Архів
лемківского радия

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> лютого фебруара <unk> рока Выданя посвячене істориі і культурі Лемків Автор допису Севериян Косовскій Традицийно заявляме што кінцьом <unk> рока явил ся Лемківскій Річник періодик выдаваный Стоваришыньом Лемків В публикациі находят ся дописы посвячены так округлым річницям як і мало дослідженым темам Зміст книжкы найдете в описі долов а так само на сайті інтернетового склепу Стоваришыня Лемків де книжку можете придбати за символичне <unk> золотых Долов публикуєме вводне слово головного редактора выданя Най ся любит Позерайме допереду Кажда річниця Акциі Вісла прикликує спомины найбільше родит ся іх в головах і серцях тых што іщы выгнаня памятают Поколіня тых люди што вчас депортациі мали по <unk> і більше років уж такой одышло до вічности Молодшы ґенерациі якы хотят проєктувати будучніст Лемковины мусят конечно памятати і о тій найбільше колячій подіі бо без історичной памяти никотрий нарід не годен ся втримати а тым більше розвивати Прото тогорічны выданя посвячаме в першій черзі памяти вшыткых тых што зазнале беззаконного выселіня в <unk> році Лемківскій річник <unk> отверат тым разом Богдан Копча в своій статі з математичном прецийом представлят чысла даны проценты Ціла тота Богданова прецизия обявила ся опубликуваньом присвяченого річници тематичного Атлясу Але не забывайме што за тыма вшыткыма шацунками крыют ся долі каждой з осіб што были выселены з Лемковины осіб якы через <unk> років переказували нам тото вшытко в роді споминів ци оповідань <unk> річниця то на жаль єдна з остатніх коли можеме чути жывы спомины од тых што памятают давну Лемковину Найже тоты Лемківскій Річник <unk> і інчы книжкы што явили ся протягом рока будут знаком нашой памяти о предках В <unk> році орґанізувана была ювілейна <unk> Лемківска Творча осін Єдна зо шторічных подій Стоваришыня Лемків якы были єй початкы і хто брал в ній участ того дознате ся з допису споминів Петра Трохановского вірного участника і спілорґанізатора свята лемківской поезиі і літературы ци шырше культуры бо неєднократно одбывали ся в рамках подіі выставы фотоґрафіків малярів ци концерты музиків При кінци статі глядайте себе творців активных участників лемківскых творчых осени Кєд сме при рідным слові ту акуратні в більшости при тым писаным маючым окрислены знакы і нормы Не забывайме што рівно тридцет років тому в бардиівскых купелях на Пряшівщыні одбыл ся першый конґрес русиньского языка якій был імпульсом до кодифікациі і нормализациі ріжных стандардів русиньского языка Брали в ним участ і мы знач представникы Лемковины Коротку історию подій з <unk> р публикує наш пряшівскій кореспондент Петро Медвід Дальше запрашаме на стрічу Анны Кырпан з прекрасном аматорском творчістю Стефаніі Руснак яка жыла в роках <unk> Звідам кус провокацийно А хто о тій малярці чул но гласні то як раз наш внутрішній проблем же мало о собі знаме В Польщы найчастійше споминаме Епифана Дровняка Штефана Телепа ци шырше ідеме на полудне за Енді Варгольом Познайме зато Стефанію Руснак нашу родачку з Варгомі Но а што і кілько знаме о чытанях ім Качковского на Лемковині Певно тіж невельо бо і одкаль Через рокы не барз были обставины ґу тому жебы досліджати штобы ся вчыти Завдякы Демянови Новакови можете запознати ся з архівальном документацийом односячом ся до чытелен в Перегримці Клемківці і Чорным То лем жменька того што можеме іщы одкрыти але все то добрий початок Другым польскоязычным текстом є допис редактора выданя Кус істориі той давной і сучасной О лемківскых соспільнополітичных орґанізациях і людях што іх концепцийно творили Істория єдного жытя то істория Ярослава Трохановского Маестро вірний дописувач до лемківского річника рішыл опубликувати на странах нашого выданя першый розділ свойой біоґрафіі Зачал єй писати в віку <unk> років Як нетяжко порахувати в <unk> р віриме што внет выдаст свою окрему книжку полну біоґрафію про нелегкє але вынятково плідне жытя Дальшы три дописы то історию люди якых ніт уж серед нас По перше не могли сме не написати о єдным з найздібнійшых орґанізаторів соспільного і політичного жытя Лемків по другі світовій войні Павел Стефановскій лишыл по собі спадковины з якой безперечно повинны черпати дальше поколіня лемківскых діячів Памятаме і о тым што перед сто роками вродил ся Семон Мадзелян барт західньой Лемковины писменник і поета што лишыл нам слова двох найбільше днес знаных пісень під облачком і в темну нічку При кінци споминаме Ярослава Зволіньского єдного з основателів Стоваришыня Лемків але присутного в лемківскій політиці уж в <unk> роках ХХ ст Най нашым цілю не буде лем реєстрация минулого але на основі того што уж знаме крок ґлубудучности Не ся любит Севериян Косовскій О переході на новый календар в мукачівскій грекокатолицкій єпархіі кажда парохія голосує Автор вісти Петро Медвід Мукачовска грекокатолицка єпархія бы мала од <unk> септембра <unk> року значыт од нового церковного року індікту перейти на григорияньскій календар про порталь соспільны новины то потвердил владыка Нил Лущак апостольскій адміністратор єпархіі <unk> фебруара того року Інформация пришла лем два дні по тым што <unk> фебруара было опубликуване рішыня украіньской грекокатолицкой церкви яка на Украіні переходит так само од септембра на новий календар Украіньска грекокатолицка Церков тото рішыня приняла на засіданю архієрейского собору котре проходило <unk> аж другого фебруара Придала ся ку тому рішыню і польска Митрополия Украіньской Грекокатолицкой церкви зато переход дотулят ся і русиньскых грекокатоликів у Польщы На покля украіньска грекокатолицка церков переходит реально на тзв новоюлияньскій календар Пасхалію зохаблят за старым стильом і нерухомы свята піде за новым Мукачовска єпархія хоче приняти григорияньскій календар значыт перейти на новый календар включно Пасхалі Мокачовска Грекокатолицка єпархія є русиньском церков свого права с <unk> і не належыт під украіньску грекокатолицку церков є підпорядкувана прямо вселеньскому Архієрейови Зато рішыня о переході на новий календар робит сама Люди хотят перейти Цитуваня Хочеме зробити так як приял ісіны од украіньской грекокатолицкой церкви жебы од <unk> септембра перейти на новый григорияньскій календар бо <unk> септембра почынат ся новый церковный рік Повіл владыка у відеу про споминаный порталь Дальше цитуваня Покля будут даякы громады котры будут хотіти зістати на юлияньскым календарі нихто ім не буде боронити Ґарантувал апостольскій адміністратор з тым же додал же люди му бесідуют же вже хотят перейти на новый календар а до кінця уж тот великій піст котрый штохвиля зачне бы хотіли іти за новым штильом За словами владыкы Ніля робили баданя медже активныма парохіями єпархіі і подля даных з тых бадань Веце як <unk> процент віруючых єпархіі хоче перейти на новый календар <unk> фебруара проходила на єпархіі стріча з деканами на котрій ся мали обговорити вшыткы детали як процес переходу на новый календар зробити што найліпше голосуваня в каждій парохіі Ґригорияньскій календар неє в мукачовскій єпархіі цалком нову справу Майже вшыткы мадероязычны і румуноязычны віруючы перешли на новый календар понад десят років тому потвердило про нашу редакцию джерело з єпархіі Тепер три парохіі єпархіі офіцияльно перешли на новый календар і в декреті єпископа пише ся о полнім переході на ґригорияньскій календар включно Пасхаліі По засіданю з <unk> фебруара знаме же переход на новий календар в мукачовскій єпархіі буде дальше рішеный голосуваньом о парохіях цитуваня Буде робити ся інформачно поясняюча робота в тых громадах котры іщы не голосували пак буде голосуваня Потвердило нам наше джерело з тым же процес голосуваня іде практично вже одосене минушого року Зато кєд владыка Ніль інформувал о тім аж тепер ідея календарной реформы в єпархіі жыє вже долше Дальше цитуваня Покля понад <unk> процент людей буде за переход товды парохія переходит покля меньше буде робити ся поясняюча робота в тій громаді і аж як буде векшына товды перейдут Но як буде меншына за переход товды лишат ся парохія затля на староюлияньскым календарі пояснює про нашу редакцию джерело Мукачово буде святкувати так як і інчы русиньскы церкви Протест переходу на новый календар не є на нашых териториях ничым новым Він іде вже понад <unk> років покля мукачовска єпархія або холем векшына єпархіі перейде на новый календар зачне жыти літургічный рік з тыма церквами котрым є матірял церков Новый календар григорияньскій включно пасхаліі уж мают практично вшыткы діти мукачовской єпархіі на пару вынятків За новым календарьом іде Митрополітна церков на Словакі Митрополітна церков в Мадярску і пітсбургска Митрополія в США так само крижевацка єпархія Пражскій апостольскій езархат котрый был о <unk> роках выділеный з товдишньой пряшівской єпархіі по роздліню Чехословакіі так само іде за новым штильом Старый календар та маж пізнійше зачал практикувати ся власно лем в парохіях в котрых є еміґрация з Украіны Єпархія св Николая в Рускым Крестурі має парохіі і за новым і за старым штильом подля рішыня вірників Треба так само припомянути же процес переходу не мусит быти єднотний і скорий кєд же віруючы мают можливост голосувати на приклад в рамках нишніх пряшівской архієпархіі акошыцкой єпархіі і кєд процес календарной реформы почал уж по обновліню церкви в Чехословакі в <unk> році іщы на початку <unk> років были дакотры парохіі котры ішли за старым штыльом Віторок <unk> лютого фебруара <unk> рПСК схвалил грошы на Варголів Музей на ґарантовых проґрамах розділит <unk> мілийоны евро Автор вісти Петро Медвід В понедільок <unk> фебруара <unk> р одбыло ся засіданя Заступительства Пряшівского Самосправного Краю ПСК Крайскы посланці окрем іншого занимали ся ґрантовыма проґрамами ци схваліньом грошый на реконструкцию Музея Модерного Уманя Ніверголя в Меджілябірцях Варголів Музей може по понедільковым засіданю крайского заступительства одкрыти нову капітолу в свойой істориі Грошы на музей схвалены Музей Модерного Уменя Енді Борголя од <unk> р чекат на реалізацию великой реконструкциі Тота є не лем барз потрібна бо будова є в планім стані До кінця до ньой вже затікат через стріху але так само має дати Музею цалком нову дімензию Грошы на проєкт перебудовы музея схвалила Словацка Влада іщы в році <unk> в цілковій сумі <unk>кома <unk> мілийона евро До того пришла пандемія піднятя цін материялю і сталебных робот а до кінця і думкы новой влады зрушыти цілу дотацию Музей при днешніх цінах в жерах єст тым же на реконструкцию треба понад <unk> мілийонів евро і крытя тых вытрат не мало дотепер ґарантуване ани своім заряджывательом котрым є Пряшівскій Самосправный Край Тото ся попонедільку змінило Посланці єдномысельно на засіданю схвалили фінаншне крытя реконструкциі Меджелябірского Музея Схвалили крытя на суму <unk> кома <unk> мілийона евро з чого край має як диспозициі од державы <unk> кома <unk> мілийона і буде потребувати іщы <unk>ком а <unk> мілийона евро Новы пути Музейной істориі На схваліня фінансного крытя зареаґувал на своім офіцияльным профілі на сіти Фейсбу і Музей Модерного Уманя Енді Варголя Колектів інституциі подякувал свому заряджувательови посланцям ПСК і вшыткым котры ку тому рішыню допомогли цитуваня Дефінітивно вырішыло ся о переміні музея за веце як <unk> мілийонів евро по многых проблемах і дословно дакілько ресусцитациях того проєкту котрий пережыл ковідовы періоды маркантне підниманя ціны ставебных материялів складну сучасну добу і много дальшых перипетій одкрываме ленешнім дньом новы пути нашой музейной істориі провас Зареаґувал такой в понедільок музей котрого директором є Мартін Субяк Схваліня фінанчного крытя подля інституциі значыт же што хвіля ся з музея стане ставебный обєкт В часі коли буде проходити реконструкция будовы з <unk> років буде мусіти депозит музея іти до альтернативных просторів цитуваня Мусиме вытворити адекватний депозитар з безпечносного і кліматичного боку єднозначного чеме жебы зістал умеджлябірцях з лоґістичных і безпечностих причыны кєд же плянуєме орґанізувати екстерны выставы і заграничны Потрібуєме мати приступ кутворам провіл Цубяк проденнык Корзер Меджі можливы альтернативы належат просторы в місткым Домі культуры ци бівшой ґімназиі Вырішыти то ся має за словами Цубяка уж тот тыжден Директор є пересвічений же вшыткы обмеджыня повязаны з реконструкцийом ся легко звладнуют і о рік на осінь ся будут тішыти вєдно з нашівниками з новых просторів На ґрантовы проґрамы тот рік меньше Посланці заступительства ПСК вырішували і о ґрантовых проґрамах <unk> мілийоны евро розділит тот рік крайска самосправа медже успішных жадателів і підпорит проєкты в реґіонах Крайс пустил три ґрантовы проґрамы В порівнаню з минушым роком крайска самосправа выділила на дотачны проґрамы о <unk> кома <unk> мілийоны меншы цитуваня І кєд іде в порівнаню з минушыма роками о меньшый паклик грошей віриме же ефект прийде і будеме знати дальше підпорити якосны і смыслу полны проєкты в краю повіл предцеда ПСК Мілян Маєрскій Найвекшу суму грошей схвалили на вызву посланців ПСК і то в сумі <unk> кома <unk> мілийона евро на вызву предцеды ПСК было схваленых <unk> тисяч евро Дальшых <unk> тисяч евр схвалили посланці на вызву партиципативный розрахунок Пущаня для діти на конец Мясниц будут забавы Автор вісти Наталия Малецка Новак Ци будеме дерти піря як то давно робили вчас мясниц а може вырабляти ґонты бо і так проводили тот час Іщы ся задумаме але конечно будеме попелом чыстити вшыткы горці і пательні перед великым постом жебы ани капинка од мясного ся на них не лишыла Але передовшыткым мило проведеме час буде музика будут світла будут забавы і конкурсы для діти просиме до Руской Бурсы в Ґорлицях на пущаня для діти на <unk> лютого фебруара того рока од <unk> годины Подля народного календаря Мясниці значыт час медже св Йордан а початком великого Посту вызначали початок высняного циклю свят і обрядів Хоц царює іщы зима і яры нияк не видно то мясниці помалу уж ся кінчат По давному был то все єден з найвеселійшых періодів календари Тырвал од паро до парунадцетьох тыжнів в залежности од того коли выпадала пасха і попереджаючый єй піст Орґанізували товды найвеце весіль особливо веселым был послідній тыжден Мясниц тзв пущаня Всядиль рыхтували гостины і забавы Было піря были дівчата были парібкы Продолжаючы народну традицию просиме на одомаш до бурсы Може дерти піря не будеме ани вырабляти ґонтів котрых робили на копы бо по зимі треба было вымінити погнилы ґонты на дахах хыж сипанців дашках на шопах ци пивничках Але спрібуєме вымінити ся знаньом про тото як давнійше рыхтували ся до великого посту што іли в тым часі як зачынали весняны роботы на поли і якы маґічны обряды были з тым звязаны і як рыхтували хыжу перед самым великодньом А може дахто буде памятал згадуванкы котры хлопці задавали дівчатам котры заняты были скубаньом піря бо так як і при вечірках так до дертя піря молоды змавляли ся до єдной хыжы і каждого тыжня заходили до інчой Дівчата заняты были роботом а парібкы збыткуваньом Робили жарты показували ріжны штучкы оповідали приповідкы і задавали дівчатам згадуванкы Забавы для діти Для діти заплянували сме забавы і конкурсы при музыці з музиком а моментавий без Сходити мож ся на <unk> годину вступне дармо а на столах буде тото што каждий принесе місце Руска Бурса в Ґорлицях Середа <unk> лютого фебруара <unk> рока В Кракові здіґітализували книгы зо списами похованых на раковицкым цмонтери Мож найти м ін Емілияна Чырняньского Автор вісти Наталия Малецка Новак В Кракові закінчыл ся процес діґітализациі черговых томів цмонтерных книг што тыкают осіб якы похованы сут на раковицкым цмонтері в столітях Медже нима сут тіж Лемкы Мож перезерати індексы вмерлых до <unk> р та дненникы вмерлых до <unk> рока Процес діґітализациі проходит етапами на основі догваріня медже Зарядом Комунальных цмонтерів Зытка Ц В Кракові Загайлоньском та воєвідском бібліотеками Зыт Ц зачал процес скануваня і одквашаня книг в <unk> році Під руком о каждій порі і з каждого місця на світі Ефектом першого догваріня з ягайлоньском бібліотеком была діґітализация цмонтерных книг до <unk> рока То разом <unk> томы вагы <unk> кілоґрамів В дальшым етапі обробили <unk> томы разом <unk> карты о масі <unk> кільоґрамів Карты до <unk> р зосканували до файлів <unk>A<unk><unk> в якости пі Результаты робіт індексых вмерлых до <unk> р та дненникы вмерлых до <unk> р мож перезерати дармо на плятформі малопольской цифровой бібліотекы З Кракові єст єдным з першых в Польщы котрый піднял ся діґітализациі цмонтерных книг З К при нагоді припоминат што сучасны краківскы книгы од <unk> січня януара <unk> р ведены сут в електронным системі але цитуваня што якійсий час сут друкуваны для додатковой безпекы ресурсів што мают вічный характер Мож найти аж і номер гробу похованых на раковицкым цмонтері Лемків Серед вписів в книгах находит ся м ін тот што односит ся до выдатного Русина проф Емілияна Чырняньского бывшого ректора Ягайлоньского Університету Зпису в книзі мож ся дознати м ін про точне положыня місця похованя ознакуваня кватеры номер ряду аж і номер гробу подана є тіж парохіяльна приналежніст вік вмерлого та дата смерти і дата похованя При професорі Черняньскым є записок што поховали го в гробі шафраньского Діґітализация цмонтерных книг і іх удоступніня в інтернеті має служыти утырваліню істориі Кракова і його бывшых жытелів беручы до увагы што в другій половині хлітя лем на Ягайланьскым університеті студиювало веце як пілсоткы русиньскых студентів Полный реґістер з короткыма біоґрамами найдете в дописі проф Анджея Зємбы під наголовком Народовостю Руска на Університеті Яґіляньскій Аналіза прозопоґрафічна студенту в обжонку ґрецкокатолицкого з обшару Русі Лемковскій <unk> Печатаным в Річнику Руской Бурсы на <unk> рік А част з тых студентів остала в місці робити карєру можеме ся сподівати што веце лемківскых персон было похованых на раковицкым цмонтери Здіґітализуваны книгы можут быти помічны при ведіню ґенеалоґічных робіт четвер лютого фебруара <unk> р Чысло туристів в пряшівскым краю наросло Автор вісти Петро Медвід В <unk> році уквартилювало ся в Пряшівскым Самосправным Краю <unk> на Вшывників Іде она роснут я о <unk> процент в порівнаню з попереднім <unk> роком На туристичный рух іщы все не досягує чысла сперед пандеміі Пряшівскій Край є третім найнавщівлюванійшым крайом Словакіі а медже домашніма туристами є другым найублюбленійшым інформувала о тім Барбара Чехова з Крайской орґанізациі туристичного руху Северовых од Словакі найвеце заграничных з Чешской Републикы І зме <unk> туристів котры ся уквартелювали в минушым році было <unk> чужых гражданів Тоты творили <unk> процент Пропорівна проці уквартелювало ся в краю <unk> на чівників В році <unk> котрый был затля найуспішнійшым роком з погляду навщівности было в пряшівскым краю заевідуваных <unk> мілийон <unk> тис укварталюваных навщівників Цитуваня Чысла наштівників і переночовань меджерічно наросли но іщы все не досягуют чысла з років перед пандемійом повіл Мартиня Ношко директор крайской орґанізациі Туристичного Руху Северих од Словакі так само інформувал же бракуют заграничны нащівници котры вертают ся лем повступно а вплыват на то і вопрос безпечности в повязаню і з ситуацийом на Украіні Найвеце заграничных на вшлівників пришло в минушым році з Чешской Републикы творили <unk> процент заграничных пак слідуют на вшлівници з Польщы якы творили <unk> процент і з Мадярска котрых было <unk> процента із заграничных туристів Найміцнійшым окресом з погляду на вшлівности є попрад в котрым находят ся высокы татры пак сут то окресы Кышмарок Бардиів Пряшів і Стара Любовня Туризм підпореный ріжныма активностями Цитуваня тішыт нас же Пряшівскій Край і наперек складній ситуациі в Туристичным Русі є другым найубленійшым крайом продомашніх навщівників Ку підпорі на вщивности помогло і веце активности крайской орґанізациі туристичного руху Северовых од Словакі а обласных канцелярий котры в краю діют Інформувал Яношко з тым же вырахувал вшыткы активности котры стали популярны Медже тыма активностями є наприк ігра леґендариюм в рамках котрой діти з родичами ходят по вызначеных місцях в краю і зберают конкурсны печаткы Медж вызначеныма місцями сут і русиньскы деревяны церкви ци памятник князя Лябірця в Габурі В минулым році Крайска орґанізация туристичного Руху Северовых Словакі так само означавала дальшы біциґльовы стежкы ци монтувала новы інформацты табічкы про туристів Віякарпатя штораз ближе полудньовой границі медже Дуклом а Барвінком буде <unk> естакад і <unk> мостів Автор вісти Наталия Малецка Новак Унійны середкы дозваляют побудувати <unk> кмынок експресовой дорогы с <unk> медже Дукльом а границьом державы в Барвінку По словацкій страні зактуализуют студиюм выкональности для дорогы Рмого одтинка од польско словацкой границі Перед тыжньом в пятницю <unk> лютого фебруара в Барвінку підписали порозумліня в справі будовы приграничных одтинків Експресовой дорогы С трасы Вія Карпатя в Низкым Бескіді Присутны были м ін полнячый обовязкы Ґенерального Директора Державных Доріг і Автострад Томаш Жуховскій і його словацкій одповідник Владимір Ряцко Словак признал же його держава пізнит ся з інвестицийом але підкрислял што трактуют єй пріоритетово і заповіл стараня жебы до <unk> р была готова Польскій Одстинок до Барвінка має быти готовый в <unk> році Вызваня для інжынєрів Підписане порозумліня тыкат дофінансуваня в квоті Веце як <unk> мілийонів евро грошы перезначены будут на будову <unk> кілометрів дорогы по польскій страні з Дуклі до Барвінка а тіж на опрацуваня документациі для близко <unk> кілометрів на Словациі Унійне підпертя є важне бо з огляду на гористый терен буде то коштовный і тяжкій до зреализуваня фраґмент трасы Має коштувати веце як <unk> мілиярда злотых Медже Дуклом а барвінком заплянували будову <unk> естакат найдолша з них долгости <unk> кома <unk> кілометра стане на <unk> метровых стопах побудуют тіж <unk> мостів <unk> віядуктів і <unk> переходів для звірят Цікавым видит ся зріжницюваня переходів штырі заплянували для малых звірят єдно для середніх і єдно для великых звірят Дорогу выпосажат вґратя безпекы дорогового руху та охороны середовиска Роботы обнимают тіж перебудову і розбудову пілперечных дорід технічной інфраструктуры і інчого Побудуют тіж штырі місця до контролі і важыня авт <unk> кілометрів Вія Карпатя в Польщы Пут Вія Карпатя то основный транспортовый шляк медже пілнічном а полудньовом Европом Чыслит пару тисячів кілометрів Част дорогы є уж доступна а част є фурт реализувана і проєктувана На обшыри Польщы обнимат <unk> кілометрів з чого <unk> єст уж в експлютациі а в реализациі є <unk> Доцільово переходила буде через <unk> воєвідств Підлярскє варміньско мацурскє мазовіцкє люблиньскє і підкарпатскє <unk> кілометрів Вія Карпатя на Словациі На Словациі Вія Карпатя буде чыслила <unk> кілометрів експресовых доріг і автострад Будут то експресова дорога Рі та одтинок автострады II Пряшів Кошыцкы Ольшаны і експресовой дорогы Р <unk> обводниця Кошыц будуваной од марця минулого рока до побудуваня остал одтинок <unk> кілометрів од границі з Польщом в Барвінку Был то проґрам Перегляд тыжня порталю Лем фм в котрым прочытано дописы публикуваны на портали протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак были кывы