач і реализувати іх в такым самым обсягу цитуваня Од років повтарям што систем підпераня державом меншыновых орґанізаций меншыновых культур не повинен быти выключні ґрантовым системом а субвенциями котры трафляют під конец рока подала Марийоля Абкович Нихто не думат на ученях музеях домах культуры ци самоурядах ци <unk> січня януара буде мал з чого заплатити фактуры додала Представник ормяньской меншыны Богдан Каспрович в Спільній Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын підкрислил што подібны проблемы тыкают вшыткых меншын Звернул увагу што вельо орґанізаций не достало іщы ниякых грошів і ани не знатя коли дотациі будут выплачены Кароль Квятковскій презес Центральной Рады Ромів в Польщы звернул за увагу на новий проблем якій выникнул в посліднім часі цитуваня Маме тепер около <unk> тис ромскых біженців з Украіны прошу звернути увагу же кєд том ґрупом ся не займеме якє то буде мало неґативне влияня на соспільности польскых Ромів котры сут громадянами Польщы повіл Квятковскій звернул іщы увагу на потребу перемоделюваня проґрамів підпертя меншын і спілпрацы ріжных міністерств в справах меншын Коли рушыт Спільна Комісия Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын В дальшым пункті засіданя соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын дискутувано на тему функцийонуваня Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын цитуваня З урядовой страны скомплетували сме кандидатів до спільной Комісиі подал директор Департаменту Реліґійных Віроісповідувань та Нацийональных і Етнічных Меншын Анджей Рудліцкій Як раз минуло віце <unk> місяців од посліднього засіданя Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын цитуваня Незвины меншын подал Григорий Куприянович Нерозвязаных од років остає вельо меншыновых квестий і проблемів а до іх рішыня і выпрацовуваня розвязань необхідне є жебы засідала Спільна Комісия Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Є то особливый орґан з єдной страны складат ся з репрезентантів нацийональных і етнічных меншын з другой з міністерияльных урядників як репрезентантів выконавчой влады Факт же з урядовой страны єст выбраный склад Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын што было конечне по осінных выборах не змінят того же комісия дале не єст полна Бракує двох членів комісиі з меншыновой страны На початку <unk> рока вмерла представничка русийской меншыны зас на початку <unk> рока вмер єден з представників білоруской меншыны Од того часу сут два каты хоц росийска меншына выполнила вшыткы вымогы з кандидатуром нового члена і то іщы в липци юлию <unk> рока то дотепер новый репрезентант Комісиі не был покликаний і затверджений презесом Рады Міністрів Цитуваня Одбераме то як явну дискримінацию росийской меншыны же протягом пітора рока при сполніню вшыткых вымогів не был покликаний новый репрезентант в комісиі ствердил гірко Анджей Романчук ведучий Росийского Культурно Освітнього Стоваришыня в Польщы Од <unk> рока росийска меншына остає без репрезентанта в Комісиі Григорий Куприянович як представник меншыновой страны постулювал м ін о мериторично експертскє і технічно орґанізацийне забезпечыня діяня меншыновой страны Комісиі жебы іх робота не была выключні волонтерском і соспільном Ксеня Аль Гауґ од <unk> марця заступчыня директора Департаменту Реліґійных Віро і Сповідань та Нацийональных і Етнічных Меншын не была в силі заґарантувати ци поведе ся зорґанізувати перше засіданя Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын іщы в марци але высловила надію же кєд уж ся тото стане то буде то зачаток успішной спілпрацы єм полна надіі што разом поведе ся нам выпрацувати зміны повіла О Ромах на Християньскій Теолоґічній Академіі На конец засіданя соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын Репрезентант ромской меншыны Кароль Крядковскій высловил своє заскочыня і занепокоіня выникаюче з факту што Міністер Внутрішніх Справ і Адміністрациі без консультациі з соспільністю і експертами по парох роках змінил оператора подипломовых студий тыкаючых ромской соспільности Студиі такы послідніх пару років реализувал Університет Адама Міцкєвича в Познані Становиско Кароля Кратковского поперла Марийоля Абкович подала тіж што занятя на познаньскым університеті вели выдатны специялисты Ромолоґіі Выразила своє зачудуваня же Ромолоґічны студиі будут введены в місци котре нияк не ма такого дидактичного досвідчыня Рішыньом Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі з дня <unk> лютого фебруара <unk> рока то Християньска Теолоґічна Академія в Варшаві отримала дотацию высокости понад <unk> тис зл на реализацию в <unk> році <unk> році подипломовых ромолоґічных студий <unk> років Автокефалиі Польской Автокефальной Православной Церкви Автор вісти Севериян Косовскій По посліднім засіданю Собору Єпископів Польской Автокефальной Православной Церкви До будучой відомости до публичной відомости подано проґрам святкувань <unk> річниці отриманя польском Православном Церквом Автокефалиі Владыкы рішыли што загальноцерковны святкуваня одбудут ся <unk> серпня авґуста на Св Горі Грабарці В праздник преображыня господнього Вчас подій возмут участ представникы польскых державных власти поломникы поставлят сотку крестів як знак благодарности од вірных Документ Томос призначаючий автокефалию православным жыючым на обшыри I Польской Республикы был підписаный <unk> листопада новембра <unk> р Прото тіж в сотну річницю тых подій в митрополитарным соборі Св Мариі Маґдалины в Варшаві одбуде ся центральне богослужыня в котрым участ возме Президент Польской Республикы Анджей Дуда В тот же ден одбуде ся тіж концерт церковной музикы на королівскым граді в Варшаві <unk> листопада новембра літургічне завершыня святкувань буде в новопоставленій церкви Агія Софія в Варшаві Окрем того Собор рішыл што в дни праздників єпископскых катедр Одповідньо в каждій з єпархіі Пефальной Православной Церкви мают быти одправляны специяльны богослужыня звязаны з ювілейом та одчыта посланя собору на <unk> річницю автокефалиі Додатково в каждій парохіі в деній праздничного свята так само мают быти одправляны благодарны богослужыня В рамках святкувань одбудут ся і дальшы товаришучы подіі концерты популярнонауковы сесиі і выставы На памятку ювілею варшавска Митрополия выпустила принагідный медель якій буде мож придбати вчас центральных богослужынь В листопаді новембрі Почта польска выпустит почтовый значок посвячений <unk> річниці незалежности Польской Автокефальной Православной Церкви Православна Церков в Польщы стараня о о о о о отриманя незалежности вела при спертю товдышніх польскых власти Автокефалия была признана <unk> листопада новембра <unk> рока константинопольскым патріярхатом Московскій патріархат якій польскы землі признавал за свою канонічну обшыр не признал той автокефалиі як наданой подля московскых церковных власти з порушыньом канонічного права З огляду на факт што масовы конверсиі повороты Лемків до Православія проходили по <unk> році новы православны громады парохіі на Лемковині были орґанізуваны уж в рамках помістной православной церкви на обшыри Польщы до котрой приналежала обшыри Лемковины Автокефалия то статут помістной православной церкви як самокєруваной незалежной частини вселеньской православной церкви За етимолоґійом слово дослідно означат сам собі голова вшыткы автокефальны православны церкви зачыслены сут до списку диптиху Істория Воєнной вандрівкы Кірила Брияна Автор допису Севериян Косовскій Хоц од выданя споминів Кірила Брияна минуло уж шумні років то пришол час жебы освіжыти памят о воєнных пережытях єдного з нечысленных лемківскых вояків якій перешол славетный пут з польскым ґен Владиславом Андерсом Як раз Стоваришыня Лемків напечатало другє выданя оповідань Кірила Бреяна під наголовком Моя Долга Друга світова война <unk> Книжка первістно явила ся в <unk> р выдана была в двох языковых версиях По роках хоц автора оповідань уж давно не є серед жывых явила ся думка взновити выданя Обставины повстаня книжкы Автор споминів зачал іх записувати приблизно в десятых роках ХХ столітя маючы зобраний материял богатий в незвычайны оповіданя з жытя вояка вандрівника припадково заінтересувал ся том справом приятель Кірила Брияна Вільхельм Ланґнер родом зо Стрия жыючый в Ополю Поміг він опрацувати вшытко што было потрібне до выданя книжкы Треба знати же праца над выданьом книжкы одбывала ся на зламі <unk> років ХХ столітя Сам автор помер в <unk> році але його діло было довершене в пізнійшым часі Окрем Вільгельма Ланґнера великій вклад в печатаня оповідань мал Адам Барна якій приправил вступне слово Іданя книжкы якє явило ся в <unk> році має тот сам зміст Доданы были лем дакотры фотоґрафіі і новы мапы вказуючы на цілый пут котрий перешол вояк Кірил Брайян цитуваня Істория яку хочу переказати чытательови єст гідна великой увагы і то скілько важных причын найбарже то з того же єй автор Кірил Браян мешканец села Ізбы на Лемковині ґорлицкого повіту як єден з барз маленькой горсткы люди трафил на войну в <unk> році і вернул домів на чужыні аж по о <unk> роках в <unk> році писал во вступі Адам Барна На основі зобраных материялів была зрыхтувана польскоязычна версия рахуюча <unk> стран без вступного слова і закінчыня Дальше цитуваня В бесіді з паном Ланґнером а также з женом автора Ольгом выявило ся же автор в своіх дальшых розважанях мал зычыня жебы його оповіданя з воєнной тулачкы были выданы найперше в рідным языку лемківскым а пізнійше в польскым выявлял Барна Остаточно Стоваришыня Лемків лемківску версию приготовлену Адамом Барном выдало в <unk> році На жаль автор Кірил Браян не дожыл вказаня ся книжкы Теперішнє другє выданя є двоязычне паралельно мож чытати текст по лемківскы і польскы Такє выданя не лем позволит прочытати воєнны спомины єдного з вояків ґен Андерса але тіж може быти помочом при вчыню лемківского языка через можливіст скоро порівнати текст з польском версийом Вояк ґенерала Андерса участник боів о монте Касіно Кірил Бреян вродил ся <unk> січня януара <unk> р в Ізбах на Лемковині Был професийональным вояком польского войска служыл од <unk> р як улан В Підгаляньскых Стрільцях в Новым Санчы а пак од самого початку был мобілізуваний бороти ся в тзв вересньовій кампаніі <unk> р На пару місяців перед войном в лютым фебруарі <unk> рока оженил ся з Біличнянком Ольгом Пласконь Бойовый пут Кірила Брияна зачал ся в Новым Санчы Конец вересньовой кампаніі стрітил го в околицях Станіславова Там был поневоленый і робил в майнах руды коло Кривого Рогу на Запорожы а пак при будові штрекы на пілночы Совітского Союзу Серпни авґусті <unk> рока коли нацисты пішли на Совітів трафил до арміі просто з Лаґру вязмі О місяц польскых вояків евакували до Персиі з Близкого сходу воєнна доля шмарила го через Єгыпет до Італиі де вірно служыл при ґен Владиславі Андерсі По войні нашол ся в Анґлиі Як споминал з гіркістю нихто не ждал іх там як героів Вкінци рішыл вернути до повоєнной Польщы в котрій власт тримали уж комуністы ани не знал што його близкых вчас акциі Вісла выселено з Лемковины на понімецкы землі повоєнной Польщы родину Бреянів і сусідів однашол в ґміні ліґницкє поле Не было ту єднако його жены Ольгы Бреян яка в <unk> році зо свойом родином была переселена в другій фали выселінь Русинів до Радяньского Союзу З мужом зышли ся на добре аж в <unk> р одкале з радяньской Украіны отримала згоду власти притыжыти до Польщы на західні землі цитуваня Не знаме яка была його стріча з родином бо того не хтіл сам описати але з передчутя можеме знати же была то стріча барз зворушлива По осмох роках нашол ся брато котрым зовсім слуг загынул другій брат Михал вернул з Лаґру ледвый Третій брат Тимко вернул з Червеной Арміі до якой мусіл іти і воювати в судетах як доброволец під примусом Мама і сестра перестрашены насильным выселіньом з рідного села і власного дому тепер оселены на чужыні по єдній дві родині серед чужого і неприязного населіня Ци в такій ситуациі могло быти інакше звідувал реторично барна Іщы на полю бою розказом начального воджа <unk> лютого фебруара <unk> р отримал право носити памятковый крест Монтекасино Битва о Монтекасино была серийом штырьох битв медже аліянтами а нацистами котры проходили в <unk> році поблиз монастыря на горі Монте Касіно в Італиі Битва тота є оцінена як єдна з найтяжшых і найбарже крывавых боів І світовой войны Хоц борол ся за свободу Польщы По войні воякы ґенерала Андерса не мали легко Были трактуваны як інтрузы а часто оставали під стислом обсервацийом безпекы Приміром <unk> вересня септембра <unk> р комуністичны власти одобрали <unk> офіцерам польскє громадянство в тым самому ґенераловови Владиславови Андерсови Постанова была скасувана аж в <unk> р Окрем того што был невыгідний з огляду на служыня при андерсі то іщы был підозрено трактуваный як особа котра не была польской нацийональности Прото не находил він ниґде толеранцийного зрозумліня але был уважаний за ворога товдышнього систему долго был сліджений і переслідуваний а найбарже через місцевых аґентів якых не бракувало в каждым місци Треба тіж зазначыти што Кірил Бераян не был выселеный вчас акциі Вісла перебывал в Анґлиі Остал на чужыні з інчыма хоц до кінця свого жытя был свідомий же хто як хто але він не заслужыл собі на таку прикріст зо стороны польскых власти Найперше помагал прибраній мамі брату і сестрі на ґаздівці в Новым Селі при тым зберал документы якы помогли бы йому стягнути жену Ольво з Украіны Мал певну надію же його воєнны заслугы і право до жытя з женом сут достаточным доказом же так повинно быти Не знал же в тым устрою єст цілком облудна політика якой нияк не міг зрозуміти хоц так долго там жыл Прикликувал Адам Барна Кірил Бреян вмер <unk> вересня септембра <unk> р похороненый є на цмонтери в ліґницкым поли серед своіх близкых і сусідів Ізбянів Понедільок <unk> марця <unk> р В Гумени Німе проходит выстава Карпатска писанка <unk> Автор вісти Петро Медвід І тот рік Вігорлятскій Музей в Гуменнім у спілпрацы з Окресном орґанізацийом Уніс орґанізували вже річник Медженародного Конкурсу Карпатс Писанка <unk> Выстава і з того річного конкурсу была одкрыта <unk> марця <unk> року у выставній Салі Ореста Дубая Уж два років приносит конкурсна выстава Карпатска писанка розмаіту і фаребну плеяду писанок як інформувала Вероніка Латова і з пресового одділіня місцкого уряду в Гуменным Тот рік мож на выставі видіти довєдна <unk> писанок од <unk> авторів котры до конкурсу приголосили ся Окрашены яєчка до Карпатской писанкы <unk> посылали не лем реґіональны і словацкы художници але і авторы з Мадярска Польщы і Украіны Цитуваня В минулости мало маґічне значыня такє яйце котре было ціле немало діры Днес же іде о естетичну респектівно окрасну функцию зато за традичны технікы беремет такы котры не префорували шкал шкапулу напр віскова батіка вышкрябуваня дротованя або обліплюваня До модерных належыт мадийра або ся хоснуют полістыреновы яйця при пачворку плястіковы формы найдеме і медовниковы або гачкуваны Люде експериментуют і комбінуют традичны і модерны технікы пояснил Йозеф Фунтак етноґраф вігорлятского музея Першы крашены яєчка нашли ся уж при археолоґічных выкопках у Єґіпті в перзиі пізнійше в Европі Вігорлятскій Музей выставлює так само репліку писанкы з ХХ столітя котру обявили при Львові тогорічну карпатску писанку <unk> оцінювала три член на журі в складі Марош Демко Мария Мішкова і Даґмар Унґрадійова Выставу буде мож у Вігорлятскому Музею видіти до <unk> апріля того року Середа <unk> марця <unk> рока Річник Руской Бурсы за <unk> рік Автор допису Наталия Малецка Новак Кінцьом <unk> рока явил ся дальшый номер часопису Річник Руской Бурсы Єто найстарший бо печатаний од <unk> р як дотепер єдиний істонауковый часопис лемківской меншыны Головном темом посліднього номеру є лемківска русиньска штука Кєд пишеме што публикация тота має науковий характер то маме на увазі пару сутьовых примет дозваляючых на правильне хоснуваня того окрисліня по перше публикация єст зареґіструвана як часопис во властивым округовым суді по другє публикация має наукову раду а по третє і быти може найважнійше Є то рецензуваный часопис што означат же каждый з пропонуваных до печатаня дописів мусит мати тзв двойну сліпу рецензию двох незалежных рецензентів оцінят на дослану статю без знаня хто єст єй автором даючы або ні рекомендацию представленым материялам Річник Руской Бурсы находит ся і на списку пунктуваных науковых часописів Міністерства Наукы і Едукациі є тіж індексуваный в ріжных медженародных базах Окрем того річник Руской Бурсы піддаваный єст до річній евалюацийній оціні через Індекс Caro<unk>poruэ <unk>em Liter а тіж має свій ідентифікатор ДОЙ Річник Руской Бурсы єст одкрытым часописом што означат же єст доступный в діґітальній версиі безплатні без конечности реґістрациі в сервісі часопису Доступ до публикациі найдете за мотузком поданым в дописі Науковым редакторком Річника Руской Бурсы єст доктор габілітувана Олена Дуць Файфер професор Ягайлоньского Університету бадачка м ін лемківского языка літературы культуры істориі достоменности Часопис єст спілвыдаваный академіцком книгарньом як єден з посеред <unk>надцетьох науковых часописів печатаных том офіцином Річник Руской Бурсы єст єдиным науковым выспециялізуваным інтердисциплінарным лемкознавчым часописом о медженародным засягу Долол публикуєме вводне слово найновшого выданя науковой редакторкы проф Олены Дуць Файфер Вступ Ведучом темом <unk> чысла річника Руской Бурсы є лемківска русиньска штука Є то єдна з тых основных тем што творят понятя о культурі даной соспільности а розумлена є ту предовшыткым як плястичны візуальны штукы якы з огляду на ріжны причыны одношены сут до русиньского культурового простору Коли формувала єм головны проблемовы предположыня што могло бы выполняти зміст так вызначеного обсягу науковой рефлексиі вказала єм на шіст темовых піль што явили ся в моій уяві як найбарже ефективны в досліджаню лемківской русиньской штукы Писала єм Сподіваме ся статий інтердисциплінарных дискутуючых на голокову тему в ріжных аспектах ведучых поглублены аналізы і інтерпретациі отвераючых дискусию вказуючых змін або тырваліст даных пересвідчынь ци клясифікаций окрислінь Не завела єм ся в своіх сподіванях Отриманы тексты сут свідоцтвом того што лемківска русиньска штука має інтересуючы розпознаня і напрямы дослідничых пенетраций серед сучасных русинознавців част з якых специялізує ся в тій ділині Прото сесу едицию нашого часопису постерігам за барз успішну інтересуючу і інспіруючу до дальшых дискусий досліджынь рефлексий Більше як <unk> страницьове выданя богате є в інформациі факты односячы ся до артистичных явиск інновацийны пізріня на специфіку достоменности штукы дополнены сут они чысленныма ілюстрациями так образовыма фотоґрафічныма як і текстовыма в формі выповіды о штуці Річник Руской Бурсы <unk> заховує в своій структурі сталый уж поділ на пят основных ділів Документы дискурс переклады інспірациі рецензиі і справозданя Змінят ся єднак характер інспіраций о чым коротко доло в каждій з тых части повело ся утримати проблематику повязану зо штуком і представити ориґінальны інтересуючы материялы і тексты В документах знаный зо свойой ретельности і пасиі в гляданю архівных і інчых документів Дамян Новак удоступнил і проаналізувал ниґде дотепер непубликуваны документы што односят ся до істориі і архітектуры будинку Руской Бурсы в Ґорлицях Дрібницьовый опис ріжного рода постанов адміністрацийных григорів плянів етапів будовы і розбудовы будинку Бурсы ілюструваний документами з адміністрацийного поступуваня і архітектонныма плянами головні з етапу його перебудовы в роках <unk> то надзвычай цінный материял што в даякій мірі верифікує дотеперішні інформациі о початках Товариства Руской Бурсы в Ґорлицях і выполняню през него своіх статутовых цілів повязаных з забезпечыньом рускій молодежы з лемківскых сел бытовых можливости до вчыня ся в ґорлицкых школах Основна част наукового річника то заміщены в части дискурс сім статий посвяченых ріжным аспектам лемківской і русиньской штукы Отвараючом тот выбір єст статя мойого авторства в якій старам ся почасти розсмотрити тоты проблемовы квестиі што єм іх зарисувала плянуючы опрацуваня чысла річника дедукуваного лемківскій русиньскій штуці Од методолоґічной стороны рішыла єм ся оддати голос опініотворчым особам што сут повязаны з досліджаньом популяризуваньом розвиваньом лемківского русиньского культурового простору Іх опініі узысканы на основі розосланой анкєты і проведеных інтервю Творят дост спільну передуману і важну наррацию о тым чым єст лемківска русиньска штука што можеме треба в єй обсяг влучати якы сут єй границі і функциі Вводжу єй в своі концепты основаны на досвідчыню дослідниці меншыновых дискурсів і в тот спосіб презентую текст отвараючый дискусию о достоменносовій штуці історичні корінной бездержавной спільноты до статі долученый єст анекс з выповідями Анкєт узнаю іх за так сутьовы і інтересуючы што не хтіла єм ограничати іх до выімків цитуваных в моім тексті Автором наступной зашором статі єст Тадеуш Лопаткєвич Досвідченый дослідник малой сакральной архітектуры і каменярства на Лемковині Його статя Збадань над людовыма жізбами камінными Маткі Боскій з дівсоткєм на сродковой Лемковині ораз іх домніманым фурцом то барз цінне розпознаня варштатове доконане на основі стилістичной анализы ансамблю парудесятьох різб з представліньом Богородиці з серединовой Лемковины датуваных на три остатні десятлітя XXI ст Ефектом вельоаспектовых досліджынь автора статі єст приписаня выконаня тых різб єдному зідентифікуваному авторови тым самым знаменита мериторичні і методолоґічні статя становит сутьовый вклад в досліджаня памятників Традицийной лемківской культуры што стала здевастувана през выселіня Лемків і постопенно заникат Одмінный характер мас слідуюча статя хоц тіж односит ся до простору його історичной деструкциі і концепцийного вертаня памяти місц што остали з ней выжобаны Єй автор докторант в ділині істориі штукы Міхал Шымко сам выкоріненый з лемківской традициі плеканой в поколіню дідів прібує в статі Ґмі во в спілчасній штуце лемковскій русиньскій вмістити однесіня до понятя духа місця реализуваного в творчости сучасных лемківскых русиньскых артистів Базуючы на концепциях постмодерной штукы што вошла в близкы реляциі з соспільныма заанґажуваныма дискурсами хоснуючы теоретичний засіб концепциі реляцийной штукы і іконолоґічну інтерпретацию Ервіна Пановского Шымко вказує як місця значучы пережыти обдарены духом стают ся сутьовы в творчости необонятных на просторову памят наслідників досвідчынь повязаных з тыма місцями Близкатемово хоц одмін на варштатово і презентацийні єст дальша статя базуюча в гідній ступени на маґістерскым проєкті реализуваным през двоє молодых дослідників Каміля Федериґу і Домініку Цєпляк на выділі архітектуры краківской політехнікы Памят місця в пошукуваню вспілчасной лемковскій русиньскій архітектуры комеморативной то барз ретельна методолоґічні проба вельоаспектового однесіня ся до концепций повязаня місця з памятю де хоснуване єст тіж понятя ґеню <unk> Комеморативна архітектура є ту ключовым понятьом што авторы прібуют ввести на лемківску обшыр в однесіню до выселеных сел Запропонуваны штырі роды діянь і взоры сенсоричной комеморативной архітектуры застосуваны до верніня памяти Білой Воды на Шляхтівскій Руси родового села Федериґы то надзвычай порушаючий анґажуючий глубокы емоциі і памят проєкт Едукацийны павілоны базуючы на архетипі лемківской хыжы і інсталяция одвіря памяти запроєктуване для білой Воды то примір сучасной комеморативной архітектуры што матримати запоминаня в зпомічю смыслів По тых текстах експонуючых повязаня місця з памятю лемківскій русиньскій штуці і перформативных діянях в дискурсі заміщаме три статі в ріжный спосіб представляючы творців артистів повязаных з лемківскым русиньскым простором Нік Купеньскій односит ся до америцкого поля на якым діют артисты повязаны з карпаторусиньскым еміґрантскым середовиском самым уж наголовком свойой статі Кубек Ve<unk>por Зазначат што найбарже знаний америцкій творця з русиньскыма коренями не є єдиным артистом з кругу русиньскых еміґрантів в Америці Прото во вступній части статіі односит ся коротко до кваліфікуваня Варголя як творці на якого мало влияня його карпаторусиньскє походжыня приводячы ріжны становиска в тій квестиі В основній части свого тексту купеньскій доводит што на русиньскым ґрунті огнивом меджевічном европском традицийом а <unk> вічном америцком традицийом єст творчіст Антония Кубека найстаршого сына писателя Емілия Кубека Представлят вельо зобраных і прослідженых фактів біоґрафічных і творчых якы ілюструє примірами прац Антония Кубека Підкрислят професийны приготовліня маляря в школах мюнгеньского і мадярского імпренсийонізму уґрунтуваня його естетикы в головных европскых осередках модернізму а пак уж в Америці розвиваня творчости важной для середовиска карпаторусиньскых еміґрантів Тым самым купеньскій вводит до науковой рефлексиі важну для розумліня русиньской штукы в цілым процесі єй розвитя постать Подібну ціль поставила перед свойом статьом Люба Каральова хотячы представити важный в істориі не лем Карпатскых Русинів творчый рід родины Дубаів На основі проведеных протягом двох років бесід з ніньом роду о якым пише авторка представлят вельо незнаных дотепер фактів біоґрафічных і повязаных з соспільным заанґажуваньом а предовшыткым артистичном діяльністю вывченых і талентливых членів роду Зосереджат ся на тых представниках родины што проявляли малярскій різбярскій циґрафічный талянт якій приписує нідичному наслідству по основоположытельці його ґенетычного переказу Анні Коротко представлят творчіст єй синів внуків і правнуків вказуючы тіж выбраны приміры іх артистичных осягнінь Підкрислят важны соспільны функциі і становиска м ін функцию ректора Высой школы плястичных штук в Пратиславі яку мал єй спілоснователь Орест Дубай Старший узнаний ґрафік професор выхователь молодшых поколінь артистів Представлены кральовом факты вполни посвідчают што родина Дубаю была єдным з тых значучых родів русиньской інтеліґенциі што мала великє влияня на розвитя соспільного і артистичного жытя повоєнной Словациі Натоміст Анна Симкова і Ана Трущыньска сила увагу в своій статіі присвячают єдному малярьови што мож бы го сміло назвати малярьом з Божой ласкы Така неповторніст чыстота і безпосередніст малярской уявы бере ся з природного інтуітивного таланту і вражливости Хоц самоуком прецін не был закінчыл малярскы студиі в Высшій школі плястичных штукук в Претиславіі слухал ся барже свого серця як кєрувал вывченыма варштатовыма вказівками Михал Чабала очами сучасників То текст в якым авторкы оддают голос особам што выповідают ся о творчости того неповторного маляря Його реалістычны представліня то недокументуваня лем імпресийне виджыня і експресивне малярскє выражыня Малювал головні пейзажы і портреты Статя єст з конденсуваным пізріньом головні з перспектывы естетичной якости на творчіст чабалы з богаченым выповідями Михала Бицка і Федора Віцо што говарят о ґенію і творчій пасиі артисты В тым шорі презентациі творчости ци то выбраного артисти ци даякого напряму або ґрупы творчой мож тіж замістити статю Павла Роберта Маґочого посвячену постаті єдного з найвыдатнійшых малярів Підкарпатской Руси Адальберта Ерделього в контексті розвитя культурового артистичного жытя Русинів в меджевоєнным періоді Статя заміщена остала в выділі інспірациі якій тым самым змінят свій характер будут заміщаны в ним науковы статіі не до кінця піддаючы ся рецензийному риґорови што до наукового апарату і композициі тексту Статя Маґочого єст выбраным урывком розділу маючой неодолга ся вказати його книжкы Концентрує ся на постаті самого Ерделого і його творчости як артистичного явиска в культуровым процесі розвиваючым ся на Підкарпатскій Руси Отворіньом на вшыткы важны культуровы центры Европы прото не повтарят заміщеных во вступных частях книжкы методолоґічных і концепцийных єй передложынь Заховує єднак свій науковый характер і фатоґрафічніст в презентуваню творці а тіж простору і часу в якым творчо ся розвивал і анґажувал Перед інспірациями находит ся выокремлена од <unk> чысла річника Руской Бурсы част Переклады де в тогорічній едициі часопису заміщена остала перетлумачена на лемківскій язык през Муніку тылявску барз інтересуюча дискусия о характері і кондициі сучасной штукы ведут єй выдатны історикы штукы авторы книжкы арт Син <unk> Модернізм антимодернізм постмодернізм Переведеной на польскій язык і опубликуваной в <unk> році в панельовій дискусиі Клопітлива ситуация сучасной штукы Галь Фостер Розалінта Краус і в Ален Була Бенджамін Бухло і Девід Джоселід порушают вельо квестий важных тіж для сучасной лемківской русиньской штукы Остатня част річника то незмінні рецензиі і справозданя Тым разом два тексты заміщены в тій части сут авторства Наталиі Малецкой Новак Першым рецензийным авторка похылят ся над книжком Губерта Осадніка м Ославом а Ясовком Лемковщызна в Сходня в лятах <unk> студиюм Хісторично ЕтноҐрафічне опубликуваном в <unk> році Што головні слідит в книжці підповідат на головок рецензиі Східня Лемковина Не така про але тіж не анти Загайні похвальна для ретальности і документацийной старанности автора рецензия заперат ся внеском выраженым наголовку ІІ справоздавчий текст Малецкой Новак дрібницьово представлят подіі што проходили в Польщы протягом <unk> рока а дедикуваны были ґеніяльному творці лемківского роду Юрийови Новосільскому В звязку з оголошыньом през сойм Польской Республикы <unk> рком Юрия Новосільского На тот рік припала бо недожыта сотня річниця народин вмерлого в <unk> році выдатного маляря рисовника сценоґрафа педаґоґа філософа теоретыка штукы реліґійного мудреця узнаваного за єдного з найвыдатнійшых сучасных іконописців Авторка справозданя выконала нелегку працу згромаджыня фактів іх хронолоґічного і повязаного з осередками упорядкуваня і доданя синтетичного коментаря выакцентувала тіж влучыня ся лемківского середовиска в шанувальны акты проведены в <unk> річницю народин Новосільского Од языковой стороны не вводиме змін Річник єст триязычным часописом Тексты стати публикуєме в русиньскым в версиі лемківскій або пряшівскій польскым і аґлицкым языках тема окремых чысел намітує часом своі вымогы і прото всесим выданю Заміщаме вельо ілюстраций бо без них не мож ся односити ґутемі штукы Думам што чытатель заінтересуваний Лемковином і інчыма русиньскыма обшырями найде гев вельо новых важных інформаций і концепций повязаных з лемківском русиньском штуком Олена Дуць Файфер Краків <unk> грудня децембра <unk> р Выслухали сте дописів якы поміщены были протягом минулого тыжня на портали Лем фм проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак