Реґістер Забытків #20 - 2 IХ 2015 Церков в Боґушы
Еп. 20

Реґістер Забытків #20 - 2 IХ 2015 Церков в Боґушы

•

Опис епізоду

І того тыжня маме для вас особливіст Лемковины в скали мікро. Думаме, же уж што раз меньше таємниц мат пред вами наша Лемковина і што раз більше знате повісти о єй забытковій части, а уж напевно дуже більше спостеречы, кєд іде о найбарже знане дідицтво материяльной культуры Лемків – лемківскы деревяны церкви. По днешнім одтинку будете мати знаня, пошырене о церков в Боґушы.

Автоматычна транскрипция

Дорогы слухачы добрі вечер або добры ден бо може акурат слухате ня в такій часовій стрефі або ослухуєте тот оддинок з подкастів і власні мате ден а не вечер В каждым разі витайте в проґрамі Реґістер забытків пред мікрофоном Наталия Малецка Новак І того тыжня зрыхтувала єм для вас особливіст Лемковины в скалі мікро Думам же уж штораз меньше наша Лемковина мат пред вами таємниц і штораз більше потрафите о ній повісти а уж напевно думам потрафите дуже більше дозріти кєд іде о найбарже знане діцтво лемківской материяльной культуры значыт ся деревяны церкви І в тым одтинку свою увагу звернеме на єдну з них Шак зачал ся нам новый місяц а кажду першу і третю середу посвячаме власні на церкви Днес вписаня на радийовий субєктивный реґістер забытків а тым самым мено забытку радия Лем фм отримує церков в селі Боґуша Церков ориґінальній покровы святого Димитрія Мученика вознесена як грекокатолицкій храм Днес є то римокатолицкій костел того самого покровителя Нич перейдеме до самой церкви призрійме ся іщы початкам села і початкам основаня парафіі селі Боґуша В роках <unk> в документах Боґуша підписана єст як Боґушівка Пак од <unk> до ХХ ст село называют Боґушовом од назвы Боґушова а пак назва переходит уж в Боґушу Село ло ло ло ло локуване было на німецкым праві найпевнійше в першій половині ХІХ ст Перша змінка походит докладні з <unk> рока і єст записка про привілей для кмітів з Боґушы на свобідне вырубуваня дерева в лісах і выпасаня гын худобы Село підлігало під незагородове ґрибівскє Староство а пак під ґрибівску тенуту В <unk> році Боґуша остає влучена до камерального маєтку Серед старостів а пак календарів якы заряджали м інчыма Боґушом Вымінити мож роды бобовскых єжовскых будчыньскых то в стє Станіслава Наступні Пшецлав Пєньонжек гербу Одворуж в столітю маме Станіслава Любомірского в роках <unk> Фридерика Юзефа Денгофа з женом Констанцийом Пак вымінят ся іщы тарковскых ци в роках <unk> родину Водзіцкых Іщы в <unk> році Станіслав Пєньонжек релокувал Боґушу тым разом льокуваня прошло подля волосского права Скорше село было локуване на німецкым праві Він то Станіслав Пєньонжык продал шолтысво в Буґужы Іванови Радзови за <unk> гривен польской міры по <unk> шырокых грошы Привілей на шолтысво был вельократні потверджаный през королів аж до <unk> р Привілей тот был потверджаний наступцям потомкам Шолтыса Івана Жытеле Боґужы были православны і початково підлігали під парафію поблизкой Більцаревой В <unk> році побудувано церков і основано окрему парафію З выпосажыня той церкви остала ся ікона св Теодора і Димитря з ХХ степер находит ся она в Народовым Музею во Львові Фундатором церкви был ШолТІС разом з цілом сельском громадом Першым парохом был знаный лем з імена отец Базиліі якій закупил єден ман землі на церков земля тота была звільнена приз старосту Станіслава Любомірского з вшелеякых оплат Зачал в тот спосіб спадкову парафію яку заряджали в роках <unk> о Михал Базильович пак в роках <unk> о Штефан Базиловскій а од <unk> р він значыт о Штефан Базиловскій разом з Русином В роках <unk> парафія рахувала <unk> вірных А уж в році <unk> вірных было <unk> В <unk> році заборчы власти получыли парахів Боґушы і Корольові Рускій усталяючы сідибу парахів в тым другым селі Церков была візитувана в роках <unk> і <unk> ВХХ столітю находила ся в обшыри мушыньского деканату а по <unk> р в обшыри ґримівского деканату грекокатолицкой перемиской єпархіі Чом ти нашы Яґмица цишы Я тыпы чыкала Я тыпы чыка чы мыти ба і <unk>n<unk>em і моты <unk> і Ні тато мо Чом был нівято моє Здалам чы ся Лебом домком за валі но по шымко Михаву кіти на маль ам ам <unk> стары капшышы для чакышакы для чакы шышыт начыко Днес занимаме ся в Реґістрі забытків церков св Димитрия в Боґушы Церков тоту побудувану в <unk> році але скорше не знатя докладного року але найпевнійше была то друга половина попереднього столітя До попередньой церкви в Боґушы добудувано нову вежу Коли в выміненым році возношено нову стару розобрано лишаючы єдині вежу Быти може лишено тіж і бабинец Найпевнійше в <unk> роках того самого віку зроблено в середині поліхромів Церков окруженом муром в столітю Річник тарнівской єпархіі <unk> рока вымінят іщы выступуваня в ходовой брамкы поміщеной од фронту Была то деревяна стоповой конструкциі брамка ошалювана квадратова вкрыта шатровым дашком збаньком Брамкы той тепер уж неє Кєд ходит о церков то в <unk> році вымінено деревяный дах на цинкову бляху В першых днях липця <unk> р выселено на західній Польщы хоснувателів церкви Скорше в <unk> част Лемків выселено іщы до Радяньского Союзу Церков без своіх правовитых властителів перешла в рукы римокатолицкого костела од <unk> р під опіку парафіі в Королеві Рускій якій змінино назву на королеву вежню Церков святого Димітра в Боґушы єст орієнтуваном церквом Находит ся в середині села по пілночній страні близко дорогы през село яка провадит до Ґрибова Од заходу перед огороджыньом містит ся невеликій пляцик Храм стоіт на пласкым тарасі на высокости коло <unk> метра над позьомом дорогы Церковный пляц окруженый єст камінным муром закрисляючым обшыр нереґулярного колеса Од західньой страны перед головным входом муры перерывают шырокы сходкы а од пілночной страны єст перерва в мурі на перестя якє веде на Кливанию По полудньово західній страні в лениі Мурку находит ся будинок брамкы зо сходами якы провадят на дорогу Загороджыньом довкола церкви росне пару дерев ріжного віку і ґатунку Довкола церкви єст попровадженый ходник з бетоновых плиток Церков в Боґушы то деревяна церков о зрубовій конструкциі з вежом о стоповій конструкциі з конструкцийном ізбытьом Стоіт на підмурівці зломленого каменя Дах выжычкы і баня вежы побыты сут цинковом бляхом на баньках выжычок і вежы укладаном з кавальтів в формі ромбів якы заходят на себе як вузка Стіны обыты сут ґонтом натоміст ізбытя вежы шалювана єст пьоново єст тіж листвувана Част притвора высунена єст перед вежу і вкрыват го ґонтовый дашок Першый вінец зрубу зробленый єст з грубшых звазуваных бель през што творит основу для решты вінців Пущына стін во внутрі церкви вырівна єст стругом Част алтарна мат зрубову конструкцию але без остатків Остаткы видочны сут в бабенци і храмів вірных Полова в алтарі єст пласка з дощок Стіны алтаря і храму вірных в ныжніх партях сут надвішаны до середины творят зрубове тзв заломліня складаюче ся з укосу і пьоновой партиі на котрым лежыт пласка полава з дощок уложена на осі вздолж церкви Душкуваня полавы над бабинцьом притверджене єст до пілперечні уложеных строповых бель цвяками Уважа церкви возносит ся над західньом частю церкви незалежні од властивой конструкциі самой церкви Конструкцию ежы становлят штырі похылены бусередині носны стопы тзв свіци перевязаны зо собом одповіднім системом бельок і уштывнінь Надвіжана ізбитя сперат ся на высуненых выжніх реґлях вежы Бая на вежы сперат ся на низкым шатровым даху вкрываючым ізбыцю Притвор в приземлі вежы мат стопову конструкцию зверха обытый єст ґонтом одсередины єст пяново одошкуваный Підлогы в середині праві цілой церкви зроблены сут з дощок поприбияных до леґарів колками з твердого дерева Єдині підлога в притворі єст камінна уложена з великых плыд положеных безпосередньо на земли В деревяных выглядах поміщено желізны краты Головны двері до Бабинця і до Італия сут ориґінальны деревяны на простых пасовых завісах а замкы в них сут скринковы Головны двері до притвору і різниці сут уж новы Дай я вкрывотанц дай невы де найде ево є мососы Чуєме ся зас по музичным оддиху в проґрамі Реґістер Забытків Нашым новым радийовым забытком остала церков святого Димитра в Боґушы Церков яка побудувана была в другій половині ХХ столітя Кут інформаций про детальну конструкцию за нами перед нами іщы зовнішній выгляд храму і середина церкви Церков в Боґушы єст тридільном церков складат ся з алтаря єдно храмовірных і Бабинця При олтарі од пілночы прилігат до него різниця Вшыткы части сут ріжных шырокости Західню част церкви становлят притвор з бабинцьом і узкыма складіками по лівій і правій стороні Вшыткы тоты поміщыня містят ся під вежом церкви котрой стопы стоят в складзіках Найшырший єст Храм вірных Найузший бабинец Оба поміщыня вознесены сут на пляні зближеным до квадрату Кус выдолженый алтар запертый єст три бічні од сходу Середина різниці єст просто кутна Коротша як бічна стіна алтаря Зовны тота ріжниця од східньой страны остала замаскувана през укоснє ґонтуваня якє лучыт нарожа алтаря з нарожом різниці В брилі церкви выокремити можеме три головны части алтар храмірних і вежу При пілночній стіні олтаря містит ся споминана ріжниця котра вкрыта єст площыновым дахом якій становит передолжыня площыны даху алтаря Дахы над храмом вірных і олтарьом сут площыновы над першом выміненом частю дахы двоспадистый над олтарьом двоспадистый переходячый од сходу в три спадистый Два тоты дахы звінчены сут вежычками Вежычка над олтарьом поміщена єст при зыстю ся площын даху Вежычка над храмом вірных зас не єст докладні поміщена на середині а пересунена єст делікатні ку сходови Дах над храмом вірных в выжній його партиі єст передолженый аж до стіны вежы і накрыват одступ медже ньом а храмом вірных сігаючы каляницьом коло <unk> центиметрів пониже нижнього ранту і спиці В нижных частях щытів даху храмовірных видочны сут одтинкы окаповых дашків Вежа о стрілистых пропорциях домінує над цілістю будовлы Стіны вежы нахылены сут до середины вінчыт іх надвішана ізбитя Тоту зас вінчыт баня на котру складают ся невысокій шатровый дах і поміщена на ним побільшена вежычка о ідентичній формі як вежычкы над храмом вірных і над олтарьом Вежычкы тоты мают банясту част яка поміщена єст найниже на ній єст привидна літарня звінчена маковычком з ґалтом і крестом ціліст в трьох пойомах перевязана єст ґзимсами Нижня пьонова част фронтовой стіны вежы творит невысоку добудівку котру вкрыто пульпітовым дашком Містит она част притвора Зовнішны стіны церкви сут скромны без прикрашынь долом поміщено довкола <unk> шор пілперечно <unk> положеной дошкы о шырокости єдиного ряду ґонтів Окрем богатой формы лыжычок і вінчучых іх кунштовных желізных крестів опрацуваным архітектонічным елементом єст єдині і збытя лежы Вінчучый ізбытю деревяный ґзимс творит на осі каждой зо стін пілколесистий лук Єст то місце на округлый зыґаровый щыт Стіны і збыці ділит в половині деревяный кордоновий ґзимс а нижній ранд закінченый дошком декоративні вытынаном з мотивом лямбрекіну Обрамуваня выглядів становлят просты дошкы а нас воду Пришол дідолі з воды з бабы асмі рапил ся Пришол дід опрі з воды з бабы асмі гыбор што нам ся люба Корме жемы тогоды ся ді бабу штыр до слова Оставого бою зам стрывала доже лиса А якы аді каті высо то высовы бруд А якынь асой зо цілу діль яку золото Вчекайте нитонь ся ґлупов став ді ад воды А став змышляюдни стале дівон над воюзмышны Середина церкви в Бокушы нашыный радийовий забиток поділена єст на три просторы Олтар храмовірных і бабинец медже олтарьома храмовірных остали ся лем решты колишнього поділу в формі три кутных фраґментів стін в выжніх нарожах одступів з рантами обытыма дошком Храм вірных і автар прикрывают пласкы полавы оперты на заломлінях стін В бабинци натоміст палава є чысто пласка медже бабиньом а храмом вірных одступ єст на цілу шырокіст бабинця од горы запертый деревяным підтягом Підлогы в середині сут деревяны єст видочна солеа співальцьовым профільом Штирьосекторовы выгляды поміщены сут єдно в полудньовій стіні алтаря і подва в полудньовій і пілночній стіні храму вірных Меншы выгляды в Бабинци выходят до середины складзіків при уважы В Бабинци поміщеный єст тіж музичный надвішаний хор як доступ до него поміщено докладні під сподом сходы В алтарі найдеме іщы єден выгляд скєруваный купівночы Складікы по боках вежы не мают полавы ани підлогы мают зато по єдным выгляді в стінах вежы Входы до них поміщено в бічных стінах притвора Додатково в правым складіку поміщено вход на під храму В стінах ізбыці вежы поміщено по дві злуковы діры Сут то діры просто кутны заперты полным луком Під над храмом вірных освітленый єст през невеликій вылядчык поміщеный в східній щытовій стіні Середину церкви прикрашат скромна малярска декорация о мотиві колюмн на тлі марморизациі значыт імітациі мармуру Ниже розмалювано орнаментальны апостольскы кресты На заломліню повалы середны прикрашают орнаментальны пасы На самій повалі в алтарі намалювано вид неба зо звіздами а в рамі вірных дугу і око провидіня При різниці поміщеный єст фраґмент камінной таблиці з фраґментом інскрипциі з датом <unk> і буквом А В алтары поміщено одтворены іконостас Крила царскых ворот замонтувано як розсуваны Олтар поставлено і одтворено з фраґментів сут тіж два бічны алтарі Єден з іконом Покровы Божой Матери з <unk> р з написами декорацийным і фондацийным писаным по польскы Фундаторами была родина Хорощаків В другым бічным алтарі поміщено ікону Тайной вечері В церкви повішеных єст по стінах пару окремых ікон напримір ікона св Архангела Михала з ХХ ст св Миколая і Мельхіздека з XI столітя ци Коронуваня Божой Матери з <unk> р Церков выпосаджена єст в електрыку і одгромову інсталяцию Окружат ю і цілый прецерковный обшыр камінный муж зо зріжницюваной велькости камінных бльоків і нереґулярных плыт укладаных в нереґулярны варствы Подібні невырівна остає остатня варса огороджыня яка місцями вкрыта єст дерньом Мурувана брамка в огороджыню єст отинкувана побілена вкрыта бляшаным дахом на деревяных крокях дашок звінченый єст маковицьом з крестом В роках <unk> выконано ремонт біжучых потреб вымінено ґонт на стінах замінено алтар на потребы літурґіі з пролуваной презкатолицкій костел здемонтувано престіл Розобрано іконостас розміщаючы го по стінах в середині а некотрі іконих монтувано в балюстраду Хору Побільшено товды тіж одступ медже алтарном частю а храмом вірных Наступный ремонт перепроваджено в вісемдесятых роках в тым часі вымінено дошкуваня ізбиці Зліквідувано заґаровы щыты і декорациі на ізбиці Натоміст в роках <unk> зреконструувано іконостас міщучы го не докладні в тым самым місци але барже в глубину алтарной части през што тіж царскы ворота не полнят уж свойой ориґінальной функциі але лем заперают олтарне вглубліня Поблішено в тым часі тіж музичный хор зроблено нову балюстраду заімпреґнувано стіны і зачато консервувати середину выпосажыня церкви манди мансаліндом є тріма <unk>eo ялькалі Коли сутевати грыґасіли Добре ты пасиякули суджома кєва силює мі І уж на сам конец проґраму додам лем іщы же кубатура боґушаньской церкви выносит кубиків а простор по землі <unk> квадратовых метрів В Державный Реґістер Забытків церков в Боґушы вписана остала <unk> вересня <unk> рока І на тым кінчыме днешній радийовый Реґістер Забытків Заохочую Вас дорогы Слачы до надсыланя мі вашых пропозиций обєктів і особливости Лемковины якым вартало бы дати мено забытку радия ЛЕМ фм і тым самым посвятити ім кут часу на нашій антені Заднес Вам дякую і чуєме ся о тыжден або уж о хвилю на подкастах Зазерайте на шпортах Майте ся красні проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак Ґазика де мож поді