Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Субота <unk> червця юнія <unk> р В полонинах інвестуют до циклістичной інфраструктуры Робити ся буде і на украіньскым боці Автор вісти Петро Медвід В полонинах прибудут інтеліґентны цикльопритулкы оддиховы зоны ци цикльотрасы В рамках проєкту з Украіном ся проінвестує понад мілийон евро з цільом підпорити черезграничну спілпрацу при будуваню двох циклоокругів Як інформувала в пятницю <unk> юния <unk> року Леа Гейльова з одділіня комунікациі і пропаґациі Пряшівского Самосправного Краю председак краю Мілян Маєрскій підписал ґрантовый контракт ку проєкту під назвал Зліпшыня доступности і мобіліты в рамках ЕСКА через граничного реґіону Цільом проєкту котрый є называный і карпатска мобіліта є підпорити через граничну спілпрацу при будуваню двох циклоокругів На словацкым боці є то полоненый трейль на украіньскым ужаньскій трейль Цикльопритулкы в Стащині і Улиці Цитуваня В рамках розрахунку котрый перевышує <unk> мілийон евр ся змодернізує понад <unk> кілометрів цикльо трас і выбудуют ся елементы цикло інфраструктуры Піде наприклад о інтеліґентны цикльопритулкы в селах Уліч і Стащынь але і оддуховы зоны в Уліці Тішыт ня же поступныма кроками ся ближыме ку зреальніню пропонуваной цикло туристичной трасы полонины трейль котра має служыти про домашніх але і туристів Повіл прецеда ПСК Мілян Маєрскій На украіньскым боці границі піде головно о о о о о о вычыщіня циклистичных трас Значіня цикльо трас будуваня парковиск пробіцикли інсталяцию інформачных кіосків і маповых схем на циклистичных трасах ужаньской біциґльовой стежкы Перепоіня на граничный період Проєктове консорциюм на чолі котрого ЄСК творит і дальшых пят партнерів На словацкым Бойці сут то села Уліч і Стащын як і лісосельскогосподарскій маєток Уліч На украіньскым боці то самосправа Великій Березный і Меджереґіональный Центр Загранічной Спілпрацы з Перечына Мілян Маєрскій інформувал же Пряшівскій Сомосправный Край окрем координациі цілого проєкту зробит і технічну студию перепоіня полониньской цикльостежкы на актуальный граничный переход убля Малый Березный і то до кінця з альтернативом потенцияльного будучого переходу Улі Забрід в понедільок <unk> червця юнія <unk> р На ратунок лавівскым памятникам На ратунок нашій памяти Автор вісти Севериян Косовскій Лебова при Санчы то село якє славне не лем з огляду на велику мурувану церков близкє положыня до міста освіченых і знаных селянів але і за справом єдного з найбільшых памятковых цмонтерів на західній Лемковині Отот же теметів на котрым спочывают поколіня Лабовян од даякого часу щестливы дбают Постепенно ведена єст його модернізация і привертаня чести Яла ся того лемківско польска ґрупа тым разом при помочы ґранту реализуваного Лемківскым Ансамбльом Пісні і Танця Кычера з Ліґниці Перша част за нами В днях од <unk> до <unk> мая в Лабовій на Західній Лемковині одбыл ся першый етап з двох заплянуваных на <unk> рік варштатів каменярства полученых з реновацийом памятників на місцевым лемківскым цмонтери Варштаты в котрых взяло участ в сумі <unk> осіб мали за ціль ратувати памятковий цмонтір єден з найбільшых в тій части Лемковины До спілпрацы при нелегкій фізычній роботі яка обнимала не лем інвентаризацию але головно чыщыня і складаня на ново некотрых памятників долучыли Лемкы потомны выселенців што прожывают на тот момент м ін на Нижнім Шлеску і любужскым воєвідстві Не брако і помочы зо страны місцевых Варштаты і робота были ведены під оком Шымона Моджеєвского ведучого Стоваришыня Маґурич якє од років діє на благо сохраніня камінных памятників і капличок м ін на обшыри Лемковины Даякы памятникы были очыщены і зміцнены зато же горозило ім цілковите знищыня ґрупа поправила і вырівнала фундаменты під парома крестами На поросненым травом і тернином цмонтери повело ся найти елементы порозвалюваных памятників якы пак были склиєны наново Одновлены обєкты забезпечено специяльным імпреґнатом для пісковця Памятник сам в собі Цмонтір в Лабовій то єден з найбільшых лемківскых цмонтерів якому іщы не так давно горозила ліквідация Щестливо стараньом ЛАПіТ Кычера повело ся зобрати фінансовы середкы на його ратуваня і упорядкуваня Реализация той задачы была можлива завдякы дотациі Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі Кус скорше ґрупа волонтерів при експертів Кычера і Стоваришыня Маґурич Стоваришыня Лемків і Музею Лемківской Культуры в Зындранові провела ревітализацийны таборы і збірку жертв на ратуваня тамтышніх памятників На лябівскым теметові доднес заховало ся вельо камінных крестів котры за більше як <unk> років не были нияк ремонтуваны Більшіст з них єст міцно пошкоджена То остатній момент жебы ратувати материяльны памяткы з давной Лабовой Што основне цмонтір сам собі становит надзвычайну памятку лемківской культуры не лем в значыню духовой памяткы але і в значыню сепульклярного клумшту Віторок <unk> червця юнія <unk> рока Фотоґрафічна выставка зо жывота Русинів Івана Чіжмара Автор допису Петро Медвід <unk> юна р о <unk> годині у выставных просторах Піддукляньского Освітного Центру в Свіднику одкрыют фотоґрафічну выставку під назвом Зо жывота Русинів од автора Івана Чіжмара Выставка є орґанізувана із нагоды <unk> народенын Івана Чыжмаря котры собі припомяне <unk> юна Іван Чіжмар ся народил <unk> юна <unk> року в Сухій дідскы рокы пережыл у Пстрыні Є знамен русиньскым етноґрафом музичным фольклористом фотоґрафом і фільмарьом Выштудиювал етноґрафію і музичну фольклористику на Університі Яна Еванґелісты Буркінє в Бирні Цілый жывот активізувал ся у области збераня документациі як і інтерпретациі русиньскых народных співанок з вызначеныма професийональныма музичныма тілисами як Бирняньскій Орхестер Народных Інструментів Бирно з Прімашом Інджіком Говорком Оркестер Народных Інструментів Братіслава з Прімашом Мірославом Дудіком Шарішан Пряшів Народна музика Бескід котру основал і віл аж до <unk> р Як музейный робітник спілпрацувал з проф Карольом Пліцком проф Душаном Голым як і вызначныма фахолцями в области етноґрафіі і музичной фольклористікы на Словакі Ку тому належала і спілпраца при баданю і реализациі етноґрафічного Атлясу Словакіі Як сценариста брал участ в притворіню фольклорных фестівалів у Свіднику Меджеля Бірсях в Вышній Ольшаві Як автор документаристичной фотоґрафіі публикувал у перодичній пресі фаховій літературі як і власных публикациях о материяльній і духовій культурі Русинів на Словакі У выставных просторах Піддукляньского Освітного Центру буде выставка Івана Чіжмаря під назвом Зожывота Русинів приступна до <unk> юлия Мадярскы озброєны силы веде ґенерал Майор русиньского походжыня Автор вісти Петро Медвід В суботу <unk> юни <unk> р в Будапештаньскым парляменті перевзял командуваня мадярскых озброєных сил ґенерал майор Ромулюс Русин Сенді рішыньом мадярского президента Яноша Адера был на тоту посаду призначеный од <unk> юни до <unk> мая <unk> року Інформувала о тім аґентура МТІ Новый Головный командант мадярскых Озброєных Сил ся народил <unk> мая <unk> р в Мішкольці є доктором воєньскых наук як же назначує і його прізвиско має русиньскє походжыня Кєд в децембрі <unk> р Мадярскы Русины зышли ся у каштелю Штефанія што находит ся в Будапешті на подіі під назвом Шедевры русиньского умільства на подіі был участный і Ромулюс Русин Сенди В тым часі был бриґадным ґенералом ведучым секретарята Міністерства Обороны В статі котра пак на тоту тему вышла в часописі Русиньскій Світ Русин Віляк чітаме же днес вже головный командант русиньскых мадярскых озброєных сил має русиньскє походжыня кочому ся він голосит і його родичы жыют в Еделейню малым місточку в Боршоцко абовской Зимпліньскій Жупі лем <unk> годины драгы од Мішкольца Мадярскы медиі вже кінцьом мая інформували же президент Яноч Адер одкликал головного команданта мадярскых озброєных сил Ферента Корома Міністер обороны Тібор Бенко запропонувал на нового команданта ґенерал майора як раз Ромулюса Русин Синдія На святочній подіі котра в суботу проходила в купольній салі парляменту окрем іншых брали участ Янош Адер предцеда Влады Віктор Орбан предцеда парляменту Лазло Кевер ци дакілько бывшых начальників штабів Місцевы назвы на Лемковині Автор вісти Наталия Малецка Новак В найблизшый четвер <unk> червця юнія о <unk> <unk> годині буде нагода брати участ в онляйновій прелекциі доктора Войцяга Крукара на тему лемківской і бойківской топонімі Низкого Бескіду і Бєщадів Стріча проходила буде в рамках номінариюм ономастичных семінарів польского Ономастичного Товариства і працовній ономастикы Інституту Польского Языка Польской Академіі Наук Доповід трансмітувана буде через плятформу ЗУМ охочы єй выслухати прошены сут прислати зголошыня на маєльовый адрес поданий в дописі жебы достати мотузок до стрічы Документация назовництва Продоктора Крукара бесідуют што назвал Горы зато што од парунадцетьох років веде соспільну документацию реконструкцию традицийного теренового назовництва Бєщадів і Низкого Бескіду Вчас прелекциі омовит він м ін соспільны условя топонімі Низкого Бескіду і Бєщадів картоґрафічну документацию назовництва представит результаты досліджынь Кількістне зоставліня тыкаючы баданых сел найденых інформаторів удокументуваных названь зробит перегляд выбраных лемківскых і бойківскых топоґрафічных термінів ци оповіст про выбраны культуровы названя і зміны границ лісів Названы названы Доктор Войцьох Кругар єст автором і редактором вельох туристично топономастичных мап туристичных путівників парудесятьох дописів з обшыри туристикы краєзнавства картоґрафіі та ґеоґрафіі Топономастичну документацию веде од студентскых часів Пригоду з привертаньом місцевых назв зачал в околицях Команчы През парудесят років роботы повело ся одтворити аж <unk> тисячів назв Горы верхы лісы потокы поля одзыскали своі ориґінальны назвы Част з них уж была але напримір міцно переіначена бо коли Австриякы робили в другій половині ХХ ст мапы цілой Ґалициі не до кінця правильні записували звычайовы назвы од місцевых люди а часто нич не поміщали Пак мапы схоснувал як взір войсковый Ґеоґрафічный Інститут і хоц мапы дотепер становлят безконкуренцийный взір під ґрафічным взглядом то не было на тілько часу жебы провірити докладні назовництво Переписано іх з австрийскых мап на жаль зас будами Доктор Кругар выкорыстал остатній момент жебы тоты назвы одтворити переіздил піл Польщы жебы найти давных мешканців выселеных сел і при іх помочы привернути місцям іх ориґінальны назвы Никыфорцях Никыфор в кільцях Автор допису Севериян Косовскій Од <unk> червця юнія <unk> року в Кєлецкым Музею Діалоґу Культур буде мож обзерати выставу творів выдатного лемківского маляря Никыфора Креницкого Епифана Дровняка На выставі яка потырват до кінця серпня авґуста презентувана буде лем невелика част творчого доробку маляря Музей рыхтує вказати <unk> ріжного рода малярскых прац Епифана Дровняка Будут то творы зо збірок єдиного во світі Музею Никыфора Креницкого Округового Музею в Новым Санчы одділіня в Креници та малюнкы якы находят ся в збірці Нацийонального Музею в Кєльцях В творчости Дровняка находят ся ріжного рода портреты панорамы Крениці і Лемковины з єй церквами хыжами і інчыма популярныма будівлями головно креницкыма віллями Никыфор записал свойом уявом і рускых святых зробил і автопортреты так як раз малюнкы буде мож видіти в кєлецкым Музею якій о выставі анонсувал уж в марци сама выстава має і за ціль приближыти жытелям Кєльц тему Лемків і русиньской культуры на Лемковині Гоноровый патронат над подійом обнял маршалок святокшльского воєвідства партнером выставы є Креницкій Музей Никыфора Середа <unk> червця юнія <unk> рока Граничны переходы зо Словацийом зас одкрыты Автор вісти Наталия Малецка Новак Од понеділька <unk> червця юнія зас отворены сут словацко польскы граничны переходы Жытелі і туристы можут ся свобідні переміщати але не безварунково Теперішній пандемічный стан спричынил што власти з за полудньовой страны границі рішыли жебы по долгых місяцях зас отворити граничны переходы в горах Радыці Палота Ледухів Чырч Мушынка Курів Пивнична Мішак над Попрадом Высаполяна Татряньска Яворина ци Суха Гора Гоховіл Переходы в тых місцях были закрыты од <unk> лютого фебруара Днес неє уж сліду по бетоновых запорах ци опущеных шлябанах Дорогы сут отворены для руху в обі стороны Хто може віхати на Словацию Од <unk> мая завдякы тзвому туристичному семафорови візд з Польщы на Словацию проходит на новых принципах безкварантанны можут віхати особы котры скорше зареґіструют ся на сайті <unk>u<unk>u<unk> крапка крапка <unk>rt<unk> е граніця Мают документ потверджаючий принятя вакцины од моменту котрого минуло <unk> днів хворіли на коронавіруса і выздоровіли або мают меньше як <unk> років Докладны принципы найдете на сайті Уряду Влады за мотузком поданым дописі На поміч долині Вислокы Сестры рікы проти тамі в місцовій Автор вісти Наталия Малецка Новак В днях од <unk> до <unk> червця юнія колектив Сестры Рікы і Фундация Ґрент зорґанізували в місцовій в серединній Лемковині цикль пленеровых артистично активістичных подій генінґів выстав під гослом Не вірте в резервуары наш дом єст над Выслоком місцева поляны Конты Загорода Вшытко тото жебы стрітити ся з тамтышніма мешканцями і побесідувати про плянувану будову тамы на Выслоці про іх і того місця будучніст Хыжа перестане быти хыжом цитуваня Хтіли сме наголоснити што тама і штучне озеро контымісцова не охоронят нас перед сушами і выдывами то єст міт котрым кормлят нас власти выдаючы мілиярды на реґуляциі рік през што нищат природу Локализация того резервуару гев в місцовій нияк не спричынит што Ясло буде безпечне перед выльывами бесідує Цицилия Малік артистка і активістка з колективу сестры рікы Плянуване штучне озеро має быти зроблене в барз близкым сусідстві Маґурского Нацийонального Парку зеленых буде веце як <unk> хыж з парох сел медже ін з Місцевой і Полян переселеных буде пару сот жытелів Як подают активісты будова резервуару буде мала катастрофальны наслідства для неповторной природы того місця Зникнут такы ґатункы як Риз Крикун Беркут Морозюк Оляпка Плишка Гірска і вельо інчых Што ся діяло В пятницю <unk> червця юнія в Крампні прошли варштаты для діти В суботу была прогулька по дні резервуару Вєдно з провідником Славомиром Спринґером з маґурского Нацийонального Парку і жытелями мыстовой перешли ся з Полян до мыстовой вздолж Выслокы і маґурского Нацийонального Парку Мож было захоплювати ся красом природы долины єй дикістю натуральністю свободом Сестры рікы переоблечены были за сторожкы Выслокы на головах мали ручні роблены капелюхы рыбы В руках тотемы Пополудни одбыл ся Вернісар выставы і генак Миколая Тішевского Артисты котрый має в місцевій хыжу цитуваня Выстава <unk> метр над рівньом моря моя Твоя вказує неґативы з минулого ожывлят вынятково Кольоровый і цінный період мого жытя коли вєдно з ґрупом моіх камаратів і несподіваном але і неоціненом помочом жытелів місцевой повело ся нам сохранити послідню лемківску хыжу з ХХ столітя по тій стороні Вислокы оповідат Миколай Тішевскій Творця выставы і інсталяциі котру вказано на наступный ден Бальоны на высокости воды Інсталяцию зробил Миколай Тішевскій з бальонів выполненых гелийом і помістил єй в околицях костела і дому Стражака в місцовій Завісил іх на высокости будучого дзеркала воды так же каждий міг видіти докале буде сігала вода і міг сой уявити што зникне заляне через воду В полудне по літургіі сестры Рікы зорґанізували під Домом Стражака другы сніданя на котре запросили жытелів Мыстовой Бесідували про сенс будуваня тами конты Мыстова про незнану будучніст мешканців і хыж маєтку землі Разом з малярком Анном Хмєль нарисували мапу на котрій позначыли де сут іх теперішні домы поля ліс костел цмонтір склеп де сут скарбы фауны і фльоры вшытко тото што зникне під водом На закінчыня вікендового гепенінґу прошло торжественне одкрытя капличкы з іконом річной богородиці покровителькы містовой котру намалювала артистка з Ясла Марта Ямрук четвер <unk> червця юнія <unk> рока Голова Комітету з Вопросів людскых прав Верховной Рады Украіны хоче ку Русинам приступати выважено Автор вісти Петро Медвід <unk> мая <unk> р в Ужгороді одбыла ся стріча членів Комітету з Вопросів людскых прав деокупациі і реінтеґрациі на тепер окупуваных територий народносных меншын і медженародносных односин з представителями народносных меншын Закарпатской области Украіны Як інформувал порталь Мукачево НЕТ дана стріча одбыла ся в рамках приготовліня новой пропозициі закона о народносных меншынах на Украіні Голова комітету єдночасно депутат Верховной Рады Украіны Дмитро Любінец повіл же до Закарпатской области пришли бо як раз ту жыє велика кількіст народносных меншын Участны были і Русины На стрічы брали участ представителі і гражданьскых орґанізаций за ромску меншыну мадярску словацку німецку і русиньску Припоминаме же Русины сут од <unk> р в Закарпатскій области Украіны вызнаны як окрема народносна меншына Наперед представитель одділіня Культуры Народности і Реліґіі Александер Лах говорил о стані і перспективах забезпечыня прав народносных меншын Пак участны за окремы меншыны говорили о своій роботі в области але і проблемах котры траплят комуніту Голова Народной Рады Русинів Закарпатя котра зєднує русиньскы орґанізациі котры діют в тым краю Євген Жупан на стрічы знова попросил переоцінити можливост вызнати Русинів як окремий народ на цілу державній уровни Будеме приступати выважено Дмитрий Любінец на вопрос односно вызнаня Русинів одповідал і перед журналістами ку вопросу хоче приступати выважено цитуваня в тым до кінця сварят ся історици і культуролоґы на Украіні Хтось доказує же то окремий народ а дуже много доказує же то етнос украіньской культуры Зато як народный депутат я не можу повісти же ся ставлям на тоту ци інчу позицию повіл Любінец односно того вопросу з тым же о нім будут дальше комунікувати дальше цитуваня не будеме іти на єдну або другу сторону будеме ку тому приступати выважено продолжавал дальше депутат За його словами будут односно русиньского вопросу робити своі заключыня а то не значыт же не сут готовы змінити позицию Вятниця <unk> червця юнія <unk> рока Словацка влада схвалила оцінку о поставліню і правах членів народносных меншын Автор вісти Петро Медвід Словацка влада в середу <unk> юна р на своім засіданю схвалила справу о поставліню і правах членів народносных меншын за період років <unk> Документ котрый оцінює дворічный період предложыл уполномоченый Влады Словацкой Републикы про Народносны Меншыны Лазло Буковскій За порядком вже сема оцінка котра сумаризує дотеперішній розвиток в окремых областях Дотримуваня прав членів народносных меншын вказує области де дішло до проґресу але і тоты де зістали недостаткы при чым обсягує і рекомендациі на зліпшыня ситуациі Меншыны зістали без парляментного заступліня Документ припоминат же на єдным боці было вызначным же проґрамове выголошыня влады першы раз было переложене і до меншынового языка мадярского но на другым боці ся констатує же першыраз од взнику Словацкой Републикы в Народній Раді Словацкой Республикы неє ани єдна політична партия котра бы репрезентувала інтересы народносных меншын Уповномоченый коштатує же в области медженародных обовязків Словакі ся вказує потрібно ефективнійша координация імплементациі окремых рекомендаций рамкового договору на охорону народносных меншын Европейской харты Реґіональных або Меншыновых Языків як і універсальной періодичной оцінкы Рады Орґанізациі Зєднаных Народів про людскы права і білятеральных Обовязків на уровни окремых міністерскых резортів Реґрес в меншыновій культурі Оцінка припоминат же в области інституцияльного забезпечыня меншыновой культуры дішло до реґресу зато в тій области з боку державы треба укріпити інституцийональне забезпечіня і механізмы фаховой і методичной помочі на вшыткых уровнях Документ вказує на факт же вызначну міру підпоры культуры народносных меншын мают в своій гестиі высшы територияльны цілкы жупы як заряджувателі але і як тоты котры на то давают дотациі в области підпоры реґіональной культуры З той причыны треба жебы жупы выпрацували стратеґіі охороны і розвитку меншыновой культуры і до іх творіня залучыли і меншыновы орґанізациі припадно представителів меншын В повязаню з тым бы ся жадало жебы в реґіонах в котрых жыют народносны меншыны были яснійше дефініюваны задачі предметных орґанізаций і заряджінь з односным персональным забезпечыньом а то і в одношыню ку успокоюваню меншыновых культурных потреб В школьстві веце позитивных змін В области народосного школьства дішло до веце позитивных змін котрому належыт і розшыріня права на переплачаня подорожных вытрат на транспорт школяря із села де жыє до найблизшой школы з навчальным языком народносной меншыны Но в тій области і дальше бракує односна леґіслятивна управа што зістават вызвол і до будучности єднако зістават актуальну задачом укріпити процес звертаня увагы на специфікы выховоосвітных потреб особ котры належат ку народносным меншынам і етнічным ґрупам якы выходят з роздільных условій і пожадавок включно навчаня в іх материньскым языку Треба освіту і проурядників Документ звертат увагу на то же недостаток фінансных средств є єдном із найважнійшых причын неуспокоівого стану аплікуваня языковых прав народносных меншын Орґаны інституциі верейной справы припоминают же на просаджыня меншыновых языковых прав є важном підпора языкового комплементачного научаня робітників як і дальша фахова підпора Треба і такє наставліня центрального порталю верейной справы котре уможливит є підпорит уплатнюваня языковых прав і в рамках електронічного урядного контакту Уполномоченый Буковскій припоминат же дотепер в практиці не сут в полній мірі наполнены внутрішны державны але ани медженародны обовязкы Выслухали сте статіі якы были публикуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак