The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> липця юлия <unk> р в Ужгороді припомянули собі Едмунда Еґана Автор вісти Петро Медвідь <unk> юлия припомянули сме собі округлу річницю од народжыня Едмунда Еґана мадярского економа шкотского походжыня котрий є вдяка реализациі тзв верховиньской Акциі доднес честуваний Русинами як великій реформатор і добродитель І з той нагоды одбыл ся <unk> юлия <unk> року в конференчній Салі Ужгородского Центра Культур Народносных Меншын Закарпатя округлый стіл на тему Верховиньска Акция Предістория результаты і дозвукы в часі Інформувала о тым Юлия Шыпович Орґанізаторами Округлого стола были Русиньскій Культуролоґічный Клюб під веджыньом Юрия Шыповича і благодійный Фонд імени Едмунда Еґана котрого головом є Павел Чучка На округлым столі участнили ся і Общество імен Александра Духновича котре веде Юрий Продан а так само Народна Рада Русинів Закарпатя з головов Євгеном Жупаном Вызвучали штырі лекциі Із лекциями выступали штырьома участникы О жывоті і діятельности Дмундаєґана бесідувал онляйн формо професор Михаіл Капраль котрий жыє в Мадярску Член русиньского Культуролоґічного Клюбу і доцент на Ужогородскій Нацийональній Університі Михаіл Зан бесідувал на тему Депутатскій меморандум што до охороны прав рутиноязычного народа котрый прожыват у Северовосточных Карпатах як перед договор верховиньской Акциі Едмунда Еґана Голова русиньского культуролоґічного клубу Юрий Шыпович выступал із лекцию заміряну на чешского писателя Івана Одбрахта і героів його творів в односиню на саму Верховиньску Акцию Павел Чучка бесідувал о діяльности благодного Фонду імени Едмунда Еґана а так само розповіл о істориі памятника Еґана на місці де был на нього зроблений атентат Еґан і верховиньска акция Народил ся Едмунд Еґан <unk> юлия <unk> р в Чахторні в товды Угорскє Краловство В істориі Підкарпатской Руси Мено Еґана появило ся роком <unk> коли был призначеный за ведучого робочой ґрупы котра мала за задачу реализацию пляну реконструкциі господаріня русиньскых комітатів Тот плян є знами під назвом Верховиньска Акция так само ся до істориі записала і як Акция Еґана Такой по своім призначіню одышол на Підкарпатя де докладно досліджал досправдову господарску ситуацию головно убережскым Комітаті Еґанів Плян рахувал зо звекшыньом землепліцкой выробы в областях рівнины путьов модернізациі розшыріньом териториі орной земли меліорацийом і рекультивацийом на полонинах основаньом дружеств на селах освітов селянинів в напрямі модерного господаріня Про верховину Еґан предпокладал запроваджыня новых форм годовлі худобы рацийонального хоснуваня полонин поміч державы коло накупуваня новых продуктивнійшых племен худобы Діяльніст Едмунда Еґана выкликала неспокійност містных лихварів <unk> септембра <unk> р в Ужгороді был на Еґана зроблений атентат на наслідкы котрого карпатскій Реформатор <unk> септембра вмер в його похорону участнуло ся майже <unk> тис русиньскых селянинів із цілого Підкарпатя На памят свого добродителя як го называли зробили збірку За вызбераны грошы был на місця атинтату на Еґана збудуваный памятник Комуністичны власти Дали у <unk> р тот памятник сторгнуты Русины за помочы мадярскых і русиньскых обществ обновили памятник Еґана о <unk> р Лавреатами преміі ім Антонія Годинкы стали Василь Бойчук і Ляздо Пушкаш Автор вісти Петро Медвід <unk> юлия <unk> р одбыла ся в Будапешті традична научна конференция присвячена памяти академіка Антонія Годинкы В рамках конференциі одбыло ся і передаваня преміі імени Антонія Годинкы за <unk> рік Орґанізаторами подіі были Вседержавне Общество Русиньской інтеліґенциі ім Антониі Годинкы столичне русиньскє нацийональне самосправуваня і русиньскы самосправуваня <unk> а <unk> району в Будапешті Конференцию одкрыл Штефан Лавинец Председат Світового Конґресу Русинів участ брали і Ґеорґій Фірцяк член Світовой Рады Русинів за Румунію а Мартін Караш председа русиньской оброды на словеньску котрий у Світовій Раді сидит за Словакію Лавреатами преміі імена Антония Годинкы за <unk> рік стали грекокатолицкій священник і долгорічный член Світового Конґресу Русинів з Румуниі отец Василь Бойчук і грекокатолицкій священник Маляр родак з Ужгорода о Лазльо Пушкаш Пушкаш є окремнійшого і автором книжкы Кыр Теодор Ромжа Жытя і смерт єпископа Участны могли на конференциі выслухати пят лекций Лазльоль Годинка бесідувал о споминах на свого діда Антонія Годинку творчост свого отця маляря і теолоґа Лазля Пушкаша представила його дівка проф Бернардет Пушкаш котра діє на університеті в Ніредгазі Дальшыма котры чытали лекциі на тему Антония Годинкы были др Йожеф Ботлиф і Йожеф Балок З позначком выступил і лавреат тогорічной преміі отец Василь Бойчук котрый бесідувал на тему Русины і віра в Бога Як інформувал прецеда русиньской оброди на словеньску Мартін Караш на подіі в Будапешті доєднали ся і участници русиньского Меджнародного Вытравного пленера котрый є наплянуваный тот рік в бардийовскых купелях так само наплянувала ся на Словакі і выставка русиньского маляря жыючого в Мадярску Андрия Манева Віторок <unk> липця юлия <unk> рока Книга з лемківскыма прислівями є іх аж <unk> тисячів Учытель зо Святкови Великой списувал іх <unk>літя Автор допису Наталия Малецка Новак Болеслав Василь Баволяк Ідучы в сліды свого вітця ціле жытя списувал приповідкы і приказкы хоснуваны серед Лемків головні серед жытелів Святкови Великой одкале походят але і з околиці Робота пят <unk> років звінчена была печатаньом істинной Біблиі переслів Є то за справом выдавництва Жызновскій Публикация Лемківскы приповідкы і приказкы зо святкови великой і околиц Болеслава Боволяка як раз вказала ся накладом Выдавництва Жызновскій невеликой офіцины котра од <unk>надцетьох років занимат ся реґіональном темом Найновше выдавництво то не лем захоплююча збірка лемківскых прислів хоснуваных в єдным селі але тіж як бесідує основатель выдавництва Вєслав Жызновскій барз цінна колекция документуюча культурову спадковину Лемковины Цитуваня Наша найновша публикация то компендиюм прислів приповідок і приказок та інтересуючых лемківскых речынь Серед них мож найти тоты котры были хоснуваны в святковій і околици В столітю особливі в першій половині того столітя як і тоты котры в даякій части походят з іщы скоршого періоду зазначат Вєслав Жызновскій Чом молодий хлопец зачал списувати прислівя Заінтересуваня темом прислів в Болеслава Баволяка взяло ся за справом його відця тіж Болеслава котрий подібні як його дідо Михал все інтересувал ся лемківскым фольклором цитуваня Дідо не знали писати запамятували приспівкы вшыткы приспівкы і весільны перемовліня приповідкы і традициі зачал списувати аж тато Николи єм ся не звідувал коли ся в него тото зродило Початково няньо передали мі коло <unk> прислів списаных на окремых картках Не хотіл іх уж веце нотувати єдного дня просто дал мі тото до роботы оповідат Болеслав Боволяк Завдякы його роботі колекция пошырила ся з <unk> до <unk> тис речынь Як додає векшіст зобраных ним прислів має лемківскє походжыня Автор будучы тіж барз тальновитым музыком отец од наймолодшых років вчыл го грати на гармоніі Прібувал вчас своіх досліджынь дотерти до як найвекшой ґрупы осіб котры помогли бы му зобрати можливі найшыршу збірку прислів Цитуваня Ціле своє свідоме жытя зберал іх од старшых святковян жыючых головні на Украіні Выімувал в бесідах в ріжных ситуациях і настроях бесідує Жызновскій Дальше запамятувал іх нагорячо жебы не страшыти бесідників записувал аж пізнійше можливі найвірнійше А тото што списал заховал не стратил і не запропастил додає Жызновскій Істория про давну Лемковину Прислівя сут в книзі тематичні зобраны і списаны по лемківскы по польскы і сфонетичном транскрипцийом з лемківского языка Як додає Марта Ґрабан Бутрын фольклористка і етноложка яка занимат ся обрядовістю Лемків в колекциі Болеслава Боволяка оддзеркалят ся бывша Лемковина тота в соспільным ци природничым вымірі цитуваня Можеме найти гын жытелів тых земель з іх приметами і слабостями світ природы ци языкову топоґрафію села Єст церков і корчма поле і ліс загорода і хыжа стіл і пец ґазда і ґаздыня Мимо універсальности тых текстів та жывотности части з них Маме вражыня што є то істория о давній Лемковині о краіні нашых предків сперед Акциі Вісла Штоденніст вызначана ритмом природы і тяжком роботом Зміном части рока місяців час до часу є перерывана святкуваньом зазначат Марта Ґрабан Будрын Про автора Болеслав Василь Боволяк вроджений в <unk> році од наймолодшых років вчыл ся грати на акордеоні Першым ужытельом был Муняньо На парунадцет років долучыл до ансамблю якій грал по весілях в околици Святкови Великой В склад ґрупы окрем відця котрий грал на трубці входило іщы двох саксофонистів і перкусиста По закінчыню студий высшій економічній школі напрям Економія промыслу і рідничой Академіі на напрямі Лісництво піднял роботу як учытель в основній школі в місцовій пак в ансамблі Економічных Шкіл в Ґорлицях Робил тіж аж до часу коли пішол на пенсию як лісничий в Надлісництві Змигород переміненым в <unk> р на Маґурскій Нацийональный Парк За редакцию тлумачыня фонетичну транскрипцию та транскрипцию прислів з рукописів одповідат Томаш Квока В публикациі схоснували образы авторства Теодора Кузяка Книга чыслит аж в <unk> сторін Може єй придбати на сайті выдавництва За мотузком поданым в дописі Середа <unk> липця юлия <unk> рока Позитивный рапорт нік о підтримуваню достоменности нацийональных і етнічных меншын Автор вісти Наталия Малецка Новак Найвысша Ізба Контролі Ніґ провірила ци орґаны публичной адміністрациі правильні реализуют задачы тыкаючы підтримуваня культуровой і языковой достоменности нацийональных і етнічных меншын та ґруп хоснуючых реґіональный язык В опубликуваным як раз рапорті Нік не ствердила векшых порушынь але вказала на пару обшыри до поправы медже інчыма в реґістрах тыкаючых меншын веденых Міністром Внутрішніх Справ і Адміністрациі та в системі освітовой інформациі В Польщы веце як <unk> тис осіб задеклярувало приналежніст до нацийональных і етнічных меншын найвеце іх представників находят ся в воєвідствах о польскым підляршкым шлезскым і верміньско мазурскым Соспільніст хоснуюча кашебскій язык веце як <unk> тис осіб жыє головні на обшыри поморского воєвідства То даны з посліднього повселюдного спису з <unk> р Зато протягом послідніх <unk> років могли ся змінити што вкаже тогорічный спис Ґаранция захованя і розвитку свого Конституция Польщы ґарантує польскым громадянам якы належат до меншыны свободу захованя і розвитку свого языка обрядів традиций і культуры а тіж право творити своі інституциі культуры та брати участ в рішаню справ тыкаючых іх культуровой достоменности Обовязуюча одвеце як <unk> років устава о нацийональных і етнічных меншынах та о реґіональным языку реґулює в комплексовый спосіб справы звязаны з захованьом і розвитком культуровой достоменности меншын Окрислят тіж спосіб реализациі принципу рівного трактуваня та задачы і компетенциі орґанів публичной адміністрациі в тій обшыри Переписы закону зобовязуют вшыткы орґаны публичных власти піднимати одповідні середкы жебы підперти меншыны Нік провірила ци орґаны публичной адміністрациі правильні реализуют задачы тыкаючы підтримуваня культуровой і языковой достоменности нацийональных і етнічных меншын та соспільности хоснуючых реґіональный язык Контрольом обняты были діяня Міністерства Внутрішніх Справ і Адміністрациі та Едукациі і наукы <unk> воєвідскых урядів <unk> урядів Ґмін і <unk> шкіл та <unk> самоурядовых інституций культуры в роках <unk> Найважнійшы рішыня контролі На основі результатів контролі найвысша ізба контролі зробила м ін слідуючы внескы По перше до Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі Воєволдів і выконавчых орґанів самоурядів Моніторувати проблемы і потребы меншын особливі ромской так само на рівни урядовой адміністрациі як і на самоурядовым та опрацувати Міністром Внутрішніх Справ і Адміністрациі систем моніторуваня якій дозволит на комплексову анализу потреб в тій обшыри по другє до Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі Забезпечыти ефективне ведіня справ о впис до реґістру ґмін та дополнити даны вымаганы переписами права в урядовым реґістрі ґмін і реґістрі ґмін Підняти діяня котрых цілю єст скоротити терміны опрацовуваня рапортів тыкаючых ситуациі нацийональных і етнічных меншын та реґіонального языка в Польщы підняти діяня жебы заохотити самоуряды опрацувати локальны проґрамы што підперают ромску соспільніст підняти діяня жебы шыроко інформувати векшынову ґрупу о ефектах діянь в рамках проґраму інтеґрациі По третє до Міністра Едукациі і Наукы забезпечыти ефективне ведіня діянь жебы ретельно вызначыти квоты з огляду на незаконно отриману самоурядами част освітовой загальной субвенциі в звязку з поданым більшым чыслом учеників якы належат до меншыны та передати тоты інформациі властивому Міністрови до справ публичных Фінансів Ввести в систем освітовой інформациі функцийональніст бльокуючу можливіст водити неправильны даны тыкаючы школярів обнятых вчыньом языка меншыны та скоро піднимати діяня в примірі отриманя інформаций о порушынях По <unk> до воєводів Роздумати ци ввести процедуры координациі задач для меншын в воєвідстві По <unk> до Президентів бургомайстрів і війтів Ретельно верифікувати даны в системі освітовой інформациі што тыкают учеників обнятых вчыньом языка нацийональной меншыны по <unk> до директорів шкіл Обнимати вчыньом языка меншыны та выказувати в системі освітовой інформациі одділіня для меншын лем учеників котры належат до нацийональной меншыны на основі обовязуючых переписів По саме до директорів самоурядовых інституций культуры Брати до ува в культурній оферти інституций культуры задачы для меншын і активно здобывати середкы зовнішніх джерел на підпераня такой діяльности Найвысша ізба контролі зазначат тіж што важном квестийом є ввести систематичны роботы через покликану в Міністерстві Едукациі і Наукы робочу Ґрупу до справ підручників і додатковых материялів до едукуваня учеників в обшыри необхідні до підтримуваня почутя нацийональной етнічной і языковой достоменности а тіж жебы як найскорше підняти діяня цілю розвязати проблем з опрацуваньом підручників для меншын Не буде економічного Форум але буде інче циберсе В Креници Европейскы міста і реґіоны в добі цифровых вызовів Автор вісти Наталия Малецка Новак В днях од <unk> до <unk> вересня септембра Крениця зас буде простором дебаты о найважнійшых цифровых проблемах і можливостях перед якыма стоят европейскы міста і реґіоны В курорті одбуде ся конференция Цыберсек в час котрой експерты в обшыри цифровой безпекы будут глядати одповіди на потребы сучасной економікы Головным партнером конференциі єст малопольскє воєвідство Єдном з тем буде приспішыня цифризациі якє выкликала пандемія і звязане з тым звекшыня можливости атаків в віртуальным просторі За пресовым бюром маршалківского уряду малопольского воєвідства значыня бесіды о безпеці в сіти єст більше як перше кєд же проблемы реального світа переносят ся тепер до сіти Продолжыня традициі орґанізуваня подіі о медженародным значыню Конференция має дати передуманы одповіди на сучасны проблемы звязаны з будучыма технолоґіями Цілю подіі є вказати же основом сучасной економікы єст цифрова безпека Форма тогорічной креницкой подіі в великій мірі є вымушена квестиями безпекы той здравотной як і фінансовой Мимо вельох противности самоуряд воєвідства хоче жебы Крениця была ґаздом подіі о медженародным значыню котра поможе формувати господарку будучности в Малопольщы Припомнийме што по роках орґанізуваня в курорті Економічного Форум подію тоту перенесли до Карпача Сут на так Нове выданя Медженародной стрічы в Креници буде вызначником мериторичного напряму дальшых едиций подіі котры зосережат ся довкола м ін новых технолоґій цифризациі процесів і услуг та сучасной господаркы опертой на науковым потенциялі <unk> липця юлия проходила стріча з науковым радом ректоры і представникы <unk>надцетьох высшых учелен з Малопольщы позитивні і з ентузиязмом заопініювали новый формат осінной подіі звязаной так само з цибербезпеком як тіж з Европейскым Біговым Фестівальом Одбыла ся стріча представителів нацийональных совітів Словаків і Русинів Меморандум о спілпрацы підписали в рускым Крестурі словацкій і русиньскій везиі Автор вісти Петро Медвід У суботу <unk> юлия <unk> року одбыла ся в рускым карестурі робоча стріча на котрій брали участ представителі Нацийонального Совіту Словаків і Нацийонального Совіту Русинів у Сербіі Інформувала о тім аґентура Рут <unk>r<unk>e<unk> На стрічы были підписаны русиньска і словацка версия Меморандума о спілпрацы тых двох совітів Припоминаме же меморандум был підписаный в сербскым языку іщы в апрілю в Старій Пазові При підписуваню был участный і Мілянян Пілип председа Уряду Прословаків жыючых в заграничу котрий на своій робочій Навщіві у Сербіі окрем Словаків Навщівил і Русинів На стрічы в Рускым Крестурі Своі скушености представили і вычеряли собі підпредседа Нацийонального Совіту Словаків Зладко Шімак і председа Нацийонального Совіту Русинів Борислав Сакач як і председови штырьох секций тых двох Народносных совітів Як інформувала аґентура участны робочой стрічы дішли до заключыня же русиньска і Словацка Народносна Меншына значыт обыдва совіты мают много сполочных тем і же сут то два близкы народы Дефініювали ся і подобны або сполочны проблемы у штырьох областях культурной автономіі Стріча была першым кроком при творіню будучой спілпрацы Совіты Русинів і Словаків хотят сполочно рішыти проблемы і перекладати іх перед державу на вшыткых уровнях Як підкрислил председат Нацийонального Совіту Русинів Меморандум дає можливост двом совітам вєдно писати проєкты через котры ся здобыват грошы Участны робочой стрічы на Вшівили в Рускым Керестурі і Катедральный Собор св о Никола Чудофорця де іх привитал містный парох Михайло Малацко <unk> липця юлия <unk> рока Од авґуста зміны в Культ МІН Орґанізациі котры будут хотіти выберати фаховы рады будут мусити вказати же сут реально активны Автор вісти Петро Медвід Условія пропонуваня і волеб членів до фаховых рад Фонду на Підпору Культуры Народносных Меншын культ мінор котры вырішуют о дотациях ся змінят Выходит то з новелі закона о Фонді на підпору культуры народносных меншын котра была принята словацкым парляментом і В середу <unk> юлия <unk> р єй підписала Президентка Словацкой Републикы Зузана Чапутова Аґентуру ТаС о т інформувал Лукаш Лацко з одділіня комунікациі президентской канцеляриі В новелі закона о фонді коалічны депутаты уточнили дефініцию культурной орґанізациі народносной меншыны як і евіденциі культурных орґанізаций котры будут обсягувати даны о культурных орґанізациях котры можут брати участ на выбераню і воліню кандидатів на членів фаховых рад Цитуваня Подля сучасного стану на громаді орґанізаций односных народносных меншын можут брати участ представителі орґанізаций котры приголосят ся на вызву директора Фонду і сполнюют законом становлены условія і кєд реально не выконуют жадны активности Припомянули предкладателі новелі закона Новеля має ціль Новеля має за ціль то же свого представителя на волебну громаду односной народносной меншыны буде мати право пропонувати лем орґанізация котра сполнює условія і котра є записана у евіденциі культурных орґанізаций народносных меншын яка розвиват активну діяльніст в области свого діяня Новото є же медже культурны орґанізациі народносных Меншын подля новелі закона окрем мимовладных безпрофітовых орґанізаций дополнюют ся церкви реліґійны общыны і юридичны особы котры свою юридичну субєктівіту мают од церкви або реліґійной общыны при котрых ся бере довагы на іх специфічны поставліня як і орґанізачны єдиниці общаньскых здружынь з окремом юридичном субєкті Вітол Новеля закона о фонді на підпору культуры народносных меншын буде платна од авґуста <unk> року Новы Волбы Фаховых Рад бы так уж мали быти по новому Закон о Фонді на підпору культуры народносных меншын котрым выникнул Фонд як верейноправна інституция был схваленый владным ґабінетом Роберта Фіца у <unk> році В тым році пришли першы вызвы про народности меншыны на рік <unk> В першы штырі рокы вюл фонд Норберт Мольнар котрый го зачал будувати од фундаментів В юні <unk> р была за нову директорку выбрата Алена Котфанова Мольнар по закінчыню свого фунчного періоду веце не кандидувал Буковскій укріплят спілпрацу з Радом Европы Уполномоченый одкрыл і тему зряджыня Фонду на аплікацию языковых прав Автор вісти Петро Медвід Уполномеченой Влады Словацкой Републикы про Народности Меншыны Лазле Буковскій принял усереду <unk> юлия <unk> р Оксану Томову надзвычайного і уполномоченого посла Словацкой Републикы і Постійного Представителя Словацкой Республикы при Раді Европы Буковскій є пересвіченый же стріча принесе новы імпульсы в области охороны меншыновых прав Словацка Республика поступным приятьом Рамкового Договору на охорону народности Меншын і Европской Харты Реґіональных або Меншыновых Языків обовязала ся хоронити права народностих меншын і на медженародній уровни Цитуваня Приятя споминаных документів не был лем формальный акт але правны рамкы котры сут фундаментом меншыновых прав на Словакі якы ся реґулярно моніторуют Інформує сайт уповномеченого Із той причыны была стріча з Томовом заміряна на зінтенсивніня і поглубліня спілпрацы при просожываню меншыновых прав Цитуваня Партнеры доіднали ся же як першы приготовлят меншыновы языковы мутациі приручників о харті меншыновых языків котры пак публикуют на вебсайті Рады Европы і уполномоченого Уполномоченый пронародносны меншыны так само одкрыл тему зряджыня Фонду з котрого бы меншыновы орґанізациі і самосправы могли фінансувати аплікацию языковых прав Оксана Томова є професийональна словацка дипльоматка штудала в Петербурзі і походит з Меджелаборец Декрет на функцию надзвычайного і уполномоченого посла в Словацкой Републикы і Постійного Представителя Словацкой Републикы при Рады Европі собі перевзяла з рук президенткы Зузаны Чапутовой в апрілю того року Пятниця <unk> липця юлия <unk> рока Лемківскы лісы головном темом засіданя меншыновой Комісиі Цитуваня Для Лемків ліс єст елементом іх достоменности котрого были позбавлены Автор вісти Севериян Косовскій В віторок <unk> липця юлия одбыло ся засіданя соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын якого головном темом была справа одзыскуваня лемківскых лісів Важне было што свойом присутністю вказали сме што лемківскы зелены лісы то не лем материяльна але так само духова вартіст для выгнаного з рідной землі народу Окрем представників міністерияльных власти державных лісів і посланців присутны были і репрезентанты лемківскых інтересів Двогодинне засіданя на жаль не довело до ниякых конструктивных розвязань а само однесіня представників польскых власти Державных лісів і части посланців соймовой векшыны до нашых стремлінь і істориі вказало ся быти неґативне Головна тема якій літ кінця Посліднє засіданя соймовой Комісиі было головно посвячене справі одзыскуваня зрабуваных лемківскых лісів В порядку нашло ся розсмотріня інформациі Міністра Справедливости на тему правной ситуациі польскых громадян лемківского походжыня якы старают ся за зворот Лісів перенятых через державу по выселінях в рамках Акциі Вісла Дальшым пунктом было выслуханя інформациі Міністра Климату і Середовиска односно становиска Державных Лісів веденых судовых поступуванях о зворот лісовых ділянок перенятых по выгнаню лемківской меншыны в <unk> році Про обі головны інформациі бесідували представникы ресортів На жаль Міністерство Справедливости своє писемне становиско придало лем на квадранс перед початком засіданя што нияк не позволило заінтересуваным зрыхтувати ся мериторично до выслуханой інформациі і представити свою арґументацию Окрем представників власти присутны были і репрезентанты лемківскых інтересів В засіданю брали участ професор Штефан Дудра репрезентант лемківской меншыны в Спільні Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын был так само ґорлицкій юриста радця правный Павел Сокіл котрый веде вельо справ выселеных Лемків і іх потомных якы старают ся за зворот забраного нелеґального маєтку Стоваришыня Лемків і Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях представлял Севериян Косовскій Од імене Лемківского Ансамблю Пісні і Танця Кычера з Ліґниці присутны были Юрий і Дань Костариньскы Обєднаня Лемків репрезентували Штефан Клапик і Григорий Суханич Цілю стрічы было выпрацувати розвязаня жебы Лемкы могли в пошануваню іх громадяньскых прав домагати ся зверніня зрабуваных лісовых ділянок Што нам горозит По выслуханю міністерияльной інформациі голос отримала присутна меншынова страна Приведены были головны проблемы з якыма стрічают ся польскы громадяне котры старают ся в адміністрацийных пак цивільных поступуванях о зворот лемківскых маєтків Проблемом з якым певністю уж тепер стрічат ся лемківска меншына сут пропонуваны зміны кодексы адміністрацийного поступуваня На тоту хвилю не знатя як буде выглядал схваленый новелизацийный закон але найвекшым злочыном было бы кєд бы были введены зміны якы наказували бы касувати вшыткы поступуваня што з моментом принятя змін кодексу тырвали і ся не закінчыли Представникы лемківского інтересу бесідували і о тым же не єст справедливе кєд інчы польскы громадяне отримали од польской державы можніст отримати одшкодуваня в виді специяльні схваленых устав Приміром якій являл ся на засіданю был закон о тзв забужаньскым маєтку на основі котрого особы якы залишыли маєткы за границьом Буга по І світовій войні могли пак старати ся в реґулярний державом спосіб о вырівнаня вартости лишеных парцель і ґаздівок Дальше звернено увагу што адміністрацийно судовы поступуваня тырвают вельо років За єден з примірів была подана справа єдной Лемкыні яка своі стараня веде од <unk> рначыт уж такой понад <unk> років а поступуваня в тій справі заініциювали єй дідове пак вельогоєй родиче якы не дочекали завершыня справы Фактом є што дотеперішнє становиско польской державы было в міру неутральне што до зголошуваных жадань На жаль од даякого часу видно неспокійны рухы зо страны урядуючой коаліциі і державных Лісів якы тепер активно старают ся діяти протиставляным постулятам Борба о гідніст Присутніст представників лемківской меншыны на засіданю засвідчала о іщы єдній барз важній квестиі О тым же в своім выступліню бесідувал Юрий Стариньскій якій зазначыл што в цілій тій баталиі не ходит лем о материяльне добро якым сут лісовы ділянкы але тіж о моральніст і символичне направліня кривд лемківскому народови цитуваня Лемкы были і сут громадянами польской державы Од століт звязаны сут з територийом польской державы Хотіл бы м підкрислити што для Лемків земля была чымси фундаментальным подібні ліс была святістю Лемкы тоты лісы садили з поколіня на поколіня о них дбали переказували дальшым ґенерациям Десят разів Лемко мій дідо прадідо задумали ся нич вытяли дерево Выповідал з перенятьом Ведучый ліґницкого ансамблю Дальше пояснял што ліс был чымси веце для тых люди нич лем ареалом землі а мал і духову вартіст цитуваня Тота святіст то тіж обшыр вірувань обычаів обрядовости і той святости Лемкы в парз короткым часі в <unk> р были позбавлены Коротко бесідуючы были позбавлены права до власной достоменности до власного єства до власного бытя Для Лемків ліст єст чымси більше як лем материяльным добром за котре ся борют Для Лемків ліс єст елементом іх достоменности котрого были позбавлены Выгнаны на західні землі в новый простір пласкій піскуватий без гір потоків лісів Продолжал Стариньскій зазначыл што кєд лемківска меншына днес старат ся о зверніня ім лісів то єст то борба за гідніст і достоменніст дальше цитуваня Барз прошу з того місця не одмавляйте нам права як громадянам Польской Республикы од <unk> років мы не пришлигел не знатя одкаль сме громадянами от все і днес прагнеме лем заховати право до власной достоменности ачий і далеко од гір Хочеме лем жебы нам признано моральне право до того што было власністю нашых предків і што свідчыт о нашій етнічній конфесийній і культуровій ідентичности конец цитуваня За тоты слова пак подякувала ведуча комісийны обряды посланкыня Лівиці Ванда Новіцка Ствердила што є то правда же в тій цілій справі ходит о штоси веце же іде так само о моральніст Ниякых лісів не было Посланкыня ґорлицкой землі Барбара Бартусь яка приналежыт до урядуючой зєднаной правиці вчас свого выступліня выповіла неправдивы слова якы лемківску громаду заболіли зо здвоєном силом Бартусь ствердила што днес выселены Лемкы і іх потомны старают ся за зворот той части лісів якых вчас выгнаня в <unk> р нияк не было Додала што колиси были лем незалісены поля паствиска а лісы были подібно засаджуваны польском державом уж по выселіню Лемків Значыт што під конец сороковых років ХХ ст на Лемковині лісів не было а днес стараючы ся о іх зворот хотят ся лем збогати коштом покривдженой державы Подля ней не мож бесідувати о понятю так зв лемківскых лісів бо вчас выселінь іх не было На тоты неправдивы стверджыня так само одповідали присутны представникы лемківского інтересу якы доказували што кєд проходила акция Вісла то каждий ґазда якій был выселений зо свого села отримувал детальный спис свого маєтку з поділом на ґаздівскє обыстя Орне Поле Лукы і лісовы ділянкы Окрем того в польскых архівах заховали ся описы поєдных лісовых парцелі з якых выникат якій то был ліс як давно был засаджений і до кого в <unk> р приналежал Урядова страна вела пак демаґогічну дискусию подаючы знаны уж арґументы што шак Лемкы отримали еквівалент того што было ім забране на західніх понімецкых землях повоєнной Польщы На сале гырміло што лемківска меншына выкорыстує діру в праві Были то сиґналы односно пропонуваных змін кодексу адміністрацийного поступуваня якій мал бы довести до ремісиі веденых справ о зворот забраного нелеґально маєтку Бесіда неприхыльных посланців переносила ся і на волыньскій проблем кєд же хотіли они выказати по свому якы были причыны акциі Вісла і чом нибыто Лемкы мусіли быти так само выселены Представникы Державных Лісів нарікали на тото же не сут подібно трактуваны як рівноправна сторона в веденых поступуванях Дальше додавали за арґументацийом посланкыні Бартусь што лем невелика част тых парцель о якы сут днес зголошуваны жаданя в <unk> р была залісена Представникы того уряду додавали што більшіст лісів была засаджувана нима уж по выселінях Припомнийме што Барбара Бартусь є авторком інтерпеляциі яку подала до Міністра Справедливости Ґенерального Прокуратора Збіґніва Зьобро Отримала на ню одповід од державного прокуратора што основана была Специяльна єдиниця прокураторів якы мают дбати на тото жебы не доходило часом до порушынь в веденых поступуванях о зворот лемківскых лісів На зівданя якого рода сут то порушыня точной одповіди не было Не зме до кінця самы Лемківскы стремліня поперявно опозицийный посол Євгеній Чыквін якій приналежыт до громадяньской коаліциі В своім выступліню припоминал што Лемкы то єдна з найвеце пошкодуваных наций Чык він підкрислял што лемківска меншына вчас комуністичного режіму была цілковито вынята спід права кєд інчы меншыны в тым самым часі мали хоц яку можніст тырвати і розвивати ся Пояснил присутным што Лемків просто мало нияк не быти аж по демократичных перемінах в Польщы соспільне і культурне жытя той меншыны годно было одраджати ся Дальше посол додал што подля нього было бы то символичне направліня кривд кєд бы держава звернула лісы іх первістным властителям За Чеквіном польска держава тій ґрупі причынила велику кривду В своім дальшым выступліню звідувал представників Державных Лісів чом як раз в остатнім часі іх інституция стала ся парз активна в тым жебы перешкаджати і робити неможливым зворот лісовых ділянок на Лемковині В подібным тоні попертя для лемківской меншыны выповідал ся другій з посланців членів соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын Ришард Ґаля якій репрезентує в польскым парляменті німецку меншыну Повідал він на своім примірі што розуміє прикликуваный проблем кєд його родина так само была позбавлена маєтку і за комуністичного періоду мусіла го назад выкупити за своі власны грошы Ци нас чути Липцьове засіданя в просторах польского Сойму в одчутю присутных представників меншыновой страны не принесло ниякых хосинных результатів Урядова страна не лем не хотіла забарз чути прикликуваных арґументів але ани не дала ниякы ґаранциі же лемківскій голос буде взятий до увагы хоц бы вчас процедуваня над пропонуваныма змінами кодексу адміністрацийного поступуваня Актуально новелізацийный закон якій дотыкат не лем лемківску меншыну але тіж о вельо більшу жыдівску соспільніст находит ся в працах в Сенаті Знатя уж што Сенат найпевнійше запропонує своі поправкы і устава верне до дальшых прац в соймі Товды тіж родит ся потреба жебы при процедуваных змінах видно было лемківскій інтерес Присутніст меншыновой страны репрезентантів інтересу вельох Лемків то окрем юридичной і політичной диспуты доказ на тото што голос скривдженого народу іщы фурт ся выдобыват Звіданя Лем ци буде він на тілько сильний же годны го будут почути тоты якы повинны хоцкій на хвилю поставити ся в місци тых якым найціннійший скарб был забраний незаконныма декретами выдаваныма чыновниками комуністичных власти Одповідте сой ци днешня декомунізация то лем порожні слова Выслухали сте статі якы были публикуваны на портали ЛЕМ фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак Боятує блікуй