Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 98
Перегляд тыжня
Episode description
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 4 09 2021 - 11 09 2021
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> вересня септембра <unk> рока Студенты спознавают в приграничу і Русинів З розговорів будут подкасты В каждій ґрупі студентів сут по дві народности Автор вісти Петро Медвід В тых днях студенты з Німецка Польщы Словакі і Украіны подорожат в приграничных областях де спознавают істориі голокаусту етнічных чысток ци примушеного переселюваня по ІІ світовій войні В рамках проєкту IV бесідуют з людми котры такы дііщы памятают і вытворят популярнонаучны подкасты якы будут поясняти особливости пригранича середньовыходній Европі Аґентуру ТА О тім інформувала Андрия Пучікова з канцеляриі Інституту Памяти Народа Штий річник проєкту має назву Сусіды стрічают ся в приграничу Участници з штырьох краін были розділены на три ґрупы В каждій ґрупі сут дві народности Ґрупы ся выбрали до німецко польского польско словацкого і польско украіньского пригранича Іх задачу єст підчас єдного тыжня зробити подкасты з бесідов о істориі і жывоті люди з приграничных територий Записы розговорів будут по закінчыню проєкту приступны на інтернеті В рамках проєкту участници научат ся робити баданя методов ра <unk>em діґітализувати архівы і робити фотоґрафічну документацию під доглядом фаховців з медженародном репутацийом Штудийна подорож по польско словацкым приграничу і подля Пуджіковой при нагоду на стрічу з людми котры занимают ся охороном Дідовисны котра є на тій териториі по Русинах і Жыдах Участници мают почас свого тыжньового перебываня медже Русинами на Вштрівити Бардейов Свидник Осадне Меджля Бірці Біч і Лося Поджас тыжня зроблят розговоры з представителями містной справы містныма активістами і умайцями котры утримуют традициі реґіону Тогорічный студентскій проґрам зачал у суботу <unk> септембра і закінчыт ся <unk> септембра Орґанізує го Інститут Европской Сіти Памят і Солідарност В Будапешті проходит стріча восточных католицкых єпископів Европы Темом тогорічной стрічы є Євгарістия і сінодальност Автор вісти Петро Медвід Од <unk> до <unk> септембра <unk> р в столиці Мадярска проходит Медженародный Євгаристичный Конґрес При тій нагоді од <unk> до <unk> септембра проходит в Будапешті і стріча восточных католицкых єпископів Европы Як інформувал пресовый Центер кошыцкой Єпархіі стріча восточных католицкых єпископів є єдном з сопроводных подій євхаристичного конґресу Стрічы ся реґулярно орґанізуют все на іншым місци в рамках Рады европскых єпископскых конференций Темом тогорічной стрічы є євхаристія і сінодальност Участ бере і патріярха Поджас робочых засідань єпископы занимают ся выбраныма аспектами односин медже тайном євхаристиі і сінодальностю котра є інтеґральном частю способу жывота восточных церкви Окрем представителів окремых церкви на стрічы бере участ і його блаженност Йосеф Абси мелькідскій грекокатолицкій патріарха Антіохіі і цілого Востока Єрусалима і Александриі як і кардинал Анґело Баняско котрый є предцедом Рады Европскых єпископскых конференций Стрічу поздравил такой першый ден кардинал Петер Рд архієпископ митрополіта Острыхомско Будапештарской Архідізиі і архієпископ Михал Авґуст Блюми Апостольскій нунций в Мадярску Завершыньом цілой стрічы буде одслужыня торжественной Літургіі <unk> септембра в ден праздника Рождества Пресвятой Богородиці за новым календарьом в Базилиці святого Штефана котрой головным служытельом буде патріарха Йозеф Абсий Стрічы єпископів Перша така стріча восточных католицкых єпископів проходила в <unk> р як раз в Мадярску Ініциювал товдышній префект конґреґациі Провосточной церкви а хіле Сільвестріні з цільом жебы створити плятформу про єпископів тых церкви котры были засягнуты атеістичным режімом цитуваня жебы могли чымяснійше найти свою роль в сучасній Европі і были люблены і узнаваны про свою історию і рівност Церкви і Папови за што заплатили высоку ціну Цитує пресовий Центер з приговору Кардинала Сільвестріні на першій стрічі Реґулярны шторічны стрічы єпископів Восточных католицкых церкви Европы орґанізуют ся од <unk> р од <unk> р сут під покровительством Рады Европскых Єпископів Конференций Віторок <unk> вересня септембра <unk> р Зближыт ся засіданя Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Автор вісти Севериян Косовскій В найблизшу середу <unk> вересня септембра одбуде ся дальше VI Засіданя Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын з Кучнєм В проґрамі засіданя є м ін вручыня покликань для новых членів Комісиі та справы повязаны з тырваючым фурт нацийональным повселюдным списуваньом Не знатя ци вчас стрічы буде порушена тема новелизациі кодексу адміністрацийного поступуваня і справ дотуляючых звороту лемківскых лісів Формальности буджет Перша зосінных стріч представників поєдных нацийональных і етнічных меншын та репрезентантів уряду Влады посвячена буде в першій черзі формальным справам повязаным з переданьом номінаций до складу Скутньом єй новым членам Дальше ведена має быти дискусия на тему высокости ґрантів в буджеті державы на <unk> рік на задачы повязаны з розвитком нацийональных і етнічных меншын і іх шторічном діяльністю В тій части голос має забрати представник Міністерства Внутрішніх Справ і Адміністрациі Од становиска МВСіА найпевнійше буде залежала дальша дискусия Кєд пропонуваны середкы на меншыны будут занижены найправдоподібнійше в тым пункті буде ведена горяча бесіда Вчас стрічы будут бесідувати і о участи меншын в крайовым пляні одбудовы Представникы міністра будут пак презентувати інформацию на тему прац над <unk> рапортом тыкаючым ситуациі нацийональных і етнічных меншын та реґіонального языка в Польскій Республиці Спис А што з нашом справом Єдном з важнійшых тем того засіданя буде інформация про тырваюче нацийональне повселюдне списуваня в тій части голос забере представник Головного Статистичного Уряду Члены побесідуют так само на тему меншыновой освіты В проґрамі на конец явила ся част посвячена ріжным інчым справам Не знатя ци в тій части репрезентанты лемківской меншыны Штефан Дудра і Мирослава Копыстяньска порушат квестию звороту лемківскых лісів і звязаной з тым неґативной поставы польскых власти та державных лісів З огляду на недавну новелизацию кодексу адміністрацийного поступуваня стараня ся о зворот зрабуваных лісовых ділянок на Лемковині являт ся неможливым Справы якы тырвают мают быти некінчены і піддаваны ремісиі Меншыны стрітили ся з делеґацийом Рады Европы Остатній моніторінґ Рады Европы на Словакі проходил у <unk> році Автор вісти Петро Медвід В днях <unk> аж <unk> септембра <unk> року Є на На вштіві Словакі делеґация Парадного Комітету Рады Европыку Рамковому Договору о охороні Народносных Меншын Делеґация робит моніторінґ в контексті <unk> циклю моніторуваня імплементациі рамкового договору В складі делеґациі сут Альона Ґроссу з Молдавіі Александра Кастро з Портуґали і Міко Пул Маляінен з Фінляндиі м моніторінґ на Словакі Словакія рамковий договоры на охорону народносных меншын підписала у <unk> році і остатній моніторінґ проходил в році <unk> з тым же становиско Комітету з Моніторінґу котре обсягувало рекомендациі про Словацку Републіку якы выходили з того на што меншыны вказали як проблематичне было опубликуване в році <unk> В рамках <unk> моніторінґу в Словацкій Республиці была стріча з меншынами доєднана на <unk> септембра в Братиславі і <unk> септембра в Пряшові На стрічі в Пряшові брали участ ромска русиньска і украіньска народносна меншына Обговорити ся мало період од остатнього моніторінгу Обговорили ся найважнійшы темы За Русинів на стрічы были участны Люба Кральова директорка Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры Яна Трущіньска Сива так само і Словацкого Народного Музею Музею Русиньской Культуры Зденка Цітякова і Михал Павлич із Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університет в Пряшові як і Петро Медвід представитель Русинів у выборі про народности меншыны і Етнічной Ґрупы Рады Влады Словацкой Республикы про людскы права народности Меншыны і родову рівност Делеґацию Рады Европы інтересували головно темы условій высокошкольскых студий языків і культур споминаных меншын условія народносного школьства общы ци підпора розвитку культуры народносных меншын на Словакі Бесіда была і о фунґуваню народносных музеів споминаных меншын На стрічы участно обговорили і тему яка є повязана з приготовліньом закона о поставліню народносных меншын кєд же делеґация інтересувала ся в чым бы меншынам даный закон мал помочы Оцінка з <unk> моніторінґу бы подля слов Альоны Ґросу котра вела стрічу з меншынами мала з боку порадного комітету быти готова в октобрі того року Світовый Конґрес Русинів завитат на Лемковину Автор вісти Севериян Косовскій В днях <unk> і <unk> вересня септембра <unk> р одбуде ся IV Світовый Конґрес Русинів Стріча русиньскых орґанізаций і активістів завитат на Лемковину Конґресовы засіданя будут проходити в курортным місті Крениця Тогорічным орґанізатором Світового Конґресу Русинів є членьска Орґанізация з Польщы Стоваришыня Лемків Конґрес як найвысша статутова власт той общерусиньской плятформы буде занимал ся м ін выпрацуваньом плянів на дальшу діяльніст русиньскых осередків во світі але і розвяже своі формальны задачы пройдут м ін выборы новых членів Світовой Рады Русинів Початок не одраз в Креници Хоц <unk> Світовый Конґрес Русинів буде доцільово одбывал ся в Креници а його початок буде в пятницю рано то вечер його делеґаты і запрошены гості заграниці возмут участ в святкуванях <unk> річниці реактивациі Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях Святкуваня тоты зачнут ся ґалякортом на ґорлицкым рынку а пак перенесут ся до сідибы той найстаршой лемківской орґанізациі де одкрыта буде таблиця памяти Богдана Ґамбаля надаюча його імя Ґорлицкій Бурсі Конґрес офіцияльно буде одкрытый в пятницю <unk> вересня септембра в Бальовій Сали в Старым Здройовым Домі в Креници В тій части одбуде ся привитаня запрошены гости на початку конґресу будут оголошены лавреаты преміі ім Василя Дурока Гетеша за <unk> і <unk> рокы В тій части окрем выборів президияльных власти Конґресу будут мати выступліня і запрошены гості Окрем польскых самоурядовых власти свою присутніст на Конґресі потвердил хоц бы Ґенеральный Консуль Словацкой Республикы в Кракові Томаш Кашай В першый ден Конґресу пройде так само засіданя <unk> Медженародного Форум Русиньской Молодежы якого задачом єст анґажувати молоде поколіня активістів до спільного діяня на благо русиньской лемківской культуры і взаємна підпора на меджедержавным рівни Выборчый Ден Другій ДенҐ <unk> Світового Конґресу Русинів буде посвяченый головно выборам новых власти і членів Світовой Рады Русинів выконавчого орґану Конґресу В Світовій Раді Русинів засідат по єдным члені выбраным за кажду орґанізацию походячу з державы яка є членом Світового Конґресу Русинів Окрем того будут выборы до Контрольного орґану Ревізийной Комісиі Світового Конґресу Русинів Конґрес на завершыня має збудувати позициі і представити постуляты на дальшы рокы свойой активности Зо зголошуваных постулятів пак повинны быти приняты постановы і резолюциі дотуляючы ся головных проблемів з якыма актуально стрічают ся Русины Лемкы На конец присутны делеґаты мают рішыти о місци <unk> Світового Конґресу Русинів якій пляновал мал бы ся одбыти в <unk> році Попередній ПН Світовый Конґрес Проходил на Словациі Середа <unk> вересня септембра <unk> р Першым лавреатом преміі Про Арти Ру Lem стал Володимір Микіта Володимір Микіта был од зачатку <unk> років активным і в Русиньскым Руси на Підкарпатю Автор допису Петра Медвід Як інформувал нашу редакцию Андрий Манайво першым лавреатом Нацийональной Преміі за русиньскє уменя ім Івана Манайва про Арты Руценорум стал Володимір Микыта На лавреата Микыту пропонувал Фонд Підпоры Гуманітного Розвоя ім Федора Манайва Володимір Микыта є членом Союзу Малярів Украіны Народным художником Украіны Академіком Академіі уменя Украіны і єдным з представителів підкарпатской малярской Школы Тот рік святкувал <unk> років Премію про Дже передали Світовый Конґрес Русинів Бєдно і з Русиньскым Нацийональным Сомосправуваньом міста Вац в Мадярску на засіданю ХІХ Світового Конґресу Русинів котрый проходил у юлію <unk> р в любовняньскых купелях засновали Нацийональну Премію за русиньскє уманя імени Івана Манайля про арте Рутiнором Цитуваня Кандидатура Володиміра Микеты є єднозначначном особност жывотны і творче кредо у полній мірі одповідают критерийом лавреата Пишут основателі преміі Позад пандеміі премію лавреатови передали в Ужгороді <unk> авґуста <unk> року За Світовый Конґрес Русинів і Русиньскє Нацийональне Самосправуваня Міставац премію передала голова Фонду Підпоры Гуманітного Розвою ім Федора Манайля Вікторія Манайло Прихоцко Премія проprt складат ся з ґравіруваного криштальового погара з портретом Івана Манайля діпльому і фінансной підпоры творчого діятельства на сумму <unk> тис форінтів в формі цертифікату на купуваня художных материялів цитуваня Дуже мі мило за таку высоку оцінку Я все ся змагал у своіх творах указати правдивый жывот Русинів іх світлу душу психолоґію скромност міролюбство богатство іх материяльного і духовного світа Утім я продолжывал традициі Федора Манайла котрий у свій час был моім Наставником учытельом указал мі як у творчости треба служыти своій землі своім краянам видіти великє умалому отворяти сутност предметів быти правдивым повіл Микета при перевзятю преміі Володимір Микыта Володимір Микыта роджений в <unk> році учыл ся свому кумшту під веджыньом Йосифа Бокшая Адальберта Ерделія ци Федора Манайля і є достправдовым наслідником традиций меджевойновой підкарпатской малярской школы Має успіх як портретиста автор жанровых сценерий пейзажів і закутин Творчу зрілост досягнул у <unk> роках коли в його творчости появили ся головны штырі темы психолоґічний портрет благородна сельска робота філософічний пейзаж і еколоґічний протест Етаповым стал у творчости Микыты образ Ягнятко з <unk> року од того часу на полотнах Микыты появляют ся міцны селяньскы поставы котры він наполнює внутрішнім дінамізмом творіня Тыма образами Микита представил умелецкым кругам Совітской Украіны новый приступ до трактуваня тем траґічного сільского жывота Ґалерию портретів Володиміра Микыты одкрывают ліричне полотно Моя мамка з <unk> р по котрым зробил дакілько портретів сучасників як художник Манейло художник Контратович ци хірурґ Фединец Портрет Манейля поставил Микєту на переднє місце серед выдатных маєстрів сучасного філософічного портрету Пейзажы Микыты сут так само незвычайныма Найдеме в них динамічне зображыня карпатскых гір протест проти насильства чловіка односно землі а так само протест проти бездуховности сучасной сполочности Влодимір Микыта мал і вызначну роль в культурным жывоті Підкарпатя остатніх років совітского режіму і періоду незалежной Украіны За своі умелецкы досягненя был удостоєний названями Народного Вудочника Украіны члена кореспондента і Академіка Академіі умень Украіны а так само стал у <unk> році лавреатом Преміі Штефана Чепе за вызначный вклад до русиньской культуры І то зато бы він так само мал вызначну роль в русиньскым народным возроджыню на Підкарпатів За ініциятивом Володиміра Микіты в роках <unk> в уж городі было засноване Общество Русинів окрем того был участником дакілько світовых конґресів Русинів котры проходили у бывшій Югославіі Пряшові і Празі Почас Ш Світового Конґресу Русинів котрый проходил о <unk> р орґанізувал Володимір Микета ретроспективну выставку русиньского уменя цитуваня Горди єм жем Русин і страшно люблю свій народ Жалаю преміі імени Івана Манайля одкрывати новы імена достойных сидів русиньского народа Най тота премія буде на хосен зміцніня і розвоя русиньской культуры на все Говорит лавреат Пятниця <unk> вересня септембра <unk> р Стріча Русинів на Лемковині нагородили Ярослава Трохановского і Юрия Фірцака Вчас офіцияльной части яка одкрыла перше пленарне засіданя переданы были дві нагороды преміі ім Василя Турока Гетеша за <unk> і <unk> рокы Гымнами Польской Республикы Русинів і Европской Уніі зачал ся ХІХ Світовый Конґрес Русинів якій проходит в днях <unk> і <unk> вересня септембра <unk> р в Креници Вчас офіцияльной части яка одкрыла перше пленарне засіданя передана была премія імени Василя Турока Гетеша за <unk> і <unk> рокы Оцінены были Маестро Ярослав Трохановскій основатель і долголітній ведучий Славного Репрезентацийного Ансамблю Лемків в Польщы Лемковина та член Світовой Рады Русинів Доктор Історично Культурных наук Юрий Фірцек з Румуніі Єдна сила Присутных привитал Ґазда стрічы Андрий Копча Ведучый Стоваришыня Лемків орґанізациі з Польщы яка є членом Світового Конґресу Русинів <unk> Світовый Конґрес Русинів одбыват ся на Лемковині в курортным місті Крениця Присутны сут на ним членскы русиньскы орґанізациі і активісты з Польщы Словациі Украіны Чех Мадяр Сербіі Хорвациі Румуніі та ЗША і Канады Польскы самоурядовы власти представляют м ін бургомайстер Крениці Пьотр Рыба і староста ґорлицкого повіту Мария Ґубала Андрий Копча привитал дальшых запрошеных гости в тым ведучых запрошеных другых лемківскых орґанізаций Офіцияльно Конґрес одкрыл теперішній ведучій Світовой Рады Русинів Штефан Ловинец внет одбыла ся ґаля переданя признаных нагорід Преміі ім Василя Турока Ґш лавреатом за послідні два рокы за вызначный вклад в розвиток і покріпляня русиньской лемківской культуры Оцініня за <unk> рік отримал Ярослав Трохановскій За <unk> рік нагорода была признана для Юрия Фіритака Оба лавреаты коротко ся выповіли дякуючы за доцініня іх жывотнього старунку Передана была і нагорода про АД <unk> Влада Cantoreratur В дальшій части проходят слідуючы пункты проґраму Предцедат Світовой Рады Русинів спомянул минутом тишы на вызначных русиньскых діячів якы одышли до вічности за послідні два рокы Делеґаты шанували памят м ін Богдана Ґамбаля Павла Стефановского і Ольгы Прокоп Ярослав Трохановскій Ярослав Трохановскій народил ся <unk> лютого фебруара <unk> рока в Білцареві Західня Лемковина то лемківскій композитор музык дириґент соспільный діяч публициста поета основатель репрезентацийного Ансамблю Лемків в Польщы Лемковина Як <unk> літній хлопец вєдно з родичами был выгнаний на західній землі Польщы і оселеный в селі чмель близко Любіна По закінчыню основной школы вчыл ся в Державній Музичній школі в Ліґници уж в старшых клясах той школы покликано го до Ліґницкой Симфонічной Оркєстры а тіж на учытеля в музичній школі в недалекым Йоворі Вчас войсковой службы <unk> в Єленій Горі был в войсковій оперетці першым гушлярьом а в дутій оркєстрі грал на Вальторни Учытелювал тіж в середній музичній школі в Волшыху абсольвент музичного студиюм во Вроцлаві В <unk> році основал першый народный Ансамбль на землях Выгнаня в Лісци Близко Любіна з якым выступувал в вельох місцях Нижнього Шлеска а тіж на фестівалю в Саноку в <unk> р В <unk> році вернул ся з выгнаня на Лемковину о рік В <unk> основал леґендарный ансамбль Пісні і Танця Лемковина з якым концертувал не лем в Польщы але і на Словациі Украіні в США та Канаді В <unk> році в його хыжы в Білянці задумал вєдно з Петром Трохановскым і Володиславом Грабаном орґанізувати Пленеровы Варштаты Лемківска Ватра Были они орґанізуваны ансамбльом Лемковина через першы рокы той подіі закля не была підступом перенята в <unk> р Украіньском Орґанізацийом Обєднаня Лемків в Польщы Ярослав Трохановскій єст автором чысленных композиторскых опрацувань в тым м ін музикы до лемківского Нацийонального Гымну на Лемковині Автор сію Іван Русенко лемківской суєіти або Лемківской Співочой Симфоніі твір на велику симфонічну оркєстру і хоры лемківской Елеґіі історична поема лемківской оперовой драмы на основі драмы вертеп в Карпатах Івана Русенка але тіж церковных творів В своій творчости от все інспірує ся Іваном Русенком Пише і компонує головно патріотичны тужливы і покріпляючы творы Юрий Фірцак Юрий Георгій Фірцяк народил ся <unk> червця юнія <unk> р в Люпенах гунедорского повіту в Румуніі В <unk> році завершыл історично Філософічну секцию Історично Філософского Факультету Ключ Напокского Університету ім Бабеша Баболя Од <unk> р є доктором Історично Культурных Наук Кульского Університету Є шефом секциі Односин з публиком і Музейного менеджменту при Музею Дако Рымляньской цивілізациі міста Девы а тіж заступцьом Предцеды Товариства Борців Грудньовой Революциі <unk> р і його офіцийным представником Лавреат є головом Історичного Товариства і Аґрарной Ретролоґіі Унедорского ліялу Юрий Фірцяк є специялистом в обшыри Істориі культуры румуньско мадярскых культурных звязків епохы посвічыня Єст автором чысленных опрацувань Єст председом головной Русиньской Орґанізациі в Румуниі Культурного Товариства Русинів Румуниі Юрий Фірцяк был депутатом Русинів до румуньского парляменту Выслухали сте статі якы были опубликуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак