Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> квітня апріля <unk> р Словацка влада схвалила проґрамове выголошіня хоче приняти меншыновий закон Автор вісти Петро Медвідь Нова словацка влада під веджіньом премєра Ігора Матовича ся охопила власти в найскладнійшым періоді коли світ воює з пандемію нового тіпу коронавірусу наперек тому мусит думати і на Конституциі Словацкой Републикы Тота ясно говорит же влада мусит до Народной Рады Словацкой Республикы передложыти своє проґрамове выголошыня до <unk> днів одколи была выменувана Президентом Републикы Владу выменувала президентка Зузана Чапутова <unk> марця <unk> р І так є в понедільок <unk> апріля остатній ден коли мусит влада переложыти своє проґрамове выголошыня до парляменту депутатам котры будут голосувати о высловію довіры Документ котрый має наставити пріориты на штырічный функцийный період влада схвалила в неділю <unk> апріля Зо схваліньом проґрамового выголошіня бы не мала быти проблема кєд же владна коаліция має конститучну векшыну в парляменті Меншыновий закон і меншыновий уряд В проґрамовім выголошыню влады находит ся статя під назвом Народностны меншыны Як ся пише в документі Влада Словацкой Республикы бере за своє природне посланя підпорювати і хоронити народности меншыны Влада подля свого выголошіня не буде робити крокы котры бы прямували ку зрушіню або обмеджуваню уж здобытых прав меншын і буде надальше давати ефективну охорону членам народносных меншын при єдночасным респектуваню державной сувереніты і територияльной цілости Словацкой Республикы Владный ґабінет в тій статіі обовязал ся же прийме закон о поставліню народносных меншын цитуваня як єдно із средств Спомаліня асиміляциі членів народносных меншын і ґаранциі уплатнюваня меншыновых прав выходячых з конституциі Словацкой Републикы закон буде управлювати поставліня народносных меншын і дослідно аплікувати і прецизувати іх права ґарантуваны конституцийом Словацкой Републикы конец цитуваня Окрем того влада буде роздумувати о можливости зряджіня уряду про народносны меншыны жебы дати можливост хоснувати членам народносных меншын конститучне право брати участ на рішыню справ публичных До компетенций того уряду поклябику зряджыню дішло бы мало належати головно просажуваня і дотримуваня внутрішньодержавных і медженародных обовязків Словацкой Републикы в области поставліня і прав членів народносных меншын приготовліня середньодобых і долгодобых кроків у области захованя розвитку і підпоры прав членів народносных меншын але і дальшы активности як напр моніторуваня поставліня і потреб за кількостю найвекшых невтохтонных народности Покля бы такій уряд выникнул вельо бы то подля проґрамового выголошіня кузрушаню Уряду полноменшыного Влады Словацкой Републикы про Народности Меншыны як і кузрушыню Рады Влады Словацкой Републикы про людскы права народносны меншыны і родову ровност Влада буде роздумувати і о розшыріню платности закона о хоснуваню языків народносных меншын на высшы територияльны цілкы значыт на самосправны краі в односиню ку мадярскій народносній меншыні бы такє розшыріня дотуляло ся нітряньского і тирнавского Самосправного краю Народносне школьство споминат і русиньскых педаґоґів Цитуваня У вопросах народностного школьства дає Влада Словацкой Республикы акцент на поселіня якости фагового обґрунтуваня на творіня єднакых можливости про вшыткых школярів з оглядом на іх материньскій язык Пише ся в проґрамовім выголошыню влады в статі Народностне школьство Жебы забезпечыти тоты цілі влада ся обовязує підпорити фунґуваня школ з навчальным языком народносных меншын Новий владный ґабінет хоче так само задефініювати термін народносне школьство в рамках леґіслятивы і підняти підпору і розвиток навчаня діти і школярів котры належат ку народносным меншынам в іх материньскым языку З той причыны забезпечат ся актуальны і модерны учебникы і дальшы навчальны материялы про навчаня в матерскых основных і середніх школах на котрых є навчальный язык народносной меншыны або ся навчат язык народносной меншыны Влада окрем того завязала ся же цитуваня забезпечыт піднятя якости фаховой приправы континуальной освіты і особного розвитку педаґоґів і фаховых робітників котры учат на школах навчальным языком або знавчаньом языка народносных меншын з акцентом на принципы інклюзивной освіты інтеркультурного і інтертнічного діалоґу включно приправкы кваліфікуваных учытелів мадярского ромского і русиньского языка як основного условія про забезпечыня можливости континуальной освіты в языку народносных меншын конец цитуваня Кабінет Ігора Матовича хоче так само аналізувати поставліня малоклясных шкіл котры давали вклад до захованя меншыновой ідентичности членів народносных меншын культура меншын В документі мож найти і статю під назвом Культура меншын культура про вшыткых Пише ся в ній на приклад же народносна культура має окреме поставліня і єй підпоров піднимат ся і культурна діверсіта реґіонів цитуваня Влада Словацкой Републикы вытворит леґіслятивны рамкы на забезпечыня розвитку культуры членів народносных меншын і так само так званых новых меншын на териториі Словакі пише ся в проґрамовым выголошіню Што до новых меншын іде о народности меншыны котры на Словакі в остатніх роках жывут но не сут вызнаны в списку народносных меншын Типічным прикладом є вєтнамска комуніта Влада хоче так само зреформувати інститу цийональне забезпечыня леґіслятивне оточыня але і фінанчны механізмы підпоры розвитку культуры членів народносных меншын в згоді з конституцийом і медженародныма обовязками Як основный інструмент фінанчной підпоры недержавной культуры меншын надальше має служыти Фонд на Підпору Культуры Народносных Меншын В проґрамовым выголошыню влады дальше найдеме же кабітет хоче забезпечыти в рамках можливости буджету верейной справы фунґуваня професийональных театрів музичных інституций і умелецкых тілес народносных меншын і подля можливости буджету підпорити і выникнутя новых професийональных культурных інституций у спілпрацы з містном і територияльном самосправом Розвивати ся має і народносне высиланя у державным телерадію РТВС стімулювати ся має реґіональне і локальне высиланя і інчых высылателів про членів народносных меншын Підпорювати хоче вада і розвиток незраджываной і незалежной сцены культуры народносных меншын в самосправных краях містах і селах ци вытворити спілпрацу медже резортами культуры і школьства в области освіты Влада Словацкой Республикы хоче брати огляд на коєствуваня державного языка з інчыма урядныма языками Езыками народносных меншын при іх хоснованю Обовязує ся оцінити і приготовити новелю закона о державным языку жебы ся обноділо непотрібне засягуваня до свободы прояву і права на пошырюваня інформаций під арґументацийом охороны державного языка Істория уменя у вігорлятскым Музею автор допису Петро Медвід Новый музейный проєкт під назвал Істория уменя то част онляйн понукы вігорлятского музею в періоді коли музей Подобно як і дальшы культурны інституциі з причыны обмеджыня пошырюваня хвороты <unk> є про навщівників запертый Понука є цілена про старшу молодеж студентів і дорослых з інтересом о спознаваня реґіональной істориі і культурны діяня у своім оточіню Історию уменя з приступным Віґорлятскій Музей в Гуменнім символично поджас Світового Дня Уменя котрый ся святкує <unk> апріля В тот ден народил ся італийскій умелец Леонардо да Вінчі автор прославленых образів Моналіза ци Тайна вечеря Студиюм і себе презентация Цілю музею є вказати уменя в шыршых сполоческых повязанях приближыти уменя в музейных експозициях у выставковых просторах музею в комнатах каштелю і в цілым просторі реґіону Вышнього Земпліна і дати своім любителям простор на студиюм баданя себе презентацию і одпочынок Музей забавну форму представлює вытравне клясичне і інстіктне уменя в шырокій палеті вытравных жанрів проявы народного музичного і співацкого уменя а і драматічне уменя котрых елементы сут повязаны з людскым жывотом і сут неодділітельном частю вывоя цілой сполочности В циклі оповідань о умелецкых творах Музей позыват людей ку діалоґу о основі уменя о значыню і потребі уменя о свободі умелецкого прояву його підпорі і розвитку о цілосполочыскым значыню уменя і непояснительной енерґіі уменя в конкретных жывотных ситуациях людей Конкурсны задачі і реґіональны авторы Вігорлятскій Музей выбрал творы і авторів з цінной образовой і умелецкой збіркы свого умелецко історичного Фонду од <unk> по <unk> столітя Творы з Ґалерийного Фонду Музею з одказом на реґіональных авторів як і збіркы Народного Уменя Етноґрафічного Фонду На фоні історичных діл приближує чым были умелецкы творы про іх авторів і маітелів хто были іх музы як і чом выникли з якым посольством ся ку людям пригваряют і што вшытко ся з них днешній чловік може дізнати Цілый новый проєкт мож найти на вебовых сторінках Вігорлятского Музею в Гуменнім Істория Уменя єла уменю спознавати учіти ся і розуміти світу коло себе Музей буде давати людям і конкурсны задачы котры ся будут оцінювати все в <unk> і послідній ден в місяці Апрільова задача черпат творчости і посольства двох умельців реґіону академічной маляркы Ольґы Бугайовой і професора академічного маляря Станіслава Станкоция Станіслав Станкоци Станіслав Станкоци роджений в <unk> р є родак з русиньского села Гостовиці є вытравник дізайнер ґрафік і педаґоґ Штудиювал на середній умелецко промысловій школі в Кошыцях пак ґрафіку на высокій Школі Вытравных умень в Братиславі Абсольвувал і студиі в Парижі і Гельсінках Є професором на высокій Школі Вытравных Уминь в Братиславі моментально є у функциі проректора і ведучого ателієру ідентіта Выставлювал своі творы на веце як <unk> колективных і <unk> персональных выставках в ріжных краінах Европы і в Канаді Здобил веце оціні напр за найкрасшу книжку Словакі ци найкрасшый календар Ґалерия міста Братиславы о нім выдала і моноґрафію Віторок <unk> квітня апріля <unk> р Радоцина по ремонтах покля што без трасы в коренях дерев Автор вісти Наталия Малецка Новак В Радоцині закінчыли перебудову місцевого готелю і як бесідує надлісничый Юзев Леґутко тепер є то доцяп інчий стандард на разі не буде єднак плянуваной спацеровой трасы в коренях дерев Ремонт школіньово выпочынкового Осередка Радоцина зачал ся в <unk> році Адміністрацийні будинок находит ся на обшыри Шолтиства Чорне а по правді на обшыри бывшого села Радоцина Через рокы было то місце де мож было релятивні туньо переспати ся під дахом і на постели туристична шатрова база находит ся парудесят метрів дале та зісти перогы ци кобасу і дашто ся напити в приготовым барі Тепер вельо ся змінило Нове місця до спаня новы стежкы новы рекреацийны обшыри цитуваня Перебудова і выпосажыня осередка є дефінітивні закінчене Надлісництво підписало догваріня насвідчыня ґастрономічных услуг зознаном ґорлицком фірмом Тепер лем треба ждати аж вернут ограничыня звязаны з коронавірусом бесідує Юзеф Леґутко Надлісничый Надлісництва Ґорлиці В будинку вельо позміняли зліквідували вельоособовы покоі заадаптували піт єгын тепер <unk> особовых ізб з лазничками добудували конференцийну салю Окрем того вымінили выгляды двері отеплили стіны дотеплили дилины і повалу поінсталювали солярны панелі В найблизшых трьох роках в сусідстві Надлісництво хоче вознести дальшых <unk> обєктів котры хоснуваны будут до рекреацийных ціли та до наукы природы для вшыткых В лютым фебруарі того рока в Надлісництві підписали догваріня на дофінансуваня задачы Еко Парк Радоцина Еколоґічна Едукация на основі зрівноваженой лісовой господаркы В рамках задачы перебудуют господарчый будинок на модерный вельофункцийный конференцийно выставовый будинок а обєк бывшой аґреґаторні заадаптуют на мультімедияльный інформацийный будинок За ріком Высоком зроблят едукацийно інтеґрацийну стрефу з задашыньом шопом в стили лемківской хыжы Буде то місце до промуваня дерева і того як може быти хоснуване в формі еколоґічного будовляного материялу В сусідстві хотят зробити іщы інтерактивный Парк з чысленныма темовыма стежками і атракциями для наймолодшых Задачу хотят зреалізувати до кінця <unk> рока а плянуваный кошт то близко <unk> і <unk> мілийона зл Не в коренях дерев а традицийныма стежками Є в Радоцині єдна убіч котра одкрыват коріня дерев систему верств землі Надлісництво выдумало зорґанізувати гын спацерову стежку коритар мал чыслити парудесят метрів мал бо з пляну треба было зрезиґнувати Надлісництво Ґорлиці зложыло в <unk> році внесок до Нацийонального Фонду Охороны Середовиска о дофінансуваня проєкту котрий обнимат окрем вельох інчых ініциятив зорґанізуваня спомненой стежкы З огляду на ограничены середкы Фонду внесок треба было зверифікувати і зрезиґнувати з страсы в коренях дерев цитуваня То не так же лишыли сме тоты пляны на все просто треба іх одложыти в часі Маме розмаіти трансграничны проґрамы може в рамках котрысого поведе ся зреалізувати стежку бесідує Юзеф Леґутко На тот момент будут реализувати інчы інвестициі м ін <unk> заперты в формі колеса трасы довкола терену осередка в сумі <unk> кілометрів якых мож буде перейти піше переіхати ровером а зимом на лыжах до літаня Климатичны еволюциі революциі в Бєщадах Автор допису Якуб Зыґмунд Якы сут Бєщады то каждий знат Красна кус іщы дика а кус уж змелена туристичным рухом гірска ґрупа на полудньовым сході Польщы Найти такого вандрівника што іщы не был в тых горах барз уж трудно Кілько сме виділичых в грудях знимок як полонины ся зазеленят на яр і як роблят ся червены на осін ци хтоси подумал як тоты чудеса возникли што ся поробило в минулым же маме полонины такє явиско не являт ся ниґде більше в польскых горах І што ся буде діяло коли в результаті ґлобального отепліня змінит ся тіж климат в Бєщадах Днес підеме не лем на просту вандрівку дальшыма туристичныма шляками по ведліньскій і цариньскій полонинах обзераючы ляндшафты докола але тіж загубиме ся в тото як коли і што ся діяло же можеме присмотрювати ся тым чудесам Перше треба повісти о рослинных плянтрах якы маме в Карпатах Найліпше описує тото схема Ідучы од самой долины маме погіря пак од <unk> метрів над рівньом моря плянт з листятыма або мішаныма лісами пак од <unk> метрів над рівньом моря зачынат ся обшыр в котрій домінуют смерекы і інчы шпильковы дерева А ви же то уж маме плянтра котры найдеме лем в Татрах на Бабі Горі і в Судетах субальпійскє альпійскє і субнівальны Як ся добрі присмотриме ґрафіці то видиме же в Бєщадах ситуация єст кус інча Одраз по плянті з листятыма або мішаныма лісами маме альпійскє Чом так єст то треба вернути ся пару тисячів років і провірити якій товды мали сме климат на світі Зверниме увагу на дальшу не так скомплікувану схему Тепер жыєме в періоді якій называт ся голоцен є він од <unk> тисячы років од закінчыня остатнього леднякового періоду Чорна ленія вказує нам яка была температура на світі Видиме же раз было теплійше раз холоднійше і то як раз в тых холоднійшых періодах рослины Плянтра в горах переносили ся на низшы высоты Тепер можеме уж лем філософувати але єст в тым і правда же бєщадскы полонины сут реліктом по холоднійшым періоді коли субнівальне плянтро могло выступувати натуральні в тых горах Пак пришло отепліня і плянтра гірскых луб і лісів пересунули ся на парусот метрів до горы як то видиме днес Чом в такым выпадку субнівальне плянтро не зникнуло гев сут лем теориі же форма терену Скалковы верхы і добре світло причынили ся до того же высокогірска рослинніст приняла ся гылу І так днес можемендрувати верхом полонин і чути же досвідчаме чогоси старого же ходиме по релікті з давной епохы Очывидно полонины і іх обшыр зміняли ся в істориі Діяльніст чловека населіня пастырство і выруб лісів збільшыли поверховніст полонин Протягом остатніх <unk> років од часу коли більшіст обшыри Бєщадів єст під державном охороном можеме обзерати як природа вертат до свойой первістной формы а яка єст тота первістна форма Бєщады сут горами найменше подібныма до решты польскых карпатскых пасм вельгел ґатунків рослин дерев квітя якы можеме тіж найти в Болгариі ци в полудньовых румуньскых Карпатах Структура лісів єст тіж інча Натуральным лісом для Бєщадів єст Бучына а не Смеречына Збільшыня ся выступуваня бука обсервує ся в остатніх десятлітях Борба бука зо смереком з рештом не од вчера проходит в Карпатах Смерек єст реліктом з леднякового періоду а бук любит теплійший климат і зато вандрує цілый час на пілніч Европы обнял уж своім засягом Бєщады і стал ся іх символом А як то буде в будучым ци дальшы поколіня будут мати шансу на вандрівкы бєщадскыма полонинами того докладні не знаме але знаме же як буде проґрес ґлобального отепліня то засягы рослинных плянтер будут іти выже і выже Уж днес видиме несмілы рухы декотрых смереків котры прібуют роснути на вітряных убочах цариньской ци ветлиньской полонин <unk> квітня апріля <unk> ры Буковскій Проґрамове выголошіня є добра основа треба думати і на русиньскій язык Автор вісти Петро Медвід Проґрамове выголошіня Влады в области прав і поставліня народносных меншын є солідным штартовным пунктом до дальшой роботы в тій сфері Сучасний уповномоченый Влады Словацкой Республикы Прородносны Меншыны Лазло Буковскій оцінил головно обовязок приняти комплексний закон о народносных меншынах пише Аґентура цитуваня Барз позитивно оцінюю крок посунути дальшый леґіслятивный замір котрий наш уряд приготовил як раз посередництвом закона уможнюючого комплексно задефініювати і спростіти істнуючу леґіслятиву можеме згармонізувати права народносных меншын подля медженародных пожадавок і очыкувань самых членів народносных меншын цитувала Буковского ТаС Аґентура дальше інформує же Буковскій ся в тій справі хоче стрітити з Міністерком Справедливости Марийо Коликовол Міністерка бы як председаюча Раді Влады Словацкой Републикы про людскы права Народности Меншыны і родову рівност мала леґіслятивний замір передложыти на єднаня владного ґабінету В припаді роздумуваня о розшыріню можливости діяня закона о хоснуваню языків народносных меншын на высшы територияльны цілкы значыт самосправны край Буковскій припоминат жебы ся думало не лем на хоснуваня языка мадярской народносной меншыны але і інчых меншыновых языків напр русиньского на выходній Словакі цитуваня Єднако треба видіти і то же на уровни высшых територияльных цілків не мусит быти процентно конкретной народносной меншыны высокє но в рамках краю істнуют окресы де є іх чысло высокє Звернул увагу уповномоченый Выслухали сте дописів поміщеных на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Перегляд зрыхтувала Наталия Малецка Новак блаку блі