Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Перегляд тыжня
Ep. 290

Перегляд тыжня

•

Episode description

Перегляд тыжня

Automatic transcript

Перегляд тыжня порталю Лем фм В понедільок <unk> липця юлия <unk> р Сойм сховалил новелизацию уставы о меншынах Автор вісти Наталия Малецка Новак Цитуваня Устава принята соймом Хотіл бы м сердечні подякувати вшыткым участникам в рыхтуваню проєкту новелизациі в леґісляцийным процесі послам Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын представникам меншын урядовій страні робітникам ґабінету Маршалка і пану Маршалкови написал Ришард Ґалля полномічник Маршалка Сойму до справ меншын В четвер <unk> липця юлия <unk> р Сойм принял новелизацию закону о нацийональных і етнічных меншынах котра ґарантує што канцелярия Сойму буде забезпечала представника меншын в Спільній Комісиі мериторичну і адміністрацийну обслугу За новелизацийом заголосувало <unk> послів проти было <unk> а од голосу стримало ся <unk> Устава трафит тепер до сенату Попереднього дня <unk> липця юлия <unk> рока посланкыня Моніка Роса справоздавала перед послами речений проєкт уставы пояснила што орґанізацийно правна і мериторична обслуга меншыновой страны Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын повинна быти покрывана з буджету державы з середків в диспозициі шефа канцеляриі сойму Розвязаня тото єст одповідю на постуляты роками зголошуваны представниками меншын о браку мериторично орґанізацийного підпертя для іх діяня в Комісиі Цитуваня Завдякы можливости барже успішной репрезентациі своіх інтересів будут представникы меншын в комісиі прис ред Активнійшым партнером урядовой страны в дискусиі на тему потреб нацийональных і етнічных меншын в Польщы написала по выступліню на своім профіли на сіти Фейсбук посланкыня Моніка Роса з парляментарного клюбу громадяньска коаліция Заґарантуваня мериторичного і орґанізацийного підпертя для спомненых підметів має тіж на ціли поправу якости публичной дебаты в сутьовых для меншын в справах написала посланкыня Вчас дискусиі віцешеф Мініства Внутрішніх Справ і Адміністрациі Томаш Шыманьскій підкрислил што заложыньом проєкту новелизациі єст заґарантувати представником меншын котры фунґуют в рамках Спільной Комісиі правных можливости доступу до мериторичной і правной обслугы цитуваня Міністер Внутрішніх Справ і Адміністрациі дає полне підпертя для процедуваного проєкту уставы і рекомендує продолжаня робіт на тым етапі підкрислил Середа <unk> липця юлия <unk> р Вмер Володимір Микыта Продолжыватель русиньской підкарпатской малярской школы Автор вісти Петро Медвідь Як інформувала аґентура УН у віторок <unk> юлия <unk> р вмер в Ужгороді Русиньскій Маляр Володимір Микыта вмер в віці <unk> років Володимір Микыта належал медже клясиків продолжывателів підкарпатской малярской школы все стоял на русиньскых позициях голосил ся ку свому народу Ур стал першым лавреатом Преміі <unk>em Володимір Микыта Народил ся Володимір Микета <unk> фебруара <unk> р в селі Ракошыну на Підкарпатю товды Чехословакія Поскінчыню Руской Гімназиі в Мукачові зачал учыти ся на Ужгородскым умелецкым Учылищу під веджыньом прославленых представителів русиньской підкарпатской малярской школы Йосифа Бокшая і Адальберта Ерделія Поджас студиі часто брал участ на выставах в єдной зо своіма учытелями і так стал досправдовым наслідником традиций меджевойновой підкарпатской малярской школы Він не лем знал технічны таємниці своіх учытелів але і приял іх філософію служыня народу і одсюзнині Мал успіх як портретиста автор жанровых сценарий пейзажів і закутин Творчу зрівст досягнул у <unk> роках коли в його творчости появили ся головны штырі темы психолоґічний портрет благодарна сельска робота філософічний пейзаж і еколоґічний протест Етаповым стал у творчости Микыты Образ Ягнятко з <unk> р Од того часу на полотнах Микіты появляли ся міцны селяньскы поставы котры він наполнял внутрішнім дінамізмом творіня Тыма образами Микита представил умелецкым кругам совітской Украіны новый приступ до трактуваня тем траґічного сельского жывота Ґалерию портретів Володиміра Микыты одкрыват ліричне полотно Моя мамка і з <unk> р по котрым зробил дакілько портретів сучасників як художник Манайло художник Кондратович ци хірурґ Фединец Портрет Манайля поставил Микыту на пареднє місце сперед выдатных маєстрів сучасного філософічного портрету Пейзажы Микыты сут так само незвычайныма Найдеме в них динамічне зображыня карпатскых гір протест проти насильства чловіка односно землі а так само протест проти бездуховности сучасного общества Володимір Микыта мал і вызначну роль в культурным жывоті Підкарпатя остатніх років совітского режіму і періоду незалежной Украіны За ініциятивом Водиміра Микыты В роках <unk> в Ужгороді было засноване Общество Русинів Окрем того был участником дакілько світовых конґресів Русинів котры проходили у бывшій Югославіі Пряшовій у Празі Подчас <unk> Світового Конґресу Русинів котрый проходил у <unk> році орґанізувал Володимір Микыта ретроспективну выставу русиньского уменя оцінюваный Гордий Русин Володимір Микыта належал не лем в русиньскым контексті медже найвызначнійшых сучасных малярів За своі умелецкы досягніня был удостоєний званями заслуженого художника Украіны Народного художника Украіны члена кореспондента і академіка Нацийональной Академіі Умень Украіны у році стал лавреатом Русиньской преміі ім Штефана Чепы за вызначный вклад до русиньской культуры і то зато бо він так само мал вызначну роль в русиньскым народным возроджыню на Підкарпатію О <unk> році был лавреатом Нацийональной преміі Украіны ім Тараса Шевченка В році <unk> стал Володимір Микета першым лавреатом Нацийональной Преміі за русиньскє уменя імени Івана Манайля про арты рутенорум Тоту премію основали Світовый Конґрес Русинів вєдно і з Русиньскым Нацийональным самосправуваньом міста Вац в Мадярску на засіданю XIX Світового Конґресу Русинів котрый проходил у <unk> році в любовняньскых купелях цитуваня Гордий єм же м Русин і страшно люблю свій народ Желаю преміі імен Івана Манайля одкрывати новы імена достойных синів русиньского народа Най тота премія буде на хосен зміцніня і розвоя русиньской культуры та все повіл товды Микіта В Ужгороді єст приватный Музей Володиміра Микыты котрый він створил коло свойой власной майстерні і до остатнього часу сам в ним робил екскурсиі на Вшлівникам В Мукачовскым замку Палянок так само є постояна выстава Володиміра Микыты Лишаю свій слід як художник Русинів У <unk> році радийо і порталь Лем фм принесли з Володиміром Микітом великє інтервю котре было роблене в рамках проґраму Голосы Русинів Підкарпатя якій товды вела Каріна Муляр І з того інтервю мож ясно видіти же Володимір Микета был гордым Русином цілым своім серцьом і жывотом цитуваня Я ся так народил Як віроісповіданя так і нацийональніст не міняю Я ся так народил і так вмерати хочу Моі діды і прадіды вшыткы были Русины То представити собі не мож жебы я помінял істины то не в моім дусі і лишаю свій слід як художник Русинів русиньского народа нашого народа повіл товды окремішого Микіта Вічна Ямятови пятниця <unk> липця юлия <unk> р Гора Явір Місце близкє Вшыткым Лемкам Автор вісти Севериян Косовскій Гора Явір то особливе місце для Лемків Не без причыны предками была называна як Свята Гора Істория Обявлінь пресвятой Богородиці в тым місци сігат <unk> р І то тіж причыном ґу тому што тогорічны богослужыня в тым святым місци были вынятковы Кєд же припомянуто <unk> річницю обявлінь якы подля передань были першы раз вересня септембра <unk> р Місце тото в лемківскій поколіньовій свідомости має іщы другє значыня По выселінях коли Лемковина осеротіла в місцевій каплици заникли богослужбовы практикы Доля справила што коли першы лемківскы родины зачали вертати з выгнаня постепенно вертала в тото місце молитва До істориі того святого місця іщы вернеме хоц істория чого небуд творит ся по правді каждого дня то в примірі Св Горы Явір набрала она за послідні рокы вынятковой динамікы Видно тото і по новобудуваній православній святины яка є результатом як раз доста складных дій в тым припаді в істориі самых Лемків Явір єдні з сафоном так і в <unk> річницю чудотворных обявлінь пресвятой Богородиці на праздник свереховных Апостолів Петра і Павла <unk> липця юлия <unk> р была на яворі служена архієрейска Божеска Літургія Традицийно тіж бо ден перед праздником ганчівскій церкви Покровы Пресвятой Богородиці была одправлена всеночна На порозі св єрархів піднесено витал о митрад Владислав Каньок Тым разом ганьцівскы богослужыня очеляли місцевый владыка Паісий архієпископ перемышско ґорлицкой єпархіі та приіздный згайнівкы єпископ Павел при сослужыню єпархіяльных і приізных священників Тогорічны святкуваня были вынятковы за справом присутности представників братства православны поломникы Св Горы Афон якы в тот же ден внесли ікону св Старців святогорців як благословліня Св Горы Афон для православных Лемків то як раз з нагоды <unk> річниці обявлінь В Ганчові співал мужскій Хор Клірос якій наштоден діє при Осередку Православной Культуры Ельпіс в Ґорлицях під дириґентуром о єрея Ярослава Ґрича Уж в першый ден праздничных упамятнінь участ брали поломникы з ріжных части Польщы в тым потомны выселеных з Лемковины якы днес пережывают на обшыри вроцлавско щеціньской єпархіі В тым місци конче треба спомнути іщы єден ювілей Отже того рока ішло <unk> православне поломництво на Св Гору Явір якє будувало з Крениці Сонце засвітило В сам праздничый ден так само згідно з вельорічном традицийом явірскых святкувань першы гысивскій церкви были парохіяльном радом та настоятельом высивской обытелі гуменом Максимом вытаны прибывшы архієреі Архієпископ любленьско холмской єпархіі владыка Авель місцевый архієпископ перемышско ґорлицкій Паісий та присутный уж попереднього дня єпископ гайнівскій Павел внет вірны враз з духовенством і членами братства повандрували на Высилскій Верх Гори Явір де зачала ся архієрейска Божеска Літургія Тогорічны упамятніня в навязаню до початковых слів о творячый ся істориі тіж были вынятковы бо і інчы як в попередніх роках По перше зато што богослужыня были правлены перед новобудуваном церквом якой рівно рік тому іщы не было товды же посвячено угольный камінь По другы тогорічны богослужыня были в першій черзі памятком <unk> річниці од першых обявлінь богородиці але так само церков яка возника на православній ділянці є памятником двох дальшых ювілеів Православной Церкви в Польщы <unk>літя Автокефалиі Пефальной Православной Церкви та <unk> річниці повороту конверсий Лемків до православія Архієреям сослужыло <unk> священників такой зо вшыткых єпархій Польской Анславной Цокрем лодзіньско познаньской Для Лемків особливый был іщы єден факт полученый з літургічныма практиками на лемківскых парохіях одже Апостола тримал Петро Трохановскій якій чытаня выголосил по лемківскы вюл тіж співаючий в тот ден креницкій хор Пак же по євангелиі з повчальным словом до вірных звернул ся єпископ Павел припоминаючы жытя святых Апостолів Петра і Павла О істориі явірскых обявлінь і повязаных з нима традициями серед Лемків розповіл дакус ганьчівскій парох отец Канюк звертаючы увагу на особливе місце св Горы Явір свідомости каждого жытеля Лемковины або і тых якых грід одтале выходит Особливым гостьом тогорічных святкувань был владыка Павел якій пришол на Лемковину як делеґат блаженнійшого Савы митрополиты варшавского і цілой Польщы Передал владиці Паісийови і чысленно прибывшым вірным благословліня і поздоровліня з тым великым дньом в істориі нашой церкви З подібным добрым словом звернул ся архієпископ Авель перед роками несучий послугу серед вірных на Лемковині Так само дякуючы правлячому владиці за труд і жертвы повязаны з будовом церкви на Яворі желал при тым божого богословліня і опікы богородиці для скорого завершыня діла Владыка Паісий дякувал митрополіті Савій за відцівску любов і благословліня цитуваня З той святыні днес выносит ся благодарна молитва за незалежніст нашой церкви яку потвердила своім обявліньом Богородиця што нашым предкам вказала дорогу повороту до святого православія бесідувал Будучый рік рік дальшого ювілею Присутного владыку Павла з нагоды його імянин владыка Паісий нагородил єпархіяльным медальом св Максима Ґорлицкого Владыка звернул ся тіж зо словом до самого Петра Трохановского желаючы кріпкости на дальшы рокы жытя цитуваня <unk> років минуло на великден того рока як єм першый раз жакувал в церкви Товдышній о Александер Дубец пізнійший владыка Адам закликал мя до семінариі жебы м співал Жакувал в страстным великым тыжни і на великден Минуло од того часу <unk> років низка за сем співал Дякую Ти Боже же далы с мі тоты рокы Дякую за тоты рокы Дякую Розповіл на Горі Явір щыро зворушеный Петро Трохановскій Медалями св Максима Ґорлицкого были так само нагороджены члены братства Святогірців В слові направленым до них владыка зазначыл што сама богородиця пришла на Явір в тым році як раз в принесеных іконах ікони в ювілейным в <unk> році были внесены не лем до ганчівской церкви і на Святу Гору Явір але оддене до церкви святого Йоана Крестителя в Ґодишові Будова як діло іде етапами В лони был положений угольный камін Того рока при вознесеных мурах Явірской церкви была правлена архієрейска літургія а о рік надіючы ся за словами владыкы Паісия мала бы гейбы быти явірска святыня уж освячена А єй вид хоц на днес може не захоплювати подля розповіди отця Канюка має быти доказом привязаня вірных той землі до лемківской архітектуры присутный же в тот ден был і головный архітектор Петро Криницкій Будучий <unk> рік може быти не лем нагодом до припомніня <unk> річниці поворотів Лемків до Православія але так само вынятковым роком в найновшій істориі Православной Церкви з причыны посвячыня святыні на Горі Явір Гора Явір місце вшыткых Лемків Істория святого місця на Горі Явір є доста складна смотрячы на діі остатніх років По судовым процесі Давна каплиця побудувана в <unk> р была переказана на власніст грекокатолицкій церкви в Польщы Істория обявліня на Горі Явір сіхат <unk> вересня септембра <unk> р Товды же три молоды Лемкыні вертали піше через гору з Пряшівской Руси де выбрали ся на Кєрмеш до села Ґабольтів Подля переказів коли переходили гору увиділи ясне світло котре было іх в очы а пак почали ся горячо молити оден зацікавлены чудесом вернули до місця де ясний блеск хоц нереґулярний зачал повтаряти ся Неодолга єдній з жен Фіриі Демянчук будучій свідком тых подій разом з блистячым світлом обявила ся Божа Матір што довело до поставліня в тым чудесным місци каплиці Початково товдышні грекокатолицкы церковны власти не стояли за побудуваньом храму але вєдно з містным натиском вірных осіню <unk> р на вершку Явора станула каплиця посвячена Божій матери А попри ній в короткым часі зачало бити джерельце Торжественне посвячыня каплиці одбыло ся в свято Покровы Пресвятой Богородиці <unk> жолтня октобра <unk> р а богослужыня в тот ден очерил перемышскій грекокатолицкій владыка Йосафат Коциловскій Посеред Русинів як побожного народу ціла істория барз скоро ся рознесла што довело до того же Гору Явір За місце церковного культу мали не лем Русины з лемківского боку Карпат але зачали ся тіж поломництва з полудньового схылу одкале приходили жытелі Пряшівской Руси По тернистым <unk> р каплицю переняли войска охороны погранича якы внутрі зорґанізували стражницю або дай ціле выпосажыня пропало або было спалене Стараня о верніня храму зачали ся вєдно з першыма поворотами Лемків Звыгнаня кінцьом <unk> років ХХ ст Ратунок Св Горі Явір пришол в <unk> році коли то храмі по близкій терен передано в хоснуваня польскій Автокефальній Православній церкви Товды тіж стараньом тых што вернули а і при помочы Краянів з Америкы подарило ся покус одремонтувати св місце Каплиця Покровы Пресв Богородиці на горі Явір была влучена до православной пара св Михала в Высовій товды тіж в каплици зас зачынают ся молитвы і богослужыня а св Гора Явір по такой тридцетьох роках вернула на мапу поломницкых пути Є безсумнівным фактом што стара каплиця была оновлена за справом православной церкви і єй вірных Остаточно в <unk> р каплиця была судовым рішыньом передана грекокатолицкій церкви Од тамтой поры православны Лемкы молили ся на Побічній Ділянці вкінци же пришол час коли православны отримали дозволіня на побудуваня свойой святыні Гора Явір то місце близкє вшыткым Лемкам то не лем місти молитвы але і самособом символ традициі і культуры то тіж доказ тернистой істориі руского народу якій перешол выгнаня повороты і своє воскресіня Выслухали сте дописів якы публикуваны были на портали Лем фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак был веком Были ку