Archiwum
łemkowskiego radia

В <unk> році споминаме <unk> річницю од часу коли Лемкы Русины придумали сотворити своі незалежны політычны проєкты В <unk> році в ріжных місцях Кар Карпатскых Гір покликуваны до жытя были Рускы Рады першы політычно адміністрацийны творы якы мали довести до зєднаня вшыткых Лемків в єдно політычне утворіня <unk> грудня <unk> р до Фльоринкы пришли делеґациі зо <unk> лемківскых сел і покликали начальний Совіт Лемковины під кєрівництвом отця Михала Юрчакєвича Перше на Пряшівщыні возникла Руска Рада яка од зачатку голосила проґрам Зєднаня вшыткых Русинів на териториях котры они заселяют Делеґаты з Пряшова пришли і на віче до Фльоринкы В документах з парижской мировой конференциі медженародова спільнота признала што територия заселена Русинами на полудне од Карпат буде ся звати Підкарпатска Русь і остане конституцийном частином новой державы Зас Карпатскы Русины будут державотворчым народом Чехословацкой республикы Але уж товды великій части ґрупы пришло жыти як меншыновій соспільности Пряшівска Русь мала остати частином Словациі а будуче Лемковины было рішане уж не лемківском Репрезентацийом В проґрамі <unk> Лемківской Ватры на Чужыні нашли ся чысленны пункты реферат дискусия історична выстава і конкурс якых ціль припомянути сотну річницю покликаня Руской Народной Республикы Лемків Єдным з такых пунктів было короткє выступліня професор Олены Дуць Файфер в офіцийній части розпочатя Ватры Тот реферат буде в польскым языку Найперше добры ден добрый вечер вшыткым і щеґульні паньсту руж добрый вечір понімаж ча попросил Анджей жебы декілька слов было скєруване ґлувня до пальства ту приізджате І вобец котрых я мысль же дужа част нас і табатра ца околичност почували ся тож яко стражници памянці Єст такє окрисліня стражници памянті котре односит ся до Ґмі осуд яка позостає зо сполечности будуют свойом памят спільнотовом На барзо подобных засадах як то будуют сполечності інституцийонально зорґанізуваны котры мают своі быти політичне свойом незалежност барз подобне деж ся кшталтуют І в нашых діях є з той сцены кілька кроків в подобній ролі выстемпувала Мувінц же маме кас почне ся як бы ґрунтує на Дзіях валебник бондіях траґічний В нашых околичностях Вєнциму візьм о діях траґічний Был то Алернгоф была то акция Вісла Сон то такє выдажыня котре кажом нам розуміт дісійшу бо істория зазвычай тему служы же чез ньом інтерпретуєме свойом спілчестност і вызначаме якось пришлост на котром ся чуєме одповідияльні Для нас Република Лемковска то єст такі з тру дужых чы траючых в засаді цалостьово лічонц понад два ляха Дзялань Лемкуже без вонтплівости можна назват діланями політичными Оне так як ту Анджей повідал діли ся в такым часі кєдичності вшылькы сполечности котры вчесні істняли в структурах політичны якєс розпаду по І войні св Нас предкім в тым же факти дотичыл розпад Австро Венґєль поволуюч ся чы як бы опіраньс ся чы вєжон <unk> фунтів з оренджы Уйрова ЛюсНюсона о праві народу до самостановліня мали своі власны проєкты для лемковской свідомости і памянці то же в тым окресі єлі сме уж На тыля укшталтувано інтеліґенция та інтеліґенция єст ефектом нашого зл I поди істотні поєнці Лемковской Русі і ідеі котра ся твожыла котра зостала пізній в лята <unk> експонувана часописня Лемко якє показувало тон обшар пожсамостьови котрий ся называл Лемковином По тем попрез тяжко школы Талергофу ді як написал Симеон Пиш ходіли сме тута невінні віжонц яком справедливост політичном выходіли сме зосвядчыньом же такій немай мусме брати льос веланце і жевісто то ся доконало в <unk> року доконало ся з салом Можна так повідеть з пункту видженя ґоршкій гісториі цом наівностом веры в то же жевісти также малы сполності могло само становить І не беде як бы описувати того процесу тримам ту в рышка на тмат барз докладно і солідні написаном чез дра Богдана Горбаля Лемку на Лемкощыні <unk> натом струч як бы спробує обнят то певным такым огльондом котры показує же процесы доконували ся Барто подобне як вшелькы процесы може так повідати самостановліня чы процесы за котры стоі інтеліґенция кажує ся одповідальна за свой народ за тен народ за якій на другы гочеле як бы десидувала ся стануч і го репрезентувать Понімаж найістотнійшом як бы таком формом ту моя рефлексия єст така же то Австро Венґры назнавчыли певной формы саможонду одповідальностю за сполечності локальне власні іх еліт і взяло ся то на засаді власне такій саможондовой отуж зволивано вєце Весягу Лемковскій такій вірци од листопада так як ту Андрий повід так ся зачало ти діяня неполеглощова од листопада <unk> з року во вся лемковскій по колеі было такі віцы <unk> але єден з ґлувных то был в місцевости Ґладышу листопада <unk> р і там выбрано уж Руско Рады в Ґладышові на котрій через станов із може невід полывал на назвиска такє хотяж для нас барзо істотне але то был бы бар дуґій выклад Каждым разі Ксондз Міхаіл Чакєвіч был там істотным лідерем очом позостал до конця такым барз важным лідерем Натомяст та Руска Рада в Ґладышовє остала ся як бы таком начельном радом для Лемковины там зобрало ся в Ґладышові на віцу вчасній был Вєдз в Йонковий велькыхолька в Шляхтовей там зобрало ся око двох тисянци представитів Лемків з ружным єй обшары з цалого І втек поволано теж здецидувано по кільку днях поволат повятове четвер рады Повятове поволано ефект был такій же для нас для нашой памяті позостає ґлувна дата <unk> грудня <unk> р то єст така наша дата барз заокружльона барзо уогульнына до центум як бы тых ділань Бо там же во Фльоринци в місцевости Фльоринка <unk> грудня <unk> р каждый практичні всі може не зо вшыткій статистикі подає документы же зо стучыству Лемковскій Всі приєхало околосет делеґатів уж было особы выделеґуваны і там т вєзве Фльоринци зорґанізувал Знаны участный лідер Василь Фурило пробощ парафі ґрецкокатолицкій во Фльоринце а його вспулорґанізаторами был доктор Ярослав Качмарчык Правнік Миколай Громосяк Рольник зо всі Криніца ксьондз Димитрий Гыляк зо всі ізбы і іщы Методы Трохановскій научытель з Креници То сут знані Дзялачы єм пузнь діяли натомяст чест з них пузнь ствожыла тзв жон Лемковскій поніма ямує певны назды котры были огульнійшы і діяли ся дуже в памяті зостали захованы в фтатіх сиґналах ци симболях і муєню о Жонді Лемковскій же участ поволану жонду Лемковскій участвовувано начальный совіт з Лемковины чы і начельном рады Лемковины Ґлавном рады Лемковины котра была одповідана за ты чыте повятовы рады з котрій єдна была міла сідібы найпер в Ладишові Кузній в Чарным і Кьондзюр Чакєві приводжыл і была для повяту Ґорлицків прощаньского прощеньского і ясельского Пізній Дуга Рада для повяту Ґрибовскы была початково Сєтніци але шепчутко пришла до дівцарьовой Ґінчаровой бо там был такій сильнійшый осродок Повятова Рада для наповяту Сондецкы Новотарскы была криници на єче лестал доктор Тиханьскій і Повятова Рада для Санопа Длязів Саноцкій і для Сходньой Лемковины істняла в Саноку там найчестал вславію Він така структура орґанізацийна ся мосамосомностьова єй як він беде конкретні в назвістках сях і фактах характеризуват бо нігты панства занудат це повідит яка Як она служы нашой памяті якє она мія значыніє і якій был єй льос як она ся односила до цалости дяня Лемковине Отуж діячы хтужы зыбрали ся на тым вєцю допладно сон описаны жым шкурило котры вітал вшыткій чыставил потребы такєвого вєдзу кузнь Ксонз Хыляк Димитрий корич чыставит історию Лемковины выдажыня на Русі кузньой допляли Врослав Качмачы котры оповідал о ситуациі правной в Европі і власні о оренджю він Вільсона І вшысцы міли як бы єден такій мульт чыміж політычно выстемпували зо зосталы як бы резолюциі з Того віцу выстемпували о то ажебы сполечност лемковска не зостала подільона на честі чыли як была в єдным орґанізмі політичным з своі братьми Русінами з Русі подкарпатского обшару комітету Земліна Шариша Спіша по полудньовой страні Карфат із Луковины же єстна претенсийом Поляків ораз Венґру до тых територию і же І єжели тей спільноорґанізм діял бы істніть то евентуально тож пізнійшым окресє понімаж перше здолн єст сталым характером руху староруского русиньского а тіж кшталтувал на Лемковині і кшталтувал то свідомост політично в приналежной дорозі кора очывісто в тамтым часі была абсолютно неможлива і фікцийональна єст єн Кєрунек прочехословацкій як бы розвінал ся пізній на певне але в поленіх місяцях як буде о початку грудня і по тым то зостало Песвядчыня діла чыя може для Паньства того же мує тутай в тым місцу і в тым часі не трактували нашы еліты тых ділань в якійкольвік спосіб Зо свідомостьом же роблят цос невластів єст воєннего політичне вряч перецівні уважалі же выражают воле народу і то діяня чыям і свідомост же рівночасні Польскій Комітет ліквідаций котрый орґанізувал структуры жове саможондове на тым терені закладал і такы были проґрамы же ци подля Австро венґєр ктры найдуют ся в обшари даліцитанчы поднаны польскій і як докладны в документ ся записаны аж до час звольніня Іл єден проґрам натром Лемковскій загладал же докладні тых документ ся записаны скоро Лемкові не претендуют до зєм польскій В звязку з чымі закладаю же Поляцы будут претендувати до зєм замішкали чез Лем Ламку така была політика Молодого Дзілаче спілпрацували офіцияльно запрашали на своє спотканя представітелі влад локальных Польсків м ін Казьмєр Римуц переводничо такого Комітету Ліквідацийного Ґойбова Вельокротні брал учал в тых был запрошеный до Фльоринкі в тых посіджынях дал сібе во Фльоринце навет чест упосажыня для орґанізуючых ся бо орґанізация владака з орґанізуваном податків діж оподатковывали добровольно на жепублік Орґанізувано структуры в котры мали пильновать спеными стражами при чым Очывістє чест запальоной Млодже документы Муйом Лемпольскій же сом готові броніть ґраніцю Лемповскій занотували в документі же не было бы то згодне з орендзєм Вальсона котрый закладал же такы процесы повинны взят си покойово В звязку з чым уважано же те процес як бы влончыня ся ту самостановліня Лемковского беконувал ся покойово згодно з певныма засадами вызначеными правом політичным увчас як бы зазначеным Ефект цалости был такій же До моменту ґди част осуд відзонци брак чытяско політикі з можливости получыня чы долучыня Лемковины до Росиі заіла барз выразно прочословацкій было спотканя двох Сталіців Лемковскій Юрчакєвіча І тіханьскє З Масарикєм для Градчана діде была розмова дна Масарик выразів як бы переконає же очывісте розумє ситуацию Лемковской вшытко зробит собе можливе потом оказало ся же відомо же силы політичне Барді пнаставійоне в реляциях Фольфор чесловацкій опер трактуваня о Шльонст єшыньскій о спіш о інна територия Лемковина кує была брана під увагы Цалый час ділачы поволывали ся же оні не децидуют о тых квесят тиль о тых квестиях подялу політичного ци ситуациі політичной децидує конференция покойова в Парижу По конференциях Покойова в Парижу тывісте три справедлівост і застемство можна так повідеть зрозуміня ситуациі в Лемковскій віжоно барзо моцно як по тым дошло до ефекту бо Ґан Горбатом пишал о справі Лемкоскій на конференциі Покойовой в Парижу євіле місця посвячено Лемком хотя жевістє там писе была поставляна І реляция можна так повіз м Польском ачловацом зостала тутай цал повіджы поставляна на інне як бы аспекты Ефект был такій же Република яко така стужы Републіка поніма шты назвы были ружне найбар властива єст окрисленя Руска Народова Рада звана Республиком Фльоринцтво Републіком Лемпольском того типу як бы назвы функцийонуют Проходіла ружны етапы зачал ся окрес єднак пацифікациі окрес барзо такых рестрикцийных діянь влочне забуйствами особ котры был зяча або на припадка в припадку всеютакєвіча котрый утєкал до Словациі Хонц позорня чы под позором того же та квестия буде уреґулювана спілпрацы дачого Словация поніма Русіні кры мешкали в тым на тым обшыри о як бы были зауважені презончо Словациі Зрештом ефектом того было повстаня Автономічной Републікі Подкарпатскій Русі котра сняла в єдзівальню понерачо Словация як бы туталь заложыла такы діяня але Лемкови як бы не входіл лідійства політичне І циклад рестрикциі то власна рестрикция Допонивало ся ґлувне вобец осуд діяланых до припадку Сєнда Чакєвіча кєди обєцано му же власне жебы вруціл в учечі на Чорсловацию поніраж омуся ратуват ся перед арештом кєди вруціл оточоне го плебаня в Чарным і зостал істо арештуваный і выключеный з діяльности такых ділань было барзе жевістє по тем в процесі Як єму зостал процес сондови пред такім станелі привудци Републікі Лемковскій заховали ся документы дістотне єст мова о тым же зостане свідомости як бы память рестрикциі якы ся допомивали ґлуный конфлікт як бы такє силове діяня дотичыли побіраня рекруту з рекруту до войска польского з Лемковины тута Лемкові найбардій моцно протестували і наймоцні як бы выражали тому жебы до войска польского і вірност для польскы прислі Лемпавсци хлопци Найперш зоставляно рекруту начне побірано рекруту а пізні здецидуваня те діяня были примусове і власні были утне на обшар Чехословациі ораз на долясу в реґіоны власні докладных гор о тым апису як оні мусіли шести ситуацию власні особ коры ся ховали уукрывали якійколь спосіб поніва не было можливости жебы уникнуть допримусового побору Руніж податкы якым обчожано чы обжожано темтер так орґанізувано структуры можна так пові адміністрацийно жондове так Лемко вытутай дужы протест противставляли в зажутах ксєндзу Куриле н перепрашам хыляковы потохыля явкы Рускій Народовой Республик Лемку же в метрыка ставя кєчонтке то єст нелеґальне пізньой очывісти была Был оскардженым о здрады стану зо чом вшысци ті кружы становили так званы жонд републиків Значы анґы так званы поніма жонд зовстал формувал ся яко выконавче сяло Доперо в марцу <unk> р арештовано жонд Туры власні в постаті осуд ді премєром того жонду был др Ярослав Качмарчык Міністром справ заграничных был Сьон Схыляк міністром справ вентри был Сьонс Курило і міністер рольництва Миколай Ґромосяк я тут може для Паньства теразіста зімую з польовой до сполочностю Лемкости те назвіста могло юж означыть бо якось там припоминаю о тых особах Арештованє тей нечурків льпотруйкі осуд з жонду ощендзоно Ексєндза курила яко чловека котрый был чловекєм лецівыл он не подляштові Николай Громося участыням лята його зезнаня Сондзєж так выглядали же оболял ся же віле не памятал натомят бардово як бы в процесі в процесі котрый ся одбыл в Ґрибові <unk> червця <unk> р зехало велю Лемків сонц як бы бравці учал в тым процесі зостали впущені на сале натомят докладный єст перевір обронци кружы броніли лемповскій Кривуцув Адвокат Чернакєвіч прикашам тих ім назвиска Выпады з памянці каже разі труйка о бронцу котра здевані попроваділа ліня оборы в тым кєрунку же оні выстемпували ци выражали воды народу ціли осягнути бо тото паньство уж матя о чым панство оскаржатя чылі в засаді то о тоніж выстемпувал жонд польскій і єжели вруціте паньство до дому єжели іх оскаржыте повідсє свойому народови же оні вальчыли о то што выж узыскаліст і вырок был унівиняюций Вшысци трей зостали уневиднені натомят тєм звртіти уваґе на єдно справы для містотну Документы нотуют же справа закончыла ся од <unk> II вєчера ґрупа Лемку вчекала под сонде і вшытцы поєхали по тым процесі на плебаніє добінчарови добіл царовий барзо важне такє осродок Мысіль політичний і дянь власне тых інтеліґенциі там чонска Тьмарчык был важном децидуючом о вірквестиях персоном і руціли чы поєхали на плебаня до Бінчаровы і цалу ноц Радзілі о пришлых льосах Лемковины і маме пізні ефекты кєд обсервуємех історию то ся дале діяло Я то підкрислям яко дужо одповідяльност той ґрупы тура з власной волі была можна так повід політычні одповідяльна была за свой народ попоносіла можна так повіт дуже барзо розсондне поймувала децизиі понімаж відімент войню якы одбывали ся пізні діланя кєди Формувано Рускы Бурсы жебы кшталтіс лемкольском лодє жебы жебы творить лемкольско освяте і то вшытко было власні діланьом той інтеліґенциі І як сам конец цилан одніс ся до єдного міту котрый функцийонує функцийонує барзо шыроко Єст міт о Републиках Лемкольскій Цо то Цо подым мітом ся криє Под тым мітом ся криє повідзене же Републік было Вінце і же была теж завто ся му о Републиці Поманецкій Кура то Република выражала должност Лемків до Украіны Дучалам зазначыт же влажно в тых документах Захованых повіту во Фльоринций або іных єцах выразне было зазначені і міцні відной Украіні понімаж похуляды котры вчесній си доконивали м і протестували перетів впрованю через Ксенжы Ґриц по Католітві на Лемковині ружных змян розвишом пізній были діяльност яка лем увпоружніцувала мож так повіти вевнентні Нема порувнаня той структуры можна так повидіти ефемеридальны яка істняла на сходній Лемковині на найбардій сходній і была ділем цін за пантелеймона Шпільві котрий прочытал часописє о постаню Репу Заходной Украіньской Републікы Львовей тура територия бы обіймувала Суй Скла і звола жывіст структуры інґраструктуром збройном представітеля як документы молят з чысту всіх сходньой Лемковины зелело ся около Певна сетка жемка пропорцийональне до Фльоринді то был барзо малы загін і істотны <unk> Іділо ся то в листопаді р конец листопада тыж уж дата в тей хві а конец як бы тых ділань збройных і політычных котры закладали прилочыня того територию до Украіны был уж <unk> стичня кєд польскє войско збройні спантиципувало те оддялы Ввязку стримуюч о тожсамості Лемковскій порувнуюч як ґдибы ты дві структуры де ту представичеле з цалой Лемковины влочні з зєльом Саноцком выражали певном воль і през понад два лята діла яко певна структура адміністрацийна спілпрацуюча зо структурами жонду польского одмовлюча ся до медженародовых якыструктур І з певным выдажыньом можна повінальным єст ж як бы такім пшекшталцаням шыбше шывяню лемпольской істориі Вєм жемовилам длуго чыто темат єст шырокій натоміяст старалам ся принаймні выакцентувати такє квести Дуре показую же єстесме тілько ґрупом фольклористично реґіонально але маме певі багаж памяті котрый нас обліґує з обовязую до того жебы выдавать свою тожсамост яко поечност етнічна а не тыко етноґрафічна І за таком зрощом єстесме узнаня офіцияльні і єже не бенат тых видажень котры даю нам тым коштєц Свядомостьови так як зрештом каждой сполечності каждому народові влучас речы зостанеме спровижені до ґрупы фольклористичной котра барз весоло уміє і кольорово ся бавит Затого за каждым разом стараме ся ушанувать в память єщы додам же робіме стараня жебы в тым року на тым полю на тій долінци діж зыбрало тых пятсот делеґатів лемковскій Пет том плебаньом котрей перемавлял найкєс ся скурило поставіт подобні як поставили в тамтым року Явожнє такій ґлаз сталіцом упамятняючом то выдачыня Беде ся виділо <unk> грудня <unk> р по участны выданя бо купі жыє ми яко певна сповечынь зо свідомостьом то такє факты хцеме підкрислят І сцени жебы навет єже уж желем льосу не до конця чыгыльного малом ґрупомы сповечностьом може нас кєдис не бенткі копшотка котры бардо героічні і в барзы спосіб осоны і одданы провадили своі діяня і стесме ім зато зобовязані дотого позволялам собі паньству занят тільконасті мінут такым тошто одмінным то ся дієж може барзы вартостівым тис цал наш доробек але інным єцо іно є то формом якы нашого істініня Тутай Упамятніт стулеты масо грыма гремас гремас радиц