Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 280
Перегляд тыжня
Opis odcinka
Перегляд тыжня
Automatyczna transkrypcja
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> мая <unk> р Анджей Жыґадло полня Автор допису Наталия Малецка Новак Цитуваня Полньом мож выполнити круг порожніх церквиск В реалистичным світі видный є брак того што было над будовом камінного фундаменту Порожній єст лем тихом молитвом полні Написал по вернісажу выставы полня своій рефлексиі Дарию Шпадом польскій поета а дукат В Музею Сучасной Штукы в Кракові од <unk> квітня апріля <unk> р мож обзерати індивідуальну выставу Малярства Анджея Жыґадла На выставі Анджея Жыґадла презентуваній в другій по варшавскій загенті найважнійшій ґалериі в Польщы вказуваны сут два малярскы цикли храм і церквиско безпосереднім джерелом інспіраций до намалюваня образів єст обшыр полудньово східньой Польщы з котрой походит автор векшіст робіт осаджена єст в контексті історичных місц і подій Цитуваня Анджей Жыґадло на своіх полотнах здефініювал тото што єм собі лем уявлял ходяче по выгнаных місцях Выкликує він духы якы затриманы в без руху кадрів не сут в силі одбудувати церкви а в єй внутри символ віры Смотриме на полню порожнього амін написал Ряшівскій Поета Падо Вытігат з небитя церкви історию і люди о котрых як соспільніст мали сме забыти Головны темы в творчости Жыґадла то пейзаж архітектура і люде котрых виды были перенесены з архівальных фотоґрафій Малярскы композициі осаджены в минулым творят спійну ціліст і образуют тяжку історию обшыри котрой культура і спадковина были систематичні і системово вымазуваны Жыґадло портретує болячы пейзажы місця в котрых неприсутніст і брак мож намацяти цитуваня Першы досвідчыня Жыґадла котры тыкают краєвиду по знищеным храмі вяжут ся з часом дітиньства артисты і його побыті в санаториі Стежка здоровля в Рыманові котром ходили курортникы вела через неістнуюче село Волтушела шляком через ліс обік Церквиска близко Цмонтеря Сеса стріча з порожнім неприсутністю а заєдно етноґрафічным і природничым богатством тых теренів стала ся з часом імпульсом до выпрацуваня синтетизуючого малярского языка пише кураторка выставы Мирослава Балазы Давид Здобиляк лемківскій маляр молодого поколіня присутный на вернісажы рецензує Малярство Анджея то высмакувана творчіст так для тых што глядают технічной досконалости в малярстві як і для тых што глядают важного переказу Анджей вказує нам універсальны вартости в річах котры в часах скорой консумпциі наберают іщы векшой глубины Цикль Храм вытігат знебитя церкви історию і люди о котрых як соспільніст мали сме забыти Ставлят тяжкы звіданя о памят перемияня односины кривду але дає тіж надію же завдякы штуці можлива єст рефлексия над тым што материяльні втрачене То автентичне малярство якє выникат з особистых досвідчынь а в консеквенциі і понадчасове Конец цитуваня Роботы з циклю Храм мают особливу композицию артиста переносит на полотно оддзеркаліня пейзажу з архівальной знимкы на котрій найдеме неістнуючу уж церков але на образі видиме лем фраґмент архітектуры і люди Образы презентуют головні місця польско украіньского погранича як напр улюч Перемышль Перекопань торкы Майдан стрй Але найдеме тіж фраґменты Лемковины то представліня церкви св Параскєвы в Панкні Циклик церквиском так само односит ся до міст по знищеных храмах але малюваный єст на основі сучасных фотоґрафій З того циклю на выставі презентуваный єст єден образ Церквиско Рожнятів <unk> Образы кричат своім порожнім Анджей Жыґадло выпрацувал індивідуальний малярскій стиль цитуваня котрого характер мож окрислити аж як медитацийный Характеризує варштат артисты кураторка мелянхолійна палета барв котру хоснує делікатны сивы зелены і лакітны поміщат його роботы в неєднозначным завішеным медже прошлым а проєкцийом імаґінациі Мотив розпаду святыні має еґзистенцийональный характер Гляданя метафізичного елементу стає ся надрядным обєднуючым мотивом выставы полня Пише Мирослава Балазы Архітект Каміль Федерика спілавтор вельократно нагородженого комеморацийного проєкту Біла Вода Біль непамяти што подібні як роботы Жыґадла привертат памят в примірі Болю непамяти діє ся тото при схоснуваню головной архітектуры высоко оціну малярство Жыґадла цитуваня Особливо захопленый єм малярскым варштатом Жыґадла тым як ґеніяльні хоснує монохроматичний світлотін жебы оддати глубину простору Тот сентиментальний реализм сельскых реліґійных сцен процесий ци молитвы што выглядают як жыво выняты з фотоґрафіі передвоєнных етноґрафів артиста зоставлят з елементарныма фиґурами як в супрематизмі Малевича Низко положена линія горизонту і великій кавалец неба будуют порожнє што спричынят же композицийна сила тых абстракцийных фиґур стає ся іщы векша раз припоминают они сонця або місяц раз гейбы заступуют церкви што пропали по войні При видні мінімалістычны і останы формі композициі Жыґадла мают могучу силу переказу Тоты образы кричат своім порожнім будучы повидоком світа котрого неє Описал своі вражыня повернісаже архітект Цитуваня В образах Жыґадла чує ся заєдно спокій і непокій порожні і полны Додає Домна Ця Пляк так само спілавторка узнаного проєкту Біла Вода біль непамяти Дальше цитуваня Люде і пейзажы здают ся быти так реальны же хоче ся гойти до середины і познати тоты краіны Получыня з абстракцийныма формами спричынят же в образах є якыса таємниця котру чловек хоче одгаднути бесідує Анджей Жыґадло Андрий Жыґадло вроджений в <unk> році в Пшеворску артиста знавця деревяной архітектуры абсольвент малярства та консервациі і реставрациі творів штукы Краківской Академіі Красных Штук Обшыри творчости малярство рисунок ґрафіка Занимат ся тіж документацийом баданями і консервацийом памятників історийом штукы особливым увглядніньом деревяной церковной архітектуры та іконоґрафійом памятників архітектуры полудньово східньой Польщы Автор чысленных науковых і популярнонауковых дописів стипендиста Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины Міністра Наукы і Высшого Шкільництва участник чысленных ґруповых і індивідуальных выстав його образы находят ся в музейных колекциях напр Нацийонального Музею в Ґданьску ци приватных в Польщы і заграницьом Для Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях намалювал образ деревце котрый стал ся головным елементом плякату упамятнінь <unk> річниці Акциі Вісла Автор ілюстраций до трьох части книжочок для діти з сериі Оповім Ты байку Баі Русинів і інчых народів печатаных Стоваришыньом Од <unk> р спілтворит Діґітальный Архів Єжытура і Барбары Тондос та Діґітальный Архів Авґуста Боханьского якы реализуваны сут з рамена Руской Бурсы О своім малярстві заінтересуванях заанґажуваню в ратуваня деревяной архітектуры артиста оповіл нам перед даякым часом до почытаня за мотузком поданым в дописі а о інспірациях до намалюваня образу деревце шырший коментар артисты тіж найдете на нашым портали четвер <unk> мая <unk> рока На ювілей архієпископа Кырила Василя зышли ся єпископы з Бержав автор вісти Петро Медвід Як інформувал пресовый Центр кошыцкой єпархіі в середу <unk> мая <unk> року в кошыцкым Катедральным Соборі Рождества Пресвятой Богородиці одбыло ся торжество Высокопреосвященный архієпископ Кірил Василь кошыцкій єпарха при нагоді свого недавного ювілея <unk> років стрітил ся з братами в єпископскій службі представителями монашества і вецевызначныма особностями церковного жывота На торжественну літургію пришол і Апостольскій нунций на Словакі Нікола Джірасолі ци предцеда Конференциі Єпископів Словакі і кошыцкій римокатолицкій архієпископ і митрополіта Бернард Бобер Із грекокатолицкых єпископів на Словакі участ взяли высопреосвященный Йона Максим пряшівскій архієпископ і митрополіта преосвященный владыка Петро Руснак братиславскій єпархах котрый мал і проповід дальше преосвященный владыка Мілян Лах помічный єпископ братиславской єпархіі і емертный кошыцкій єпарха Кір Мілян Гатур участ взял на торжестві і преосвященный владыка Теодор Мацапула мукачовскій єпарха до кошыц пришли і вшыткы єпископы грекокатолицкой митрополітной церкви в Мадярску высокопреосвященный Філип Кочыш архієпископ і митрополітай Юдорокскій преосвяченый Атанас Орос єпарха Мішкольскій і преосвященный Абельсочка єпархані ретаскій Із Польщы пришол высокопресвященный Євгеній Мирослав Попович архієпископ і митрополита перемышльско варшавскій украіньской грекокатолицкой церкви Участны были і дальшы словацкы римокатолицкы єпископы заґратулювати кошыцкому єпарховику ювілею пришли і дістриктуальный єпископ выходного дістрікту єванґелицкой церкви авґсбурского віроісповіданя Петер Мігоч а высокопресвященный Ґеорґіі архієпископ Михалівско Кошыцкій Православной церкви в чешскых землях і на Словакі Торжественну архірейску літургію своім співом допроводил хор богословів із Пряшівской Семінариі під веджыньом о Томаша Пецуха Михал Стариньскій якій єдиний здавал матуру з лемківского языка Ґратулюєме Автор допису Наталия Малецка Новак Серед близко тисячів тогорічных матуристів в Польщы нашол ся єден котрого аркуш ріжнил ся од вшыткых інчых В ліґницкым ІІ Загальноосвітным міліцию ім Станіслава Выспіньского в віторок <unk> мая <unk> р Михал Стариньскій засіл до матуры з лемківского языка єдиной такой в цілій Польщы То не была маніфестация альтернативы лем барз свідомий выбір цитуваня Од самого початку хотіл єм писати матуру з лемківского то было натуральне рішыня бо уж моі старшы братя і сестра Данько Славко і Ольга писали єй передо мном Тіж в тот спосіб хотіл єм подякувати пану Лукачови Вознякови котрый нас вчыл долгы рокы Оповідат Молодий Лемко Михал Одроків діє в Лемківскым Ансамблі Пісні і Танця Кычера якій основал і котрого кєрівником єст його отец Юрий Стариньскій То середовиско котре знат од молодшого В родині дома на сцені лемківскій єст все присутный цитуваня Моі баба сут щестливы Зложыли мі ґратуляциі Были єдном з першых осіб до котрых єм задзвонил по написаню матуры з лемківского оповідат Баба походят з Новой УСы а другы родом сут з Боґушы Рішыня о здаваню матуры з того предмету не было маніфестацийом одвагы але наслідством жытя в котрым ся выховує Жытя в котрым тото што лемківскє єст тым природным а не додатковым деси обік То моя хыжа Лемківскій то язык якій має в Польщы статус офіцийного языка уставово узнаной етнічной меншыны находит ся на списку матуральных предметів але сіхат по него лем жменя матуристів в некотрых роках нихто Тым барже символичне стає ся аж і тото єдно приступліня до еґзаміну Вказує же лемківска достоменніст не єст чымси прошлым ани реконструкцийом лем тым што фурт дозрілят тіж серед молодых Хоц матуриста был сам єден то ціла процедура была проведена згідні з обовязуючыма вымогами з екзамінацийном комісийом аркушом рыхтуваным центральном Еґзамінацийном Комісийом Нежаданы пробы здеконцентрувати матуристу ся не повели цитуваня Вчас писаня до салі влетіл чмель але членам комісиі котры не пильнували повело ся го прогнати сміє ся Михал Еґзамін котрий здавал Михал Стариньскій реализуваный был на пошыреным рівни і основом было написати выпрацуваня долгы на найменьше <unk> слів на єдну з заданых тем тема перша звучала Як в літературі представляна єст хыжа порівнає способы єй описуваня в вершах Володислава Грабана Предомном і Петра Мурянкы Вікно на світ Другом темом было одповісти на звіданя В якій спосіб на еміґрациі можна плекати тото што рідне Проблем треба было розважыти одкликуючы ся до фраґменту допису авторкы той статіі під наголовком Першый імпресарийой лемківской музыкы опубликуваного на портали та до выбраного тексту з лемківской літературы цитуваня Писал єм першу тему Предовшыткым хыжа єст станя місцьом в котрым находиме безпеку і до котрого радо вертаме Таку думку подал єм во вступі мойой працы реляцийонує Михал Выбрал єм анализу вершів То была цілком приємна тема до писаня Матура была ого дні <unk> і был єм уж по написаню математикы але лишыло ся мі іщы кус енерґіі на матуру з лемківского Бесідує Михал Літо з кычером Тогорічный лемківскій матуриста сесой енерґіі буде іщы кус потрібувал хоц за ним уж штырі писемны еґзаміны з польского языка математикы лемківского і анґлицкого языків то перед ним іщы писенний з ґеоґрафіі та бесідуваны еґзамены з польского і анґлицкого языків Окрем того Михал активні помагат при орґанізациі тогорічной едициі Медженародного фольклористичного Фестівалю Світ під Кычером буду на ним пільотувал ансамблі з інчых держав оповідат Фестіваль Світ під Кычером буде проходил од <unk> червця юнія до <unk> липця юлия Неодолга явит ся детальный проґрам черговой едициі але відомо уж што свою участ потвердили ансамблі з Канады Пілнічной Македоніі Ґвінеі Португали Украіны Арґентины Косова і Костарыкы Першый концерт одбуде ся <unk> червця юнія в Ліґницкым Поли Артистичны ґрупы з ріжных части світа будут презентувати свою народну культуру Не бракне тіж очывидно выступу ґаздів кычеры Як Амбасадор Лемківской Культуры кычера популяризує танці і музыку облечыня на західніх землях але тіж часто выступує по вшелеякых закутинах світа Цитуваня Кычера товаришыт мі од початку мого жытя і можу повісти што стала ся його великом частином Мам в ній вельох добрых знаємых Думам же з віком приходит такій момент в котрым зачынаме розуміти Ґузвециі і доціняме тото што маме Николи не одчувал єм ниякой пресиі звязаной з битьом в кычері Аж і одворотні єм вдячний же єст бо завдякы ней можу познавати новых люди вказувати нашу культуру але тіж ся єй вчыти Маме нагоду звыджати світ і промувати фольклор Лемків не лем в Польщы але як раз на цілым світі Конец цитуваня Заклик до Молодых Ансамбль Кычера через рокы діяльности громадил і громадит соткы аж і тисячы молодых люди Для части явит ся єдиным контактом з жывом лемківском культуром і языком цитуваня Думам же файні бы было як бы люде не стидали ся ґадати по свому медже собом Часто сут ситуациі коли знаме же хтоси єст з нашых а бесідуєме по польскы трафні спостерігат Михал Зараз по своім фестівали буде кычера од <unk> до <unk> липця юлия брала участ в святкуваню <unk>літя фольклористичного ансамблю Квадріля систерной якій діє в Прованциі в полудньово східній Франциі Пак на звамі липця юлия і серпня авґуста ансамбль буде презентувал Польщу на <unk> Медженародным Фестівалі Культуры і Штукы Буючык Медже в Самбулі найвекшым місті Турциі Фестіваль тот приниманый єст за єден з найбарже престіжных конкурсів народной культуры на світі Тогорічный лемківскій матуриста по так активным літі плянує зачати студиі во Вроцлаві цитуваня Хотіл бы м піти до Вроцовія і студиювати психолоґію але будеме видіти як піде мі решта матур бо порогы на тот напрям сут высокы оцінят Сердечні ґратулюєме Михалови детермінациі в здаваню додатковой матуры і желаме вельох пунктів котры уможнят реализацию дальшых цілий Выслухали сте дописы якы опубликуваны были на портали ЛЕМ фм протягом минулого тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак