Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 281
Перегляд тыжня
Episode description
Перегляд тыжня
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> мая <unk> р В русиньскым музею припомянули собі Павла Цибере автор вісти Петро Медвід В середу <unk> мая <unk> р Словацкій Народный Музей Музей Русиньской Культуры в Пряшові зорґанізувал у своіх просторах подію під назвом Забытый Цибере Ішло пополудне з лекциями з нагоды <unk> річниці закінчыня ІІ світовой войны але так само з нагоды Пілокруглой річниці Народжыня Павла Цибере Як уж назва подіі прозраджат головном темом был Павел Ціберан вызначний русиньскій політик котрий не правом є в русиньскій істориі але і чехословацкій істориі общы забитым геройом Поджас подіі котру отворила художным словом Яна Трущыньска одзвучали рефераты штырьох авторів Радка Ондрекова робітничка Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры в Пряшові занимала ся в своім рефераті Русинами на кінцю войны Говорила о бойовых акциях на териториі Словакі крає населена Русинами ци о основаню партизаньскых ґруп Другым выступуючым был Станіслав Конечний історик котрий долгодобо окрем інчого інтересує ся історийом Карпатскых Русинів Тот у своій лекциі бесідувал о общых условіях котры Русины мали почас і по ІІ світовій войні з тым же ся ся ся ся ся замірял і на социяльноекономічны ци господарскы обставины в реґіонах населеных Русинами На подіі были участны і племенници Павла Цібере м інчым і Марк Танчынец молодий студент із Ужгорода котрый курто приближал участным жывот того русиньского правника і політика Як четверта выступила Люба Кральова директорка русиньского музея котра так само у своім рефераті занимала ся жывотом і діятельностю головного героя подіі Павла Цібера Павел Ціберам жыл в роках <unk> был выштудуваный правник і уж як студент Карльовой Університи в Празі активний был у русиньскых обществах Вчасі політичной кризы в Чехословакіі в роках <unk> выступал проти промадярской політикы Андрия Бродія і Штефана Фенцика но і проти проукраіньскым властям Авґустина Волошына Як альтернативу засновал Центральну Руску Народну Раду котра до розпаду Чехословакі спілпрацувала з чехословацком Владом Головны орґаны той рады были в Празі По розпаді Чехословакі Цивере еміґрувал до Югославіі і одтиль до Франциі де спілпрацувал з Чехословацкым Народным Комітетом Він поміг і мобілізациі Русинів котры жыли у Франциі до новосформуваной чехословацкой дівізиі В тым часі так само публикувал в журналі Репорт статі котры остро критикували мадярскій режым на Підкарпатскій Руси По окупациі Франциі німецком Цібере одышол до Лондона де го президент Чехословакі в еміґрациі Едвард Бенеш призначыл членом Державной Рады товдышня екзільова влада Цібере мал одповідати за вопросы якы дотуляли ся Підкарпатской Руси Жебы полнити своі обовязкы Цібере на тот ціль засновал Общество Друзей Підкарпатской Руси По напалі Німецка на Совітскій Союз і по обновліню дипломатичных односин чехословацкой влады в еміґрациі зо Совітскым Союзом Цибере был посланый до Москвы жебы доєднал пропущыня Русинів котры были арештуваны за незаконне перекрочыня границ із ґулаґів і жебы зорґанізувал іх мобілізацию до Чехословацкого Армадного Корпусу ґен Людвіка Свободы В остатніх місяцях ІІ Світовой Войны Цибере вернул ся до Лондона і до Прагы де ясно выразил же не є согласный з тым як президент Едвард Бенеш стратил інтерес о Підкарпатску Русь і єй долю До кінця вернул ся і назад до Москвы де наівно пробувал заборонити совітскы анексиі і украінізациі Підкарпатя По войні зыстал на Підкарпатів Уарештували як бритеньского шпіона і три рокы был у московскым арешті По трьох роках был посланый до сібірского Ґулаґу освободженый был о <unk> році поджес увольніня Захрущова Цібере наступил на Харківску Університу но по двох тыжнях был пропущений вернул на Підкарпатску Русь і остатні рокы жывота учыл на основній школі Ніч Музею і Ґалерий в Музею Русиньской Культуры Автор вісти Петро Медвід Словацкій Народный Музей Музей Русиньской Культуры в Пряшові уж традично залучат ся до цілоевропеской подіі з назвом Ніч Музеів і ґалерий Тот рік подія буде проходити в суботу <unk> мая <unk> року Як за музей інформувала Яна Трущыньска на Вшлівници можут ся тішыти на богатый проґрам котрый в тот ден буде од другой пополудны аж до <unk> годины вечур поджас подіі буде мож іщы видіти і дочасну выставу котра є неінсталювана в просторах музея Іде о выставу під назвом Меджі на котрій презентуют ся студенты школы умелицкого промыслу в Пряшові про найменьшых музей рыхтує творча тельєры в рамках котрых будут вырабляти балкы кєд же <unk> рік є выголошеный за рік русиньского языка в проґрамі під назвом Присвячене маші буде споминати ся на выняткову русиньску прозаічку Марию Мальцовску лавреатку преміі Александра Духновича за русиньску літературу котра нас опустила перед <unk> роками єй буде присвяченый і концерт клясичной музикы в інтерпретациі школярів приватной основной умалецкой школы Дама в Пряшові Музичны гості проґраму заінтересуют і тых котры люблят модерну музыку як і тых котры радше слухают наш фольклор в рамках ночы Музею і Ґалерий выступит русиньска гіпа ґрупа <unk> а приде і фольклорный колектив Маковиця зо Свидника Подчас цілого дня буде мож обсольвувати і коментуваню переглядку вшыткых експозиций Музея Русиньской Культуры в Пряшові Ніч Музею і Ґалерий в Русиньскым Музею то рік підпорило місто Пряшів Справа підручників для меншын Автор вісти Наталия Малецка Новак Цитуваня Нове розвязаня котре бы зобовязало Міністра едукациі жебы полнил ролю выдавці підручників для меншыновых соспільности вымагало бы сутьовых змін в тым заґарантуваня одповідньой кадры а тіж правных і орґанізацийных можливости поінформувала віцеміністра Едукациі Катажына Любнавер Омбудсман зголосил ся до Мінірства Нацийональной едукациі зо звіданьом в справі підручників для нацийональных і етнічных меншын як пояснило бюро Омбудсмана нацийональны меншыны од років складают скаргы з котрых выникат што іх проблемом єст брак підручників і інчых едукацийных материялів для вчыня О проблемі бесідувано м ін вчас засіданя Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын та соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын фінансуваня підручників для нацийональных меншын цитуваня Веде то до внеску же теперішній стан печатаня підручників і інчых едукацийных материялів до вчыня языка нацийональных і етнічных меншын реґіонального языка і інчых предметів для захованя достоменности меншын не дає одповідніх обставин котры бы уможливляли заґарантувати едукацийны потребы меншын пише в комунікаті Омбудсман Заскуз з чым Омбудсман звернул ся до Міністра едукациі жебы тот дал му інформациі о підниманых і плянуваных діянях для заґарантуваня дітям з нацийональных і етнічных меншын доступу до підручників і інчых едукацийных материялів Омбудсман попросил тіж о інформациі о высокости середків перезначеных од <unk> до <unk> рока на дофінансуваня підручників і едукацийных материялів для тых ґруп учеників і выказ такых книжок Одповід пришла од віцеміністры Едукациі Катажыны Любнар котра припомнула што свобода захованя і розвитку свого языка захованя обычаів і традиций та розвитку свойой культуры нацийональныма і етнічныма меншынами єст заґарантувана в конституциі а теперішні правно орґанізацийны розвязаня одповідат стандардам окрисленым в Европейскій Карті Реґіональных або Меншыновых Языків рамовій Конвенциі о о о о о охороні Нацийональных і Етнічных Меншын уставі о нацийональных і етнічных меншынах та реґіональным языку і уставі о системі освіты Віцеміністра поінформувала тіж што основном формом охороны языка котра уможливлят його захованя і розвиток єст заґарантувати жебы вчыти того языка як материньского жебы узгляднити тоты елементы котры сут важны для будуваня і підтримуваня языковой і культурной достоменности меншыновой соспільности Катажына Любнавер поінформувала же вчыня языка меншыны реґіонального языка свойой істориі і культуры та ґеоґрафіі державы з котром ідентифікує ся меншына проходит на основі проґрамів вчыня допущеных до хоснуваня в школі директором школы а учытель може рішати о реалізуваню занять зо хоснуваньом або без хоснуваня підручника В примірі выбору підручника до реализациі проґраму вчыня выберат ся спосеред книжок допущеных до шкільного хоснуваня В одповіди на звіданя Омбудсмана што до діянь котры піднимат Міністер Едукациі Каташына Любнавер пояснила што міністер лем допущат до хоснуваня підручникы і не ініциює діянь звязаных з іх опрацуваньом Прийоритеты Мініства Нацийональной Едукациі в обшыри едукацийных материялів Як підкрислила віцеміністра з огляду на высоку ціну єдного примірника для меншын ресорт фінансує вшыткы кошты звязаны зо зрыхтуваньом опрацуваньом і печатаньом підручників і помічных книжок перезначеных до едукуваня учеників котры декляруют ся як члены меншын цитуваня Згідні з принятыма принципами в першій черзі фінансуваны сут підручникы до вчыня языка нацийональных меншын істориі і культуры та ґеоґрафіі державы з котром ідентифікує ся меншына а в другій черзі фінансуваны сут помічны книжкы Пояснила віцеміністер додала єднак же Міністерство не єст в силі печатати вшыткы книжкы котры зголошуют меншыновы середовиска цитуваня Сфінансуваны Міністерством Едукациі підручникы і помічны книжкы сут за дармо передаваны до одповідніх кураторий освіты а пак до шкільных бібліотек згідні з запотрібуваньом зголошеным директорами написала Катажына Любнавер Необхідніст діалоґу з представниками меншын Серед інчых діянь реалізуваных Міністерством для підпертя Едукациі меншыновых учеників віцеміністра выказала підписаня умови медже ресортом а Католицкым Люблиньскым Університетом жебы тот опрацувал електронну версию підручника до украіньского языка для украіньскых школярів звыже основных шкіл Катажына Любнавер пояснила же цитуваня нове розвязаня котре бы зобовязало Міністра Едукациі жебы полнил ролю выдавці підручників для меншыновых соспільности вымагало бы сутьовых змін в тым заґарантуваня одповідньой кадры а тіж правных і орґанізацийных можливости што значучо выходит поза тепер реализуваны обовязкы в обшыри заґарантуваня доступу до підручників Додатково як спостерегла Катажына Любнавер в дискусиі над потребом введіня змін систему ґарантуваня доступу до підручників і едукацийных материялів меншыновым ученикам необхідне єст жебы выслухати опініі вшыткых тых середовиск Подля віцеміністры тота тема повинна быти омовлена на засіданю Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын В одповіди на звіданя Омбудсмана Катажына Любнавер передала тіж інформацию о сфінансуваных в роках <unk> підручниках і залучыла іх выказ Віторок <unk> мая <unk> р В Римі проходит ювілей Восточных католицкых церквень В Римі од <unk> до <unk> мая <unk> р проходит тридньовый ювілей восточных католицкых церкви То <unk> з головных етап ювілейного року <unk> котра до вічного міста притягла приблизно <unk> тис путників і представителів ріжных восточных церкви патріярхів митрополитів і єпископів з цілого світа Як інформувал порталь Ватіка Нюс цитуваня Участны пришли з такых розмаітых держав як Італия Споєнны Штаты Америкы Украіна Іспанія Етіопія Франция Бразилия Арґентина Мексико Канада Пакістан Колюмбія ци Банґладеш жебы вєдно одсвяткували свою ідентіту і єдност із наслідником Петра Конец цитуваня На ювілею Восточных Католицкых церкви сут і представителі русиньской традициі Єпископы і Словакі Мадярска Хорватіі Мукачовска єпархія має як раз в тым часі свою офіцияльну путь в Римі в рамках ювілейного року на котрій берут участ віруючый духовны вєдной з своім правлячым єпископом преосвященным Теодором Мацапулом Цитуваня вшыткых восточных католиків у вічным місті привитал Клявдийо Ґуджеротті префект дікастериі Провосточной Церкви Предовшыткым підкрислил же Рим витат вшыткых восточных християнів і хоче жебы в ним чули ся як дома Акцентувал не лем стародавност і красоту окремых восточных католицкых обрядів але предовшыткым припомяну іх вірност і сусовому апелю поєдности і свідоцтво о Христові за котре днес многы восточны католици платят переслідуваньом і мученичеством Інформувал пресовый Центр кошыцкой Єпархіі Святкуваня почали в понедільок <unk> мая рано служыньом Божеской літургіі в етіопскій обряді В каплиці хору базилікы св Петра котру приготовили етіопска і еритрейска церков В тот сам ден насідувала армяньска літургія в павліньскій каплиці в папскій базилиці Санта Мария Маджьоре а пополідня літургія в коптскым обряді котра была одслужена на тым самым місци Віторок <unk> мая продолжує проґрам служыньом Божеской літургіі в сірийско восточным обряді з Анафоро Аддая і Маріі яку католицка церков признала лем у <unk> році В Базиліці св Петра тоту літурґію приготовили хальдейска і сірийско малябарска церков Вечур одслужыт ся вечурня в сірийско западным обряді в Базиліці Санта Мария Маджьоры котру будут служыти мароніцка сирийскокатолицка і сирийско малянкарска церков Літурґічный ден закінчыт ся акафістом перед базиліком котрий приготовили студенты візантийскых колеґій в Римі Головным пунктом ювілея буде авдиєнция усвятійшого отця Лева <unk> яка одбуде ся в середу <unk> мая дополідне в Аулі Павля ХХ Наслідно в пополіднійшых годинах в Базиліці св Петра буде одслужена Божеска літургія у візантийскым обряді котру будут вєдно служыти церкви свого права якы хоснуют візантийскій обряд із Словакі берут участ на ювілею Восточных католицкых церкви высокопреосвященый Йоана Максим пряшівскій архієпископ і митрополита преосвященный Петро Руснак братиславскій єпарха і помічный єпископ братиславской єпархіі Кырмілян Лах Тібор Микляуш Попович автор допису Петро Медвід На кінцю апріля того року пришла до нас із Мадярска смутна новина Добыло серце Тібора Микляуша Поповича ходячой русиньской істориі вызначного ученого і діятеля серед Русинів у Мадярску а не лем Попович належал медже бардів русиньского возродного руху то м інчым і його заслуга же по політычных змінах в Мадярску дістали Русины статус народносной меншыны в тій державі Был активний так же рівнати ся му часто не могли ани русиньскы активісты молодшого віку Знали сме го і Світовых Конґресів Русинів в Пряшові сме го познали і вдяка многым подіям лекциям котры робили вєдно і з його великым цимбором Гаврийлом Бескідом котрый зас часто ходил до Мадярска на подіі на подіі якы робил Тібор Міклаюш Попович Тібор Міклеуш Попович вмер <unk> марця <unk> р в Будапешті На жаль русиньска громада тото дізнала ся аж пізнійше В неділю <unk> мая <unk> року Вседержавне Общество Русиньской інтеліґенциі ім Антония Годинкы якє діє Мадярску зорґанізувало задушну службу і панахіду за Тібором Міклеушом Поповичом котры были одслужены в грекокатолицкым храмі на Рожвак Тере в Будапешті При тій нагоді была прочытана його біоґрафія яка выходит із статі др Петра Береша кандидата історичных наук спілпрацовника Інституту Етноґрафіі Мадярской Академіі Наукы І з позволіньом приносиме тепер Вам тоту біоґрафію жебы приближыти жывот і роботу єдной з вызначнійшых русиньскых особности третього возродного руху Тибор Мікляуш Попович вызначний учений русиніста Тібор Міклевш Попович народил ся <unk> мая <unk> року в селі Горінчово на Підкарпаті Його о Тибор Попович был у тым селі директором основной школы а мати Юлина Касарда была там учытельком Тібор Мікльовш дуже любил свою маму она мала на нього великій вплыв головно уформуваню його світозора Діда Тібора Мікльовша по матерній линиі Андрий Кассарда был выхованцьом монахів Василиянів малоберезняньского грекокатолицкого монастыря Отец Тібора закінчыл ґімназию у Берегові пак стал студентом правницкой Факульту Університеті Карльовой в Празі але фах правника не задовилил його зато закінчыл педаґоґічный Інститут в Сеґиді і до пенсиі робил педаґогом у ріжных школах Підкарпатя Дідо Тібора Мікловша по отцьовскій линиі Іван Поплич был грекокатолицкым пілцьоучытельом По народжыню Тібора Мікша його родина в осени <unk> р переселила ся і з Горінчова до міста Хуст де він зачал учыти ся в русиньскій основній школі Урдина переселила ся до Берегова де Тібор Міклош закінчыл середню школу Од <unk> до <unk> р Был студентом Ґеоґрафічной факульты найпрестіжнійшой у бывшым Совітскым Союзі Державной Університе Ломоносова у <unk> р обгаіл дипломову роботу по темі Боршоцкій промысловый район в Мадярску Економічно ґеоґрафічна аналіза од <unk> до <unk> року был на стацийонарній аспірантурі катедры Економічной Ґеоґрафіі заграничных социялістычных держав Московской Державной Університі Ломоносова в роках <unk> Тібор Микле уж Пополч в рамках аспірантуры был на Научній стажы в Мадярску де позберал материял про свою кандидатску дисертацию По темі ґеоґрафія портовинового промыслу Мадярска котру обгаіл у <unk> р По закінчыню аспірантуры Тібор Міклев был направленый на роботу на общенаучну факульту Ужгородской Державной Університеті як преподаватель ґеоґрафіі але зачати роботу не міг бо на тоту посаду назначыли другого чловіка полуказкы звиша Тот же час він дістал пропозицию од Інституту Економікы Мадярска робити там научным спілпрацовником котру приял од септембра <unk> р Переселил ся до Будафешті і стал робити у тій установі занимаючый ся вопросами територияльного розвоя потравинового промыслу Мадярска Почас роботы на Інституті вышло напечатаных шіст книг тіборами Клоша Поповича Єдночасно з роботом на Інституті преподавал специяльный курс під назвом Ґеоґрафічны аспекты потравинового газдівства Мадярска про студентів катедры Общой Економікы Ґеоґрафіі Будапештской Університеті ім Лоранда Едвеша Попович одробил на тій катедрі <unk>надцет років до <unk> року За тых <unk> років він был участником <unk> научных конференций в Мадярску і в Загранічу де <unk> раз выступал із рефератами Паралельно з научном роботом Попловович у <unk> р залучыл ся до руху русиньского возроджыня в Мадярску Закон о народносных меншынах Мадярска приятий у <unk> році дал можност орґанізациі Научно Бадательскых Інститутів Народносных Меншын Попович о <unk> р был орґанізатором Русиньского Научно Бадательского Інституту в Будапешті і стал його директором Інститут занимал ся русиністичныма баданями не лем односно Русинів Мадярска а і цілого карпатодунайского басейна Під веджыньом Поповича Інститут за <unk> років в роках <unk> орґанізувал <unk> научных русиністичных конференций по тематиці істориі етноґрафіі ґеоґрафіі Русинів в тым чысліслі была тема присвячена русиньскым народным Будителям В своій научній роботі Попович основал ся на систематичным приступі функцийональнотіполоґічній аналізі Русиньскій Інститут по ініциятиві Поповича рішыньом ученой рады о <unk> р основал Русиньску Народну Університу котра мала назву Народна высока Школа Задачом той університы была орґанізация школюваня русиньского языка Занятя вели ся систематично до <unk> р В <unk> році Попович стал єдным з основателів русиньской цивільной орґанізациі Будителі котра стала занимати ся популяризацийом діяльности русиньскых народных діятелів По ініциятиві Поповича Обществом Будителі были покладены памятны таблі Николайови Бескідови Александрови Корнелийови Євгенівови Бескідови Анатолийови Кралецкому Йосифови Ґаґанцьови і Антонійови Годинкови Ур почала выдавати ся ґазета Вседержавный Русиньскій Вісник головным редактором котрой был Теодор Микалш Попович Од <unk> до <unk> р Попович был членом кураториі Фундациі за Народносны і Етнічны Меншыны Мадярска од <unk> до <unk> року был головом русиньского нацийонального Самосправуваня ХХ района Будапешта од <unk> до <unk> ряйона Будапешта Зачынаючы од <unk> р Тібор Микляуш Попович был активным участником світового русиньского руху Был делеґатом або гостьом <unk> Світовых конґресів Русинів Тібор Микляуш Попович є автором шестьох моноґрафій понад <unk> статій у часописах котры вышли на мадярскым русиньскым украіньскым анґлицкым німецкым і естоньскым языку його послідня робота має назву Етнічна істория Словянів сучасного мадярска Вічна є памят блаженный покій За русиньску версию біоґрафіі од Петра Береша дякуєме др Мариянні Лавинец четвер <unk> мая <unk> р Ювілей поеты і соспільника Володислава Грабана Автор допису Наталия Малецка Новак Перед рівно<unk>тьома роками вродил ся Володислав Грабан знаный лемківскій поета соспільник діяч аніматор культуры ґрафік і фотоґрафік жытя якого міцно сплетене з Лемковином на многа літа Родиче Володислава Грабана тато родом з Ґладышова мама Антоніна з Домумаку родом з Чырной познали ся уж на заході і там в <unk> році в Костомотах вродила ся ім перша дітина Сын Мешкали в Санбожу але скоро вернули жыти в горы цитуваня В <unk> р вернули сме до Ґладышова до родинной хыжы грабанів В тамтым часі не міг єм ся начудувати же світ може так краз выглядати Споминал пак по роках поета в бесіді з Анном Рыдзанич для православного перегляду Дальше цитуваня Краса Лемковины спричынила же штоси мі зачало в душы грати Докладні не памятам але мал єм коло десятьох років коли написал єм першый верш о природі Было о птахах котры ся ховали в моіх схованці там де єм писал коровы Конец цитуваня Соспільна По закінчыню основной школы выіхал назад на Шлеск де скінчыл будовляный технікум зачал працувати заложыл родину Єднак в <unk> р зас вертат в горы уж не до родинного Ґладышова але до Крениці де мешкат доднес Тым разом з женом Оленом скоро зачали анґажувати ся в культурну соспільну і реліґійну діяльніст Зачали орґанізувати першы по выселінях Маланкы в Креници хотіли тіж основати Стоваришыня Товариство Любителів Лемківской Культуры тото ся єднак не повело але зачали спілпрацувати з ансамбльом Пісні і Танця Лемковина З Петром Ярославом Трохановскыма спілорґанізували П Лемківскы Ватры Як оповіли о бесіді з Силийом Бруні І Lемківску Ватру в <unk> році попередило інче огниско цитуваня Зробили сме собі такє огниско на <unk> осіб зіхали сме ся в Войкові але то не єст враховуваны ватры Был там самы Семен Мадзелян котрый написал смак долі і він товды повіл же мали сме таку лемківску ватру Огниско так назвал одповіла Олена Грабан Водислав Грабан заанґажувал ся тіж в розвиток Музею Лемківской Культуры в Зындрановій в орґанізуваня святя од Русаль до Яна Заініциювал стрічы Лемківска Творча Осін початково орґанізуваны при Музею пак Стоваришыньом Лемків Створил і через пару років редаґувал Музейный Кввартальник Загорода а в рамках свого выдавництва наша Загорода опубликувал творы сучасных лемківскых авторів м ін Теодора Кузяка Давно то были часы догасаюча Ватра Семана Маделяна Смаґдолі Вершы Івана Фуджака Туга Творчіст Як творця задебютувал в <unk> році циклом памятників Єден місяц мойого жытя публикуваных часописом Тыгодні культуральны Публикувал вершы в польскій пресі Реґіоны Культура Ґазета Краковска Дунаєц Зєльоны Бриґады Наш Бескід а тіж в украіньскым тыжденнику Наше Слово в рамках Лемківской Сторінкы в <unk> р печатал збірку поезиі тваж посюр ціні Черговы то на колпаку ґур розсыпаны пейзаже зналез рівновагы душы з Зємі до неба В украіньскым языку печатаны в тернополи на Украіні збіркы Іконоста з Болю та Віра зеленых трав Його вершы публикувано в вельох антолоґіях в Польщы Словациі Украіні Сербіі Франциі США ци на Мадярах ци то лем тугацина Антолоґія повыселенчой лемківской літературы під редакцийом Олены Дуць Файфер ци в переведеній на італияньскій язык антолоґіі Ріторі повроты вертаня в тлумачыню Сільвіі Бруні Сам тіж тлумачыл на польскій язык вершы Богдана Ігора Антонича ци Володислава Барны Олена Дуць Файфер яка в антолоґіі повыселенчой лемківской літературы склясифікувала поезию Лемків причыслят грабана до поетів з нурту автопрезентациі То творці якы о Лемковині оповідают з перспектывы осіб котры знают єй уж як тоту покалічену і роздерту бо они самы вродили ся по выганяню а передвоєнну вітчызну знают з оповідань родичів і дідів Поеты того нурту а окрем грабана тойщы Стефанія Трохановска Петро Мурянка Павел Стефановскій ци Олена Дуць Файфер передают свойом творчістю повинніст сохраніня лемківскости цитуваня Не складати оружа не класти ухіл по собі робити своє тото само што скорше однавляти хыжы будувати новы підносити з руіны цмонтері розпаляти ватры вчыти ся і вчыти діти дбати о материньскій язык здобывати для Лемковины маґістериі професуры выдавати вартістны часописы вперто глядати союзників і приятелів лемківской справы Написал в рефлексиі над поезийом грабана проф Збіґнєф Сятковскій в однесіню до повыселенчого лемківского жытя Проф Ельжбета Скорубска Рачыньска рецензує автора што цитуваня з великом артистичном свободом оперує словом котре з єдной страны захоплює натуральністю аж і трафні схоснуваном простотом з другой захоплює стилистиком форм і тропів вынятковой красы Приметом творів якы доказуют о одповідальности поеты за слово сут пленты якы в вельох текстах становлят не крапку што кінчыт мысель а вельо крапок якій тоту мысель розвиват тота забава словом дає часто неповторны ефекты конец цитуваня Желаме дальшых творчых років на многа і благая літа Выслухали сте дописы якы опубликуваны были на портали ЛЕМ фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак