Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Перегляд тыжня
•
Опис епізоду
To przegląd tygodnia z lokalnymi wiadomościami, w którym główny temat stanowią wstępne wyniki spisu powszechnego w Polsce: spadek liczby mieszkańców, starzenie się społeczeństwa i zapowiedź późniejszego podania danych o narodowości oraz języku domowym. W drugiej części odcinka pojawia się też informacja o planach utworzenia własnej firmy i rewitalizacji przestrzeni publicznych w Šarišskim Štiavniku.
Автоматычна транскрипция
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> січня януара <unk> рока Ум вступны результаты повселюдного спису <unk> меншын іщы не порахували Автор вісти Демко Трохановскій В четвер <unk> січня януара <unk> р в самополудне в рамках Треть Демоґрафічного Конґресу одбыла ся інавґуруюча конференция на котрій представлены были вступны результаты повселюдного спису з <unk> рока патронат над ньом обнял Президент Польской Республикы Анджей Дута Як дознали сме ся з материялів котры вказуваны были вчас конференциі в Польщы о зерокома <unk> процента зменшыла ся кількіст жытелів зрівнуючы тот і попередній спис з <unk> рока Станом на <unk> марця <unk> рока бо така дата была принята В Польскій Республиці жыє <unk> млийонів <unk> кома <unk> тис люди з якых <unk> кома <unk> процента то жены а <unk> кома <unk> то мужчыны Польща ся старіє Нич Головный Статистичный Уряд не опубликує детальнійшых даных нам остає звернути увагу на тото што уж было подане З важнійшых інформаций котры Головный Статистичный Уряд пошырил на конференциі єст структура соспільства подля економічных ґруп І хоц тренд был знаний уж перше то тепер дознали сме ся дрібниц же зменшыл ся од <unk> громадян в передпродукцийній і продукцийній ґрупах а міцно збільшыла ся попродукцийна ґрупа з <unk> кома <unk> процента до <unk> кома <unk> процента то є такой <unk> процентовых пунктів Што значыт же Польща ся старіє а люди на пенсиі єст пропорцийонально більше взглядом спису з <unk> р Збільшыла ся тіж кількіст меншкань Даны вказуют же марця <unk> р было іх <unk> кома <unk> мілийона <unk> о <unk> мілийонів будинків што значыт же єст іх о <unk> мілийона більше як в <unk> році аналоґічно будинків єст більше о <unk> тис то є о <unk> процента Меншын іщы не порахували Для тых што нетерпеливо ждут на результаты повселюдного спису в области Декляраций нацийональности або хоснуваня материньского языка дома не маме добрых вісти За ґрафіком якій находиме на сайті Головного Статистичного Уряду тоты даны будут сиґнально заявлены осіню <unk> рока а конечны даны являт ся аж осіню <unk> третього рока То дост цікаве аж і шокуюче кєдже джерелом більшости даных до опрацуваня урядовыма статистиками был самоспис могуча кількіст респондентів выбрала інтернетову аплікацию чым обробила долготываючу технічну част процесу переписуваня формулярів высыланя з локальных компутерів рахмайстрів і так дале Так ци інакше на актуальны офіцияльне чысла Лемків жыючых в Польщы як і хоснуваня лемківского языка дома іщы ждеме Надіючы ся оптимістично на великы прирости рекомендуєме зазрісти достатий описуючых результаты повселюдных списів в тым і етнічной структуры в Чешскій Республиці і Словациі Віторок <unk> лютого фебруара <unk> рыме Шаришскій Щавник хоче так само свою сельску фірму Автор вісти Петро Медвід Власну выробну фірму хоче в <unk> році засновати русиньскє село Шарискій Щавник в окрисі Свидник Окрем того плянує ревітализацию публичных вонкашніх просторів Аґентуру Т Ром інформувал староста шельшского щавника Михал Кімак Найвекшый вызвол є про село в <unk> році основаня фірмы Сельскій подник Шаришскій щавник по зряджыню фірмы мают в селі інтерес о то жебы дістати од державы статус социяльного поднику цитуваня Сельскій подник буде заміряный головно на зряджыня сельского склепу з Потравинами Фрышне освіжыня при дразі першой клясы і выробу потравиньскых выробків повіл староста Кімак Як малому селу бы ім в шеришскым щевнику подля старости помогло кєд бы была з боку Міністерства Фінанси і Словацкой Республикы выголошена вызва заміряна на капіталовы вытраты або звычайны вытраты котра є од <unk> р позаставлена В селі мают своі пляны але проблемы котры хоче староста рішыти Даны вказуют же ся знижує і чысло жытелів шальского щавника цитуваня Село має того часу <unk> обывателів што є о <unk> меньше жытелів як в році <unk> коли єм был выбратий за Старощу додал Кімак Як раз зряджываня сельскых подників котры можут помочы при розвитку села але і при творіню робочых міст може до села назад притягнути і молодых люде Сельскы фірмы зато намагают ся в остатніх роках зрадити і тримати в ході веце сел Добрым прикладом є русиньскє село Чірч в окресі Стара Любовня іх сельскій подник Солиско Чірч дават роботу домашнім обывателям многым такым котры были долгодобо безробітным Навеце фірма котра має так само статус социяльного поднику од <unk> рока збудувала матерску школу зреконструувала деревяну хыжу в котрій зробили памятну музейну ізбу будує новы сельскы картелі а плянує і будуваня кемпу котрый бы мал помочі при розвитку туризму Середа дві лютого фебруара <unk> рока Преміл Дильвіґа оцінена і наукова робота о Александрови Павловичови Автор вісти Петро Медвідь Доцент Факульты Журналістикы Білоруской Державной Університи Серґій Зеленко был удостоєный Медженародном Літературном Премійом ім Антона Дельвиґа За вірност слову і одчузнені Высокє оцініня му было уділене за научно бадательску роботу зназвал образ одцюзненыма теры В гражданьскій ліриці Александра Павловича Робота была оцінена в катеґориі Наука і освіта Білорускій учений Серґій Зеленко штудувал творы єдного з найвекшых русиньскых будителів і выбрал у них три художны образы Отцю знины цитуваня Каждий із них наполненый є глубокым смыслом і оддзеркалює історию русиньского народа і выходных Словянів Пише ся в інформациі о оцініню білорусского доцента Університетат єдночасно припоминат же Александер Павлович жыл улітю і был Русином цитуваня общественным діятельом і представительом народно освободжуючого руху конец цитуваня В конкурсі тот рік брало участ <unk> авторів із Росиі Білорусиі і Чорной Горы Іх художны творы і науковы роботы были оцінюваны в девятьох катеґориях і <unk> специяльных катеґориях Тексты оціненых авторів лавреатів будут опубликуваны в окремых збірниках Оцінены авторы были торжественно нагороджены в Москві <unk> януара <unk> р Діпльомы ім вручал головный редактор выданя Літературна ґазєта Максим Замшеф Меджнародна Літературна Премія імене Антона Дельвиґа за вірност слово і одсюзнині была заснована у <unk> році За єй заснованьом стоіт як раз Літературна ґазета Барон Антон Дельвіґ по котрым дістала назву был першым редактором той ґазеты і приятельом Александра Пушкіна Головным цільом проєкту є професийональне признаня і підтримка авторів котры занимают ся найліпшыма традициями клясичной літературы четвертій лютого фебруара <unk> року вмер доктор Ігор Рыдзанич автор основного для студентів технічных шкіл підручника Автор вісти Наталия Малецка Новак На <unk> першым році жытя вмер лемківскій вчений доктор інжынер Ігор Рыдзанич родом з Баниці автор основного для студентів технічных шкіл і академій підручника тыкаючого запису конструкциі на котрым выховало ся пару поколінь будучых інжынєрів Ігор Рызанич вродил ся <unk> лютого фебруара <unk> р в баницику Ізб в родині отця Михала Рызанича і Теклі з дому Коробчак Был третім по черзі з сыном по найстаршым семані старшым Олегу По ним на світ пришли іщы брат Штефан і сестры Любомира Таорина По выселіню родина Рызаничів замешкала в Гомьонжы в сродскым повіті По парох роках родина переносит ся на плебанию в Мальчыцях Там покійны ходил до основной школы зас середню і студиі кінчыл во Вроцлаві Был науковым працівником вроцлавской політехнікы лишыл по собі богатый науковый доробок звязаный з проєктуваньом і конструуваньом Был автором дописів рефератів скриптів підручників рапортів конференцийных выступлінь аже і двох патентів загальні понад <unk> публикаций Серед вшыткых студентів технічных учелен знаний был як автор основных підручників до конструкциі Запис конструкциі поставы та рисунок технічный яко запис конструкциі заданя Был активным членом православной спільноты во Вроцлаві заанґажуваным в діяльніст Православного Стоваришыня ім Апостолів Петра і Павля Похоронны богослужыня пройдут в катедральній церкви Пресв Богородиці во Вроцлаві пятницю <unk> лютого фебруара од <unk> годины Пак усопший зложеный буде в православній кватері на цмонтери в Мальчыцях Вічна є памят Меншыновы Языкы без субвенциі Автор вісти Севериян Косовскій <unk> січня януара польскій Сойм одшмарил вшыткы поправкы Сенату до буджетового закону на <unk> рік Значыт тото лем тілько президент Анджей Дюда підпише уставу Серед пропонуваных поправок высшой Ізбы Парляменту находила ся пропозиция приверніня нацийональным і етнічным меншынам субвенциі на вчыня іх языків На жаль і тото пропало Меншыны не будут мочы вчыти своіх языків на одповідным рівни ґарантуваным европейскым правом і польском конституцийом Польскій Сойм одшмарил вшыткы поправкы якы запропонувал Сенат Посланці урядуючой зєднаной правиці не задумали ся ани на хвилю над тым ци дакотры з них не повинны быти приняты кєд же запропонуваны зміны односили ся до ріжных обшыри соспільного і економічного быту польскых громадян Серед запропонуваных сенаторами змін было м ін сотворіня фінансовой резервы для так званых телефонів довіря важна ініциятива про люди якы мают ріжного рода проблемы і хотіли бы ся нима анонімово поділити з інчом особом Основаня цільовой резервы для методы і <unk>ra ци затриманя выплат рекомпенсаты для державных медий На жаль серед одшмареных посланцями поправок Сенату находила ся і поправка о приверніню субвенциі на вчыня языків нацийональных і етнічных меншын та реґіонального языка в школах высокости <unk> млнів <unk> тис золотых Зменшыня о світовой субвенциі выкликало в Польщы много протестів О єй приверніня апелювали м ін представникы меншын Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных Меншын ци Академіцкє Середовиско Зато же речена поправка была соймом одшмарена субвенция на вчыня меншыновых языків в школах верне до рівня пропонуваного властями в проєкті буджетового закону в вересни септембрі минулого рока буде зменшена о близко <unk> мілийонів золотых Меншыны не будут мати легко кєд же забраня ім так высокой субвенциі выкличе великы проблемы в системі вчыня іх рідных языків Што на тото опозиция Опозицийны політикы в більшости оповіли ся по стороні нацийональных і етнічных меншын яком была забрана субвенция Як подала ведуча соймовой Комісиі Нацийональных і Етнічных Меншын Ванда Новіцка приміром менша субвенция має тыкати німецкой меншыны вымір вчыня німецкого як меншынового языка має быти зменшеный о дві годины тыжньово На рішыня сойму одраз по голосуваню реаґували посланці громадяньской коаліциі Лівиці і представитель німецкой меншыны в Соймі Польской Республикы Ришард Ґаля Подля них такє рішыня єст незгідне з польскым правом і підписаныма польщом трактами Ґаля звернул увагу же рішыня сойму вдарит в діти котры мают згідно з польскым законодавством право вчыти ся меншынового языка Припомнул же Польщу обовязуют м ін трактатовы реґуляциі тыкаючы охороны нацийональных меншын і реґіональных языків Реализация тых записів не єст можлива кєд дошло до нарушыня Конституциі закону о меншынах ци закону о освіті Неє тіж певности ци дальшы того рода дискримінацийны діяня не будут вдаряти в дальшы меншыны Скорше проти думкам урядуючой партиі оповідали ся члены Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Выслухали сте дописів опубликуваны протягом посліднього тыжня на портали Лем фм Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак Будількує Бультуй