Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 19
Реґістер Забытків #19 - 19 VІII 2015 Церков в Лоси
Opis odcinka
Званя забытку радия ЛЕМ.фм достає днес церков св. Архістратига Михала з Лосього к. Крениці о простій брылі, але цікавій плястыці даху.
Automatyczna transkrypcja
Шановны слухаче витайте по двотыжневій перерві в проґрамі Реґістер забытків Мам надію же час коли на антені радия проґраму не было посвятили сте на самодільне емпіричны звиджаня радийово познаных особливости Лемковины Уж през більше як піл рока дознали сме ся в можливій докладній ступени вшыткого про праві <unk> обєктів якы находят ся на нашій рідній землі Найбільше познали сме церкви бо тіж і они сут найпопулярнійшым туристичным обєктом Лемковины Днес пошыриме тото знаня і до колекциі забытків радия Лем фм додаме наступну представительку деревяной сакральной архітектуры Церков св архістратига Михала з Лосього Тепер єст то філияльный римокатолицкій костел св Архангела Михала але по колеі запрашам горячо Закля перейдеме уж безпосередньо до днешньой темы хочу іщы обяснити чом Хосную назву Лосє Така форма придавникова хоснувана была давнійше штобільше в тым Лоси Коло Крениці де находит ся інтересуюча нас днес церков бесідувано же штоси єст з Лосього штоси сусідує з Лосьом Сучасні найчастійше стрічаме ся з назвом Лося штоси єст з лосів або штоси сусідує з Лосями Але в звязку з тым же в мене в хыжы все было лосє то буде мі легше хоснувати тоту назву і тепер Хоц она може і уж не так популярна Село Лосє находит ся в ґміні Глабола новосандецкого повіту єст іщы другє Лосє по сусідскы Не до Кренит ся до Ґорлиц в якым тіж находит ся крас деревяна лемківска церков але миднес находито будеме ся власні в західній части Лемковины в сусідстві Розтокы Бересту Новой Леси ци Угриня То села якы найближе сусідуют з Лосьом Лося локуване было на волоскым праві в <unk> р през Йоана Браньского з Запільча пана на Войови і Вельополя Привілей над шолтыством достал Кузьма з Болґушы а в привілею зазначено же єден ван мат быти як Пропоне значыт презначены для церкви для священника Нию інформациі ци голосы фунґувала в тот час окрема парафіям Потверджыня на істніня села находиме в записці датуваній на <unk> рік Записка тыкат ся привілею тіж наданого през Йоана Браніцкого але тым разом єст то привілей для пароха з Новой Весы Хоц поборовый реґістер з <unk> р іщы товды села не вымінят В <unk> році лосє выміняны єст в актах кримінального суду в Мушыні Лосі находило ся серед сел якы спілтворили тзв Мушыньскій ключ то єст державу краківскых бискупів Маєток якій од початку ХХ столітя находил ся в руках любомірскых Локацийне упосаджыня парохіі Лоси не заховало ся бо в привілею <unk> червця <unk> рока Александер Любомірскій дідич На Войови стверджат же і ту цитуваня Церков зо св Униі оставляюча в моім селі в Лося званым до тым неє ниякой яку бы міг през вітр або парох тамтыжні ся утримати Надає прото священникови Матяшови Даниловичови і його наступцям свобідну од тягарів податків коваковску ролю або загороду праве праве Л нав Чысло вірных парафіі голоси в <unk> році вносило <unk> осіб Окрема парохія глоси фунґувала іщы <unk> рокы пізнійше В <unk> році австрийской власти получыли ю разом з парафійом в Ноівеси Мож найти інформацию в річниках тарнівской єпархіі з <unk> р яка бесідує о упосажыню перед <unk> роком Церкви Голоси Дата Побудуваня церкви о якій днес будеме бесідувати то <unk> рік хоц подаваный єст тіж рік <unk> Быти може до теперішньой церкви влучено част ци фраґмент попередньой В початках ХХ столітя зробленого стала поліхромя середины храму выділено окрему різницю і побільшену част выглядів а дахы з ґонтового замінено на обытым бляхом До <unk> рока церков находила ся в границях мушыньского деканату грекокатолицкой перемиской єпархіі од того рока разом з цілым деканатом остала влучена до апостольской адміністрациі Лемковины Рокы <unk> і <unk> то час выселінь жытелів Лосього до Совітского Союзу і на західній землі Польщы Од <unk> рока церков єст доіздовым костелом римокатолицкой парафіі в Новій Веси В десятых роках была одраз в поселінях хоснувана Наш днешній герой церков Покровы св Архістра Тига Михала находит ся в центрі села по лівій страні дорогы з Новой Лесы зараз за мостком на лосяньскым потоці на крайчыку нижнього терасу долины того потока Дорога летит перед західньом стіном церкви омияючыю під кутом Довкола церкви росне вінец дерев ріжного віку головні сут то ясені Медже нима видно шліт старшого розобраного муру закрисляючого менший обруб довкола храму Нівший мур вознесено на овальнім пляні перед західньом стіном церкви єст він перерваный З пойому дорогы на высокіст оточыня церкви провадит пят сходків з великых десаных камінных плыд На полудньовый схід од церкви находит ся на убочыц монтір з вельома старыма деревами Сельскы забудуваня находят ся в оддаліню од церкви завдякы чому дополнена єст добра експозиция храму Церков Лоси то церков орієнтувана деревяна о зрубовій конструкциі з вежом о стоповій конструкциі та конструкцийній надвішаній ізбиці Церков поставлено на підмурівці зломленого каменя дах выжычкы і баня вежы побиты сут оцинкуваном бляхом Стіны натоміст побыты сут ґонтом подібні дашкы захаты і ґанку перед входом Ізвиця вежы одошкувана єст пьоново єст тіж листвувана Кресты над вежычками і баньом то желізны куты кресты Як было спомнене різниця была выділена пізнійше як побудувану церков Узыскано тото през поставліня стінкы о стоповій конструкциі яку пак пьоново одошкувано по обох сторонах Полавы в церкви сут пласкы обыты дошками згідні з осьом церкви Бабинец єст отворений на храм вірных на полну шырокіст і высокіст Скорше перехід был меньший слідом по тій переробці сут бракы в композициі поліхромі на західній стіні храму вірных Церков вкрывают оддільны дахы над олтарьом храмовірных і вежом два першы дахы то дахы подвійні ломлены при чым нижні части іхніх площын лежат на зрубовых укосах заломів Высшы дахы мают крокйову раму яка повязана єст з конструкцийом іщы выже поміщеных вежычок Части тоты розділены сут пьоновыма партиями заломів якы становлят стінкы ломленого даху Баня на вежы становит получыня шатрового крокйового даху з конструкцийом вежычкы Натоміст дашок над загатом єст пущыновый на крокйовій рамі над передсіню єст він двоспадистий Притвор в приземли вежы выділеный єст стоповыма стінами пьоново одушкуваныма Музичный хор в бабинци спертый єст на белях осадженых в стінах провадят на него деревяны сходы о высуваных стопнях Підлогы з дощок поприбіяны сут до пілперечні лежачых леґарів Выглядах поміщено желізны куты вязаны краты лем мінатляют папель дам місла мапі під папыах мінай о Підлідбурґропи підпаях мінай Наплопич наопічут бурках най Натропич наопічут бурка Квапінах най але Продолжаме реґістер забитків проґрам в якым што цикавшым обєктам якы находиме на Лемковині надаєме званя Забитку радия Лем фм Хочеме тым способом звернути вашу увагу на перезеріня ся Лемковині в найменшых єй дрібничках і днес в найменшых дрібничках перезераме ся церкви голосы в тым голосы якє найдете коло Крениці Церковсы од днес наступна позиция в радийовым реґістрі забытків то церков орієнтувана значыт ся з алтарьом скєруваным на схід Церков мат тридільну будову з єдным алтарьом Вшыткы поміщыня находят ся на осі схід захід Східня част поділена єст в середині на олтар і окрему різницю Олтар выділеный єст на пляні квадрату різниця на пляні узкого простокута В середині находит ся храм Вірных очывидні тіж вознесеный на пляні квадрату тота част цілой церкви мат найбільшу шырокіст Од заходу під вежом найдеме простокутный бабинец найусший з трьох основных части Поках бабинця і притвору прилігают узкы поміщыня складзіків в котрых стоят стопы вежы Ціліст західньой части значыт бабинец притвор і складзікы мают шырокіст храму вірных Пред притвором од заходу єст іщы передцін отворена на притвор на цілу свою шырокіст Вхід до церкви містит ся власні през вымінену предцін і притвор В притворі просто єст вход до бабинця а по лівій і по правій стороні находят ся дверці до складзіків В Бабинци по правій страні поміщено іщы сходы якы провадят на спомненый Хор Медже храмом вірных алтарьом находит ся очывидно іконостас старскыма воротами посередині і парум дяконьскых дверів по боках Во східній стіни алтаря симетричні поміщено двері до узкой простокутной різниці В брилі церкви мож выокремити три головны части найвысшу вежу од заходу низшый храм увіженых посередині і найнизшу част алтарну од сходу Увагу звертают в прилі храму выважены пропорциі особливі в закресі наверствяня ся і рівновага части храму Кажду части церкви вкрыват оддільный штыроспадистый шатровый дах звінченый лыжычком Над храмом вірных і алтарьом дахы сут подвійні ломлены о єднаковым нахыліню площын За вынятком в ныжньой части даху яка становит основу лежычкы над олтарьом Тота част власні має більше нахыліня Піднесіня окапів на припустницях припустниця то мала кроквя поміщена в нижній части даховой крокві змінят кус нахыліня спадку даховой площыны і одводит окап од стіны Архітектонічнічні надає лагіднійшу форму лений даху в його нижній части Одже тото піднесіня окапів на припустницях і одповідній спосіб вкрытя даху бляхом котру з нижніх части площынь притягнено на стінкы ломленого даху Справило же дах мат привидні форму мансардового даху Дах вежы єст тіж шатровий о гладкых площынах вежычкы над дахами сут осмобічны для вежычок над храмом вірных і алтарьом выжні части дахів творят основу підкрислену профілюваным ґзимсом Лежычкы складают ся з банястой части звінченой привидном літарньом вкрытом невысокым пірамідальным дахом смоковицьом шпильом ґалком і кутым крестом В вежычці над вежом поміщено дві ґалкы дому ниґітовы Ном ЕТОМАТОКТО Ін Раковы рух моє ін твоіх роів Люта до твоіх зіл выстал фіанґованя од Барба Гаштон дам мі кіннот бес Собіны Собіны Таґіна да Содина і три з можонковымітомітомітовітомітом голожены ідеі же сма неоста Зомины Таґіна Сомины та сомина Таґіна Сомина де Витайте по музичній перерві в проґрамі Реґістер забитків помалы переходиме до омовліня выгляду церкви голосы в середині але закля тото іщы дознайме ся як мают ся зовнішні стіны той церкви шак од днес мат она мено забытку радия Лем фм треба знати о ній найбільше кілько ся даст Зовнішні стіны церкви характеризуют ся контрастом медже простотом стіна богатом плястиком дахів вежычок і ізбыці Церков обыта єст ґонтом без прикрашынь Выгляды обрамуваны сут простыма лузкыма дышками з короткым ґонтовым окапом над нима В композициі елевациі зовнішніх стін характеристичный єст єден елемент а міяновиті тото же заломліня храмовірных і части алтарной повязаны сут з собом в тот спосіб же ґзимс якій вінчыт стіны храмовірных летит на тым самым позомі што ґзим звінчучий олтар і становит оптичне його передолжыня Кєд ходит о зовнішні стіны ложычок то з трьох лежычок доєдині тота над алтарном частом заховала такы дрібниці як вглубліня привидных літарнь решту при пробудовах страчено Далі Ізбитян Ізбиця єст пьоново дошкувана двочастьова поділена на шыршу нижню част і уж высшу звінчену деревяным профілюваным ґземсом В нижній части Ізбиці по каждій страні вежы поміщено по дві злуковы діры сут они просто кутні заперты з надвішаным луком Нижня част Ізбиці одділена єст вытятым з дошкы аркадовым фризом при чым подів на аркаткы продолжат піонове листвуваня той части Долом дошкуваня і збитя облітує надвішана дошка вытята в мотив Лембрикіну Цілый ґонт на вежы запущено консервуючом субстанцийом темно бронзового кольору Деревянык зымсы забарвлено на червено подібні як лист хованя ізбиці хоц тото остатнє єст уж з міцно выпловіле Стіны ізбиці забавлено на кольорохры значыт ся жолтало бранзевый Входиме до середины Храм вірных од олтаря одділят очывидні іконостасова стіна олтар од різниці одділено одошкуваном стінком з паром дверів а медже нима поміщено запрестольный олтарик Посередині алтаря стоіт престіл з бароковым менсом В алтарній части в пілночній і полудньовій стіні поміщено по єдным выгляді Першый єст вытятый в зрупі другій побільшено взглядом ориґінального розміру тепер єст шыбый Опрамуваня має нове В різниці заховал ся выгляд на східній стіні тепер мал він нову <unk> шыбову столярку Підуга в обох тых поміщынях єст біла і єст то підуга сперед поділу дошкы провадят попід стіном през оба поміщыня Подібні повала єст спільна для обох поміщынь В храмі вірных перед іконостасом поставлено новый соборовый алтар В бічных стінах находят ся по два побільшены <unk> ошыбовы выгляды з новым обрамуваньом В храмі вірных підлога тіж єст біла Заховала ся солея яка облітує середину з трьох сторін а перед іконостасом ся розшырят Солеу вінчыт ґзимс о скромным профілю Ранты одступу медже храмом вірны а бабинцьом сут одушкуваны і обіханы профілюваном листовком В бабинци найдеме по єдным шестошыбовым выгляді творні притятым выгляды поміщены сут в бічных стінах Музичный хор над бабинцьом по середині мат пілколесистий выступ Парапет поділеный на площыны закінченый єст долом коронком вытятом в дощі в мотив Ламбрекіну мене ве не Ає божа мо як бладжа Ни Нє лем єдного кітка вызва як бладжа Яж мапа маро аня тюта по і мужа моі Будні не воце придіма не на дівы Выє божа моім і выдіна мой божа І по малы кінчыме нашы радийовы студия над церков Голоси уж покус знаме як выглядала і назовни в середині наконец іщы жменичка узуполняючых інформаций В храмі вірных полала єст посередині пласка але по боках при стінах єст закрывлена натоміст в Бабинци полала єст цілковиті пласка а на кінцях в площын обох полав при помочы набитых профілюваных листов выділено площыны пляфонів Листовкы сут подвійні розділены пасом малюваного орнаменту Профілюваным листом звінчено тіж лямперів яка находит ся в храмів вірных і бабинци В притворі стіны в середині сут одошкуваны пьоново Двері до Бабинця подібні як в інчых церквах обыты сут дощками в формі ромбу оддільным для обох крив дверів а головны двері до притвора обыты сут дощками тіж в формі ромбу але спільного для обох крыл Додатково іщы обыты сут цьваками Розмалюваня вкрылат стіны в алтарі храмі вірных почасты тіж і лишыла ся поліхромя в притворім Сут то декорациі головні о орнаментальным характері Лампері мают імітувати вглубліня Орнаментальны пасы на полах і в тлі пляфонів выполнят повтаряльный мотив стилізуваного креста В пляфоні в храмі вірных находит ся фиґуральна композиция єст свята Тройця і дерьох євангелистів На парапеті хору площыны выполнены сут роковым орнаментом і мотивом три раменного креста посередині Іконостас є взглядні новый бо девятнадцетовічный Запрестольный алтарик мат бароковый характер містит ся в ним образ оплакуваня Ісуса Христа з ХХ столітя В храмі вірных поміщено два бароковы ретабуля з іконами Вознесіня Богородиці з <unk> рока і розпятя Ісуса Христа тот образ з <unk> р В Різниці находит ся образ святого Миколая з першой половины XX стві стары процесийны коруглы комплет валок і лал і комона на літурґічне облечыня Купатура лосяньской церкви выносит <unk> кубиків Простор по землі то <unk> квадратовых метрів Кєд ходит о ремонты церкви то безпосередньо по війні в <unk> роках ремонтувана не была Допіро в <unk> році Товды вымінено част зовнішнього ґонту направлено вкрытя даху замонтувано тіж товды в церкви Електрыку В вісемдесятых роках ХХ ст вымінено цілый ґонт на церкви ціле дошкуваня ізбыці зроблено ходник і бетоновы сходы пред входом до церкви В десятых роках натоміст зроблено антикоррозийне забезпечыня дахів направлено вкрытя даху при чым затрачено част дрібниц як напримір вглубліня привидных літарнь Товди тіж очыщено заімпреґнувано і по части вымінено деревяны ґлимсы Найпевнійше в тым часі остала розобрана тіж брамка входова і част огороджыня на высокости входу до церкви Коло <unk> рока заімпреґнувано цілый ґонт на стінах вычыщено і упорядкувано муруване огороджыня Державный Реґістер Забытків Церков была вписана <unk> вересня <unk> рока Днес <unk> серпня <unk> р В радийові Реґістер Забытків Радия ЛЕМ фм і на тым кінчыме власні Дякую Вам за увагу проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак фулю фулю