Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> мая <unk> р Русины в Бельграді представили проєкт Білінґвальны стем жены в науці Автор вісти Петро Медвід З нагоды святкуваня Світового Дня Культурной Розмаітости про Діалоґ і Розвиток Міністерство про людскы права права Меншын і социяльный діалоґ зорґанізувало <unk> мая <unk> року в Палаци Сербія в Бельграді презентацию проєкту під назвом Білінґувальны стем жены у науці Як інформувала аґентура Рутни проєкт реалізувало обчаньскє здружыня Руси тым з руского Керестура Першорядно є заміряний на дівчата членкы народносных меншын котры жыют в Сербіі і мают близко ку наукам Проєкт был підпореный Міністерством Освіты Наукы і Технолоґічного Розвитку Скорочыня з тем выходит і з штырьох анґлицкых слов наука технолоґія інжынєрство і математика сейнс технолоґ інжын метематик і хоснує ся на зґрупуваня тых академічных дисциплін Тот термін ся звычайно хоснує на рішыня політикы освіты або выберу навчальных основ на школах Даний з тем проґрам є напрямленый на дівчата в віці од <unk> до віснадцет років котры сут з білінґувальных сел або міст ходят до школ котры сут з навчальным языком народносных меншын і мотівує іх жебы ся заінтересували споминаныма науками і жебы по штудиях дальше учіли тоты наукы Участник подіі привітала шефка Резорту людскых і меншыновых прав міністерка Ґордана Чоміч Як інформувала аґентура міністерка повіла же орґанізуваня такой стрічы є способом жебы держава у котрій жены в науці здобили освіту вказала вдяку за вшытко што зробили в области наукы і жебы подякувала обчаньскым здружіням з котрыма довєдна брали участ в пропаґациі білінґувальной стем наукы кєд же є то вызначным про вшыткых котры прийдут по них Наталия Будиньскій як єдна з координаторок проєкту бесідувала о тім же активности споминаного проєкту пропаґуют жены в науці із Сербіі звірінґвального оточыня котры окрем сербского бесідуют і дальшым языком языком народносной меншыны котры закінчыли середньошкольску освіту Проєкт є презентуваный і в Брожурі де чытатель найде жены з наукы котрых материньскій язык є русиньскій мадярскій словацкій і боснятскій На стрічы брали участ науковці з Руского Керастура др Ярослав Катона із технолоґічной Факульты з Нового Саду директорка середньой школы Петро Кузьмяк др Наталия Будиньскій др Івана Будиньскій і з Інституту про Біолоґічны Баданя Сініша Станкович в Бельграді як і дальшы білінґувальны жены в науці На презентациі проєкту были і Державный секретар Міністерства про Людскы Права права меншын і Социяльный діалоґ Олена Папуґа председа Нацийонального Совіту Русинів Борислав Сакач предцеда Общыны Куля Даміян Міляніч і дальшы В понедільок <unk> мая <unk> рока В Красным Броді посвятили новый літурґічный простор Автор вісти Петро Медвід В неділю <unk> мая <unk> р в Красным Броді коло розвалин Стародавного монастырского Храму отців Василиянів проходил архєпархіяльний одпуст з нагоды праздника Сошествія Святого Духа Інформувал о тім Інформачный Центер Пряшівской Архієпархіі в історичным путницкым місци русиньскых грекокатоликів был на одпусті головным служытельом пряшівскій грекокатолицкій архієпископ і митрополіта Йоан Бабяк Вєдно з ним служыли меджелябірскій протопрезвитель Йоан Башко прото і гуменчыну св Василия Великого Володимір Юрий Седлячек як і дальшый священици Тогорічный одпуст был вынятковий тым же был повязаный і з посвячыньом нового екстерєрьорьового літурґічного простору По привітаню Митрополиты отцьом Методийом Білянчыком слідувало посвячыня новых просторів і архієрейска літургія На кінцю ся владыкови подякувал протой Ґумен за посвячыня і участ найвысшого єрархы грекокатоликів на Словакі на Одпусті Владыка Йоан зас подякувал Василиянам же выбудували новый достойный літургічный простор і же ся старают о тот путницкій центер Наперек тому же одпуст мусил проходити при дотримуваню епідемічных наряджінь участ на нім брало великє чысло вірників з околиці але і з оддаленійшых парохіі Пополудне архієпископ навщівил у супроводі дальшых священників у выраві отця Василия Дацея титулярного архідекана Отец Дацей є служебно найстаршым священником пряшівской архієпархіі В марци святкувал <unk> річницю рукоположыня Служыл на парохіях у Василянці Салківцях Підгороді ци в Гельманівцях Як родак з выравы є на пензиі Умістным Центрі Социяльных Служеб віторок <unk> червця юнія <unk> рока Чого желате на тридцет років Автор коментаря Наталия Малецка Новак Тридцетка то дакус дивний час Гей бы чловек уж дозрілий моментами поважний але другом ногом іщы фурт в безстарістных двадцетых роках сідит і іщы бы хотіл ся павети до пізной ночы хоц силы уж не тоты хоц час уж не тот Як ся то має до тридцеткы нашой бурсы сама не знам як бо то кузий удавана тридцетка ліпше речы реактивувана Шак кєд бы правильні рахувал то бурсі <unk> а не <unk> років уж натріскало Три ся нам повторює а то добрі бо три то маґічне чысло а наша бурса як раз тоту маґію в собі має Яка єст того таємниця Нераз ім ся застановляла Ясной одповіди не мам але пояснити спрібую Як уж бесідувалам бурса своі рокы має аж і достойну сотку достойні одпразднувала Хыба не выпадат жебы тридцетка з векшым розмахом проходила Але і тридцетку одсвяткуєме лем кус пізнійше як точна дата реактивациі Треба ся нам одповідньо настроіти привыкнути до мысли же досправды буде мож ся зыйти без або іщы з мазками на ґамбах але же ся зыйдеме до великой громады Реактивация Руской Бурсы На днес гордо припомну што докладні тридцет років тому <unk> червця юнія <unk> р зышло ся парунадцет мудрых Лемків і рішыло реактивувати Стоваришыня Руска Бурса орґанізацию котра была єст і буде так буде треба быти кус безстыдным і треба тіж мати почутя свойой вартости і буде важном преважном А тых парунадцет мудрых подаю за списом в крайовым судовым реґістрі не за симпатійом то Богдан Ґамбаль Мирослава Хомяк Ольга Каня Анна Ґамбаль Антоніна Коцур Мелянія Клинковска Олена Дуць Файфер Павел Стефеняк Миколай Падухович Ігор Горощак Михал Коцур Анна Переґрим Ірана Квока Ян Квока Юлия Прокопчак і Мариюш Габура І машына рушыла наново З обовязку але і з пошаны вымініл пару членів основателів котры спричынили што адрес Ґорлиці улиця Сєнкєвича <unk> остає од <unk> р руском енклявом на мапі повітового міста Першыма бурсаками были м ін о Василий Курило отец Михаіл Юрчакєвич отец Дуркот отец Григорий Максимович отец Владимір Калужнятскій Даміян Бубняк Григорий Ґаль Вельо священників По роках в часі реактивациі і пак буде священників бракувало Чом Того не знам пояснити Тота сама товды і днес активна і патріотична Бурса Давно інтернат для руской молодежы місце прожываня і плеканя нашой інтеліґенциі в патріотичным духу давала нам освіченых люди Ци конечний є тот минулый час давала На прецін же ніт Бо хоц наштоден інтернатом уж бурса не єст то принципы діяня згідны зо статутом з <unk> р надале обовязуют А тото зас спричынят што бурса надале видит потребу едукувати нас самых пошырювати нашы горизонты а тіж вызначати напрямы Є тото певністю складат ся на єй маґів Бо коли зачынаме веце знати зачынаме веце розуміти а є тото надзвычайне притігадувагу захоплює робит нас потіхаючыма Знати то велика сила Не єм в силі описати вшыткого што през тых послідніх тридцет років діяло ся в бурсі По перше коли рішали продолжати діяльніст бурсы іщы єм барз смарката была так дослівні бо предшколякы мают то до себе што все з Рымом ходят А по другє не вшытко дало ся в тамтым часі в хронікарскій спосіб затримати описати офотити і лишыти потомным Зорґанізувала бурса Соткы стріч єдны веце другы менше науково забарвлены были прелекциі выклады доповіды варштаты школіня таборы концерты выступы показы пєсы зізды івенты значыт ціла ґама імпрез і кажда звязана з підтримуваньом і розвитком русиньской достоменности Од трьох десят літ громадит бурса лемкознавчы публикациі удоступнят каждому хто має таку потребу але і сама выдає Як добрі рахую то бы з мала тридцет книжок напечатала а до того доходят іщы платні з музиком вседобром бо нашом свойом лемківском Без мішаня з украіньскым фольклором котрий хоц красний і барз богатий то єднак не наш а мы маме свій Тото бурса все підкрислят маме своє не мусиме ся обертати на чуже Єст што плекати єст в чым выберати Треба лем знати На своім Вернули сме домів Маме своє бо і бурса на своє вернула В <unk> році по долгых роках стараня страчений в воєнно повоєнным часі маєток бурсы вернул в бурсяны рукы Мож ся чути як в себе як дома Як раз і тото є дальшым вынятковым приметом описуваного місця Хто гын долше єст хто гын биват Зачынат ся чути одповідальний за сесе місце як за свою хыжу А як то при хыжы роботы єст все дост внутрі насовни опікували опікуют ся бурсом префекты з наданя орґанізациі або без Долгы рокы блаженой памят Михал Коцур префектувал в бурсі А же было товды коли будинок не был іщы выремонтуваний тепер уж є хоц по правді то лем частинні іщы вельо необхідного Жде не было то легкє за што належыт ся подяка Пан Коцур з женом Антоніном тіж бурсачком часто приходили до бурсы бо і они чули ся гын як в себе як дома Аж і загорідку свою гын мали а бурсяна земля одвдячала ся ім своіма плодами Та перед войном бурсакы так само мали гын малу ґаздівку жебы легше было выжывити цілу громаду школярів Ностальґійом наполнят коли сідит ся медже велич черешнями котры пелністю памятают іщы тых першых бурсаків Так си люблю думати все коли на них пізрю ци то коли обсыпуют ся білым квітьом на яр ци коли хмары ворон злітуют ся на солодідскы овочы так само міцно солодкы як міцно потрафлят зафарбувати скору лахы черевікы Ци і косы жывлят ся черешнями того не знам але ворон ся не боят і медже деревами од років перхают Мам вражыня же то фурт тоты самы косы же вертают гел як домів Бурса для вшыткых Любит ся до бурсы вертати приходити быти гын Моє перше свідоме бываня там то пробы ансамблю Лемковина Для ня то буде певно найбарже вынятковый і важный час кєд іде о будуваня лемківской достоменности в молодых роках Перебываня серед своіх люди з так ріжных сел і міст бесідуваня по свому вчыня ся свого вырабляня почутя гордости зо вшыткого што лемківскє то было барз укріпляючым а реляциі з людми з ансамблю остали на долгы рокы Тамтым стрічам не вадили обдерты стіны старе выпосажыня невыгоды Споминат ся тото з сентиментом а факт же маме тепер одмалюваны поміщыня одсвіжену бурсу лем тішыт што даяк ідеме до переду хоц хтіло бы ся барже ліпше веце Бурса была єст Домом для вельох ініциятив Была домом для Лемковины тепер єст для терочкы котра так само вчыт наступны ґенерациі свідомых Лемків Є то ансамбль котрый тримат бурсяний напрям плеканя свого без обзераня ся на чуже Того што уж добрі знаний легко ся принимат Бо як уж было повіджене бурса надає напрям Найменше три ансамблі сягнули поспіванкы незнаны скорше а вылянсуваны тарочком А іщы лем припомнийме што перед парома роками бурса зорґанізувала першый фестіваль лемківской авторской творчости Знали сме што Русины то здібны люде Фестіваль Лемча то потвердил Через тых тридцет років кустьок змінял ся особовый склад стоваришыня Єдны приходили другы одходили з ріжных причын часом з огляду на вік брак сил часом через даяку уразу бо як то в родині чловек ся і посварит і згніват але родина на все родином остає Декотры ствердили што час на нове поколіня час для молодых Але сентимент до бурсы лишат ся на все Бо як інакше пояснити што в вельолітній ведучій орґанізациі Йоан Квока оддал до бурсы родинну памятку стареньку Гуню котра памятат іщы передвоєнны ізбы Боже заплат красний то подарок Предте самы переконате ся не сховали сме єй ниґде глубоко єст на видоку жебы тішыти інчых І є то для бурсы характеристичне што не робит нич для свого індивідуального хосну Вшытко што робит робит на благо Вас Русинів про Вас для Вас з вами а часом і напереґвам Не спосіб описати вшыткого што з бурсом повязане бо де дакє хоц надмініня што бурса была домом для русиньского Демократичного Кругу Лемків господар што є домом для чугы молодіжного Стоваришыня котрому завдячаме двоязычны таблиці на Лемковині што є віртуальным але фурт домом одкрытым для каждого хто потрібує інформаций домом для цифрового архіву з тисячами удоступненых з канів і десятками тисячів якы ждут на здіґіталізуваня Домом для учеників котры в бурсі можут вчыти ся лемківского языка Домом для ініциятив прогульок варштатів стріч котрых цілю є вказати вшыткым школярам лемківского языка што доціняный є іх труд звязаный з додатковыма занятями котры берут на своі плечы што бурса є домом для каждого хто зморений абиякым трудом хоче холем зайти напити ся горня воды Наша сила в людях неспосіб вымінити вшыткых з імена і назвиска котры творили і творят вынятковіст того місця То єст найвекша сила бурсы люде І того як раз желам бурсі на єй тридцетку непересічных люди котрых все при собі мала Наймає і надале А вік не єст важний Шак видите што мож мати <unk> і <unk> в тым самым часі Просто маґіям Ні Не забыла єм Ласт бат нот ліст хотіло бы ся написати Без бурсы не было бы лем фм Не было бы того без Богдана Лем ци маме силу писати і чытати о ним в минулым часі Я не мам середа <unk> червця юнія <unk> рока Театр Александра Духновича в Пряшові одпремєрує пєсу Анимак замірали ся на односины чловіка і природы Автор допису Петро Медвідь <unk> юна р одбуде ся на великій сцені Театру Александра Духновича в Пряшові премєра пєсы з назвом Анимак Режійну інсценізацию приготовила Петра Ковальчыкова про котру є то перша спілпраца з русиньскым Театром в Пряшові Єднако як і про Катарену Возарову котра єст пілавторком тексту Енвіроментальна пєса За словами творців є інцинизация збудувана на контрасті медже тым што бесідує телевізийный екран і тым якый є досправдовый стан жывотного оточіня на Словакі Цитуваня Першу част нашой інцинізациі єм дословно збудувала на концепціі телевізиі друга вже робит з декотрыма героями і мотивами з невісти полонин Роману од Франтішка Швантнера Барцім хотіла схоснувати методу колективной творчости вшыткых членів інсценачного колективу но пануюча складна пандемічна ситуация при правнім періоді мі тот не уможливила в полній мірі повіла молода режысерка Ковальчыкова Дальше цитуваня ЗУНА Інспірувана геройком із роману Франтішка Швантнера під назвом Невіста полонин воює історетіпами одношыня чловіка ХХ столітя ку природі як змінили ся односины чоловіка і природы і як вплывила ґлобалізация наше не лем енвіроментальне оточіня Вкаже му путь вонка іст цілый час прискорюючого ся і неутримательного колобігу лиця нам освітує світло екрану і природа нам щезат перед очами Забыламе на тото же як раз она є нашом частю Ций конзум є правильна путь Є профіт основнійшый як охорана нашой природы жывота мате обще час жыти ту І такы вопросы дає нам анотация ку найновійшій пєсі русиньского театру На перектемі котром ся занимат пєса творцьове не хотят моралізувати лем вказат на проблемы і выход при рішыню най глядат публика Вкаже ся молода ґенерация цитуваня Долго сме нич не робили і так при приправі той інцинізациі єм мал чутя же вшыткы сут рады з можливости робити повіл Осиф Пантикаш котрый є і асистентом режыі даной пєсы Єдночасно є єдиным представительом старшой ґенерациі драматичного колективу Театру Александра Духновича котрый в пєсі анимак грає Дальше ся в інсценізациі вкажут молоды членове драматичного колективу Івета Фейкова Зданка Кваскова Владимір Жовач Михал Куцер і Лядислав Лядомиряк Переклад сценария до русиньского языка робил Ярослав Сисак Складна сезона Директор Театру Александра Духновича Мариян Марко на прес конференциі котра одбыла ся у віторок <unk> юна высловил ся і ку цілій сезоні котра є вынятково комплікувана в дослідку обмеджынь запрічненых пандемійом Цитуваня Наш драматурґічный плян на тогорічну сезону <unk> вызерал іншак Іщы давнійше мала быти премєра приповідкы але мусили сме єй одложыти і може ку ній прийде кінцьом юна І тота інценізация мала мати премєру скоріше но на конец ся тото не дало зробити Конец цитуваня Послідньом премєром у тій сезоні была пєса Мірандоліна котра одбыла ся децембра Одтовды не была ани і друга премєра ани жадне дальше представліня Театр не міг ходити з причыны протипандемічных наряджынь ани по русиньскых селах Пряшівскій Край дале веде в списуваню жытелів Автор вісти Петро Медвід Кількіст списаных жытелів пряшівского краю підняла ся на <unk> і <unk> процента В пряшівскым краю ся од зачатку асистуваного списуваня списало <unk> тис <unk> жытелів і край тым дальше веде в асистуванім списуваню в рамках цілой Словацкой Республикы У віторок <unk> юна о тім інформувала говоркыня списуваня жытелів Домів і квартелів <unk> Ясміна Шталдер Інформацию принесла аґентура ТаС Асистуване списуваня в пряшівскым краю найскорійше іде допереду в селі Ломнічка другым найліпшым селом є русиньска Циґєлька На другым боці сут села котры мают найменше списаных конкретно Ленардів і з <unk> процентами і русиньска Вышня Яблінка де є затля списаных <unk> процент люди Як повіла Штавдер хоц асистуваны списаваня сут на Словакі і села котры мают іщы і тепер під <unk> процент списаны Сут то села з вылученыма социяльныма комунітами Асистуване списуваня зачало на Словакі <unk> мая <unk> р закінчыт ся <unk> юна Хоснуют го тоты котры ся не годны были самосписати Ужню асистуваного списуваня ся цілкова кількост списаных на Словакіі підняла на <unk> і <unk> мілийона жытелів З того асистувано ся затля списало <unk> тис люди Само списало ся <unk> процент населіня Выслухали сте статі якы были публикуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак