The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм В понедільок <unk> мая <unk> р Презентация відеокліпу творчого проєкту Два Стільці Автор вісти Каріна Муляр <unk> апріля <unk> р в просторах Закарпатского Областного Музея Народной Архітектуры і Бываня в Ужгороді был презентуваный новий кліп на народну пісню Під Дубиною популярной етнофольк півачкы Мірославы Шып псевдонім Мірослава Копинец Кліп был зробленый у спілпраци з знаным режысером Дмитром Фесенком Так само были представлены і дві попередні роботы артистів Неспала яси і ночі триє царіє Камерманом вшыткых трьох кліпів є Тимофій Шмайда Через карантенны обмеджіня в реґіоні на акциі брала участ обмеджена кількіст гостів творчий колектів і запрошена праса Спраца Копинец і Фесенка Творча спілпраца етнофольк співачкы Мирославы Копинец і режысера Дмитра Фесенка зачала ся при натачаню умелецкого кліпу на народну пісню Не спала яси і ночы на кінцю минулого рока цитуваня Потім было вырішено спробувати заспівати в дуеті тоту саму співанку в авдию студию Генадія Деґатова і нашы голосы ся зляли конец цитуваня говорит о зроді проєкту Два стільці співачка Мірослава Копинец Треба так само припомянути же Дмитро Фесенко є не лем режысером але і композитором і співаком Як раз перу композитора Дмитра Фесенка належыт гімна Мариі Терезі під назву <unk> Мария Тереза специяльно написана на церемонію нагороджыня Орденом Мариі Терезі Як автор він пише своі пісні в векшыну по анґлицкы але значну част творчости артисты занимат реализация музичных проєктів по украіньскы і по русиньскы Дальше цитуваня Дмитро Фесенко створює дуже файне відео роботы Не бою ся повісти же подакотры з них сут світовой уровни Дуже м рада же русиньскій Пруд попал у велику річку його творчости говорит Мирослава Копинец Не зистало приєдні спілпрацы По успішным старти автентичного тандему і з композицийом Неспала Ясиі ночы были выбраны іщы дві дальшы русиньскы співанкы на реалізацию Триє цариє під Дубиною Відеокліп Триє цариє представлює ілюстрацию стародавной колядкы села Ясіня на Рахівщыні і збірника Народны Пісні Підкарпатскых Русинів з року <unk> Третя іх робота новопрезентуваный кліп під Дубиною єст зображыня знамой русиньской народной співанкы о вічній Любови запис котрой проходил в Закарпатскым Областным Музично Драматичным Театрі в Ужгороді Два стільці наперед скінчыли У кліпах співаци сидят на двох стільцях што і послужыло як інспірация про назвы іх проєкту Два стільці Так мы можеме вказати свою рівност перед Богом і одкрыти свою душу перед нашыма позерателями котры в полній мірі мают можност ся концентрувати на нашых тварях а твар то душа каждого артисты а не зосереджувати свою позорност на рухах тіл Пояснює задум сіджыня на стільцях режысер Дмитро Фесенко На презентациі было підчеркнуто же тоты три відеокліпы треба поважати за єден цілок цитуваня Є то своєрідный триптих пояснює Мірослава Копинец В сучасности популяризувати русиньску культуру треба запомочы свіжых новаторскых ідей жебы єй звінчыти у памят сучасного общества Такій приступ хоснує у роботі над проєктом Д <unk> стільці режысер Дмитро Фесенко Говорит же як інспірация під кліп під Дубиною послужыл популярный гід з <unk> р од музычной ґрупы Cor<unk> І на завершыня артисты додале же на днешній ден іх діятельност як умелецкого дуету <unk> є офіцияльно закінчена але то не значыт же не буде слідуючых сполочных робот На своій сторінці на сіті Фейсбу режысер Дмитро Фесенко написал цитуваня Мы з великым потішыньом і надале будеме наполнювати наш родный край подобныма успіхами про духовый і філософічний розвиток Одбыло ся дальше засіданя Народносного Выбору і тепер лем онляйн Автор вісти Петро Медвід В понедільок <unk> мая <unk> р одбыло ся засіданя Выбору про народности меншыны і етнічны ґрупы Рады Влады Словацкой Републикы про людскы права народности меншыны і родову рівност З причыны продолжуючых протиепідемічных наряджінь і тото засіданя проходило онляйн формом В проґрамі мали членове выбору <unk> пунктів Бісідувало ся о народносных музеях школьстві ци приправах односно народносного закона Русиньскій Музей робил і поджас короны Членове выбору дістали іщы перед засіданьом Інформацию о річных справах о діяльности Народносных Музеів на Словакі за рік <unk> Тот документ перекладат Міністерство Культуры Словацкой Республикы кєд є заряджывательом Словацкого Народного Музея під котрый належат і Народносны Музеі Як окремы специялізуваны інституциі має Словацкій Народный Музей вісем Народносных Музеів медже нима є і Музей Русиньской Культуры в Пряшові З документу котрий был предложений выбору ся дізнаме же русиньскій музей ани в минулым році не рішыл жадны научно бадательскы задачы но то не значыт же был без діяльности Треба припомянути же в минулым році ся по долгым часі зачала рішыти реконструкция холем части просторів котра є тепер докінчена і може конечно служыти як достойны выставны просторы і кєд на велику реконструкцию Словацкого Народного Музею Музею Русиньской Культуры іщы все лем чекат Окрем того же ся робили ставебны роботы русиньскій Музей в часі пандеміі стігнул о <unk> р збогатити свій збірковий фонд реіншталювал долгодову выставку Істория Русинів на Словакі з року <unk> зреализувал пят дочасных выставок дальшы культурны подіі де было мож чути музыку але і літературне слово але і ателієры народной творчости ци драматичной творчости Хоц музей мал цілковий розрахунок на <unk> рік векшый як в попереднім році треба підкрислити же высша сума была з причыны схваленой реконструкциі споминаной части просторів На народносным законі ся робит дальше Словакія бы мала подля проґрамового выголошыня влады приняти закон о поставліню народносных меншын котрый дотепер бракує На тот замір была уж зряджена і робоча ґрупа котру покликал уполномоченый пронародносны меншыны і єдночасно предцеда меншынового выбору Лаз Лебуковскій Вуковскій покликал до ґрупы двох представителів Русинів Мартина Дуфалу як експерта на право з Університету Коміньского в Братиславі Аміляна Яна Піліпа прецеду меншынового выбору днес і у функциі прецеды Уряду Словаків Жыючых в заграничу Од остатнього засіданя выбору котре одбыло ся в марці проходили три робочы стрічы під ґруп Дві занимали ся Школьством народносных меншын третя стріча робочой підґрупы дотуляла ся темы інституцийонального і фінансного забезпечыня і партипациі народносных меншын Як інформувал Буковскій моментально приготовлює ся стріча ку выпрацуваню статі IV пропозициі закона котра управлює област культуры народносных меншын В школьстві рекомендациі і про русиньску освіту Членове выбору в рамках проґраму засіданя занимали ся і проблематиком народносного школьства Тото ся приспособило пандемічні ситуациі З документу під назвом Інформация о стані народносного школьства ся дізнаме же ку <unk> септембра <unk> р были заряджены до сіти школ і Школьскых заряджынь Словацкій Републіці три матерскы школы з навчальным языком русиньскым Куті самі дати істнували лем дві основны школы з навчальным языком русиньскым єдна з того в комбінациі зо словацкым языком Цілково на школах Русины мают <unk> школярів Там ся не рахуют школы де ся учыт русиньскій язык але навчальный язык є словацкій а не рахуют ся там ани школы котры в рамках кружків робит обчаньскє здружыня колисочка Резерт школьства в своім документі рекомендує розшырити понуку русиньского языка в предшкольскій і примарній уровни і сприступнити основну част освіти в русиньскым языку в секундарным технічным і фаховым навчаню Дальшы рекомендациі сут в напрямі освіты учытелів котры учат по русиньскы але і забезпечыня навчаня істориі і культуры котры ся дзеркалят в русиньскым языку Добру новином є же народносне школьство ся приспособило пандеміі Резорт школьства реализує проєкт ЕС до котрого сут даны і меншыновы школы Про такы школы ся приготовит <unk> відео дістанчных годин <unk> прорусиньскы школы з предмету русиньскій язык і література уж тепер сут першы русиньскы годины діштанчного навчаня доступны на вебсайті проєкту Трансформацию Фонду меншыны не підпорюют Єдном з тем понедількового засіданя был і Фонд на Підпору Культуры Народносных Меншын Выбор был інформуваный о тім же в парляменті хоче владна векшына приняти новелю закона о Фонді Новелізация бы мала забезпечыти же як волителі до волеб в котрых ся выберают членове фаховых рад за окремы меншыны ся годны будут голосити лем народносны орґанізациі котры сут в реґістрі народносных орґанізаций Новеля закона бы так вылучіла як волителів наприклад приватны фірмы ци іншы субєкты котры ся довели б голосили в минулости Подля новых правил коли будут мати в вальба голос лем реґіструваны народносны орґанізациі котры о тото проявляют інтерес бы ся мали фаховы рады выберати уж во сены кєд же мандат сучасных рад кінчыт Другого проблему однос до меншынового фонду є задум Міністерства Культуры Словацкой Республикы під веджыньом Наталиі Міленовой жебы Фонд на підпору Культуры народносных Меншын стал шыршым В такым припаді бы ся створил Фонд меншыновых ґруп де бы была і підпора з невыгодненых ґруп Членове выбору остро критикуют такы заміры кєд же то сприпоминают як огрожіня якой такой культурной автономіі котру здобили у <unk> році вытворіньом сучасного меншынового Фонду З той причыны приняли узнесіня в котрым свою неґативну позицию высловлюют і котре буде згнане резорту культуры узнесіня ся мусит іщы одголосувати переролям кєд же засіданя было онляйн Першы результаты списуваня кінцьом року На выборі бесідувало ся і о списуваню жытелів котре тот рік проходит на Словакі Електронічне списуваня тырвало од половины фебруара до кінця марця В ним ся списало <unk> процент жытелів <unk> мая зачало асистуване списуваня котре закінчыт <unk> юна Як інформувал членів выбору Статистичный Уряд Словацкой Республикы частковы результаты асистуваного списуваня вызерают добрі і є надія же тот рік в дякановій методиі списуваня будеме мати точнійшы результаты Што до публикуваня результатів першы основны результаты будут публикуваны кінцьом <unk> року там бы мали быти даны і о народости а материньскым языку Дальшы даны будут публикуваны в році <unk> Цілковы результаты бы мали быти спрацуваны в році <unk> Інтересным фактом є же Затля ся не рахує з тым жебы даны о другій народносни были публикуваны в першій фазі Значыт снова зістават вопросом як ся тота інформация буде аплікувати на народносны політикы Буде округлой стіл кустраніню недостатків у хоснуваню языків На выборі было обговорене і то же Комітет фаховців Рады Европы вызвал Словацку Республику жебы звекшыла своі намагы на благо реґіональных і меншыновых языків на своій териториі Інформация выходит із справы о запроваджыню безокладных рекомендаций з <unk> кола моніторуваня уровной імплементациі Европской харты Реґіональных або Меншыновых Языків у Словацкій Республиці котра была публикувана в марці Кєд же Комітет фаховців мал прямы рекомендацийку конкретным меншыновым языкам включно русиньского языка Лас Лебуковскій буде скликувати в літі округлый стіл на котрым будут учасны представителі народносных меншын його цільом буде рішыти проблемы на котры документ вказує і одстранити недостаткы подля рекомендаций фаховців з Рады Европы Дальше засіданя выбору аж в септембрі Дальше засіданя Народносного Выбору є наплянуване аж на місяц септембер є ясным же уж не буде засідати в точно тым самым складі як тепер По штырьох роках кінчыт мандат членам Выбору за Народности Меншыны і будут ся робити новы вольбы Тоты сут наплянованы на <unk> юля Як інформувал Буковскій о деталях буде інформувати народносны орґанізациі Выберати членів выбору за народносны меншыны можут лем реґіструваны народносны общаньскы здружыня котры пропонуют і своіх кандидатів Є можливе же перед септембром през цілем одбуде ся іщы міморядне засіданя выбору на котрым будут нововыбратым членам переданы іх мандаты Віторок <unk> мая <unk> рока Ювілейна выстава творів Адальберта Ерделия Автор вісти Севериян Косовскій <unk> мая <unk> р припоминаме <unk> річницю народжыня Адальберта Ерделия якій жыл в роках <unk> вызначного русиньского маляря педаґоґа культурного діяча на Підкарпатскій Руси Рделий был і тым хто хосновал прославлену підкарпатску школу малюваня з якой вышла міцна ґенерация русиньскых творців З той нагоды Закарпатскій Областный Умалецкій Музей ім Бокшая в Ужгороді зрыхтувал принагідну выставу творів артисты яка одкрыта буде од днес Моноґрам душы Выставу творчости Адальберта Ерделия буде мож видіти од днес Вернісаж зачне ся о <unk> <unk> годині в просторах Ужгородского Музею В запрошыню на подію підчыркує ся што Ерделий был выдатном постатю XX стлітя На выставі презентуваны будут ріжного рода працы якы в своім жытю вытворил тот підкарпатскій артиста Окрем образів і ґрафік вказаны будут каталоґы і статі про творчіст Ерделия В сумі буде <unk> ріжного рода творів Адальберт Ерделі Артиста народил ся <unk> мая <unk> рока на підкарпатскы скій Руси отримал освіту в обшыри кумшту котру схоснувал в своім дальшым плідным періоді жытя В <unk> р вєдно з інчым вызначным русиньскым малярьом Юсифом Бокшайом основали в Угороді Публичну школу Малюваня Дальше в <unk> р Рделий брал участ при покликаню общества діятелей ізобразительных іскуст на Підкарпатскій Руси котре стало ся основом до створіня славной підкарпатской школы малюваня Многы рокы головувал тому обществу котре выховало і выпустило до світа вельох заслуженых русиньскых артистів Його творы выставлювали ся в вельох столичных містах Европы Адальберт Ерделий вмер <unk> вересня септембра <unk> р в Ужгороді Більше з біоґрафій творці чытайте в статі присвяченій <unk> річниці народжыня В русиньскым реґіоні бы мали выникнути три хоронены ареалы Автор вісти Петро Медвід На Словакі бы мали выникнути дальшы три хоронены ареалы ідео териториі в русиньскым реґіоні конкретно вышніток Хоцчанкы вышніток выравы і ляборет Як інформувала аґентура ТР выходит то з материялів котре Міністерство Жывотного Оточыня Словацкой Республикы передложыло до меджерезертного припомінкового процесу Вышній ток Готчанкы мал бы ся находити в окресі стробків в катастральній териториі села Дрічна Цілкова територия хороненого ареалу мала бы быти <unk> і <unk> гектара Платити бы там мал другій ступень охороны Хоронити бы ся мали гірскы водны токы і іх деревинова вегетация з мірікарійов німецков і міногол Потисков В окресі Меджлябірці в катастральній териториі села Вырава має быти выголошений хороненый ареол вышніток Выравы на <unk> і <unk> гектарах Платити бы ту мал другій ступень охороны Находят ся там ясеньово вітховы підгірскы за плавны лісы і звірята як выдра річна кунька Жолтобріха і дальшы Хороненый ареал Лаборец бы мал быти в окресі млябірці в катастральній териториі сел Чертіжне Габура і Борів Про ареал бы мал платити <unk> ступень охороны і мал бы мати <unk> і <unk> гектара На тій териториі так само сут ясеньово вільговы підгірскы заплавны лісы і дальшы цінны роселины але найдеме там такы жывы творы як ящуры і бобры з котрых там жыют аж по три ріжны сорты Селеньскій патріярха принял польску президентску пару вчас другого дня візиты польской президентской Пары в Турциі Селенскій патріярха в Арфаломіі принял Анджея Дуду і Аґату Корнгаусер Дуду в своій резиденциі на Фанарі Інформує о тым інтернетовый сайт президентской канцеляриі Перед стрічом з патріярхом президент вєдно з женом вступили в собор св Юрия што находит ся на обшыри патяршого комплексу Польскій делеґациі приведено історию мощів св Йона Златолустого і Григория Богослава якы повернули до Константинополя завдякы прихыльности польского папы Йоана Павла ІІ в <unk> році Цитуваня Патріарха є символом і маяком для вшыткых вірных православной і східніх церкви тіж в нашій вітчызні в Польщы бесідувал Анджей Дуда вчас стрічы дальше цитуваня Зо женом сме вірныма католицкой церкви але візита в нашых братів є про нас великым пережытьом так духовным як тіж пережытьом приятельства Патріарха в Барфоломіі споминал на православных в Польщы Владика розповіл што польска Автокефальна Православна Церков отримала томос од константинопольского патріархату в <unk> році Духовник спомянул тіж на свою візиту в Польщы в <unk> році коли на запрошыня митрополиты варшавского і цілой Польщы Савы положыл краєугольный камін під побудуваня варшавской церкви Агія Софія яка є вознесена подля взору славной константинопольской святині Президент Дуда навязал до актуальной політычной ситуациі на Білоруси повіл што тепер як раз є специяльный час коли спільно зо своіма родаками Поляками але тіж спілгромадянами Білорусинами молит ся він о мир цитуваня Молиме ся жебы віруючы люде могли спокійно жыти на Білоруси освідчыл президент Вчас стрічы порушено важну тему охороны середовиска як тіж значыня християньскых вартости і традиций в днешнім світі Польска Президентска Пара наконец вписала ся в памяткову книгу де спомнула што польска Православна Церков є активным участником соспільного жытя в Польщы Середа <unk> мая <unk> р Одкрыли памятну таблю Іванови Ольбрахтови Автор вісти Петро Медвід <unk> мая <unk> року Клуб Томаша Ґаріка Масаріка в Ужгороді і Ужгородскє Общество Словаків зорґанізували в селі Поляна мукачівского району святочне одкрытя памятной таблы чешскому писательови Іванови Ольбрахтови Велика част жывота Івана Лбрахта была повязана з Підкарпатском Русьою Черпал зо жывота Підкарпатскых Русинів але і інчых народносней котры там жыли і у своій творчости Памятну таблю одкрыли на містній школі На святочній подіі были участный Ґенеральный Консуль Чешской Республикы Ульові Павел Пешек Консуль Вадимір Кадлец депутат закарпатской областной рады і директор богодійного Фонду Віза Володимір Чубірко голова поляньской зєдненой територияльной громады Іван Дрогобецкій директорка поляньской Ґімназиі Віктория Попович скульптор Едвард Алексей председак клюбу Томаша Ґаріка Масаріка і Ужгородского Общества Словаків Іван Лабко як і його заступник Ігор Пєщак На подію был покликаний і голова русиньского культуролоґічного клюбу Юрий Шыпович Іван Ольпрахт Іван Ольбрахт власным іменом Каміл Земан был чешскій писатель і публициста хоц штудувал право в Берліні перешол на Філософічну факультут до Прагы котру пак не докінчыл і стал новинаром Лівіцьового напряму В роках <unk> аж <unk> был часто на Підкарпатскій Руси котра про нього стала невычерпным жрыдлом інспіраций як раз вдяка його перебываням на Підкарпатю выникнул днезве клясичный твор чешской літературы ХХ стугай Разбойник В добі выданя ся тот роман стал єдном з найчытачнійшых чешскых книжок мал много перевидань і перекладів до дальшых языків У р была одбрахтове за тоту книжку посмертно уділена Чешску Републіку Державна Премія за словесне уменя В войновій комуністичній Чехословакіі до кінця тот роман был уповиненый літературі про студентів Твор был веце раз і у фільмовій подобі был зробленый як театральна пєса і як музикал В <unk> роках Ольбрахт выдал іщы дві книжкы з репортажами Земля без імена і горы <unk>літя в котрых емотивно описує социяльны обставины в гірскій части Підкарпатской Руси Послідньом книжком інспіруваном Підкарпатско Русьов є Ґолем в долині котра захоплює жывот ортодоксных Жыдів І з того роману был у <unk> р в продукциі чешской телевізиі зробленый фільм Марийка Невірниця Не мож забыти ани на твор Марийка Невірниця на основі котрого был зроблений першый чехословацкій полнометражовый експериментальный фільм якій мал примєру пражскым кіні Котва в році <unk> Ольбрах робил і сценарий фільму вєдно з Карлом Новым У фільмі грали аматерскы акторы жытелі Підкарпатской Руси Русины Жыды Німці чешскы урядници котры бесідували векшыну по русиньскы Головну роль у фільмі собі заграла Анна Шклебейова родом з села Вышні Быстрий на Підкарпатю Епізодну роль туристы з фотоапаратом заграл і сам Іван Ольбрахт Выслухали сте статі якы были опубликуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак