Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 78
Послухай порталю ЛЕМ.фм / Перегляд тыжня
Episode description
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 17 04 2021 - 24 04 2021
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Неділя <unk> квітня апріля <unk> р Лемкы гермітажы Автор допису Наталия Малецка Новак Цитуваня Вшытко зачало ся пару років тому коли дотер єм до споминів звыселіня моіх прабабы і бабы Ім повело ся вернути зо Свєбыдзіна до Зындрановой але вельом родинам і іх приятелям на жаль ніт Бесідує Михал Шымко спілавтор фотоґрафічной выставы Лемко Анімд безіменны яка вказувана є в ермітажы Єден з найславнійшых і найвекшых музеів світа Державный Музей Ермітаж в Санк Петерсбурґу гостит в своіх порогах <unk> медженародну едицию Діалоґу Культур орґанізувану безпрофітовом орґанізацийом Медия Конґрес Спільнота Журналистів В рамках той подіі вказуваный є фотопроєкт Михала Шымко і ґрафічкы Домінікы Хмєлевской під наголовком Лемко ани ім безіменне Як выглядала бы Лемковина неназначена выселінями Яку Лемковину носиш в собі Знаш одкале походиш памяташ про своє коріня То звіданя котре дає собі і нам спілавтор выставы Михал Шымко Лемко Анд безіменны веде нас ріжныма сферами і періодами лемківского жытя Народины жытя выселіня туга поворот познаня нового жытя смерт памят Хоснуючы коляш авторы проєкту ожывляют опустошены села Цитуваня Вшытко зачало ся пару років тому коли дотер єм до споминів звыселіня моіх прабабы і бабы ім повело ся вернути зо Свободжіня до Зындрановой але вельом родинам і іх приятелям на жаль ніт оповідат Михал Шымко Дальше цитуваня Родину Теты Капунчыковой другій раз выселили Дітхнуло ня што днес нияк ся про тото не бесідує і што лемківскы села вмерают порожніют неє в них жытям селом котре стало ся мі особливі близкє є тиханя Рішыли сме вєдно з Домініком Хмєлевском звідати ся што бы было кєд бы не было акциі Вісла Ци тоты опустошены села были бы полны жытя продолжат Михал Шымко Дует Хмєлевска Шымко взял сучасны фотоґрафіі і вклиюл на них архівальны знимкы цитуваня Залежало нам на тым жебы вказати безмір той траґедиі барз важне є червене колесо на коляжах В культурі колесо означат бога нескінченіст вічніст гармонію єдніст полноту небо сонце душу духовый жіночий елемент час охорону перед демонами Хтіли сме получыти минуліст з теперішністю пояснят Михал Шымко Не нашло ся місце на выставу в Польщы нашло ся в ермітажы Коляжы мают перенести публику в неістнуючий выкреуваный світ якій хтіли бы видіти сучасны Лемкы Не находит ся він в територияльных границях полудньово східньой Польщы але в серцях і памяти жыючых Лемків Михал оповідат што выставу хотіл вказати в парох місцях але стрітил ся з одмовом з огляду на нішову тему Рішыл выслати зголошыня на діалоґ культур Єдо медженародна подія котра дає нагоду стрітити ся молодым журналистам і студентам журналистикы та поділити своім досвідчыньом в медияльній обшыри Проходит в Петерсбурґу а орґанізує єй медияконґрес Спільнота Журналистів Михал Шымко то історик штукы і журналиста докторант Університету Мариі Куріс Кодовской в Люблині Досліджат проблем достоменности в лемківскій і русиньскій наівній штуці Публикує в такых маґазинах як Лайтмет Уродажыця Подруже Звыкле жытя В <unk> р печатал книжку під наголовком Далеко близко Гісториі о тым як доґоніт свят Цитуваня Мітато є Лемком і то завдякы ньому знам о своіх предках Єст скарбницьом знаня о тым што лемківскє то він оповідал як выселили його бабу і діда як вернули і оселили ся в опустошеным селі Хто тепер буде бесідувал о Лемках як не молоде поколіня констатує Михал В понедільок <unk> квітня апріля <unk> рока Нацийональны Совіты Словаків і Русинів у Сербіі підписали Меморандум о спілпраці Автор вісти Петро Медвід Як сме вже інформували од <unk> до <unk> апріля <unk> року проходила робоча навщіва Міляна Яна Піліпа председы Уряду про Словаків жыючых в заграничу у Сербіі Піліп окрем стріч з представителями словацкой меншыны в рамках неофіцияльного проґраму стрітил ся і з русиньском комунітов кєд навщівил Рускій Карестур Як раз на вщіву шефа заграничных Словаків котрий самій Русином і є активным у русиньскым русіно Словакі схоснували Нацийональный совіт Словаків і Нацийональный Совіт Русинів як принагоду на підписаня Меморандума о спілпраци Меморандум за участи Міляна Яна Піліпа підписали прецедове тых двох нацийональных совітів Лібушка Лакаташова зо Словаків і Борислав Сакач за Русинів Дня <unk> апріля в Старій Пазові Містечку у Войводіні де жыє чысленна словацка народносна меншына і словацкій язык є там єдным з урядных языків Підписаний меморандум як інформувала аґентура Руци має сім пунктів общого характеру і не обмеджує окреме і незалежне діяня сиґнатарів Меморандум має в цілях розвиток односин медже словацком і русиньском меншыном у Сербіі меджекультурну спілпрацу признаваня традицийных і історичных цінности двох народів Войводины як і выміну скушености в области культуры освіты інформуваня і урядного хоснуваня языка і писма Документ має подля прецеды Нацийонального Совіту Русинів Борислава Сакача Вказати і то же тоты дві народносны комуніты сут напрямены ку мультікультурализму і інтеркультурализму а меморандум хотят схоснувати і як формальну основу на вылужываня европскых фондів котры бы могли забезпечіти векшы фінансны средства протворіня культурной автономіі двох народносных меншын При підписуваню была участна і Олена Папуґа державный секретар Міністерства про Людскы права права меншын і социяльный діалоґ а єдночасно єдна з членів Нацийонального Совіту Русинів у Сербіі Віторок <unk> квітня апріля <unk> рока Молода авторка вертат ку своім коріням і ожывлює русиньску дідовизну в знимках Автор допису Петро Медвідь Мария Ґалишінова має русиньскє походжіня ку своім коріням вырішыла навернути ся через тото чым найвеце любит занимати ся фотоґрафію І так выникла серия знимок котру тепер мож видіти в рамках выставкы під назвом Ожывліня дідовизны русиньской культуры Молоды з русиньскых сел одходят і старшы зіставают одрізаны од решты світа Много раз в самоті На оточіню непоскверненой природы і духа культурной і історичной дідовизны предків того краю Пише ся в анотациі выставкы молодой авторкы Як раз тот богатый одказ хоче Мария Ґалисінова припомянути і єдночасно вертат ся тым ку своім коріням цитуваня Кєд же мій отец і ціла його родина сут Русины тота тематика є барз мом серцю близка ціле своє дітинство єм ходила на вакациі кустарым родичам до села Гостовиці котры дотепер з натхненьом навщівлюют Вдяка родині приємній ностальґіі природі приятелям співанкам памяткам традициям автентицити і погостинности жытелів Говорит молода фотоґрафка і авторка споминаного проєкту За помочю юмелецкой фотоґрафіі Ґалисінова має намір ожывити красу русиньской культуры і приближыти іх шыршому круглю людей Выставку мож од <unk> апріля <unk> р видіти аж до закінчыня в селі Гостовиці сниньского Окресу перед сельскым урядом Пак буде <unk> умелецкых фотоґрафій котры сут выставлены подаруваных старостовы села і знимкы будут дальше окрашати інтерєр містного культурного дому Поклявам до гостовици іти далеко Мария Ґалишынова думала і на вас Експозиция проходит і в онляйн просторі жебы ся яку знимкам міг дістати каждый Так само ся там даст посмотрити і на то як выникал проєкт вдяка супроводным фотоґрафіям онляйн выставку найдете за мотузком котры подаєме в дописі Мария Ґалішынова закінчыла маркетінгову комунікацию на Університі Коменьского в Братиславі На высокій школі під веджыньом фотоґрафа Матуша Заяця розвивала і своі ґрафічны а фотоґрафічны здібности Моментально жывит ся як фотоґрафка Проєкт ожывліня Дідовизны русиньской культуры зреалізувала сфінансну дотацию з Фонду на Підпору Культуры народности Меншын Знова одкрытый скарб кралицкого творів Анатолий Кралицкій належыт медже найвызначнійшы особности русиньской істориі і літературы но з його творчостьом долгій час не мали сме можливост аж так добрі познакомити ся То де ся мінят в остатнім часі Рік тому інформували сме же з нагоды <unk> річниці смерти і <unk> річниці народжыня Кралицкого вышла публикация під назвом Анатолий Кралицкій творы тоту редакцно приготовил Валерий Падяк науковец высокошкольскій педаґоґ і выдаватель котрый занимат ся русиньском літературом і драматурґійом вєдно і з молодым науковцьом Михалом Павличом котрый так само занимат ся літературном творчостю Русинів і єдно з Падяком робит як одборный асистент на Інституті Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університет в Пряшові Тепер єднакій літературознательскій тандем приготовил прозаінтересуваных чытателів вже другу книжку творів того русиньского писателя публицисты історика етноґрафа і монаха члену св Василия Великого під назвал Князь Ляборец выбраны творы скарб кралицкого творів Майжесторінкова публикация зачынат вступом котрий вже традічно приготовил кралецколоґ Валерий Падяк Кєд пишеме кралецколоґ тото названя про Падяка заслужены То як раз він уж од <unk> років одкрыват наперед про себе пак і про нас скарб кралицкого творів Систематично на тым робит і дяка тій систематичній роботі за остатній рік і піл є выдрукувана вже друга книжка котра творчост єдной з найвекшых русиньскых особностий дістават ку шыршым масам якы мают о тему інтерес В публикациі Князь Лаборец выбраны творы Князь Лаборец є єден із кралецкого Прозовых творів мож найти творы того рода Качабын в окремых частях проза переклад і адаптация із істориі чына св Василия Великого і публицистика Довєдна едиторы выбрали <unk> кралицкого текстів Нацийонально Патріотичного Прямуваня выберати в його припаді єст чого бо зохабил по собі понад <unk> творів Чытак ся так дістане кутекстам як вже спомянутый князь Лаборец ниходы Грицаю на Вечерниці еґзекутор о давной панщыні село Выдринувка ци ку історичным нарисам Василияньскых монастырів у Маря Полчі Мокачові або Красным Броді Але книжка обсягує ім много інчого а не меньше інтересного Дальша цінна публикация Так як в припаді попереднього выданя Падяка і Павліча Анатолий Кралицкій творы і ту мож конштатувати же іде о цінный материял котрым сплачаме як народ свій долг кралицкому ті цитуваня унікатній особности русиньской літературы добы будительства як пишут авторы Кєд же публикация має фахове сперед слово єст богачена множеством позначок під чаров і пояснінями контекстів найновійшы выданя бідоново оцінят науковці з русиністичного фаху Но єдночасно книжка приносит кралицкым писаны майстровскы тексты за котры не мусіли бы ся ганьбити ани векше од Русинів Народы і так є публикация добра і про вшыткых Русинів котры хотят спознавати свою многораз не меньшу од світовых авторів літературу Туристичны перлины Підкарпатя Серед номінуваных в Музей Лемківской Культуры до кінця квітня апріля мож оддавати голосы в плебісциті польского радия Пряшів і Польского Товариства Туристично Краєзнавчого під назвом Туристичны перлины Підкарпатя Серед номінуваных обєктів находит ся Музей Лемківской Культуры в Зындрановій Голосы оддавати можеме тіж на інчы лемківскы памяткы архітектуры номінацию мают церкви св Миха в Туряньску з ХХ ст але так само місця якы сут повязаны з нашом культуром той части Лемковины Реґіон богатый в атракцийны місця Цитуваня Підкарпатскє то чудова краіна яка притігат і захоплює єст вынятково богата в рідку ґатункову природу та цікавы туристичны атракциі і нестрічаны памяткы архітектуры пише ся на початку опису плебісциту Фактично обшыри нижнього Підкарпатского Воєвідства покрыват ся в даякій мірі з етнічным обшырів части середньой і східньой Лемковины де доднес находят ся памяткы архітектуры цікавы місця повязаны з природом ци музеі і скансены Серед номінуваных нашло ся <unk> ріжного рода обєктів Голосувати мож за мотузком котры подаєме в дописі Посылати відомости См мож іщы до <unk> квітня апріля Проголошыня результатів плебісциту має быти в ефірі польского радия Ряшів в періоді од <unk> червця юнія до кінця серпня авґуста <unk> р Лемківскы памяткы Серед номінуваных обєктів якы односят ся до дідовизны Лемків Русинів того реґіону єст предовшыткым Музей Лемківской Культуры в Зынджановій найстарший і найбільшый того рода Музей в Польщы якій презентує памяткы Істориі Культуры штоденного жытя і церковного обряду Лемків Номінацию має так само православна скорше грекокатолицка церков стуряньска презентуюча східній стиль лемківского сакрального будівництва яка в <unk> році была вписана на листу світовой спадковины ЮНЕСКО Місцьом котре тіж оддає по части духа давной Лемковины єст номінуваный плебіститі Скансен Музей Народного Будівництва в Саноку в якым найти можеме перенесены з Лемковины памяткы архітектуры в тым деревяну церков Рождества пресв Богородиці з Рібок Голосувати мож так само на цікавы природничы місця што находят ся в реґіоні то м ін видокова вежа на Церкові ци природничый резерват в Чорноріках селі якє лежыт на Коросняньскій Руси Посередині медже Ґорлицями а Дукльом находит ся Фолюш Як раз номінацию має тота част яка входит до Маґурского Нацийонального Парку В плебіститі стартуют так само село Команча з місцьом інтернуваня польского примаса кардинала Стефана Вышыньского ци село Крампна з находячым ся гын Воєнным цмонтерьом з часів І світовой войны В четвер <unk> квітня апріля <unk> р Майте позір при списуваню остережыня в звязку з переступствами Автор вісти Севериян Косовскій Як остерігают ґорлицкій повіт в звязку з проходячым Нацийональным Повселюдным Списом жытелів і мешкань явили ся уж першы переступства і пробы незгідного з правом діяня даякых осіб на котры треба мати позір Злочынці головно за справом інтернетового самоспису Хотят перевзяти особовы даны передовшыткым од сеньорів Спис зачал ся <unk> квітня апріля і буде тырвал до кінця вересня септембра <unk> р В звязку з пандемічном ситуацийом Головный Статистичный Уряд од початку заохочал вшыткых жебы робили тзвоспис через інтернет так жебы як найменше анґажувати інчы методы Тота форма єст вызначена як головна Зато тіж з причыны проходячого інтернетового самоспису явили ся уж першы пробы переступных діянь Єдном з метод переступців єст підсыланя синьорам нелеґальных інтернетовых сайтів до якых мают доступ і пак видят якы даны вводят особы в підставленым списі Найчастійше такы мотузкы до сайтів сут пересыланы через майльовы відомости комунікаторы і відомости СмС Як зазначат ґорлицкій повіт ситуация єст отілько актуальна і поважна же потреба спису єст фурт голошена в медиях і публичным просторі Зато тым більше легко стати ся жертвом нелеґальных діянь осіб якы будут хотіти схоснувати ґу тому нагоду Головно іде о сеньорів якы сут ґрупом што легко піддає ся маніпуляциі Дальше злочынці подают ся за рахмайстрів через телефон котры дзвонят до поєдных осіб Найліпшом методом єст верифікация такой особы через єй імено назвиско і номер леґітимациі якы пак мож провірити в Головным Статистичным уряді через інфоленію Но уряд додає што кажду таку особу мож провірити на сайті спису в закладці Провір рахмайстра Остерігат ся так само же кєд лем пандемічна ситуация на тото буде дозваляла треба ся сподівати же част фікцийных рахмайстрів Зачне ходити по хыжах головно тых де жыют саміт настаршы особы Найліпше перед впущыньом такой особы до хыж попросити єй о даны леґітимацию жебы пак быти спокійным зо списом Но треба памятати што на разі рахмайстрови не выйдут ку людям як раз з причыны коронавіруса о чым інформували сме перед парома днями Такє рішыня обовязує до одкликаня Выслухали сте статі якы были публикуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак