Archiwum
łemkowskiego radia

Радийо Лем фм маме першу середу місяця а то значыт же днес власні тепер на антені прозвучыт проґрам про даку особливу лемківску церков яку нашом субєктивном опінійом впишеме в радийовий Реґістер забытків реґістер тых обєктів якы вартат видіти на Лемковині і о якых вартат знати такус більше як лем тото же сут Реґістер забытків одтинок нр <unk> При мікрофоні Наталия Малецка Горячо запрашам Днес як сте уж певно виділи по знимках поміщеных на нашым портали при заповіді проґраму або може ждете на дальшу част авдициі жебы одночасно спрезентуваным през ня описом обзерати і аналізувати знимкы в каждым разі авторитативным рішыньом Моім днес в реґістер вписуєме Церков в Астряпику Селі якє актуальні находит ся в малопольскым воєвідстві новосандецкым повіті а в ґміні Мушына А колиси колиси то астрябик находил ся в обшыри так званой мушыньской державы то є в обшыри історичного лятефундя якє было маєтком краківскых бискупів Мушыньскій ключ як інакше звано тоту обшыр істнувал од <unk> столітя до <unk> р В році ключ перешол як камеральне добра в австрийскы рукы Ключ занимал обшыр <unk> квадратовых кілометрів обіймувал два міста Мушыну і Телич та <unk> сел і серед них власні Астрябик Село властиві селечком бо Астрябик николи вшыр тых найбільшых місцевости Лемковины не входил хоц в <unk> році коли на просторі віків істнуваня чыслів найбільше мешканців Астрайбык рахувал навет <unk> селян властиві то лем селян грекокатолицкого віроісповіданя бо то даны зошыматизму а до того доходят іщы родины римокатолицкого віроісповіданя пару Жыдів і Циґанів якых по пару родин все находило ся практичні в каждым лемківскым селі Кєд ходит о самы початкы Астрябика то село локуване было на волоскым праві в <unk> році на основі локацийного привілею краківского бискупа Петра Мишковского Шолтысом Астрябыка остал товды Петро Телищак з Крениці Достал він право до осаджыня тілько кмітів кілько лем міг а стрябик находит ся над потоком о тій самій назві на пілночный схід од Мушыны а <unk> кілометры в простій лениі од Крениці Східня границя Астрабика летит верхом гырбетів якы одділяют долину Потока Астрябыка од долины Чорного Потока до полыву Крениці В пасмі тім возносят ся верхы Астрябска Гора Ясеник Палениця і Яворина Як дату ерекциі церкви в Астрябику подає ся рік <unk> Акту того мал доконати бискуп Якол Задіґ Наступны архівальны записы якы бесідуют о істориі снуваня парохіі в Астрябику Бесідуют же в <unk> році краківскій бискуп Петро Кымбіцкій одобрал шолтисом Астерабыка Іванови і Михаловы Кондратом землю яка підходила під пополство як церковний ґрунт Землю тоту дожывотно офірувал бискуп отцевы Андрийови Міскому парохови в сусіднім погорознику і допіро по його смерти Тотула Н Землі міг належати до астряпскых священників Дале на посвідчыня того в <unk> році єст запис же отец Андрий Міскій уж як мушыньскій протопоп называний є гарендарьом поворосницкой астрапской і лейківской церкви до кінця свого жытя А свого Тетяра Кайром ніясар та та хлосаp біджена rat<unk> Ромерма Ґорли море ста Парафія в Астрябику істнувала до <unk> р Коли то австрийскы власти злучыли ю з парафійом в сусіднім Злоцкым В тым часі рахувала <unk> вірных Церково котрій будеме днес бесідувати Покровы святого Лукы Євангелисты побудувана была в <unk> році а консакрувана в <unk> В Новый храм влучено част попередньой церкви споминаной в <unk> році а одновляной в <unk> Поліхромія в середині церкви зроблена была в <unk> році В <unk> році історичны записы подают же товды проважено якысы роботы при церкви Быти може товды добудувано дяко никоно Двері до нього осаджено алтарні части В тракті тых робіт знищено уголов цинакше клин на стику храму вірных і алтаря Найпівнійше коло <unk> або на початку ХХ столітя церков побыто бляхома стіны увежыль яконікону і дзвіниці ошалювану позьомом дошками Бабінец не был николи продолжаный яку то блудну інформацию можете найти часто літературі він был так побудуваный од початку Перед <unk> роком розобрано брамку в огороджыню і на єй місци побудувано Дзвіницю з перестям в приземній части До <unk> рока церков находила ся в обшыри мушыньского деканату перемышской грекокатолицкой єпархіі од того рока <unk> была разом з цілым деканатом частю апостольской адміністрациі Лемковины В <unk> році половина жытелів Астребыка остала выселена до Совітского Союзу а другє пілувыселену як знаме в <unk> році на західній землі Польщы До часу утворіня в <unk> році римокатолицкой парафіі в Злоцкым церков в Астрябику была під опіком люди і парафіі в Мушыні Церков яка днес є обєктом нашого заінтересуваня находит ся в центральній части села по правій стороні дорогы з Мушыны Стоіт на дост великым берегу берегу долины Поточка якій є доплывом потока Астрябик зараз попри церкви находит ся тіж і мосток Терен на котрым побудувано храм легко опадат ґу заходови і полудньовы а возносит ся ґу сходови Од пілночы опадат міцно до яру якым плыне потік Беріг Боча поросненый є деревами і краками оточыня церкви мат форму тарасу Прицерковный обшыр окруженый є деревяным зрубовым огороджыньом вкрытым дашком з дошок Вздолж огороджыня роснут липы і ясені вшыткы маючы по пару <unk> або по пару десят років найстаршы находят ся од сходу і од пілночы Од полудньовой та східньой страны поза огороджыньом розтігат ся паствиско для звірят На продолжыню входу до церкви перед огороджыньом находит ся дзвіниця брамка о котрій уж днес споминалам До той дзвіниці провадят од дорогы бетоновы сходы з деревяным поручатом Церков єст експонувано од полудньовой стороны натоміст на жаль од заходу видок церкви шпетит бетоновий електрычный стап з лямпом Як выглядат сама церков на осі схід захід находят ся части алтарнах храм вірных бабиниц і притвор якій містит ся під вежом Од пілночы прилігат іщы дяконікон Храм вірных мат плян квадрату ужый од него є бабинец якій вознесено на пляні Простокута Доізд бабинця єст меньша од його шырокости Шырша част прилігаючого од пілночы дяку Нікону мат долгіст пілночной стіны часто алтарной натоміст ужа част заходит на пілночну стіну храму вірных Притвор якій прилігат до західньой стіны Бабинця єст од него ужший і мат плян выдолженого простокута Ріжницю медже шырокостями притвору і бабинця выполнят тзв загата котрой зовнішні бічны стіны становлят передолжыня бічных стін бабинця До загаты неє за барз доступу находят ся там єдині носны стопы уважы церкви Одпереду простор загаты влученый єст в простор притвору з котрого додатково выділено мале простокутне поміщыня зо сходами якы провадят на піт Вхід до церкви можливый єст лем од заходу през притвор Аймі лонґа ля майдем льон лем лом рамой рам лем Арґентине Русає Порту Санта Мария Дуара мілийонра паравано піде слушай інтерп інтерп Еміром Радя Майом Тара Мо Арґентіне Буенос Айрес і Пуарто Санта Мария до Дуанай І продолжаме <unk> одтинок проґраму Реґістер забытків на котрий то днес писали сме наступне варта одвиджыня місце Церков в Астрябыку Брива той церкви єст розтягнена і поділена позбавленым звінчыня бабинцьом на східню част на яку входит алтар і храму вірных та на західню яку становит вежа з бабинцьом Цілу бриву церкви злучат ления о капу дахів над захатом бабинцьом і храмом вірных передолжена през линию ґзимсу якій винчыт часто алтарну бриву злучат тіж ления Каленит над алтарьом і бабинцьом На тоту выдолжену форму сут як бы наложены вежычка над олтарьом шатровый дах храму вірных звінченый вежычком і одсунена найбарже на захід вежа Дах над олтарьом єстом площынови вежычка поміщена є по призойстю ся площын Дах над олтарьом єст ломленый і додатково поділеный іщы на дві части невеличком пьоновом стінком низша част даху то приблизно <unk> долгости площыны а высша част єст <unk> раз высша Подібні поділеный є дах над храмом вірных з тым же коротша част єст што <unk> раз низша од той другой Дах над бабинцьом єст простий двоспадистий і переходит в дах загаты якій окружат вежу з трьох сторін през што вежа не єст так домінуючым елементом цілой бривы як то стрічаме по інчых церквах Дах над різницьом єст єднопущыновым і єдноспадистым дахом Фраґментаричні прикрыват пілночну част алтаря Вежа церкви мат форму ст пираміды котрой выжня част то ізбитя о надвішаных пьоновых стінах вкрытых штырьоспадистым шатровым дахом Ізбитя та вежа звінчены сут выжычком аналоґічным до вежычок східньой части храму лем же більшом што і так не влият на якє значне побільшыня вежы як окремой части бо не дост же сама вежа не мат імпонуючых розмірів то іщы оптичні зменшат ю споминана скорше загата Вежычка вінчуча вежу мат зато елеґантску кшталтну форму бо зас вожычкы над храмом вірных і алтарьом звертают увагу свойма кус за великыма привидныма літернями Церков обыта є ґонтом котрых найнизший шор то ґонт стятий в острий зуб Стіны і пьоновы стінкы ломленых дахів вінчат деревяны профілюваны ґзимсы Одтинкы тых ґзимців становлят окапникы над выглядами якы уняты сут в обримуваня з укосні прибытых узкых дощок Дошкланя ізбиці єст пьоновы гором листы на ізбиці получены сут вытятым з дошкы пілперечным аркадовым фризом зас делом дошкы сут заокруглены і творят делікатну коронку В каждій стіні ізбиті поміщено по дві злуковы простокутны діры заперты гором пілколесистым надвішаным луком Осмобічны лежычкым з правидныма літернями над баньостыма частями вкрывают іщы малы банькы звінчены маковицями в формі кропель і гелками скутыма крестами Кресты над алтарьом і храмом вірных вміщены сут додатково іщы на піл місяцях На західній стіні церкви находит ся вхід до ней Над входом поміщеный є малый дашок єст то надвішаный дашок о калениці пілперечний до стіны двасплатисты софненым щытом звінченым крестом Крест стоіт на маленькій баньочці Долом дашка над входом іде пілперечна дошка декоративні вытята Щыты дяко нікону сут пьоново дошкуваны а дошкы сут долом заокруглены На увагу заслугує част ориґінальной столяркы в выглядах остала ся навет част шыбок зневальцюваного шкла ґезібудте кайзыка кыка кайзыка єцгали о па два па два па еконсы нип Запіште нифем не гасем не ляс тым не лягай ся ва Чыєте на толіках коніто коніка Там же ям ґерді В середині церкви штого Лукы Евангелисты в Атрыбику жы одрубнити мож три части одділены іконостасом Олтар Храм вірных і бабинец До того доходят іщы дяконікы і притвор Олтар і храм вірных хорт тзв дзеркал Лова полала то єст полава о барз малым выгнятю по боках яка переходит в пласку полалу Середина алтаря єст од сходу три бічні заперта В пілночній стіні той части находят ся входовы двері до дяконі кону два воротовы з дощок уложеных в ромб набытых великыма цвяками Выгляд на східні і полудньовый стіні олтаря мают аж іс шыбок натоміст выгляд од сходу заслоненый є образом В місци де повинен стояти престіл і де ориґінальні він стоял тепер стоіт латиньскій алтар XXI столітя Скініня на олтари походит з колишнього старого престолу В храмів вірных выгляды на полудньовій і пілночній стіні поділены сут аж на <unk> шыбок обрамуваня выглядів сут декоративні выпрофілюваны В Бабинци вікна сут подібны до тых вчас алтарні В середині церкви находит ся тіж надвішаний хор з простым парапетом перед хору выполнят с <unk> ікон якы походят іщы з сімнадцетовічного іконостасу в укладі тес В ходовы двері до Бабинця сут двохворотовы підлогы сут деревяны помалюваны на біло Середина діаґонікону обыта є новом Болазерьом Середину церкви прикрашат орнаментальна поліхроміня не так давно перемалювана На повалі в храмі вірных представлену св Тройцу з ґлобісом на синім Тлі і зо звіздами Долом стін намалювано архітектонічный цокіл якій ділит стіну на дві части пониже того цоколу площыну стін помалювану специяльном мішанком гіпсу цементу і мармурового порошку мішанка тота ма імітувати мармур В церкви находит ся комплетный бароковий іконостас ХХ столітя окрем того в храмі вірных находят ся два алтарьовы насталы з образами на дошках Оба перемалюваны Кєд ходит до іконостас то цикавом річом єст в ним тото же під іконом Ісуса Христа Пантократора в ряді Дезіс поміщено ікону Ісуса Христа в гробі што єст дост рідко стрічаным додатковым елементом іконостасу Кубатура цілой церкви выносит <unk> кубиків а простор по землі то <unk> квадратовых метрів В першых роках по войні технічный стан церкви погіршыл ся а найбарже знищыню піддало ся огороджыня церкви В роках <unk> піднято ся ремонту церкви якій обнял найперше реконструкцию і нове покрытя огороджыня але тіж направлено стіны церкви вымінену част підвіг заложено електричну інсталяцию і змінено ґонтове покрытя на выжычках над храмом вірных і надолтарьом на бляшаны В храмів вірных перероблено підлогу і підвышено єй В наступных роках усунено дошкуваня ізбыці на вежы і на дзвіниці ліквідуючы декоративны елементы а заступлено іх скромным дошкуваньом з узкых дошок якє єст поднес В кінци вісемдесятых і на початку девятдесятых років ХХ столітя вымінено част шалюваня стін і част столяркы Зачато тіж одновляти середину не до кінця правильні перемалювано мальовидла на стінах занято ориґінальны малярскы варствы зо структуры іконостасу і алтарів і наложено новы варствы Іконы в іконостасі і част ікон поза іконостасом тіж перемалювано В рамках порядковых робіт зліквідувано і потято казальницю Остали ся з ней єдині фраґменты то є образы Євангелистів Йоана Лукы і Марка а фраґмент зо св Мальфіом загынул В наступных роках заімпреґнувано ґомты і дошкуваня Обшыр церкви огородженый є деревяным огороджыньом з округляків якы стоят на пунктовых фундаментах з великых каменів льові чальовича ловіт чальові ся Лемчаль чальовичович ся лем кравых Шаровича штановых сяльовых шальовых шальовых шальовых шальовых чальовых шальовых сяльових шальовых шальовых черем діі Шаровий чарови чаровий чаровий чаровий чаровий чальовий Шальович чаровий чаром роща Ощыча Не выслухачы то уж остатня част днешнього проґраму а з аналізы церкви в Астрябику остала нам уж лем коротицькій опис конструкциі але заклят тото іщы пару слів про окрему дзвіницю яка находит ся в огороджыню церкви І то очывидні дзвіниниця з топовой конструкциі єст вкрыта бляхом і ошалювана пьоново дошками Подібне шалюваня мат привидне ізбытя долом дошкы сут заокруглены Дзвіниця стоіт на підмурівці яка вырівнує нахыліня ґрунту Підмурівка єст отинкувана і побілена Стіны дзвіниці сут нахылены до середины але уж стіны і збиці Ні они стоят пьоново Дах над дзвіницьом єст штыряспадистый звінченый баняслом маковицьом і желізным крестом В пілночній стіні дзвіниці єст вхід з двохротовыма верми На східній стіні поміщеный єст другій вхід тат єст уж без дверів Церков єст зрубовой конструкциі але вежа подібні як дзвіниця мат уж стопову конструкцию ціла церков подібні як дзвіниця стоіт на підмурівці а підмурівка єст зроблена з ломленого каменя Дахы вежычкы і гелму вежы та о капникы вкрыты сут оцинкуваным бляхом Більшіст стін обита єст контом Стіны вежы церкви вежы загаты ошалюваны сут позьомом узкыма дошками набытыма так жебы на ся находили І збытя на вежы ошалювана єст піоновы Кресты якы вінчат вежы сут куты і желізны В части алтарной першый вінец бель зробленый є скус шыршых бель як высшы вінці што творит свого рода цоків довкола В середині находят ся пласкы полавы з дощок листвуваны в столж осі будовли Досмотріти ся мож тіж остатків з колишньой зрубовой іконостасовой стіны Хор якій містит ся в Бабинци надвішеный єст на трьох белях осадженых на стінах Діконікон мат найправдоподібнійше стопову конструкцию не мож то повісти докладні будяконікон єст ошалюваный дошками Стопола конструкция вежы церкви єст окремом конструкцийом од решты храму Розставліня стопів лажыє кус уж як шырокіст Бабинця Одповідні систем риґлів і <unk>eorе позвалят на утриманя высшій части вежы і збыці яка складат ся зо <unk> стін на высуненых кінцях очепів Очепы сут остатні бели якы кінчат стіны остатній вінец бель Кажду част церкви вкрыват оддільний дах каждий о інчій конструкциі І думам же в більшы дрібницях ідеоконструкцию вдавати ся уж не будеме Заохочам Вас до самодільного выбраня ся до церкви а же находит ся она на пути деревяной архітектуры То в літнім окресі не є найменшого проблему жебы ся достати до середины актуальні церков хоснувана є як римокатолицкій костел і одправлены сут там тіж і літурґіі Коли повистю з церкви будете мати іщы даякій недосит то в округовым музею в Новым Санчы найдете част і конякы находили ся в церкви в Астряпику І тепер то уж дякую за увагу Спокійного вечера Дякую Наталия Малецка Леврока Левнока молей до мене зого пак то пап