Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 133
Перегляд тыжня
Opis odcinka
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 21 05 2022 – 28 05 2022
Automatyczna transkrypcja
Перегляд тыжня порталю Лем фм В субота <unk> мая <unk> рока одбыло ся <unk> Медженародне Бієнале Лемківской Русиньской Культуры зышли ся Русины з европейскых держав Автор вісти Петро Медвідь В днях <unk> і <unk> мая <unk> року одбыло ся вже <unk> Медженародне Бієнале Лемківской Русиньской Культуры котрого орґанізатором є Стоваришыня Лемків По штырьох роках кєд же в році з причыны пандеміі Бієнале не было знова зышли ся в польскій Крениці Рус Русины з европскых держав Бєнале траґічно зачало ся в пятницю коло гробу Нікіфора Епифанія Дровняка де была служена панахіда не лем за нього але і за жертвы Талергофу Явожна Панахіду одправлял криницкій православный парох отец протоєрий Петро Пупчык Пак участны положыли квітя ку памятнику Нікіфора в центрі міста одкы ішла святочна процесия Русинів аж ку старому здраводницкому Дому в котрого салі проходил культурный проґрам Бієнале Бієнале привітало цінных гостів На Бієнале зышли ся Русины із членьскых держав Світового Конґресу Русинів а привітали медже собом і цінны гостів Святочно одкрыл в салі подію председа Стоваришыня Лемків і честный член Світовой Рады Русинів Андрий Копча вєдно і з председом Світового Конґресу Русинів Штефаном Лавинцьом За містны власти был участный Томаш Оцеткєвич уполномоченый воєводы малопольского в справах народносных меншын З Мадярска пришла говоркыня за Русинів в парляменті Віра Ґіріц і председа Вседержавного русиньского самосправуваня Віктор Крамаренко Бєнале гостило і майже цілу Світову Раду Русинів окрем председы Світового Конґресу Русинів Штефана Левенця з Мадярска членів рады Мартина Караша за Словакію Миколу Бобинця за Украіну Ґеорґія Фєрцяка за Румунію Владислава Гафнера за Чешку Републику Дюру Папуґу за Сербію Мія Шайтоша за Хорватів і домашнього представителя уряді Андрия Трохановского Золотый Крест заслугы про Петра Трохановского В рамках культурного проґраму Бієнале одбыли ся три концерты два в пятницю і єден в суботу на котрых одпрезентували ся фольклорны колективы і сольовы артисты з Польщы Словакі Украіны Румуніі і Хорватиі Так само была поджас цілого Бієнале в салі іншелювана выстава русиньскых малярів з карпатского реґіону як і з Нижньой Землі Першый пятницьовый концерт Бієнале мал і свою церемоніяльну част поджас котрой вручали ся нагороды Томаш Оцеткєвич як представитель містных власти на подіі вручал Золотый Крест заслугы Петрови Трохановскому Уділил му го президент Польщы Анджей Дуда за його долгорічну діяльніст Петра Трохановского або Петра Мурянку як звучыт його умелецкій псевдонім не треба представлювати то діятель активіста поет публициста тлумач пропаґатор родной культуры і учытель а в непосліднім шорі орґанізатор общественного жывота Лемків Вдяка його поетичній творчости котра є повязана і творіньом співанок мож о нім досправды бесідувати як о сучасным Соловійови Лемковины В Русиньскым Русі є од <unk> років є єдным з основателів першой по выселіню лемківской орґанізациі в Польщы Стоваришыня Лемків котре выникло уж в <unk> р Основал пресовый орґан той орґанізациі часопис Бесіда котрый редакує як головный редактор доднес Од початку реактівуваня в <unk> році орґанізациі Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях є його активным членом Долгы рокы редаґувал Лемківскій Річник мат выданы власны поетичны збіркы ци автобіоґрафічну книжку Окрем того єй церковным діячом діріґентом Преміі про Дюру Папуґу і Штефана Телепа Дальше в проґрамі слідувало вручаня преміі Василя Турока Ґнацийональной Преміі за русиньске уменя імени Івана Манайля про арт РуС Ґмі Обидві преміі вручал предцеда Світового Конґресу Русинів Штефан Лавинец Лавреатом Преміі Васелятурока ГЕТШ за свою долгорічну діяльност в Русиньскым Русі стал за <unk> рік Дюра Папуґа із Сербіі Дюра Папуґа три каденциі од <unk> до <unk> року в Світовый Конґрес Русинів як председа Світовой Рады Є долгорічным членом той Рады за Сербію Ур был товды іщы в Юґославіі спілосновательом русиньской орґанізациі Руска Матка котру пак долгы рокы вюл аж покляго в тым році не вычерял на посаді Михайло Фейса Лавреатом Нацийональной Преміі за русиньскє уменя імени Івана Манайля про Арты Русинору <unk> ін домашній умелец Штефан Телеб Премію і фінансну нагородов перевзяла вдола по Штефанови Телепови Олена Телеп Грошы котры ся давают лавреатовы преміі на умелецку діяльніст як сама Олена Телеп повіла підут про молоду студентку котра так само занимат ся вытравным уменьом і штудиює в заграничу Штефан Телеп якій жыл в роках <unk> был знаный лемківскій маляр Был родаком із Перегримкы на Лемковині кєдже його родичі вернули ся з выгнаня по акциі Вісла Лемковина оддзеркалювала ся в його творчости на початку зачінал фотоґрафію різбол у дереві но наконец захопило го малярство Од <unk> року был членом Клюбу Штукы при Ґалериі Штукы Двір Карвациянів в Ґорлицях Своі творы презентувал на многых індивідуальных і ґруповых выставах якій в Польщы так і в заграничу Його образы находят ся в многых приватных колекциях в Польщы Німецку Споєных Штатах Америкы Канаді Австралиі у своім збірковым фонді має іх і Музей Модерного Уменя Енді Ворголя в Меджілябірцях Ходил на русиньскы культурны подіі де радо выставлювал свою творчу діяльност Творы Штефана Телепа были оцінены веце нагородами Бієнале мало і свою робочу част В рамках Бієнале проходила і робоча част проґраму В пятницю вечур одбыло ся засіданя Світовой Рады Русинів на котрым был онляйн участный і представитель за Сєверну Америку Джім Кепчер Каміньскій Микола Бобинец представитель за Украіну во Світовій Раді Русинів а єдночасно координатор прорусиньскы орґанізациі на Підкарпатю інформувал о сучасній ситуациі і роботі яка подарила ся зробити іщы перед войном як і о тым што могли русиньскы орґанізациі зробити і на што зареаґували од початку войны Рада обговорила і прирыхтуваня свого выголошіня што до вступу Украіны до Еі так само на засіданю бесідувало ся о орґанізациі слідуючого Світового конґресу Русинів котрый має одбыти ся о <unk> році в Новым Саді в Сербіі В суботу до полідны іщы перед завершальным концертом VI Медженародного Бієналя Лемківской Русиньской Культуры проходила і робоча стріча на котрій членскы орґанізациі Світового Конґресу Русинів познакомили ся є і зо свойом роботом поджас пандеміі В пятницю вечюр проходила і стріча русиньскых літераторів В понедільок <unk> мая <unk> рока Крикотека Місяц фотоґрафіі в Кракові і знимкы лемківской фотоґрафы Автор допису Наталия Малецка Новак Од суботы <unk> мая <unk> рока в славній краківскій крикотеці будут презентуваны знимкы лемківской фотоґрафы і поеткы Катажыны Шведы Кадры вказуючы тото што для Лемків важны найважнійшы але втрачены іх рідну землю презентуваны будут в рамках престіжового фотоґрафічного фестівалю Місяця Фотоґрафіі в Кракові В четвер <unk> мая в Кракові зачне ся ювілейна <unk> едиция фестівалю Місяц фотоґрафіі То єдна з найважнійшых фотоґрафічных подій в Европі єдна з найвекшых цикличных імпрез посвяченых візуальным штукам в Польщы Шведа серед шестьох найліпшых Шторока до спілпрацы запрашаны сут гості з Польщы і заграниці знаный доціняны артисты та кураторы але тіж тоты котры як раз аж тепер вырабляют сой позицию в артистичным світі презентуючы свіже пізріня на фотоґрафію Окрем головного проґраму важном частю фестівалю є секция Шолоф котра презентує премєровы проєкты молодых творців выбраных в дорозі одкрытого конкурсу Серед шестьох артистів котры перешли селекцию нашла ся лемківска поетка і фотоґрафка Катажына Шведа В рамках секциі Шолоф окрем робіт Шведы презентуваны будут іщы фотоґрафіі артисток з Китаю Франциі і Польщы Місце котре ламле стереотипы лишат нештоденны формы і зміст Выстава під нагол <unk>em презентувана буде в крікотеці Місци котре продолжат ідеі Тадеуша Кантора єдной з найважнійшых персон артистичного жытя в Польщы ініциятора новых трендів в польскій штуці і творці Аванґардового Театру о Медженародній Славі Крікотека то заєдно музей архів ґалерия і осередок бадань В просторах крікотекы повішены будут фотоґрафіі з циклю котрий Катажына Шведа назвала Земля цитуваня То не лем ґрунт по котрым ся ходит і котрый міцно підтримує стопы земля є давчыньом жытя Єст матірю а тіж тым єдиным місцьом в котрым досправды чуєш ся в себе котре враста шкорінями як рослина оповідат артистка Як вказати вырваня з коренями Фотоґрафіі артистка зробила вчас вандрівок і роверовых прогульок по Лемковині Цитуваня Авторка іздит по долинах де перед войном істнували заселены села Єй знимкы передают почутя втраты Як надати форму порожньому все все взяло ся з памяти з котром не мож дати сой рады Памят є неуступлива вертат переслідує повидоками і ехами внуків тых котрых досягли травматичны подіі Бо як вказати веліст насильства выселіня вырваня з коренями Чытаме слова кураторкы выставы Маґдалены Уймы цитуваня Вшытко тото вошло в землю котра была і єст основном вартістю для люди котры гын жыли од віків для Лемків Катажына в делікатний спосіб порушат тему втраченой вітчызны материньской землі Неє в тых знимках нич мальовничого ностальґіі маячы дни памят описує дале кураторка Ле <unk>rer<unk> Но <unk>atur<unk>a<unk> Неє никого близкого жебы ся з ним поділити наголовок выставы докладні оддає суть Низкого Бескіду Окрислят порожнечу котра выходит з каждой долины мимо красной природы Аранжация фотоґрафіі має лучыти поезию з образами наслідувати линію горизонту а заєдно оддавати брак можности уложыти іх в гардий упорядкуваний краєвид Фотоґрафіям товаришыт звукова стежка в лемківскым языку з фраґментами споминів жытеля Лемковины Михала Кушвары і вершів Катажыны Шведы Чытат Наталия Малецка Новак Катажына Шведа Катажына Шведа вроджена в <unk> р поетка і фотоґрафка выховала ся на Лемковині єст єст абсольвентком Університету Ґеты во Франфурті над Майном Авторка дебютантской збіркы поезиі Босорка за котру была номінувана до Літературной Нагороды імени Казанецкого Нагороды Стипендиі імы Беранчака та <unk>reo в катеґориі дебют Выріжнена творчом стипендийом міста Кракова участника менторского проґраму Спіль<unk> Середа <unk> мая <unk> рока Згоріту русиньску деревяну церков в Празі ани повеце як році і піл не зачали реконструувати Автор вісти Петро Медвід В пражскій Загороді Кіньскы в октобрі <unk> р згоріла деревяна церков св Михаіла Архістратига котра была і з ХІХ столітя і походила з Підкарпатской Руси Церков перенесли до Прагы в році <unk> участной святочной церемоніі перенесіня был і ґубернатор Підкарпатской Руси Антоній Бескід Такой потім што церков выгоріла было зорґанізуване і збераня грошей жебы храм што найскорше зреконструуувал ся Як інформувал портар і розляз ЦЕТ ани повеце як року і піл од нещастя церков не зачала ся реконструувати Реконструкция бы при тым подля декотрых робітників памяткового уряду могла проходити скорійше Храм прикрыли Церков св Михайла Архістратига є моментально закрыта ставебном конструкцийом і білу плахтов котра торзо памяткы хранит перед кліматичныма вплывами і дощом Но озывают ся голосы же найвысший час жебы зачати з реконструкцийом цитуваня Охрана є потрібна але лем дочасна будова єст дерева жебы єй не хопила якась Плесень або Гнылоба буде треба з оправами іти допереду жебы памятка пережыла повіл Яку Бахтік з Клюбу за Стару Прагу і історик Архітектуры Клюб Застару Прагу публикувал і выголошіня в котрым выражат своє знепокоіня з помалым процесом обновліня храму і факт же реконструкция іщы не зачала береза курйозний Оправо церкви має забезпечыти пражскскій маґістрат Подля говорців маґістрату Віта Гофмана на початку марца скінчыл конкурс на ставебно історичны баданя по выголошіню выслідків мал маґістрат зачати з дальшыма процесами і зреалізувати споминаны баданя Церков є унікатом Гофман думат же ку кінцю того року бы ся мало пожадати оставебны позволіня і так само бы мали быти готовы вшыткы проєкты ку тому потрібны Стал бы бы за його словами могла зачати на яр <unk> року Мінімально дальшый рік бы мали проходити роботы на реконструкциі Про Чехів є Русиньска церков унікатна цитуваня Свойом історийом і тым же такых будов у нашій Републиці не маєме є унікатом хоц є лем перенесена з іншого кінця Европы припомяну директор Пчешского Одділіня Народного Памяткового Інституту Ярослав Подліска Храм хтос підпалил Кєд церков о <unk> р выгоріла гасічі не припустили технічну причыну пожару подля них деревяну церков хтос задумано підпалил Но поліция дотепер виноватого не нашла і припад одложыла Наперек тому буде мож велику част храму оправити цитуваня Розумію тому же люди думают же деревяна конструкция майже згоріла Но по детальнійшым баданю і аналізі знаєме же была засягнута северна част будовы і турні і стріха має проблему Но основна конструкция є дубова сут то три зрубы споєны до єдной части І тоты повіл бы м з <unk> процент зістали автентичны непорушены обновительны повіл Подліска Голова пражскых памяткарів одгадує добу за котру зробит ся комплетна реконструкция на дакілько років Порівнює то з подобныма припадами в Празі кєд од пожару до закінчыня реконструкциі перешло і пят років Кілько грошей буде треба на комплетну реконструкцию затля не знат ся Но люди на транспарентный рахунок котрий зробил маґістрат на тоту ціль загнали коло двох мілийонів чешскых корун Русиньскє нацийональне свято В Еделейні Автор вісти Петро Медвід Вседержавне русиньскє самосправуваня орґанізує в суботу <unk> мая <unk> року Русиньскє нацийональне свято в Еделейні недалеко Мішкольця Подія буде проходити в авлі грекокатолицкой школы свиколая На русиньскым святі будут учасны і цінны гості єпарха міжкольской грекокатолицкой єпархіі владыка Атанас Орос і золтан Деметер котрый є депутатом мадярского парляменту Депутат над подію перевзял покровительство В рамках подіі буде уділювати ся і премія Антонія Годинкы яку буде вручати прецеда Вседержавного русиньского самосправуваня Віктор Крамаренко Русины помолят ся і Паракліс одправляти го буде владыка Атанас В рамках культурного проґраму будут выступати Анна і Мария Бан Домашній Ансамбль Народных Танців Часта як і молодежный Фольклорный Ансамбль Русины Припоминаме же в Мадярску буде списуваня жытелів аж тод рік кєд же было перенесене спрічыны пандеміі і тота подія має укріпити русиньску комуніту жебы записати собі в списуваню жытелів свою народност і материньскій язык Русиньскы реґіоны одпрезентуют ся в Кошыцях Автор вісти Петро Медвід Як інформувал Мартин Караж предцеда русиньской Оброды на словеньску орґанізация приготовила серию культурно общественных подій назвал Русиньскы реґіоны в місті Найближе з русиньском культуром з реґіонів можете стрітити ся в Кошыцях в неділю <unk> мая <unk> року в просторах центра Южан Ідею новой сериі подій є жебы в містах выходной Словакі презентували ся русиньскы умальці і колективы з реґіонів Северовыходной Словакі котры сут населены Русинами В недільнім проґрамі котрий буде за словами орґанізатора полний русиньского слова музыкы і танця репрезентуют ся Барвінок і з Камюнкы Любовнян і з Старой Любовні воротай з Великого Липника і Майдан з Літмановой Тішыти ся можеме і на солістів співаків і декляматорів з окресу Стара Любовня Модерувати подія буде Наталия Гребікова редакторка русиньской редакциі народносно Етнічного высыланя радия і телевізиі Словакі в Кошыцях Цитуваня В окресі Стара Любовня є велика част сел з населіньом по русиньскы бесідуючым котре доднес сохранит собі язык церковны і світскы звычаі а традициі своіх предків Жытелі тых сел сут векшыном віруючы восточно візантийского обряду І тоты атрибуты русиньской культуры на Словакій будут презентуваны на подіі Русиньскы реґіоны в місті Додават Мартин Караш котрый за орґанізаторів сердечно запрошат на акцию до Кошыц <unk> мая <unk> року Дистрикт Попу ожывит артистичне жытя околиці музею Енді Ворголя Автор допису Наталия Малецка Новак в Пітсбурзі рідным місці Енді Варголя плянуют зорґанізувати дистрикт Попу Має то быти місце якого Ворголь не мал в молодости і за чым мусіл піти жыти до Ню Йорку Як подає Музей Енді Варголя ініциятива має обнимати шіст бльоків і быти частю пошыреной і перепроєктуваной фабрыкы Центра Творчой Вселенной Варголя іде о забезпечыня нового креативного простору для місцевых артистів молодежы і жытелів Місце на новы бізнесы але головні місце для штукы Явили ся уж першы елементы дистрикту а то м ін мураль намалюваный артистом з Маймі на алейті што прилігат до музею та різба котру помістили на траві напроти музею Цитуваня Енді Фурт символизує американьского духа бізнесу представника змін інфлюенсера повіл Патрик Мур директор Музею Енді Варголя Наше цитуваня Маме тепер плян і можливости жебы піти в його сліды і принести зміны для Пітсбурґа додал Цілю проєкту є тіж звекшыти фінансову стабільніст музею забезпечыти місце для творчых варштатів але так само влияти на формуваня будучности міста котре в остатніх роках перешло ґентрифікацию Дистрикт Попу мал бы ся находити за мостом Ендіворголя і побудити економічный розвиток вартости <unk> мілийонів долярів Власти музею мают надію што нова обшыр на мапі міста притягне реставрациі ґалериі Штукы ци інчы бізнесы і што стане ся атракцийным місцьом для жытелів і туристів Поліпшыня фінансовой ситуациі музею Директор мур додал што пошыріня простору музею буде обнимало нехоснуваны комерцийны місця а в сусідстві музею праві неє мешкальных будинків і не влине то на конечніст перепроваджаня ся люди Додал тіж што постійна присутніст інституций може быти стабілізуюча для теперішньой ситуациі околиці Музейн Діворголя был основаный в <unk> році і был першым музейом в цілости посвяченым повоєнному артисті Находит ся в ним найвекша колекция творчости Короля Попарту обнимаюча образы рысункы реклямовы ілюстрациі ґрафікы фотоґрафіі і фільмы Пандемія коронавіруса і выникаючы з ней ограничыня в ведіню діяльности змусили власти музею передумати формы бізнесового моделю інституциі Дистрикт Попу задумали як не лем пошыріня діяльности музею але і джерело новых доходів В плянах є побудувати дистрикт протягом десятьох років за суму <unk> мілийонів дулярів Першый етап робіт сфінансуваный буде дотациями од Фундациі Річа Кінґа Мильона <unk> мілийонів долярів і Фундациі Генри Гільмана <unk> мілийонів долярів Част тых грошів передадут на выкупліня поблизкого паркінґу з перезначыньом на простір для выступів котрый помістит о <unk> тисяч люди Має быти готовый в <unk> році Ґрупа Креативных Срібны стіны місце для нового Варголя В лепци Юнію плянувана є дальша акция пошырювати оферту музею На семе плянтро опустошеного будинку в сусідстві Музею має прити Ґрупа молодых творчых осіб будут вытворювати гын зміст на Інстаґрам і <unk>em для Музею Енді Ворголя а при тым школити ся в обшыри діґітального знаня Простір для діяльности Креативной ґрупы діючой під музейом має быти наниманый по преференцийній ціні од властителя нерухумости Джеремі Левенталя котрый засідат в консультацийній раді музею Нове місце має навязувати до Нюйоркской Фабрыкы Ворголя Постійны варштаты серіґрафікы улюбленой формы Ворголя будут проходити в будинку склепу обік музею Простір буде доступный для музею дармо през рік Стіны в тротуари де нашол ся новый мураль помалювали на срібный кольор як навязаня до срібной фолиі котром выложены были стіны фабрыкы Музей думат уж над малюваньом і освітліньом підземных переходів котры лучат дистрикт Попу з рештом міста Директор Фундациі Річарда Кінґа Мельона ствердил што найважнійше в проєкті утворіня дистрикт Поп в Пітсбуржі є жебы мати певніст што наступный Енді Ворголь не буде мусіл лишыти місто жебы остати Енді Варгольом Выслухали сте дописів якы публикуваны были на порталю Лем фм пред протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак