Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 81
Послухай порталю ЛЕМ.фм / Перегляд тыжня
Episode description
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 08 05 2021 - 15 05 2021
Automatic transcript
Перегляд тыжня порталю Лем фм понедільок <unk> мая <unk> р Перший путівник по Сандеччыні уж доступний Автор вісти Якуб Зыґмунд Сандеччына котрой східня част входит в обшыр Лемковины вкінци дождала ся першого туристичного путивника якій выданый єст загальнопольскым выдавництвом <unk> мая <unk> р был дньом премєры новой публикациі яка описує тот прекрасний реґіон а дале мало знаний так в Малопольщы як і в цілій державі Автором книжкы єст Якуб Зыґмунд Спілпрацівник радия і порталю ЛЕМ фм од <unk> рока путівник выданый єст выдавництвом Бездорожа Бездорожа якого специялизацийом сут подорожничы книжкы та туристичны публикациі Автор путівника вказує же Сандеччына єст краіном полном маґічных закутин Найдеме гев так сакральны забиткы чудесны курорты як і вельокультурову історию закляту в традициі штуці і архітектурі Медже горами сандецкого Бескіду час плыне по малы што дозвалят тішыти ся одпочынком на лоні природы Путівник по Сандеччыні єст комплетном книжком яку можеме взяти в малу і велику подорож по тій краіні Сут в ним записаны важны для каждого туристы практичны інформациі тыкаючы нічліґовых міст та місцевой ґастрономіі Окрем того публикация ведена з курортами вказує культуровы бескідскы шлякы і гірскы колибы оповіда о вшыткых містах реґіону зачынаючы од Нового Санча Находит ся в ній тіж вельо інформаций звязаных з лемківскыма темами Можна повісти же о Лемках і іх спадковині єст цілком вельо написане Чытач дознат ся з путівника якы лемківскы церкви лишыли ся в долині Попраду де сут найбарже інтересуючы з них і яка єст загальна істория Лемків в реґіоні Путівник єст частю більшой сериі <unk>r<unk>o<unk>Э Як реклямує выдавництво путівникы мают на ціли вказати найважнійшы атракциі підповісти чого глядати поза головныма шляками і ввести нас в світ місцевых звыків Найдеме в них провірены інформациі котры дадут можливіст добрі заплянувати подорож Публикациі сут дополнены порядныма мапами з якых легко можна чытати красныма знимками і вельома інтересуючыма вістками Вшытко разом получене з выгідным форматом і атракцийным ґрафічным выглядом спричынят же серия <unk>r<unk>Ч то найліпший выбір для заінтересуваных світом Вшыткых заохочаме купувати путівник в книгарнях <unk> в цілій Польщы або на веб сайті Выдавництва без дорожа Округлый стіл на тему русиньскых вояків ґенерала Свободы Автор вісти Петро Медвідь Як інформувал на своій сторінці на сіті Фейсбук Юрий Шыпович голова орґанізациі Русиньскій Культуролоґічный Клюб В пятницю <unk> мая <unk> р в Ужгороді проходил Округлый Стіл на тему долі Карпаторусинів у складі першой окремой чехословацкой бриґады Людвіка Свободы реалиі і інтерпретациі Округлый стіл проходил у Центрі Культур Народносных Меншын Закарпатя Орґанізаторами были Народна Рада Русинів Закарпатя котрой прецедом єст Євген Жупан і Закарпатскє Областне Научно Культуролоґічне Общество ім Александра Духновича котре веде Юрий Продан З рефератом на тему Етнічный склад вояків Чехословацкых Збройных Формувань уС в роках <unk> выступил Павел Гудіч кандидат історичных наук доцент Ужгородской Нацийональной Університі В дискусиі куреферату брали участ Титяна Сергійєнко голова Закарпатского Общества Чешской Культуры Юрий Шыпович Михаю Зан котрый є доцентом на Ужгородскій Нацийональній Університі і членом русиньского Культуролоґічного Клюбу і Міхаіл Белень голова Ужгородского Общества ім Александра Духновича Як інформувал Юрий Шыпович на подіі з інтересным рефератом зназвал Підкарпатска Русь в істориі Чехословакі документы і материялы выступила Діана Данко Інтересны дополніня ку рефератам дал і Михаіл Куцкыр і Закарпатского Областного Общества Ветеранів Войн член Русин Клюбу На подіі брал участ і представитель Одділіня Культуры Народности і Реліґіі Закарпатской областной державной адміністрациі Александер Лях Припоминаме же в першым Чехословацкым Армадным Корпусі ґен Людвіка Свободы котрый сформувал ся у Совітскым Союзі другом найвекшом народносном за кількостьол вояків были по Чехах як раз Русины вєдно з Червеном Армійом воювали напр в рамках карпато дукляньской операциі Освободжати Підкарпатя ім не было уможнено пізнійше ся то вказало як замір Москвы котра територию анектовала Віторок <unk> мая <unk> рока Поджас першого тыжня ся на Словакі асистовано списало майже <unk> тисяч люди Автор вісти Петро Медвід По першым тыжню од зачатку асистуваного списуваня жытелів <unk> мая <unk> р ся чысло списаных на Словакі підняло на <unk> мілийоны <unk> жытелів За першый тыжден асистувано списало ся <unk> <unk> люди Аґентуру ТаС о тім інформувала говоркыня про списуваня жытелів домів і квартелів <unk> Ясміна Шталдер Цитуваня Першый тыжденс принимаме як вступ до асистуваного списуваня Но треба собі усвідомити же асистуване списуваня тырват <unk> тыжнів і є на каждым селі і місці жебы в максимальній мірі інформували жытелів о можливости асистовано списати ся повіла Ґенеральна Директорка Секциі Социяльных Статистик і Демоґрафіі Статистичного Уряду Словацкой Республикы Людмила Іванчыкова Статистичный Уряд вызыват жытелів жебы помогли свому селу або місту при реализациі асистуваного списуваня Цитуваня Можут до <unk> юна навщівити контактне місце у своім селі або місті або собі обєднати ку собі домів мобільного асистента припомнула Шталдер З тым же телефонічный контакт на обєднаваня мобільного асистента собі кажде село публикує само Актуально є на териториі Словацкой Републикы <unk> контактных місц Жытелі мают в диспозициі поміч од <unk> стацийонарных асистентів приготовленых є і <unk> мобільных асистентів Асистуване списуваня зачало ся <unk> мая закінчыт ся по <unk> тыжнях значыт <unk> юния Середа <unk> мая <unk> р У Выноградові одбыла ся презентация новой книжкы і образів Александра Купаря Автор допису Каріна Муляр Учытальній Салі Выноградівской Публичной Бібліотекы <unk> апріля <unk> року одбыла ся презентация книжкы Новели Юморескы сучасного русиньского писателя Підкарпатя Александра Купаря Псевдонім Александер Хуст Подчас презентациі было так само представленых <unk> образів умельця на котрых сут зображены прекрасны пейзажы Підкарпатя Річниця Народжыня Духновича Дана акция ся реализувала в рамках подіі святкуваня <unk> річниці од дня Народжыня русиньского Будителя Александра Духновича Орґанізатором і модератором презентациі был Юрий Продан голова Закарпатского Областного Научно Культуролоґічного Общества Імыны Александра Духновича Непозераючы на карантенне обмеджыня в реґіоні і обмеджену кількост гостів у чытальній салі ся зобрали істинны поклонници творчости Александра Купаря і колеґовы пописаню Публика сердечно і радо заґратулювала авторови ку выданю його новой книжкы Антон Галас започал акцию свойом Авторском пісньом Мала Копаня а Мария Біляк і Василь Січ заспівали звязку русиньскых співанок А коли дали слово голові Районного Научно Культуролоґічного Общества ім Александра Духновича народному поетови Підкарпатя Михайлові Чухранови то він підчерпнул особенну ляконічніст русиньского языка утворах автора З поздоровныма словами выступил зачынаючый поет Віктор Черкун член Народной Рады Русинів Закарпатя і поет Іван Бінячковскій а так само педаґоґ на пензиі Маґдалена Дідіч староста села Мала Копаня Ганна Фурик і директорка Выноградівской Публичной Бібліотекы Катарина Вашкеба На завершыня автор подеклямувал свою любиму гуморискы но в то чудний і з нового зборника Новели Гуморескы Нова книжка прозы Кєд говорити о самій книжці Новели гуморескы то она має дві части <unk> новель публикуваных до року <unk> котры были в книжці Александер Хуст Новели і <unk> новель а <unk> ґуморесок публикуваных у русиньскых журналах русиньскій Світ о цю в альманасі днишньой русиньской літературы по <unk> році В своіх творах прозаік Алек Александер Купар сперат ся на власны складны жывотны скушености і з іронійом сарказмом і сатіром Майстровскы всказує многосторонніст і контрастност людского бытя Як бы розпорно не звучало але новелы наполнены гуманістичныма і позитивныма ідеями писатель реаліста піднимат в своіх творах окрем клясичны і найактуальнійшы модерны проблематикы днешнього поколіня такы як вегетариянство контрабандитизм і другы В плянах писателя выдати по русиньскы специялізувану літературу де ся буде описувати значыня стародавных деревяных храмів родного краю а в сучасности занимат ся писаньом Романів о долі Русинів штырьох поколінь Іщы більше о Александрови Купарьови і його новій книжці новелі гуморескы можете ся дізнати в новым выданю Проґраму Голосы Русинів Підкарпатятя вже тоту середу <unk> мая <unk> р повторіня в суботу <unk> мая о <unk> перед полудньом До полонин мают іти мілийоны на розвиток Автор вісти Петро Медвід Міністерство Жывотного Оточыня Словацкой Республикы просадило реализацию пляну розвитку на мураньскій полонині котрий поможе реґіону при його трансформациі На пільотны проєкты розвитку мягкого туризму в Народным Парку Мураньска Полонина але і в Народным Парку полониным котрый є в русиньскым реґіоні має іти <unk> мілийонів евро На стрічы з представителями самосправ туристичного руху і Лісів Словацкой Републикы о тым в пятницю <unk> мая інформувал Державный секретар Резорту Жывотного Тоджыня Михал Кіча Інформувала о тім аґентура ТАют ся творити робочі місця Цитуваня Проєкты розвитку будут заміряны на вытворіня робочых міст предовшыткым в секторі природного туризму природі близкого обгосподаруваня ліса і повязаных з тым діяльностей повіл Кіча Фінансиі мают іти до тых двох народных Парків з пляну обновы в рамках кроків на адаптацию реґіонів на зміну клімату В пляні розвитку є пріоритово мягкій туризм Тот має подля енвірорезорту высшу придану вартост і представлює софістікуванійший і діверсифікуванійший сектор як інтензивне здобываня дерева што може помочы сельскым реґіонам заборонити вылюднуваню цитуваня Одкрываме комунікацию о можливых подобах підпоры в слідуючых роках так жебы фінансны средства ішли до систематичных і тырвало утримательных змін в охрані природы до підпоры містной подникательной сферы і інфраструктуры про навщівників реґіону Павіл Кіча Секретар был і в Стащіні По пятницьовій стрічы в Тысцові Михал Кіча одышол до Стащіна де бесідувал о будучности Народного Парку Полонины На стрічы брали участ представителі самосправы Жупы Лісів Словацкой Републикы Приватных Маіталів лісів мимовладных орґанізаций і туристичного руху Результатом стрічы в Сташыні є договор на дальшым поступі при творіню выберовой комісиі Тоту будут творити представителі сел з цільом найти рішыня на підпору туризму в реґіоні Державный секретар собі в Сташыні припомяну і жертвы ІІ світовой войны а нашівел і новозрядженый сельскій музей котрый захоплює історию села вклю войновых діл Дубайови в Музею Русиньской Культуры в Пряшові Автор допису Петро Медвід Як інформувала Яна Трущыньска і Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры в Пряшові Музей приготовлює выставку під назвом Дубайови Анна і єй діти Концепция выставкы котра буде одкрыта <unk> юна р о <unk> <unk> годині обсягує выбер і творчости Михала і Ореста Дубайових найстаршого і наймолодшого і з семх сородників але і особны річы о оцініня вшыткых семох дітей а так само артефакты і публикациі з творчости іх дітий внуків внучок Михал і Орест Дубайови Михал Дубай якій жыл в роках <unk> был малярьом котрый мал вызначну культуротворчу роль в Пряшові Брал участ на основаню научной бібліотекы де был і директором украіньского нацийонального театру днес Русиньскій Театр Александра Духновича Музея Украіньской Культуры у Свіднику а робил і в области памяток як педаґоґ редактор публициста і культурный робітник Наймолодшый брат Орест якій жыл в роках <unk> был ґрафіком малярьом скульптором ілюстратором і вызначным педаґогом Был директором высокой Школы Вытравных Умень в Братиславі і Народным умельцом Чехословацкой Социялистичной Републикы цитуваня Тоты дві найвызначнійшы поставы родины Дубайових до даякой міры зацінили значыня остатніх членів родины Новыставка Дубайови Анна і єй діти Музею Русиньской Культуры в Пряшові є присвячена цілій родині Дубайовых од основателів Диздерия і Анны аж по іх внуків і правнуків інформує Трущіньска Істория родины Дубайових Дезидерий Дубай і його жена Анна роджена Каленякова были родичами семох дітей котры ся народили в Гачаві в окресі Рожнява і в селі Велика Поляна в окресі Снина котре вже днес не істнує Михал был найстарший пак мали Дезидерия Павля Марту Ладислава Анну і Ореста Дезидерий Дубай был грекокатолицкым священником котрий одышол за море і вернул ся кєд мал орест <unk> років Домів заганял грошы котры мала жена схоснувати на накупліня фундушів но она з грошей заплатила высокошкольскы студиі про вшыткы своі діти цитуваня Векшына дітей досягла в дорослим жывоті вынятковы выслідкы Окрім Михала Йореста сын Ладислав заслужыл ся о розвиток Інституту Лікарской Мікробіолоґіі в Кошыцях в области медициньской освіты і научно бадательской роботы як професор медициньскых наук і декан Лікарской Факульты Університе Павла Йозефа Шафарика Інформує Музей Малярскій талент здідили синово Ореста Павла але і дакотры іх внуты і внучкы Вецеро внучок стало продуктивныма высокошкольскыма педаґоґами з богатом публикачном діяльностю Родинна выставка Дубайовых буде про нашівникы Русиньского Музея в Пряшові приступна до <unk> октобра <unk> р <unk> мая <unk> р Леґальне місце для любителів Бушкрафту і Сурвівалю Автор вісти Наталия Малецка Новак Постепенно знимают рестрикциі ведены в звязку з ограничыньом пошырюваня ся пандеміі коронавіруса примірово од <unk> мая зас кєд є така потреба мож ночувати в готелях Кінцьом мая буде мож зісти замовлену в реставрациі страву не лем поза локальом але і в середині Кєд єднак найвеце тішыт вас розрывка близко натуры то Державны Лісы приходят з новом пропозицийом Од <unk> мая мож леґальні спати в лісі Ночуй в лісі то назва проєкту реализуваного державныма лісами Напрямлены є він на особы якы захоплены сут безпосереднім контактом з природом В рамках проєкту удоступнены сут специяльны лісовы місця де аматоры спаня серед природы можут тото сміло робити без тривогы о нарушаня переписів Проєкт єст ефектом пільотажу котрый проходил в минулым році Спаня на Дико в Лісі Державны лісы працували над проєктом уж од долшого часу а пандемія лем приспішыла остаточны рішыня Вызначыли они обшыри в <unk> надлісництвах разом веце як <unk> тисячы гектарів де мож розбити шатро або гамак Тото розвязаня преферуют Надлісництва Не мож єднак віхати до ліса автом ци кампером Спаня в лісі то радше пропозиция для аматорів бушкрафту і сурвівалю як преферуючых выгоду Дотепер не мож было розбити шатра в публичным лісі Од <unk> мая є інакше кажде Надлісництво вытыпувало обшыр до леґального ночуваня Примірово Надлісництво в Штецінку запрашат до експльоруваня барз великой обшыри коло <unk> тис гектарів Інчы удоступняют меньше по пару десят гектарів Терен не єст нияк означений зато треба докладні перезріти мапу на сайті Державных лісів Мапы обшыры на котрых мож спати в лісі на дико і реґуляміны доступны сут на сайтах поєдных наслідництв Перед вандрівком до ліса треба тіж всеконечні провірити котры місця обняты сут заказом вступу напримір з огляду на загорозу пожару Актуальны даны находят ся тіж на сайті Банку даных о лісах Кєд выбереме ся спати до ліса в малій ґрупі на ден ци два то никого не треба о тым інформувати Кєд єднак плянуєме выізд в ґрупі веце як де <unk> осіб або ночувати хочеме долше як дві ночы треба выслати зголошыня через сайт выбраного Надлісництва найпізнійше на два робочы дни перед приіздом на місце Важна є тіж квестия варіня туристичны кухенкы мож хоснувати лем в <unk> місцях в Польщы Найдеме іх на сайті Державных Лісів Мати на увазі треба што в лісовым готелі выгіды неє Сут зато дикы звірята олады але і не все добра погода Треба ся зрыхтувати на спартаньскы условя Выслухали сте статі якы были публикуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак