The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> вересня септембра <unk> р Засіданя Світовой Рады Русинів в Хорвациі Автор допису Богдан Ґамбаль В суботу <unk> вересня септембра <unk> р в місті в Вінковиці в Хорвациі проходило засіданя Світовой Рады Русинів в Новым Складі выбраным на <unk> Світовым Конґресі Русинів в любовняньскых купелях В стрічых в Вінковцях взяли участ члены Світовой Рады Русинів з Мадяр Хорвациі Сербіі Румуниі Украіны і Польщы Засіданя котре вюл предсідатель доктор Штефан Лавенец зачало ся од принятя порядку На початку Штефан Ловинец привитал гости засіданя Олену Папуґу посланкыню до парляменту Сербіі ведучого Ревізийной Комісиі Івана Петрецкого та Богдана Ґамбаля ведучого Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях В першым пункті засіданя поєдны члены Рады споминали на <unk> Світовый Конґрес Русинів котрый проходил од <unk> аж до <unk> липця юлия <unk> рока в любовняньскых купелях Вшыткы выступуючы споминали на добрі придумане місце Конґресу добру орґанізацию і богатый культурный проґрам якы забезпечыли орґанізаторы тоє Русиньска Оброда на Словациі і Саро вшыткы представили подякуваня для предсідателя Рос Мартіна Караша Зато што засіданя рады зышло ся з маніфестацийом прирыхтуваном з нагоды <unk> річниці основаня першой русиньской школы в Хорвациі так про тоту подію повідал Мійомир Шайтош предсідатель дружства Руснак Як повіл перша школа была одкрыта в Петровцях в <unk> році Як парохіяльна грекокатолицка де вчыли ся діти оселеных парунадцет років перше русиньскых родин учытельом был парох якій вчыл реліґіі і русиньского языка До першой клясы было товды записаных <unk> діти нона парохіяльна школа функцийонувала до кінця І світовой войны На засіданю Світовой Рады Русинів не был присутный член за Словацию зато Рада рішыла выслати писемне подякуваня за зорґанізуваня ХІХ Світового Конґресу Русинів в Любовняньскых купелях для Русиньской оброды на Словациі і Словацкой Русиньскых Орґанізаций Саро Ґеорґій Фірцак з Румуниі дал пропозицию вытворити комісию котра тримала бы стандарды діянь Рады бо початок цитуваня такы стандарды можут забезпечыти місце Русинів в Европі і респектуваня рустацкых прав конец цитуваня Одкликал ся при тым до недавной стрічы некотрых русиньскых ґруп з Чех з Президентом Чешской Республикы Мілошом Зыманом а при тым критикувал спосіб і самы жаданя русиньского середовиска Як признал в своі інформациі про стрічу з президентом Зыманом брал выключно з украіньскых медий Дале дискусия пішла в напрямі принятя принципів запрашаня членскыма орґанізациями гости конґресу Тоты принципы мали бы быти приняты на плянуваным засіданю Світовой Рады Русинів в Румуниі в марци <unk> рока Члены рады з Украіны повіл што в украіньскій делеґациі пришли делеґаты з вельох орґанізаций Далей він спомяну на остатній стрічы русиньскых представників з Президентами Чешкой Республикы і Словациі дистансувал ся тіж од становиска некотрых орґанізаций на Украіні про підпору тзв мовного закону принятого бывшыма украіньскыма властями Член Рады за Сербію рушыл проблем принятя як членів Світового Конґресу Русинів делеґаций русиньскых орґанізаций з Росиі і Молдавіі Дюра Папуґа повіл што обі державы признают Русинів і треба бы з нима спілпрацувати пак повіл про стараня якы мали бы довести до поставліня в Новым саді в Войводині памятника Александра Духновича Полеміку до становиска выголосил Ґеорґій Фірцяк повіл же вельо демонстраций зо страху єст демонструваньом против ним а сут они орґанізуваны Проросийскыма кругами Андрий Копча з Польщы заповіл што слідуючый конґрес буде орґанізуваный Стоваришыньом Лемків а місце і дата Конґресу буде принята до <unk> січня януара <unk> р Як гіст рады выступила посланкыня Олена Папуґа і презентувала політычну ситуацию яка выникла в Совіті Русинів в Сербіі та обернула увагу же сама Світова Рада Русинів мала бы высилати писмо воєводиньскым властям з прошыньом най бы они веце підтримували русиньскы акциі і подіі Гіст Рады Богдан Ґамбаль просил жебы Рада обернула ся до польскых власти з прошыньом дотримувати єднозначны записы обовязуючого в Польскій Республиці закону про Нацийональны і Етнічны меншыны Наконец предсідатель Штефан Лавинец презентувал проєкты писм якы тыкают ситуациі Русинів адресуваных до Европейской Комісиі Прав Чловека і до Підкомісиі до справ Східньой Спілпрацы та кореспонденцию яка пришла од Верховного Комісаря до справ Нацийональных Меншын Ламберта Заньєра В остатнім пункті были дискутуваны можливы будучы контакты зо стороны Світовой Рады Русинів з адміністрацийом нового президента Украіны В Ужгороді засідал Русиньскій Культуролоґічный Клюб автор допису Петро Медвідь В суботу <unk> септембра <unk> р в Конференчній Салі Центра Культур Народносных Меншын Закарпатя в Ужгороді проходило засіданя членів общественной орґанізациі Русиньскій Культуролоґічный Клюб Як інформувал голова орґанізациі Юрий Шыпович засіданя было розділене на дві части робочу і семінар присвяченый ювілеям русиньскых діятелів Александра Павловича котрого <unk> років од народжыня сме собі недавно припомянули і Євменія Сабола од котрого народжыня минят <unk> октобра <unk> років Обговорили плянна слідуючый період В першій части участны выслухали інформацию котру подал шыповіч о реґістрациі русиньского Культуролоґічного Клубу Як дальше голова орґанізациі пише на засіданю обговорили і пропозициі лоґотіпа котры были зроблены Марияном Токарьом якій єй заступником головы орґанізациі і Ярославом Блянарьом Рішыня о тым яка буде офіцияльна версия знаку орґанізациі участны переложыли наслідуюче засіданя Членове в суботу окрем того встановили напрямы роботы свого клюбу зробили комісиі і обговорили плян роботы на слідуючый період кінця <unk> і зачаток <unk> року Семінар присвячений будителям В другій части як выже было спомянуто проходил семінар на тему Євменій Сабул і Александрий Павлович у народній памяти і з своіма лекциями выступили Юрий Шыпович дальше Юрий Продан котрый є головом Закарпатского Областного Научно Культуролоґічного Общества імен Александра Павловича доцент Ужгородской Нацийональной Університи Мариян Токар і докторант катедры Політолоґіі і Державного Управліня Михаіл Зан Початок цитуваня Окремом честю про членів клюбу была Навщіва засіданя ведучой одділіня Карпатыка Научной Бібліотекы Ужгородской Нацийональной Університи Мариі Чорі котра зробила про участників профальну выставку книжковых фондів котры дотуляют сяданой темы конец цитуваня інформувал Шыпович Тот участным представил і свіжу публикацию під назву Алманах днешньой русиньской літературы котрый был выданый Русиньскым Культуролоґічным клюбом вєдной з Закарпатскым Областным Научно Культуролоґічным Обществом імене Александра Духновича В альманаху мож найти найновійшы творы сучасных русиньскых прозаіків поетів і драматургів із Підкарпатя Середу <unk> Семінар Карпаторусиністикы По вакацийній перерві Інститут Русиньского Языка і Культуры Пряшівского Університету в Пряшові просит на дальшый уж науковый Семінар Карпаторусиністикы темом першой стрічы в новым академіцкым році буде доповід на тему рефлексиі русиньского языка На семінариі якій одбуде ся в середу <unk> жолтня октобра з <unk> р о <unk> <unk> годині в засідальни Консиліюм Маюс ректорату Пряшівского Університету з выкладом до темы рефлексиі русиньского языка в реальным і віртуальным світі выступит др Зденка Цитрякова з Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівского Університету в Пряшові Традицийно в проґрамі семінара буде презентация найновшых выдань з Карпаторусиністикы Признавал слов Яків пережыл атентат Минят <unk> років од народжыня Євменія Сабола автор допису Петро Медвідь октобра минят точно <unk> років од народжыня Євменія Савола вызначного русиньского діятеля Русины за його думками мали творити окремий культурний жывот незалежно од Украінців і Росиянів признавал окремых Словяків Хто был тот священник на котрого украіньскы нацийоналісты в часі І Чехословацкой Республикы зробили атентат священник і з патріотичной родины Євменій Сабол народил ся <unk> октобра <unk> р в селі Вербляш на Підкарпатію у втодышнім угорскым коровстві Походил і з родины в котрій были вызначны русиньскы патріоты його стрыком был педаґоґ Кіріл Сабол хрестным отцьом выл Йоан Дульшкович Сабол студиювал на ґімназиі в Ужгороді в Пряшовій і в Левочі пак у <unk> р закінчыл ужгородску Грекокатолицку Богославску Семінарию в році <unk> был рукоположеный на грекокатолицкого священника і короткій час служыл парохом у селі Арданово Шіст років был професором ужгородской Ґімназиі де учыл русиньскій язык і літературу Тоты предметы учыли ся на ґімназиі факультативном на просьбу мукачівского єпархы Од року <unk> аж до свойой смерти служыл парохом Усевлюшы днес Выноградово был благоцінным конситорияльным совітником і од <unk> р был архідияконом Комітату Угоча Автор учебників Євменій Сабол был єдным із головных членів Общества св Василия Великого і єдным із орґанізаторів выдавництва Уніо Написал дакілько учебників котры были барз популярны в тым чыслі і ґраматику котра у <unk> р вышла під назву руская граматика і чытанка кізученю літературного языка угорско рускых або Христоматію під назвом Христоматія церковнословяньскых і угорско рускых народных сказкох на подлінных нарічіях котра вышла о три рокы пізнійше Друга спомянута публикация была долгыма роками єдиным жыдлом навчаня карпаторуской літературы про змадярізуване грекокатолицкє духовенство выдал собол учебник з церковнославяньского языка по мадярскы Словяци у Сабола Інтересностю спомянутой христоматіі котру у факсиміле перевидал у <unk> році русиньскій писатель Іван Петровців є же сабол до книжкы дал і приклады текстів з ріжных діалектів Найдеме там тексты котры вказуют на нарічя Лемшаков Лемаков Верховинцев а земплідскых і шарискых рускых На кінцю сут два тексты з котрых єден є під наголовком На річі бачваньскых рускых значыт нашых Русинів на Нижній землі другій є під наголовком На річє земплиньскых Словяков Чом на то звертаме увагу лексика обыдвох текстів є майже єднака лем же сабол наговорит о другым тексті як о тексті діалекту Словаків а Словяків Словяци мали быти окремым народом інший як Словаци котрий мал жыти на териториі днешньой выходной Словакі словяцкій рух ся формувал як раз кінцьом ХХ столітя коли Сабол писал Христоматію і з того видіти же тот рух рефлектувал Рух выходил з іншой в порівнаню зо Словаками ідентичности выходных Словаків Словяків і з діалектолоґічных ріжниц котры ся намагал абсолютізувати і тым доказати же Словяци сут окремым народом Вызначным теоретиком того руху был Віктор Дворчак політик з проугорской орієнтацийом котрий язык Словяків брал за так далекый ку Словацкому як є польскій од росийского Убі Словяци выголосили на выході Днешньой Словакі Словяцку Народну Республіку коротко істнуючу державу без реальной політичной силы котра была орієнтувана на Мадярском Знала ся то друга активізувала по мніхофскым диктаті і першым віденьскым арбітражы при чым товды уж мал лем служыти на підпору ревізийонізма Русины незалежны од Украінців і Росиянів Вернеме ся назад ку жывоту Євменія Сабола Коло його імена треба спомянути же был єдным із першых русиньскых діятелів котрый закликал до окремого культурного розвитку Русинів незалежного як од украіньской так і росийской культуры Тоту свою ідею обробил упраци під назвал Очерк літературной діятильности і образуваня угрорускых котра вышла у <unk> році Його погляд іщы веце проявил ся по выникнутю Чехословацкой Республикы котрой частю стали і русиньскы териториі Сабол товды выступал проти вжываня росийского і украіньского языка в рамках культурного жывота Русинів і стоял за вжываньом цитуваня традічного карпаторуского языка конецитату котрий за його словами хоснували вшыткы писателі од Духновича попо Прадова В тым сабом не был цалком правильний є правдол же ґенерация Духновича під його влывом просаджувала ідею же на народнім языку ся бесідує дома а література хоснує язык інтеліґенциі карпаторускій Но вже Павловіч про котрого был Духнович великым взором тото не дотримувал сам хоснувал про своій стихый язык такых якых хоснували і Русины на Маковиці Кєд было хыбо ґенерациі будителів же не кодифікували в своім часі русиньскій язык на основі ховорового языка русинів ото векшол хыбо было стояти за тым поглядом в пізнійшых роках Сабол ся при тым у своій хрестоматіі вказал богатство нашых діалектів а тым і то же маєме власний язык Повыникнутю Републікы Повыникнутю першой Чехославской Републикы Євменій Сабол в роках <unk> аж <unk> печатал множество стати на русиньскы темы в містных ґазетах Окрем іншого написал і общу історию русиньской літературы котра у <unk> році вышла під назвом Очерк літературной діятельности і образуваня Карпаторусов В тым часі вынику і общество імен Александра Духновича в нім был самол дуже активным членом і в роках <unk> <unk> Значыт до свойой смерти мал тітул честного председин того общества І в рамках той орґанізация просаджувал жебы не мала быти місцьом ани про москофільство ани про украіньство і же єй сама назва представлює русиньскост Атентат на Сабола Зачатком року <unk> на Підкарпатскій Руси выникла орґанізация украіньскых нацийоналістів В скорочыню ОУН Орґанізация вела політичну боротьбу проти русиньскы і протидержавны акциі но і терористичны операциі Іщы перед ОУН была основана украіньска воєньска орґанізация пізнійше был сформуваный воєньскій союз украіньска повстанецка армія котра брала участ поджас ІІ світовой войны напр і на забываню Поляків Жыдів ци на спілпрацы з нацистами <unk> юна р ОУН зорґанізувала атентат на честного председу Общества Александра Духновича Євмінія Сабола Атентат зробил студент тацинец поджас святкуваня Руского Дня Атентатник был поіманий і арештуваний При выслугах вышло явным же атентат был орґанізуваный членком ОЛУН і украіньской воєньской орґанізациі Новаківсков Само мал щастя і атентат пережыл Причына атентату є ясна не пасовал украіньскым нацийоналістам бо мал ясны русиньскы позициі На конец Євменій Сабол был вызначным діятельом котрому ся подарило присвітити русиньскы літературны памяткы людям в достаточно популярній формі выказал же Русины мают історию свойой літературы русиньскій язык был подля нього нам Русинам наймилійший Просвітитель Русинів Євменій Сабол вмер в Севлюшы <unk> новембра <unk> р октобра <unk> р му была у Выноградові Одкрыта памятна табля Середа другій ден жолтня октобра <unk> р Лемківскій язык в році <unk> Автор допису Наталия Малецка Новак Дослідникы ставляют справу ясно Коли переказуваня языка з поколіня на поколіня было перерване або ослаблене то едукация явит ся найбільшом шансом на перетырваня языка В такій ситуациі находит ся лемківскій язык Подля науковых клясифікаций причысленый є лемківскій язык до загыбаючых языків значыт такых котры хоснуваны сут невельома особами а тых єй штораз меньше В Польщы мож ся вчыти лемківского на парох рівнях здобываня освіты Історичны подіі особливі выселіня і пізнійша політыка польской державы спричынили што долгы рокы лемківскій язык был або выпертий або хоснуваного в таємници в укрытю Політичны переміны з <unk> р принесли тіж соспільны по лемківскы зачато бесідувати на голос офіцийні друкувати пресу книж але тіж просто так медже собом зачали ся першы пробы ведіня лекций лемківского языка Актуальні самоуряды мают обовязок орґанізувати заінтересуваным вчыня лемківского языка реґулюют тото конституция польской річепосполитой устава про нацийональны і етнічны меншыны та про реґіональный язык і ратифікуваны через Польщу Конвенциі рамова Конвенция Рады Европы про Охорону Нацийональных Меншын та Европейска Карта Реґіональных або Меншыновых Языків Як предмет в школі лемківскій язык є декляративный коли одповіднє чысло родичів зголосит потребу посиланя дітины на занятя з лемківского языка директор даной школы зобовязаный є такы лекциі забезпечыти Де ся вчат хто вчыт Першый місяц наукы Ужмину але аж по <unk> вересня септембра мож было ся дознати кілько діти і в якых школах буде ся вчыло лемківского До того часу родиче могли іщы складати внескы о зорґанізуваня лекций І так было чысло діти зміняло ся до самого кінця В грудни децембрі того рока на сайті Міністерства Едукациі являт ся офіцийны даны звязаны зо статистиком меншынового вчыня в Польщы за тот шкільный рік вступны підсумуваня на основі інформаций од урядників і учытелі мож зробити уж тепер В шкільным році <unk> лемківского языка будут ся вчыти <unk> особы Вчыня ведене є в предшколях основных і выжеосновных школах В малопольскым воєвідстві разом лемківского вчыт ся <unk> осіб в нижньошлезскым <unk> в любовскым <unk> В порівнаню до минулого рока сумаричне чысло є подібне в році <unk> Лемківского языка вчыло ся <unk> школярів Зміна є кєд іде о любузкє воєвідство минулого рока <unk> учеників вчыло ся гын лемківского то аж о <unk> більше нич тепер Як подали дирекциі Шкіл в Добєґні та щельцах Краєньскых де по інчы рокы были ведены занятя з лемківского того рока просто іх неє без поданя причыны В Шпротаві был лем єден зложений внесок а необхідне мінімум жебы урухомити занятя то три Четверо діти з Любузкого буде ся вчыло в Тожымю занятя буде вюл православный священник Михал Коваль В нижньошлезскым воєвідстві порівнюючы до минулого рока зміна є така што не буде лемківского в середній школі Учытель Укач Возняк якій долгы рокы вчыл молодіж рідного языка перешол на пенсию а наступці брак Вчыня буде ведене лем в основній школі Маргарита Кєц буде мала занятя в ліґницкій школі <unk> діти і в Ряшівці діти В Радваницях діти з основной школы семеро і спредшколя троє вчыла буде Дорота Максимчак в Любіні <unk> православный священник отец Богдан Репела Найбільше охочых на занятя є в Пшемкові діти Од <unk> р вчыт гын в основній школі Маргарита Гербут а недавно і в предшколю урухомлено Лемківскій Початок цитуваня В основній школі вчыня є уж оддавна але родиче вышли з ініциятивом жебы і в предшколю было коли цитуваня бесідує Наталия Кунцік яка вчыт наймолодшых <unk> родіти Початок цитуваня В <unk> році ся зачало Тепер уж маме IV рік Як єст новый набір то родиче складают внескы Єден стерчыт жебы через ціле предшколя занятя были продолжаны Конец цитуваня додає Наталия Кунцік Збільшаюча ся тенденция утримує ся в малопольскым воєвідстві В <unk> році было <unk> школярів в <unk> Хоц того рока є <unk> то <unk> рокы тому в <unk> році было іх аж <unk> іщы скорше одповідньо <unk> і в <unk> р учеників Зміны тыкают і учытельской кадры ліцияльну молодіж зо шкіл в Ґорлицях од того рока вчыла буде Моніка Тылявска абсольвентка лемківской філолоґіі котра заступит Галину Малецку Разом учеників з выжыосновных шкіл будесятеро Матуристка Йоанна Кащак зо Ждыні задеклярувала што буде здавала того рока матуру з лемківского Але на занятя з лемківского языка з огляду на чысло лекций ся не записала Індивідуальні рыхтувала до матуры буде єй учытелька з попередніх шкіл Варвара Дуць Учытельок з університетском освітом з лемківского языка котры роблят згідні з вывченом професийом є іщы три вымінена уж Варвара Дуць Орина Гутыряк та Анна Рыджанич Вшыткы вчат на обшыри ґорлицкого повіту Варвара Дуць вчыт в Устю Рускым <unk> діти Ґладышові <unk> діти і Сліници <unk> діти Орина Гутыряк дбат о розвиток передшколяків і школярів основной школы в Бодаках разом <unk> діти Анна Рыджанич в Брунарах <unk> діти баници <unk> діти Ганчовій <unk> роді та в Высовій <unk> діти В Малопольщы учытелюют іщы Мирослава Дубец в Санковій де <unk> родіти в ропици Польскій пятеро діти та в Ґорлицях саме родіти Отец Роман Дубец в Криґу десятеро діти та отец Петро Пупчык в Креници троє діти Чого бракує учытелям В <unk> році Варшавскій Університет в кооперациі зо Стоваришыньом Руска Бурса в Ґорлицях печатали робочый зошыт до лемківского языка Є то ефект вельолітньой авторской роботы учытелькы Варвары Дуць яка зобрала і опрацувала громаджены собом материялы і задачы з котрых вчыла своіх учеників Зошыт надає ся головні для тых котры аж і зачынают ся вчыти Примірникы роздаваны сут вшыткым учытелям для іх школярів дармо а цифрова версия публикациі доступна є на сайті реализуваного выділом <unk>e<unk>e<unk> Варшавского Університету проєкту Заанґажувана Гуманістика в Европі Більшый проблем є зо старшыма дітими котры знают уж писати і продолжают науку Вшыткы учытелі вказуют на брак підручників букварів проґрамів та дидактичных материялів початок цитуваня Придало бы ся дашто модерне што заінтересувало бы діти тепер конец цитуваня бесідує Марґарита Гербут учытелька з більше як літньом практиком Початок цитуваня Мам методичний порадник што пані Мірослава Хомяк перед роками выдала він барз помагат але і його треба бы змодифікувати заактуалізувати пододавати тем бо єс іх за мало додає Авторы зрыхтуваной в <unk> році для канцеляриі Сенату аналізы про ситуацию меншыновых язык в Европі і рекомендациі для Польщы підкрисляют што в примірі меншыновых языків котры не сут офіцийныма в інчых державах конечна є едукацийно наукова інституция котра координувала і вводила бы проґрамы і діяня дедикуваны конкретным меншынам В склад такых інституций винны войти так само етнічны діячы як і дослідникы та особы одповідальны за ріжны етапы языкового плянуваня і языковой політикы В Польщы не є такой інституциі а проблем браку книжок до вчыня тыкат не лем языка Зато што в школах введены сут тіж занятя зданой істориі і культуры до котрых ани тілько неє материялів Цитуваня Бракує мап бесідує учытелька Анна Рыджанич але додає што єй придало бы ся більше барже сучасных модерных материялів котры бы одповідали днешнім часам Дакус напроти тым потреба але выключні про наймолодшых выходит інтернетовый сайт Лем Клянд початок цитуваня Мам чудову інтерактивну таблицю захвалят Дорота Максимчак але не вшыткы закладкы Лемколянду можу отворити добрі бы было мати можливіст лемківской едукациі в новых технолоґіях конец цитуваня Додає што тіж бракує і мап та материялів до вчыня в предшколю початок цитуваня Треба бы дакых співанок о ріжных порах рока бесідує Наталия Кунцік котра тіж практикує з парурічныма дітми в західній части Польщы Дальше цитуваня не єст таємницьом што вшыткы знаны лемківскы співанкы бесідуют о жытю як там в горах было Для нашых предшколяків є то дакус далекє Байок і байочок є дост то неє проблему але дакы короткы вершыкы під маленькы діти бы ся придали ци тематичны малюванкы з підписами Знатя же вельо мож з інтернету самому зрыхтувати і тото ся робит конец цитуваня додає Увагу на інчий проблем звертат отец Богдан Репела початок цитуваня Вельо діти бесідує дома по польскы стверджат отец Репела є так што родиче приводят дітину і думают што учытель через тоты три годины в тыжни зробит вшытко а коли стрічам іх примірово при церкви то часто бесідуют до діти по польскы конец цитуваня Дальшом болячком о котрій бесідуют іщы учытелі єст улучыня ріжновіковых і з ріжном ступеню заавансуваня знаня языка ґруп а тіж пізны годины лекций ци брак кляс довчыня На што ідут субвенциі Шкільна субвенция на єдну дітину вырахувана єднорідні для вшыткых єдиниц територияльного самоуряду в Польщы на <unk> рік выносит приблизно <unk> зл Є то свогорода основа до котрой доходят грошы звязаны медже іныма з тым ци школа є сельском школом Може то быти аж і <unk> зл на єдну дітину або ци дана школа орґанізує вчыня меншынового языка ци в языку меншыны Остаточну высокіст субвенциі окрисляют скомплікуваны альґоритмы Факт єст такій што ім більше меншыновых діти тым буджет ґміны староства ци інчого самоуряду більший то тоты єдиниці не школы розпоряджают грошами Перед трьома роками редакция Лем фм прібувала дотерти до інформаций як уряды ґаздуют грошами на меншынове вчыня Доручено выключні загальны розпискы што грошы ідут на пенсию для учытеля та на потребы утриманя школы Лем ґміна Ґорлиці заряджаюча м ін школом в Ропици Польскій подала што отримувана субвенция є замала і зо свого буджету докладат м ін до перевозу діти з Білянкы Выказали ся тіж розмаітыма діянями цілю котрых было едукувати молодых про меншыны жыючы на обшыри ґміны Таємницьом Польщы не ляє што за субвенциі на меншынове вчыня латаны сут не лем буджеты шкіл але і самоурядів під котры приналежат освітовы єдиниці Ремонтує ся за них дорогы мосты народны домы світлиці Офіцийні нич з выміненого не проходит Што більше коли Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях звернуло ся з прошыньом до Повітового Староства в Ґорлицях о фінансову підпору выізду ліцияльной молодежы до Театру в Пряшові вказало ся што є то великій проблем Грошы не є треба о них писати коли буджет на будучый рік є плянуваный ани буд коли протягом рока Писмо в реченым часі зложено а з грошами проблем было дале а з грошами проблем был дале Інтересуюче што дотация на Ватру в Ждыни є все Брак є якой небуд контрольной єдиниці на міністерияльным рівни котра бы системово провірювала на што конкретні ідут передаваны урядам грошы на меншыны Мож бы згадувати што при одповіднім розплянуваню легкістю повело бы ся забезпечыти вшыткы бракы о котрых алярмуют учытелі лем хто сконтролює державу Кілько церкви тілько шкіл інтервю з Наталийом Гнатко учытельком русиньского языка і культуры в Хорвациі Автор допису Богдан Ґамбаль Пишу ся Наталия Гнатко єм учытельком русиньского языка і культуры а мы повідаме же то рускій язык і культура в нас хоснує ся такє названя Тепер од рока вышол новий закон за котрым нацийональны меншыны можут вчыти язык подля моделів А Б і Ц Руснакы выбрали модель Цто значыт же окрем основной едукациі хорватскым языку припомніня редакциі проходит <unk> годинне вчыня руснацкого языка з того годины то курс языка і Літературы дале єдна година минулого то є істориі Русинів і єдна година культурового скарбу Руснаків Тото в каждій ґрупі то значыт <unk> годинный курс на тыжден Такій проґрам был принятий в Хорвациі в <unk> році Товды ся не вчыло русиньского языка в Петровскій Подручній Філияльній школі і в мікльошевскій Подручній школі То были сельскы школы і такы дотепер сут Кажда така сельска школа приналежыт збірній школі в котрисым векшым місці Подручна школа в Петроцях в котрій сама роблю одколи єм зачала роботу Богдан Ґамбаль перепрашам тото треба нам пояснити подручна школа то школа філияльна одповідат Наталия Ягнатко Так подручна школа то школа на валялі селі Школа в Петровцях тота школа котра того рока святкує <unk> річницю початку вчыня руского языка на териториі Хорвациі Точнійше <unk> квітня апріля <unk> рока зачала робити тота філияльна русиньска школа По приселіню ся Руснаків пониже рускых діти было Фурт веце і веце так Руснакы просили жебы іх діти мали свою школу Тото согласно товдышнім законам досправды так і треба было Бо як говарила Мария Терезия кілько церкви тілько шкіл І так возникла школа про руснацкы діти і так она зачала робити одтовды аж до днеска Зато мы одзначаме же перешло уж <unk> років Не было часом континуациі были і перервы адже не было тото постійне функцийонуваня школы але можеме повісти што і так руснакы ся старали жебы іх діти знали писати жебы знали бесідувати в своім материньскым языку то є в руснацкым языку Богдан Ґамбаль Бесідували сме про школы а тепер бы м коротко хтіл про учытелів Кілько мате учытелів і якы они мают освіту Яку школу они самы кінчыли як мож быти учытельом русиньского языка в Хорвациі Одповід Наталиі Іґнатко В Хорвациі фурт маме тот проблем Тепер коли жыєме в Хорватскій Республиці не маме де здобыти фаховой освіты для учытелів котры бы потім могли вчыти як учытелі русиньского языка і культуры бо так бы мало быти в згоді з модельом Цо є мы не маме де ся вывчыти і не маме де здобыти той фаховой освіты Ту єст проблем Єм фаховец зато што єм скінчыла Педаґоґічну Академію в Рускым Карестурі іщы за часы Югославіі Выкладовым языком моіх студий был руснацкій і тото мі дало фаховіст і компетенциі лем же тепер тота Педаґоґічна Академія заперта І тото выкликує великій проблем Як буде дале Хто буде компетентний жебы вчыти наш язык Не знам як є в Сербіі але в Хорвациі є то великій проблем Маме тот клопіт Хорвациі же здобыти фахолого прирыхтуваня до вчыня русиньского языка і культуры не можеме зато што ніт в цілым світі такого факультету якій дал бы таку специялізацию То зато єм тепер єдиний фаховец Стараме ся жебы даяк достали ся до світового закону зміны мусиме тот проблем порішыти з міністерством Боґан Ґамбаль Кілько єст Руснаків в Хорвациі одповід Наталиі Іґнатко В Хорвациі єст <unk> Руснаків даку знам чысло впало по переписі З рока але найвеце жыє іх в луковарско сремскій жупаніі І то в тій жупаніі сут штырі школы в котрых вчыт ся русиньского языка і культуры подля моделю Б з тым же дві школы тоє Петровска і Михлюшевска сут найстаршы В них ся зачало вчыти зараз коли пришли Руснакы на тоту землю Сім років тому в <unk> р з ініциятивы Дружства Руснак зачало ся вчыня русиньского языка Похвалю ся же сме мали тоту акцию успішну зачало ся вчыня языка в старых Янковцях то єст в місци де найперше пришли Руснакы на обшыри терперішньой Хорватской Республикы і там сут штырі ґрупы школярів котры вчыт досправды єдна учытелька яка тепер єст докторантком на Філософічным Факультеті Русиністикы на Університеті в Новым Саді То будеме видіти што буде дале і іщы в Вуковарі сме одкрыли перед штырьома роками русиньскій язык лем же в Янковцях і в Вуковарі ся вчыт лем дві годины до тыжня Слухачы радия ЛЕМ фм знайте што Руснакы в Хорватскій Республиці били сут і будут тото Вам бесідує Наталька Гнатко основателька дружства Руснак і учытелька русиньского языка і культуры Чорнорікы будут мати свою видокову вежу автор допису Наталия Малецка Новак По успішным одкрытю стежкы яком над деревами мож однедавна ходити в Креници обзераючы прекрасну околичну панораму штораз більше ініциятив того рода приходит на думку декотрым локальным самоурядам ци інчым інституциям Чорнорікы Коло Коросна заміряли вознести видокову вежу В Чорноріках єдным зо сел Корсняньской Руси має быти збудувана <unk> видокова вежа з якой буде мож видіти велику обшыр м ін середньой Лемковины Будова котра уж рушыла ведена єст в рамках проєкту Карпатскы Видокы на трансграничным Туристичным Пути Корчына Стробків рыхтуваного ґміном Корчына і містом Стропків на Словациі Вознесіня вежы є першом зо списку задач проєкту Подібна вежа буде побудуваня і в Стропковій Окрем того в плянах єст іщы біциґльова траса долгости <unk> кмюча разом з вежом активізувати туристичний рух в реґіоні Дальше буде написана аплікация в трьох языках попольскы словацкы і анґлицкы яка допоможе глядати найбарже інтересуючых туристичні місц будут тіж орґанізуваны польско словацкы культурны і спортово рекреацийны подіі по обох странах границі ци вартіст проєкту такус більше як <unk> тисячы евро з чого <unk> процент покрыют фундушы з Евросоюзу Подібна лем даку звысша <unk> метрова видокова вежа была збудувана і одкрыта в <unk> році на горі Цергола котра возносит ся над лемківскыма селами Терстяна і Завадка Риманівска В четвер третій ден жолтня октобра <unk> рока Перша дама в Нюйоркскій Публичній Бібліотеці Автор допису Наталия Малецка Новак Доктор Богдан Горбаль родак жыючий в Нюйорку вюл першу даму Польской Республикы Аґату Корнгаусер Дуду по Нюйоркскій Публичній Бібліотеці Інформувал о тым офіцияльный сайт Президента Польской Республикы Президент Крапка П <unk>V в середу <unk> вересня септембра <unk> р перша Дама обізріла в Нюйоркскій Публичній Бібліотеці колекцию славяньскых і східньоевропейскых книг Нюйоркска бібліотека находит ся серед найважнійшых науководослідничых бібліотек в ЗША є тіж єдном з найбільшых публичных бібліотек на світі Аґата Корнгаусер Дуда окрем того же зазнаємила ся самым будинком бібліотекы та з колекциями славяньскых і східньоевропейскых книг бесідувала з куратором выставы доктором Богданом Горвальом про стан чытаня в Зєдных Штатах Америкы говорили тіж про діяня што підниманы сут і в Польщы і в ЗША котрых задачом є збільшаня чытальничой свідомости серед діти і молодежы Польска Президентска Пара каждый рік влучат ся в загальнопольску Акцию Нацийонального Чытаня а перша дама влучат ся в розмаіты діяня промуючы чытаня Доктор Богдан Горбаль в Нюйоркскій Публичній Бібліотеці робит од <unk> р є директором технічного перетвараня науковой промысловой і бізнесовой части нюйоркской бібліотекы та куратором славяньскых і східньоевропейскых колекций бібліотекы Вроди і выховал ся в Польщы але од <unk> р жыє в Ню Йорку Є істориком і бібліотекарьом абсольвентом Вроцовского Університету та Квенс Коледж в Ню Йорку занимат ся русиньском історийом та політичныма трансформациями Лемків в Европі і Пілнічній Америці Пятниця <unk> жолтня октобра <unk> рынарголь Обявліня Автор допису Севериян Косовскій Музей Енді Варголя в Пітсбурґу недолга одкрыє нову выставу під назвом Енді Варголь Обявліня Тема выставы прикликує сакрум Як раз тота сфера в варголовій творчости дотля была рідко стрічаном Артисту світ знає найбарже з пошыреных консумпцийных взорів та творів присвяченых популяризациі славных персон і брендів Ближуча ся выстава буде офіцияльно одкрыта в Пітсбурґу <unk> жолтня октобра того рока Подібны до ней были уж орґанізуваны в рідных меджелябірцях а і в Ватикані Постепенно світ познає інчу натуру зверха контроверсийного перекрачаючого границі Енді Варголя чловека од Никаль котрий заховал в собі русиньску приявніст довіры Як чытати може в запрошыню на выставу Варголь был практикуючым грекокатоликом беручым участ в богослужынях вєдно зо свойом матірю Юлийом Варголом Там де прожывала його родина серед інчых еміґрантів з Карпатской Руси конечне і соспільне жытя было орґанізуване попри церковным Обявліня то проба влияня його корены запущеных вчас молодых років в Пітсбурґу на пізнійшу творчіст в Ню Йорку котра довела до оголошыня го Корольом Попарту Християньскы мотивы часто являли ся в выразных або лем метафорных формах в його творчости Експозиция запрезентує не лем тоты творы котры явно і безпосередньо одкликуют ся до біблийных передань але самособом через зрозумліня інчых пляц артисты обзераючый буде мал можніст Одкодувати його духовніст З другого боку пізнійшы маніфестациі віры не были просты што вказувал в працах покус кєпкувал бавил ся стилями і символиком котра выходит з істориі західнього і східнього християньства парафразуючы іх в контексті попкультуры Культура попу здає ся николи не одвела го од віры попри тым же середовиско в котрым ся обертал што найменьше реліґійніст мала на дальшых плянах Выстава представит більше як <unk> предметів з постійной колекциі музею в тым чыслі і архівальны материялы рисункы образі і фільмы Завдякы такым роботам як фільм О заході сонця з <unk> р і рожевій Тайній вечері з <unk> р інспіруваній Леонардо да Вінчы Музей хоче вказати на інтимный вид творчого процесу Варголя представляючий свіже пізріня на артисту Послідній період його творчости то як раз час одношыня до християньскых мотивів Він же здає ся быти найменше знаный серед шырокого світа Тота і часнійшы выставы як раз мают тото змінити в Пітсбуржскым Музею експозицию видіти буде мож до лютого фебруара будучого рока Спокій в Смереківци Автор допису Наталия Малецка Новак На єдным з ґорлицкых портали явил ся допис што ґрупа більше як <unk> Ромів терроризує жытелів смериківця Не є то згідне з правдом Пресовый представник Повітовой коменды в Ґорлицях Грегор Шыпанек потвердил што до села од понеділька <unk> вересня септембра зіхала ся чысленна ґрупа громадян Румуниі жебы зберати грибы через ден розізджают ся по сусідніх селах а ночуют в нижній части села під лісом де зорґанізували сой табор Початок цитуваня То сут ромскы громадяне Румуниі котры бесідуют впрост што приіхали зберати грибы Конец цитуваня бесідує офіцер Щепаник Дальше цитуваня Хоц може ся то такому здавати чудне то так фактичні є выкликує тото даякы обавы жытелів Смереківця додає Навчера то <unk> жолтня октобра не однотувано ниякого повідомліня о переступстві ци выкрочыню на шкоду Смереківчан потверджат тото шолтыска села Гелена Ващышак початок цитуваня Ходят по Яворині по лісі зберают грибы Никому в сусідстві нич не зробили нихто нич не налікал жебы му дашто згынуло і тым подібне сут спокійны конец цитуваня Шолтиска чудує ся одкале вышли такы інформациі што описує ґорлицкій порталь початок цитуваня На якій основі мож іх затримати як сут спокійны Не маме ся до чого причепити конец цитуваня кінчыт шолтыска Грибяре з Румуніі были покараны повчыньом і мандатами за розпаляня ватр за близко ліса візджаня автами до ліса там де є то заборонено і за шіст інчых дороговых выкрочынь початок цитуваня Не маме ниякых зголошынь тыкаючых майна жытелів ци здоровля жытя або гідности Доставали сме лем інформациі од жытелів смереківця што тота ґрупа там є Конец цитуваня зауважат офіцер Грегор Щепанек Дальше цитуваня Не роблят ничы злого не нарушают переписів а там де є то стверджане вытіганы сут консеквенциі Місце в котрым таборує ґрупа не єст приватным не єст обнятым заказом візду ци перебываня Кєд бы м я або дахто інчий ствердил же хочу там стояти через дальший тыжден то ниякє право того не заборанят конец цитуваня додає Де некотры коментуючы під дописом поміщеным ґорлицкым портальом пишут што початок цитуваня треба выбрати ся до смереківця і ясно дати до зрозумліня што не сут гын добрі виджены конец цитуваня радят жебы выслати гын локальных кібіців ци взяти пістолеты Появляют ся аж і такы ту цитуваня Дзяда до міха а міх до озера так нашы дідовы робили Не хотят ся пристосувати до жытя в нашій державі то вон конец цитуваня З таком поставом особливі з поміщаньом дописів з непопертыма в фактах ситуациями котры выкликуют велику аґресию інчых не згаджат ся Моніка Шнайдерман Знана писателька і властителька выдавництва Чорны помістила на своім профіли на ґамбокнижці коментар што цитуваня Каждий камін котрый за справом пана тексту впаде тепер в Смериківци обтяжыт пана сумліня пане Росплоговскій А мы уважайме што удоступняме памятайме як невельо треба жебы поляла ся кров Конец цитуваня Выслухали сте дописів поміщеных на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Перегляд зрыхтувала Наталия Малецка Новак