Архів
лемківского радия

Ретрансмісия в радию Лем фм так добрий ден вежено участникы Конґресу нескымайме послідній роковачий ден Днес нас чекат така веце практична сфера а представлят ся зо зрозных з розлічных сфер выступаючі а тоту секцию послідню на нашым конґресі буде вести докторка Копорова Мілы колеґове Дорогыгості дорогы выступаючі попрошю жебы пришли сісти ту пан Іван Барна отец духовний пані Данієла Палащакова і Ярослава Сісакова отця Івана Барну попрошу жебы выступил і свойом темом запроваджываня русиньскых богослужебных текстів до церковной практикы што буде наісто про нас барз інтересне з оглядом на удалости котры ся стали ся лем недавно то сут такы важны про нас удалости Так же вірю же вшыткы з сий горады выслухаєме Яйся любеть отче Дякуюшу мі слава І сусу Хрісту Мілодамы уважены панове достойне Академічне общество честногости Мою тему мам розділену до такых штрьох етап подля того як ся запроваджувало і як ся до практикы доставал церковний русиньскій язык Перша етапа є од іщы перед кодифікацийов в року <unk> Практика русиньского языка в рамках грекокатолицкой церкви выходила з пасторачньой потребы медже народом Того потверджіньом сутексты котры ся зачали перекладати уж од року <unk> Як першы были на схваліня предложены обряды тайнового завіта Катехізм про діті Апостолы на неділі свята Як інтересност той етапы можеме спомянути выядріня Словеньской Академіі Вєд котру ословил товды грекокатолицкій єпископскій уряд жебы огоднотил якосно з перекладу А одповідь котру Савка дала Єпископскому уряду была выберузы Писма Одповынами нала зліст втором сте нас позядали о посуджыня літурґіцкых текстов написаных украіньскым нарецім Тексті са не опірают о єдно дне нормуваний кодифікуваный язык То є даколи коло р то з року <unk> Наконец епархіяльний уряд пропонувал жебы священник котрый мат інтерес хоснувати тоты переклады особно пожадал одоволіня Кінцьом рока <unk> прибывают дальшы переклады а то кресна дорога Молитва свято гружанця з розважанями погріб віруючых Імпріматур котрий ся выжадує при літурґічных текстах был даваний поступно і по долгій добі В році <unk> дістал малий катехізм про русиньскы діти і молитвеник свято Гружанця Ісі ся дотулю Темы або опросу што є то ім приматур бо часто будеме чути о тім Іде о правний акт котрым локальний єрарха або компетентний настоятель дават доволіня на выдрукуваня книг котры по вывідуваню цензором сут означены за безхыбны в области віронаукы і моралкы Друга етапа є од кодифікациі до року <unk> По кодифікациі русиньского языка ся перекладателі такой контактували з языковыма науковцями жебы проготовляны тексты были в злагоді сприято языкову норму а одушевлено продолжали в роботі котра ся трансформувала до діля Євангелия і Апостолы на неділі і свята котре было докінчене в року <unk> В тім самым році были схвалены обряды тайнового Завіта Крещі на міропомазаня Вінсянка При імпріматурі на євангелиє і апостолы котре было дане в року <unk> з непознаных причін єпископскій уряд лимітувал іх хоснуваня лем на дакотры парохіі котры дуж пастырі о то пожадали Ішло парохіі Меджілабірці Крайня Быстра Медведже Красный Брід Мікова чабины суків Рожківці габура Чертіжне Борів Выдрань Вырава Цябалівці Гостовіці Ладомірова Шеметківці Чірць Літманова Орябина Кремна свитліці Зато ту ай споминам же з непознаных прицін бо як сме чули імпріматур ся дават на книгу о котрій можеме повісти же нема ниякой хыбосю затыка наукы в области віры або моралькы Ниґде ниєдане при імпрімату ріже ся дават лем на даякє місце або на даяку локаліту все кій книга мат імпріматур значыт же є без хыбы а може ся хоц де хоснувати лем ту праві як споминам з непознаных прицін была дана постаті така клавзула Переложены тексты были міцно позитивно приниманы медже народом Бовильо Душ пастырів Нови Душ пастырів не проявлю не проявило о них інтерес Прісінє веце Но може поясніньом цілой проблематикы на може послужыти конштатуваня котре было публикуване лем недавно в року <unk> в книзі од автора Баврін Сажынюха під назвом Владыка Мілян Аз цитую з книгы Грецкокатолицка церков по року тіси <unk> наступила на нову цесту іденті котра ся формальні сепарувала од русиньства а прикланяла ся к словеньскости Наприк тому Сакобі отварала народностна отаска мала тату ціно з глибші з місел Православна Церкев тотіж ставала свою ідентіту ай на отазкы літурґіцкого языка а церково етніцкы прислушности Грецкокатолицка церквев прето приняла айновий знак свойой ідентиті то рімбол словеньскій язык на літургіі З того можеме порозуміти же задум Русиньскых священників запроваджати русиньскы тексты до практикы церкви не кореспондувал з плянувано візийом грекокатолицкой церковной єрархіі Но потребы великой ґрупы русиньскых віруючых котры хотіли мати своє были мотивацийом не переставати і інтензивно продолжати в перекладаню А так На дорозі нового міления є приготовлений молитвеник радуйте ся в Господі котрый обсягувал тропари і кондакы в двоязычній формі вєдно з дальшыма молитвами За куртий час точно в <unk> році былже был предложеный на схваліня комплетний переклад Євангелия од святого Йоана Можу як інтересно спомянути же подцяс рока был три раз посланий был жаданий о імпріматур котрый был наконец выданий в року <unk> В року <unk> ся переложыли Вся переложыла двоязычна церковнославянско русиньска версия погріб віруючых В тых роках ся хоснуваня русиньскых літурґічных перекладів розшырює додальшых сел як Єбехырів убля Влиць Ладоміровы Руска поруба Завада Притуляны Гінківці Крайна Поляна Бодружаль Прикра Так само в місті Снина ся на церковнославяньскых літургіях практикувало цітаня і проповід по русиньскы но переложіньом товдышнього капляна од самілана Ясика ся тота практика на долшы рокы сперла Русиньска пасторачна практика была сперта і в селах як Літманова Орябина Кремна Ладомірова Вшытко залежало од того ци священник мал почутя про русиньскых вірників або інклинувал ку практикуваню словеньского языка при богослужінях Потребы і прозбы русиньскых віруючых не были акцептуваны што на жаль часто вельо ку незлагодам і непокоям в парохіях а даколи і ку одходу людей до православной церкви Спокійно можеме констатувати же при запроваджаню і при практикуваню русиньскых перекладів в селах вірникы реаґували позитивно хоц про дакотрых то было дашто нове но усвідомлювали собі же то є іх богослужебный язык в іх власній бесіді Зато ся перекладательскій тім намагал продолжати в ділі і нукати дальшы перетлумачены одправы што все вельо што все было зєднане з церковным схваліньом за котрым треба предолго чекати Як приклад можеме увести літурґічну книгу Малий Требник на одправляня тайны крестіня міропомазаня манжорства котра была в році комплетно предложена на схваліня на єпископскій уряд в році <unk> была одобрена літурґічном Комісию в Пряшові Но призабыло ся на ню а дорима была послана аж з одступом часу де єй схвалили проци <unk> а на Словакіла до хоснуваня про цілу митрополию і было про цілу метрополию дане імприматур в році <unk> Подобну дорогу собі перешли тексты штрох євангелий в русиньскій версиі Пожаданя о іх схваліня было подане в році <unk> Хоц ся жадало о доволіня на хоснуваня про людей жебы собі могли чытати і сяте писмо в материньскым языку Архієпископскій уряд не хотіл тексты схвалити і рекомендувал проготовліня літурґічной книгы Євангелия Істі подобну дорогу Мала книга Молитвеник Радуйте ся в Господі Проготовлена была в року <unk> а на єй схваліня сме мусили почекати до року <unk> Паралельно з молитвеником была предложена на схваліня і божественна літургія од святого Йоана Златоустого Конкретно в року <unk> котрой схвальня остали сме ся свідками того року <unk> авґуста <unk> Говорит ся же за добром ся долго чекат і мы мусили чекати но не чекали сме зо заложеныма руками бо видят сі духовны потребы русиньскых вірників Пустили сме ся до перекладаня молебенів з тіхір на недільну вецюрню і стіхір на літургіі прежде оперет посвяченых дарів і тоты діля мусили почекати за своім схваліньом але не аж так долго а так і через тоты споминаны тексты могли сме в пасторачній практиці пустити ся до третьой етапы запроваджаня богослужебных перекладів Декретом з кінця рока <unk> Сме до року <unk> вступили з доволіньом хоснувати при літургіях і інчых богослужінях тетра Євангелиє што дало можност вірникам чути святе писмо в материньскым языку при казій єдній службі Божій Як уж было споминане поступным схваліньом молебенів недільной вечюрні і літурґіі оперет посвяченых дарів ся русиньскій язык поступно дістават і до текстів богослужобных од прав служеных по час цілого року Вірникы іх приймали з інтересом і натхненостю же співают молитвы в материньскым языку і розумлят молитвам котры познали лем на церковнославяньскым языку Уж є можност не лем пасивно слухати русиньскій язык в церкві але тепер уж і самы люде сут запоєны а они самы ся активно молят своім материньскым языком в кодифікуваній формі В тій етапі ся русиньскы переклады спонтанно жыли медже народом самособом там де священник был наклонений русиньскій пасторачній практиці Были то парохіі зо селами Меджілабірці Камюнка Цірч Краня Быстра Гінківці Красный Брід Мікова Чабины Воліця Радва над Лабірцьом Олька Репиів Габура Чертіжне Борів Чабалівці Гостовіці Светліці Немілым моментом змагаючого ся діля было писмо владыкы Йоана Бабяка оцови Францишкови Крайнякови головному лідрови перекладательского тіму в котрым ся высловил же на переклад літургіі святого Йоана Златоустого русиньского языка ниґда не притакне і не схвалит го а додавать же сперат вшытко перекладаня церковных текстів до русиньского языка на добу десят років Бо вдяка Божому ряджіню предсас ся подарило здобыти імпріматур на книгу Свято святых Євангелиі называну Євангелия книга была перше схвалена Римом а потім і Пряшовом в році Третя етапа і в роках <unk> Схваліня Євангелиі было благодатным імпульзом продолжати в перекладаню дальшых части святого писма нового закона котры ся хоснуют при богослужінях а находят ся в книзі званій Апостоляре Перекладало ся поступно і было доволено цітати перетолькуваны пасажы на службах божых ціле діло в комплетній формі што така літургічна книга мусит мати было одовздане на схваліня Но загапрувал людскій фактор а хоц імпріматур было дане в марци <unk> кунам ся то дістало аж в Руси <unk> Подобна ситуация ся повторяла і при книзі Молитвеник радуйте ся в Господі Як было высше увиджене Предложена на схваліня была першый раз в році <unk> і веце раз змыжа дали о єй схваліня Наконец был молитвенник схвалений в року <unk> Но так само ся на то забыло а так до друку был даний в році <unk> Його выданя є без похыбы вызначным кроком не лем во сфері церковного жывота русиньскых віруючых но і во сфері хоснуваня русиньского языка зато бо Русины мают можност молити ся кугосподу Богу в материньскы материньскым языку не лем дома но і вєдно в Божій церкві А ту ся выявлят і дальшый вызначний факт хоснуваня кодифікуваного русиньского языка в практиці При слуханю радия або при смотріню телевізиі ци театральной пєсы сут люде пасивныма прієнцами русиньского слова При чытаню пресы або книг ся в хоснуваню русиньского языка активізує дакілько особ О приспіваню в церкві ся активно до хоснуваня русиньского языка заповідь великє множество люди Кідайме тому маме в церкви на літурґіі стовірників А помножеме іх наприк <unk> селами та маме тисяч людей котры активно хоснуют кодифікуваний русиньскій язык Думам же мало котра інституция може одпрезентувати подобно чысла Ж не іде лем о теорию можеме увести конкретны села де ся то практикує Чабалівці Няґів Чабины Рошківці Суків Радва над Лабірцьом Берестів Олька Снина Пчолинне Цюкалівці Гостовіці Зубне торіскы монастыр отци Василиянів в Пряшові Як маме інформациі сут і дальшы парохіі котры ся проготовляют і хотят помалы запровадити тоту практику Ку выше спомянутым можеме прорахувати і тоты села котры хоснуют тексты на літургіі оперед посвяченых дарів а од року <unk> і тексты на одправах страстного тыжня і Рождественных свят Іде о парохіяк Меджілабірці чабіны радва над лабірцьом Камюнка Цірч Олька репиів Борів Воліця няґів Пьолинне зубне светліці чертіжне выдрані Неє похыб же кодифікуваный русиньскій язык ся в церковных перекладах стал частю реліґійного жывота а векшына Русинів го приймат позитивно Путь котров собі русиньскы церковны переклады перешли зіхабыла в жывоті грекокатолицкой церкви стабільну ступу Плоды в подобі прекрасных церковных текстів натхненост перекладателів до роботы і прязний інтерес вірників молити ся своім материньскым языком запрідцінили же церковнорусиньскій язык потвердил свою якосност жывотосхопност і перспективу дальше ся розвивати Доказ же є рівноцінний словеньскым перекладам є достойным языком на практикуваня в сакральній сфері што думам собі вельо церковну верхнос кутому жебы пригоднотила свій нагляд сперед <unk> років кєд твердила же грекокатолицка церкв по року <unk> наступила на нову цесту іденті котра ся формальні сепарувала од русиньства а прикланяла ся к словеньскости Того часу сме очевидныма свідками же уж ся упустят од той теориі бо за остатні штрі рокы видиме позитивний посун в односиню ку схвалюваню і запроваджаню русиньскых або служебных текстів до церковного жывота Як сме уж споминали в році <unk> был увезений до жывота молитвы ни ґрадуй Тыся в Господі котрий схвалил котрий схвалила Рада гєрархів найвыса інстанция про грекокатоликів на Словакі єданий на хоснуваня прошыткых грекокатоликів на Словакі По мойтвынику была в році <unk> схвалена книга Апостуляры з котрой кантор на літургіі чытат выбраны пасажы з діл і писен святых Апостулів Апостоляр єдно з євангелийов практично творит комплентний обсяг книгового закона А так тот факт перекладателів інспірувал зробити остатній крок А переложы книгу Апокалипсы што ся подаро довести до успішного завершыня А приготовила ся книга цвятого писма Нового Завіту котрой свідка мі кій Бог дас а щастливо ся подарить буде істі До кінци того року выдана Но маме про толе найдальшу літургічны одправы А як уж єм споминал Є великым ділом же <unk> авґуста <unk> Рада гієрархів грекокатолицкой церкви і митрополита Йона Максим схвалили божественну літурґію святого Йоана Златустого Тым актом ся на медженародній уровні Русиньскій язык прирахувал ку дальшым світовым языкам котрыма на службі Божій Священник повторят слова самого Божого сына Ісуса Христа а перемінят хліб на тіло а вино на кров Про нашу локальну церков то значыт же хоц грекокатолицка церков по року <unk> наступила На нову дорогу ідентиты котра ся формально сепарувала од русиньства а приклоняла ся ку словеньскости не зможеме констатувати же грекокатолицка церков явно презентує основний знак свойой ідентиты соборност посланя оголошати радостну новину вшыткым народам і нарностям іх языку Вшыткы схвалены переклады можеме повісти котры мают імпріматуру є мож не хоснувати в цілі териториі Словакі А віриме же Праві русиньскій язык в церковнім просторі буде зєднавати і тых котры глядают своє місце В джунґлі аноніміты великых міст Дякую Вам за худою і я отсове Іванови Барнови досправды і про мене было были його інформациі Великым обогачыньом бо правда є така же з церковной сферы маєме барз мало інформаций а в контакті з мзоцом Франтішком Крайняком котрий жыє в Пряшові і такым способом даякы приходиме іты дальшым новым інформациями видиме же є іх много а чым дале веце Але хвала Богу позитивно про нас Русинів Тепер бы м попросила дальшых але рівно попрошу жебы сте ту пришли сіст Я уж вас зраз вызвала Може ту не были вшыткы так же Ярославу Сісакову попрошу Данієлу Палащакову Она ту не є Добрі Наталию Малецку уж єту Тупойте сісти і Анну Замутовску Ей вы будете выступати днес так же попрошу Вас жебы сте ту сиділи Дискусия буде на концу так як і вчара і позавчара за каждым блоком так же прошу рыхтуйте собі позначкы і єднутливым выступаючым хто буде мати дяку дискутувати А тепер попрошу Ярославу Сісакоу выступити з темом русиньскый язык в театрі і медиях можности розвитку сценичной рейчі Яйбы дякую дякую вас красні добрый ден Даме і панове я хочу ся насамперед подякувати за то же сме мали можност выступити на Вашым конґреси Дякую же сте зорґанізували дашто такє за Вашу енерґію і за ініциятиву Хочу усправедлинити і колеґіню доцентку Палащаково она Анниска є На фестівалі у Габурі якій зачал у четвери о Німку з Побесіду і Аниска была в середу так же пребачте тыж хочу повісти же презентацию маме прирыхтувану В словеньскым языку по словеньскы зато же была презентация прирыхтувана на інчы плятформы але я буду з вашым доволіньом бесідувати по русанцкы по русиньскый кєд є така можност наша тема русиньскє язык в театрі і медия можности розвитку сценичной речі жебы м сатітеміку сповенувала мушу ся вернути до минулости до далекой минулости до року <unk> кєд выникнул театер тепер уж русиньскій єдиний професийональний театр на світі котрый є у Пряшові выникнул якы театр украіньскій бо были такы політицкы плакы была така ситуация а чым ся ку тому вертам Хто тодили выступал на сцені професийонального тодышнього театру Были то люде з руснацкых валялів і міст Так же думам же вшыткы собі можеме одповісти на вопрос якій язык сме чули зо сцены украіньского тодышнього театру В школы украіньскы не были учытелі котры бы учыли русиньскій язык всі то диш в <unk> р Не были То значыт професийональны герци котры могли выступати на тій сцені тыж не были Были то вечыновы Учытеле были то докінця єден з найуспішнійшых акторів в театрі Йошко Корба был тракториста так же то были люде котры пришли з аматерскых театрів з театрів котры были на школах котры были у валялах котры вели і учітеле а То значыт тот украіньскій тзв украіньскій язык котрий сме чули зо сцены украіньскым не был но така є правда Можеме ся гнівати не гнівати але правда є така першы професийональны акторы котры могли бесідувати по украіньскы на сцені пришли в сімдесятых роках то были абсольвенты університы Кіівской Чом так обшырні бесідую о тій істориі бо офіцияльні сам русиньскій язык зачал хоснувати на сцені театру о <unk> році і кіт перед тым можу си доволити тотоварити лем бо єм то зажыла тыж на тій сцені уж єм ай скорійше была як в тым <unk> Так грали сме по русиньскы грали сме по руснацкы і кєд векшына представинь была в Украінчыні але кєд сме пришли на валал так перший вопрос людей был были те грати по нашому або по украіньскы а кєд сме повіли же є то украіньскій театр по украіньскы то сме мали єй може трьох люди котры остали Така є реаліта Я собі єй памятам По <unk> кєд ме зачали грати по русиньскы так уж было вильоветце люди бо конечні нам розуміли нашы люде розуміли по русиньскы Я не заверхую тот красный язык Украінчыну в жаднім припаді Бісідую з ним ним барз слушні і добрі але русиньскій язык є наш а наш театр є русиньскій А Зато о тым так вельо говорю бо є вісемдесят років од выникніня театру того року в <unk> році не зачали бы офіцияльні грати по русиньскы а дотепер з нашой сцены не звучыт сценицкій русиньскій язык Не чути його дотепер Русиньскій язык сеніцкє є дашто цалком инче як русиньскій язык так само як был в тым <unk> до того до тых семдесятых років інший украіньскій язык а украіньскій сенітскій язык Сеніцкій язык ся дотеп не вылучыєме в театрі до кінце Наймолодшу абсольвентку высокой школы театрального уміня маме <unk> рочну Так же молоды люди котры сут в нашым театрі сут барз талентуваны але не сут штудуваны А Молодых люди достати на явиско є проблем кєд не бесідуют по русиньскы бо маме абсольвентів словеньскых школ але по русиньскы не знают а є ту велика обава з того де то буде прямувати де де то де то скончыт кєд не будут в театрі молоды люде Так не хочу лем критизувати і хочу повісти што прото мы знажыме робити Я не єм барз тектицкій тип там і пребачте кєд мі не пішло барзробили сме дакіко проєктів Єдным з них є Маме такій ціль як достати молодых людей не выдумали сме то мы да кілько стороків то уж на світі еґзистує так ся кому хочеме лем вернути а то є закладаня аматерскых театрів на школах русиньскых селах Але стрітили сме соспекым проблемом давал нам вопрос наприкаду што был спомянутий няґол так і з няґова Хто буде тот театр вести Мы бы сме хотіли грати але хто хто нам порадит хто нам поможе так же сыснажеме ословувати професийоналів професийональных акторів котры бы были охотны в тых селах закладати театр або або холем даяку методицку поміч давати тому жебы ся тоты театры могли заложыти де бы ся люде молоды стрітили з русиньском культуром з русиньскым словом де бы полюбили русиньску літературу полюбили бы театр бо ку тому молодых люди треба учыти Знаме о чым бесідую <unk> років єм учыла на середній школі театральне уміня так знам як треба Тых молодых люди тігати я што ім треба вказувати Думам си же то неє інакше мідже Руснаками так же то є єден з першых кроків котрый соснажыме робити подарило ся нам то у габурі де єк де кілько років уж выникло град театр град то є габурскє родацкє аматерскє аматерскій театр аматерскє діядло Вопрос другій котрий выникнул од тых люди де ся будеме презентувати Ці самоплатит кволі єдному фестівалю або жебы сме пішли до Пряшова на даяку на даякій фестіваль раз до рока цілый рік ходити а дашто пробувати дашто кому мы то будеме указувати Так же другым кроком єм снажыли сме затепері уже третій рочы той тото што має на зачатку говорила у габурі проєкт театральна габура і Мемориял Василя Турока а ту такой зроблю паралелю Кєд барз скоро то м потім зостати весоснажу вшытко жебым до тых пятнадцет минут стий лад барз скоры вшытко перескакую Мемориял Василя Турка паралела така Василь Турок был драматурґ у нашым театрі вызначна особност русиньского руху котрый походжат з габуре а з габуры похаджат і веце театральных умельців не лем Василь Турок Хочеме жебы молоды люди мали даякый даякій взор жебы самали кукому тягати жбы виділи же люде уж еґзистуют люде якы дашто досягли в тым театральным фільмовім умінію Так же і зато Мемориял Дале снажыме пса снажыме сса досягнути то жебы на академіі убанскій Бістріці ся зачал учыти русиньскій язык як сценіцкій язык бо як єм уж гварила є то є тодашто цалком інше ценітскій язык а язык котрым мы бесідуєме або котрий ся учыт слава Богу на інституті Такы Вірю же ся нам то подарит вірю же будеме мати веце люди котры нас котры нам в тым поможут Є Ситуация моментальні така же ректор є згодний хоче прото вшытко зробити треба лем прийти а просто апелювати додати даякы доказы того же нам то треба Ту зроблю паралелу з медиями бо люде котры скончат тот сеніцкє або тото театральне уміня де є ясно самособом не лем язык там єй танец і акторска акторскє уміня і вшытко што ку тому патрит не лем о тым же будут професийональні выступати на сцені але то сит і люди до медий До телевізиі до розгласу А Я єм присвічена о тым бо ты што знам з власной скусаности же люде будут вдячны за то кєд прийдут а уж будут знати як працувати же не будут лем шмарены доводы же повдя будеш робити редактора в розгля або в телевізиі а ідеш знули не знаш До чого ідеш але уж будеш приправленый неє то надармо прості пят років вы самы знате штудия то неє надармо на тым ся чоловік дашто научыт та уж прийде приправленый так же і про них Бы то было легше кєбы дашто такє істнувало Так же то є дальшый крок котрый бы сме ся снажыли або теде ся снажыме ку тому даякым способом прийти Як єм уж споминала хочеме апелювати на то жебы одборниці а так само можу спомянутий же в театрі но де сут лем герці то сут режысере котры бы мали познати языку требы мали познати культуру літературу то сут драматурґове маме ту Петра медвідя вдяка Богу і за нього Але не маме штудуваных драматурґів То то є тыж великавец Яфурту бесідую о штудуваных але самы знате же є то же то треба прості штудуваных люд треба Такы Северну Кітшіманку з часу не бесідує долго Дві мінуты бесідую нота єм барзрикла А дві минуты мам як уж дві минуты бесідувала Добрі так я перескочы уж на фотоґрафіі жебы то было з голой мавіше так тото є другій рочыник єм бесідувала о мемориялі Василя Турка і театральній габурі де ся представлюют не лем професийональны театры котры там кличеме але представлюют ся і аматерскы театры то значыт мают можност выступати де ся роблят розны воркшопы нарочнику на третім котрий тепер біжыт од четверга будеме робити і воркшопы сценічной сценічного языка і самозреме Погыбу сеницкого робиме розны драматерапіі з колеґійом што є тыж власні <unk> секция Д <unk> того Театрального уміня де Салюде з В рейности можут стрітити з театральным уміньом а можутку спорозуміти тому што то я робиме то в русиньскым языку тост долежіте жебы м тото спомянула же снажеме ся тоте робити в русиньскым языку Повіла єм уж і о вопросах котры сме си давали о тым што бы сме хотіли зробити Так же зістили сме же є маме ту абсенцию тых ключовых особностий маме ту абсенцию орґанізаций котры бы нам котры бы тото могли робити або котры бы даякы дали нам методицку помоц а хочеме поміч а хочеме єй мотивувати молодых люди тото што єм уж гварила А сі барз долежыте кєд шімам тоту єдну минуту хочу подякувати власні Інституту Русиньского Языка зато же потребуєме нато на тото потребы ме книжкы на тото потреби ме скрипта жебы сме могли учыти і театральну театральну або явискову явисковый язык а тоты не еґзистую дале уж маме студентку покля знам єдну котра ся тым зачала заоберати так же може може помаленькы будут выникати і скрипта на основі котрых быса тот язык міг учыти так кусхаотицкє як гречка так пробачте але снад єм наполнила тото што сме хотіли барз красні Вам дякую Заграли сте то бріярко А попрошу тепер Наталию Малецку Новак жебы выступила і з свойом темом русиньскій язык в маз медиях лем фм як примір фунґуваня парох стандардів русиньского языка в єдным просторі Бым за вшыткым Барз дякую вшыткым за запрошыня і за можливіст представити Вам Наш проєкт хоц може проєкт то за мале слово Тема мого выступліня то як уж было повіджене русиньскій язык в масмедиях лем фм як примір фунґуваня парох стандардів русиньского языка в єдным просторі і хочу запрезентувати Вам досвідчыня радия і порталю Лем фм Якы од парунадцетьох років сут єдным з важнійшых місц присутности русиньского языка в Польщы Лем фм то свого рода лаборатория Меншыновый язык жебы ся розвивати потрібує не лем шкіл підручників академіцкых диваґаций але головні жывой присутности тіж в публичным просторі Медиі мают гев особливу ролю Творят престіж языка дают му статус модерного і актуального отварают на молоде поколіня а принаймі мают такій потенциял і в примірі русиньского языка значыт языка о вельох рівнолеглых стандардизацийных процесах медиі сут тіж місцьом де мож обсервувати напятя компромісы і богатство якє выникат з ріжнородности Радийо і порталь Лем фм сут реализуваны Стоваришыньом Руска Бурса в Ґорлицях з ініциятивы неоджалуваного Богдана Ґамбаля Діют в полни професийні то значыт оба підметы сут окремо зареґіструваны в округовым суді як дненникы і радийо і порталь Радийо має концесию Державной рады радийофоні і телевізиі значыт державне позволіня на надаваня радийового проґраму Маме тіж два трансмітеры через котры можеме през дві ріжны частоты высылати сиґнал тоты частоты треба было здобыти од Уряду електронной Комунікациі што было подібне як і здобытя той концесиі долгым і тяжкым процесом І тоты трансмітеры дозваляют высылати на земний сиґнал на Лемковині а другій на чужыні Два трансмітеры Радийо мож так само одберати через інтернет стрімінґовы плятформы і мобільну аплікацию Лем фм то єдине ліценцийонуване лемківскє радийо в Польщы в цілости ведене в русиньскым языку і што веце лем фм то медиі якы сут активні творены через соспільніст в тым молодых люди і ту додам тіж тото о чым споминала моя попередничка маме проблем Дотепер в нашій редакциі неє ниякой особы котра бы скінчыла журналистику то вшытко сут зме аматоры котры сме ся в даякій спосіб в даякій мірі спрофесийоналізували Радийо Недіє од <unk> р як уж єм спомнула в <unk> році влошли сме в ефір і початково зачынали сме лем як інтернетове радийо значы змали сме тот ґлобальний засяг але нашым стремліньом было тото жебы єднак быти барже локальным то значыт бы хвойти в ефір і Гойти до хыж барз нам залежало жебы встигнути іщы Не трафити з тым сиґналом з тым радийом до осіб якы были выселены якы през долгы рокы не могли одкрыто не могли одважні бесідувати по лемківскы І не могли ани собі выображати снити о тым же підут до кухні влучат собі радийко і хтоси єм буде бесідувал о вшыткым о погоді о якысых інформациях о чым небуд по нашому Очывидно през тот час тіж сме еволюували тіж ґрафічні ту видна такій перехід з нашого першого лоґо до нашого теперішнього лоґо Зачынали сме тіж кєд іде о сайт Радия Лем яко візитівка радия і през тоты вшыткы рокы перешли сме еволювали сме в полновыміровый інформацийно опініотворчий порталь сме присутны на Фейсбу на інстаґрамі на Юp Кєд іде о порталь то пару статистик зо послідніх бару років жебы вказати скалю діяльности Lem мате ту зобраных разом чысла дописів они сут кус поділены на чысла дописів так загальні новины з тых ріжных катеґорий котры маме на нашым портали і чысло вписів якы тыкают радия то сут заповіды проґрамів і сумары Дня о них за хульку Вце і послідні три рокы вказуют же маме тых вписів Но в околицях тисяча Чысло входів на порталь оно тіж єст высокє Статистикы мета то сут входы через ФА І для приміру для <unk> рока для <unk> вписів при заложыню же єден впис то середньо <unk> знаків я єм там робила собі обрахуваня Знормализувана страна тексту то <unk> знаків То при тых ті кількости вписів дає то медже <unk> а <unk> стран тексту річні знормализуваного тексту по редакциі і по коректі Ниякій наш текст не єст публикуваний м на портали жебы не перешол коректы Такы статистикы спричыняют што Лем фм єст найвекшым додавательом змісту в русиньскым языку в Польщы ци не в карпатскым реґіоні Ту мапка з розкладом по державах одкале нас чытают або слухают і то єст мапка для <unk> рока Тепер то сут найсвіжы дві мапкы Видно кус зріжницюваня же о кілько і чытачів маме найвеце з Польщы і кєды о порталь і о радийо Так слухачів того рока на другым місци маме слухачів з Мадяр на третім місци слухачы з Америкы То сут іщы статистикы для того рока для Фейсбу тіж видно в нас барз великій взрост <unk> тисячы де Для <unk> рока мали сме <unk> тис До кінця не знам ци Знаме чом маме такій взрост але маме Кєд іде о слухальніст радия нету подана єст табелька м за послідні рокы лем інтернетовых слухачів Зобраны сут до підсумуваня для каждый рік то єст понад <unk> тис але мусите памятати же наше радийо має тоты два трансмітеры котрых теоретычний засяг то <unk> тис осіб на ден потенцияльных слухачів радия ЛЕМ фм І то єст теоретичний засяг Примірово для Ґорлиц де маме тот єден трансмітер тот теоретичний засяг не доходит до Маґуры а уж не бесіду о тым жебы він переходил за Маґуру а з практикы знаме же сиґнал радия ЛЕМ фм доходил до Бехарова і же там маме слухачів Так што при заложыню же естимуєме же денньо маме <unk> процент теоретичного засягу тот доходит нам до тых чысел іщы чысло <unk> на рік через сиґнал тот наземний Радийо і порталь полнят пару функций інформацийну едукацийну і культуротворчу обік штоденных інформацийных сервісів котры каждоразово перед награньом і емісийом переходят коректу а пак в писаній формі публикуваны сут на портали то была табелька пару слаєдів тому В радийо мож почути штоденны проґрамы нажыво то інформацийный локальный і загальный розрывковий окрем того сут проґрамы зрыхтуваны скорше до так званой пушкы котры сут пак емітуваны то сут бесіды історичны проґрамы проґрамы звязаны з языком публицистика природничы множество слуховиск література байкы для діти радийовий театр ци чытаня архівальных часописів Три минуты маєте до конця Ой Особливе місце і вартіст нашого радия то архів бесідуваной істориі Предовшыткым то награне бесіды інтервю з Русинами з Польщы і з Русинами з Украіны вельо бесідників уж не жыє за тото тоты передачы до котрых мож вернути через систем подкастів ту запрезентуваный єст слайт з подкастами Не становит безцінне джерело языка і культуры радийо документує в тот спосіб не лем язык але і ґрупову памят спільноты Кєд войдете в поєдны подкаст наприм проґрам <unk> процент то видите же там єст уж понад <unk> одтинкы то сут головні бесіды з людми Голосы Русинів Підкарпатя якы Веди Юрий Шыпович незактуалізувана єст тото чысло і єст уж понад <unk> В радийом основна річ якій язык хоснує Лем фм порталь писаный єст з кодифікуваным лемківскым языку з даякыма модернізациями а тексты каждоразово перед публикацийом переходят коректу І в пряшівскым стандарді русиньского языка як добрі знам то хыба без модернізациі актуальных кєдит стандард в радию котре то уж зжыла бесіда не як порталь писаний язык єст кузвекша свобода кєд іде уж о саму саму бесіду бо не маме коректы відомо Але тых стандардів єст веце зробилам для вас такє зоставліня вшыткых циклів проґрамів якы проз тых парунадцет років мож было ци мож дале чути на антені радия ЛЕМ фм тоты на зелено то сут в лемківскым стандарді по В лівій стороні то сут проґрамы якы чути в русиньскым пряшівскым стандарді Маме тепер два проґрамы Так два ф русиньскым підкарпатскым Е скоршыр проґрамы Голосы Русині Світа робила Карина Муляр тепер маме Юрия Шыповича котрый робит Голосы Русині Підкарпатя як уж было споминане тіж на Демковій презентациі В Словиці проґрамі Демковы мож почути іщы і Михал Жечко тіж з Підкарпатя І для вас премєрово повім же долучат до нас в найблизшым часі іщы єдна жена з Підкарпатской Руси яка буде мала історичний проґрам тіж в підкарпатскым стандарді Кєд іде о бачваньскій стандард то мали сме дотепер лем єден цикль карыстурской леґенды два проґрамы по польскы такым слабым зеленым то проґрамы котры вюл головні Богдан Ґамбаль а як знаме в він в остатніх роках был частійше На Пряшівскій Руси якы по Лемковині так што тот так як далам обіґ же то не было ани по лемківскы ани В єдну минуту доброніця маєте Як языковы процесы проходят в нашій редакциі бо то тіж єст важна річ в звязку з тым же мыяк іщы Лем фм стало ся вынятковым простором в котрым ріжны одміны русиньского языка спілістнуют обік себе зо собом а хоснователі языка і мам гым на мысли так само редакторів як і слухачів вчат ся іх розуміти і акцептувати і спонтанно доходит до влияня єдного стандарду на другій то не єст так же бесідами і тепер рішаме же тепер будеме бесідувати такі так і писати так і так лем до того вшыткого доходит спонтанно Як і тоты языковы процесы то інтерференция медже стандардами мішаня писал ні напр ортоґрафічны ріжниці Тепер уж ния собі не можу припомнути ци в лемківскым стандарді єст орфофічны ци то єст русиньскій стандард моти ортоґрафічны о такы Дакы річы ріжниці іде Переношыня принципів напр хоснуваня ґраматикы єдного стандарду в другым то гыбридизация і мішаня кодів мішаня лексикы наприм в єдным тексті обік себе выступуют слова теповы для лемківского і пряшільского стандардів ци в бесіді спонтанно вплітує ся слова з ріжных стандардів аж і з інчых домінуючых языків через іх влияня на даный стандард так што доходит до внутрішніх запозычынь переношыня слів з інчых стандардів як і зовнішніх то влияня державных языків польского словацкого цукраіньского доходит тіж до редукуваня то сут вшытко моі Такы передуманя я не єм філолоґом того єм повинна зачати я єм практиком Творіня особливого редакцийного языка в дакотрых примірах выпрацували сме компромісовы формы акцептуваны через цілу редакцию Языкова акомодация адаптация і наука Редакторы перенимают слова і конструкциі в ефекті росне вельостандардова компетенция члены нашой редакциі вчат ся розуміти і хоснувати ріжны нормы перелучати ся медже нима дотіж творіня аналоґізмі особливо при текстах над новыма темами Технолоґія популярна культура крыуваня новых гыбрид слова і формы котры сут перениманы через слухачів ци чытачів медияльны ідіолекты даякы конструкциі сут асоциюваны з даным проґрамом ци редактором і гев малам є єм іщы пару рефлексий тыкаючых выкликів якы стоят перед русиньскым языком в медиях і на загал Ішло мі головні о арґументы заі проти уніфікация але о тым была бы сідай вчера і позавчера то може уж собі подарую В каждым разі нашом штоденном роботом єст хоронити розвивати наш язык в будякым він єст стандарді і То єст выклик для нас каждого дня бо мы каждого дня твориме новы тексты каждого дня чытаме своі тексты ріжны стандарды каждого дня ся слухаме то приходит нам вшытко натуральні і спонтанні Дякую Дякую і я а послідньовно не меньше важнов нашу выступаючы буде Анна Замутовска Замутовска котра приправила тему Активізация русиньской молодежы і робота з ньом вызвы ґенерачной выміны Дяківы за слово важне притомне давайте мі одпрезентувати А може дакус нелегку тематику буду ся намагати вити позитивна алеалистична З боку той практикы роботы з молодежю ані лем з молодежю але і комунітов як тако Нескорей дефіную тот поєм той комуніты бо цілима є так само нелегкым вызвам і в рамках той ґенерачной выміны зводил окольности сама ім членко зручніня Малосин точно десят років што є тот період між остатніма двома конґресами так будут дакус і рефлектувати на тот остатній десятрочный період Що ся тыкат нашого опченского зружніня котре было молодезницкє верб былобо міжом зме много з нас уж ся стали і родичами а просто тота наша цільова ґрупа Єднак з боку членства але єднак з боку того До най той настівности або той цільовой ґрупы про котру мы вытворяме даякій асортимент уж ся нам ділит на такы дві части Єдновий тота молодеж а друговий тота комуніташто сут родина з дітьми І в рамках той молодежі можеме в себе сідувати о двох ґрупах а то ся тыкат такы той інтерной комунікациі або інтерной орґанізуваной молодежі роботы з нашыма власныма членами а потім той молодень о тым другым боці котры сут нашол цільовол скупіново сцільовол ґрупу котры принімают нашы активіты в нашы продукты На другій боці узмету в інчой і віковой катеґориі бо та комуніта єднак то сут родичы а єднак то і робота з маленькыма дітьми Находжеме ся в містах головно тера бесідую о Кошыцах де маме міцну членьску базу так само іх в Пряшові де скорета студентска база але в Кошыцах Єущака і вытворена дакузміска русиньска комуніта з бывшых членів або і актуальных членів нашых нашого здружніня а симпатизантів котры мают там своі родины а даякым спосом ся хотят стрічати а все ся і вертаме назад тых нашых домовскых реґіонів деся нагаметыш приносят іщо скай даякій тот наш будь продукт будь подію або просто даякым способом робіти з то нашою домовску домашньо комунітов А Кєди мсераз задумала о тым над тым як поняти тоту тему так м і пришли нарозум такы три области в котрых власні ся орієнтуєме або о котрых буду бесідувати дале Єдной мотивация чом бы мали быти люди молоды активны а чым бышу скє мали робити мімо свого часу ІІ областю дакус може контроверсно є латиніка котра просто ся хоснує а мій опрос головний буде як єй перестати хоснувати А третім головным головном областю буде ідентита і што вшытко на ню впливат бо думам си же впливат на ньом о много веций річы якы на перше чутя свій повім в куты русиньскы дентиці впливат Зачну терату мотивацию інтернов што до нашого членства Головно опросы В рамках той активізациі чом бы мали быти нашы молоды люди нашыма членами чом бы мают вец быти активно ушкєдні даякым орґанізуваным членстві але в обще в той Русиньскым Руси А што сугласні тоты іх головны мотивачны факторы на основі котрых Савоній рісят стати даякыма членами або быти активістами А єдночасно вызвал сут тоты конкретны мотивачны факторы Що ся нам освюціло єдакій руколятний выступ А наприкляд чроти был колеґама в ты допіря котрый є докторант а мат своіх власных бакалярів Руклапным выступом в такым припаді може быти бакалярка котруй він робит на русиньскы темы З економічного свого погляду собі знам представити саму собо бакаляркы на темы в рамках русиньского руху з погляд менеджменту з погляду фінансуваня з поряду дакой леґіслятивной управы фунґуваня або творбы стану обчанского здружніня Так же виджу там простор продаяку і переповіваня фахів жебы просто то же они будут нашма членами мало на кінц судестке даякій Конкретний руколапний выступ Так само студентска практика може быти про них лакатлом то жебы пришли а стали ся нашма членами ци уж з боку языка або журналістикы або і той технічной даякой м праксиі кєд чы молодрусин сут під або выникли коло Технічной університету ситикатой кошыцкой части чужі тот техніцкій напрям просто там чути і в нашых студентах котры простут сей снеже даяк переповіти тоты технічны свою одборы з тым імплементуваньом русиньского языка трика то аплікацию або тріде модельом леґновского монастыря А што є такым може критичным фактором а критично вдол вызвол а сут фінанси і бо Є правда же што затыкат той крівкы нашого членства а дескє падат там де просто молодий чловік уж перестават быти штудентом а зачне робити а просто там уж і Выберат наминат в екоміі Красный выразі наклады об накладі обетуваной приложітости наклады зжертвуваной даякы можливости кєды можу так переложыти зрозуміє же ці тот час мимо тра роботы і сі інвестуют до даякого активізму што мі в конечнім достатку ніч не приносит акото слово ніч далам до кох або мі тотра ніч фінансне не приносит аж досправды то фінансиі сут критичным фактором а думам собі же кєбы тот русиньскій рух был ліпше фінансуваний дало бы ся тыматі як дакій сайт гасель дакій вочний джоб з котрого бы знали привыробити так і тота членскост або тра активна членска дам потримала долшы щыдовіку членів Друга части мотивациі екстерна чом бы мали люде молоды ж молоды люде ходити на нашы подіі Як іх ословити вал треба войсти ся бійом тых <unk> років але мам поцут же то просто змінит бігом єдного рока Як ословіти того молодого чловека зачынат быти тым дале тым тяжше А в такій дальшый опроси што Вас не хочеме тов даном активітом ім перенести то бы м само же тримала од проєкту Церков з молодыма котрый тос перешол бігом тых десят років даякым вывойом а де видиме цалком такій на жаль убиток люди котры на то на тоты подіі ходят а де дакус боюєме і з учітыма трендами ту може бы м не заходжала далей до церковной темы або до трендів в сучасной молодежі церковной бо наша подія котра ім постаті проносит даякій траґічний або такій траґічнійший способ едукачно <unk>o ся нам стават то же тоты люде котры начыняли у нас уж судескє в інчым тым сполоченстві де то про них просто мудерніст лякявісє Дом само же оперла о слова нашого єпископа Йоана Максима котрый нам повіл же але то є просто лем тренд то може по даякым часі поміне што є на єдным боці правды а на другій боці нам то робит тоже простоє там убиток на тых нашых подіях так же тота лукративност того проґраму і наприклад в інчых проґрамах напр при фестіваль русиньскє таксатижня магаменовий місткій фестіваль принести там так натіколюкративны або атрактивный тот проґрам по про люди жебы іх тотам просто прилакало што є досправды такого вызвол даколи зробити зызмінімом фінанчных приострітків але зо мінусового ставу до котрого сі ми самій нестіме зробити що зкє штобы ся нам пролякало люди на тоту конкретну подію друга велика області онляйн преференция За тых десят років нам вельо зробил самособом зробила пандемія коли просто се люде абсолютно істівеци стяглі до того онляйн простору а достати іх на презентну подію є ото тяжше А восні то немодерност а то тренды котры мусиме тишы рацілити автира Тримати ся іх о то уж власні споминала также То сут такы три факторы або три мотивачны факторы в рамках той екстерной мотивациі Що ся тыкат той міской комуніти котрий бесіділ з чымат бытіком мотивацию промене аґродиця тепер не бесиділ о собі як о активіст або о орґанізуваным чловеку але просто звонка і чловік Чым мат прийти а стрічати седискай А в кошыцях сме перед двом уж трома роками заложый такы русиньскы мами клюбы сме были мамічкы котрый на мадярскы а цільом было так сесте жебы тоты діточкы чули русиньскій язык а подакым частим всім о тот просто не фунґуєне то достаточні мотивачный фактор про родины ходити дескє лем за то жебы чули тот русиньскій язык Мы в тых містах а мус высти же я сама на собі чую уж влучыту міру асиміляциі в місці пятнадцет років Не вертам ся каждый тыждень домів як дакули Мій мужіро словак таж словеньскій язык хоснує в постаті каждый ден сам так само і русиньскы зо своіма дітьми бесідю по русиньскы Но уж мусу вельовеци си намагати о вельо частіше будь волати домів або чытати просто штоденні нашу літературу нашу пресу жебом сама з того даякым способом не выпала А так сам роблю такій малий експеримент зо своіма дітьми же я з нима бесідію по русиньскы сици сут ісі маленькы Але чым веце они самі хоснуют словацкій язык лем зато ж тото середовиско простоє такє як є А власні то было цільом того русиньского мамі клубу де сме власні по часи зісти Зєвоно то найстачі лем прості лем про тот язык Мусили сме ім тем дати якыскє інчый мотивачний фактор жебы ся то утримувало но А што си нам як мотивачный фактором або і самособо вызвол был і вызвал дескай вытворитищоска даякы даякій дітячій колектив а вытворит ім простор на выступліня Так же то было освячен то ся нам освічіло же кєд сме Ци дай даякій ціль же буде выступліня на Рождество або тота выступліня на тым фестіві Русиньскє овеций вла охута си стрічати а праві діо си стрічали в тым В темамі клубі так само як мали дакій конкретний проґрам Чіто было опікачка чы то было ци то был русиньскій Сільвестер де уж просто знали ся ага шускє ситем буде діяти просто был мотивачным фактором як бы тотан патріотизмус або тота хуть охота утримати тот язык як бы уж неста ціла А што затыкат мотивациі протуреґіональну комуніту многы на сют шленве назад в тых своіх домашніх селах роблят даякы даякы подіі но чом міг там робити жебы протягли в першыді культурний проґрам ногы в села не мают можливост або капациту на то жебы там зробили написали проєк так Постатіци знял ся то такто робит тото фотоґрафія з іглян з Рождественного концерту котрий сыстал традицийом А шойм васні знаме понукнути А Чым або якій знаме о вплівнити А чом єден великій опрос так само в рамках той реґіональной коміты чом бы мали мати русиньскы школы бо в многых нашых селах з каді походиме сут школы сут школкы А намагаме ся іх пересвічыти а то сме домашні котры з нас знают є же іду до чужого села та проти робиме в школу домашніх властных люде якы бы сме не знали а мотивувати ґу тому жычом бы мали мати тоту русиньску школу тота тема Селощу веце раз отворяла в рамках того конґресу на жаль практика є цалком інча може як бы сме вшыткы хотіли зато є тото вызво Як поставити едукацию на тот культурный проґрам бо уж кім дате можні воста зроб проєкт але едукачні де ся буде учі русиньскій языкы Як мы тото не хочеме нам там люде не прийдут то сут просто речіня з реґіону А так само все тамтота тым фактором социйоекономічна ситуация Де власні за роздуміют на тым чі деме русиньску школо русиньскій кружок єдміто убуде мі на чісти школярів а буде мі на чыслі уж жем ся стрітали з тым на чыслі волічів з боку старостів што Ажмі Аж самі то тяжкы беси діє же і то може быти том фактором або то вызвол з котрого мусиме воювати Великом темом бон жыдоку з контроверзном і латиніка А бер я то поважую за такій преданий проблем три минуты має тисі котром сме собі квазі заробили на нато же як ся тепер одстане ти розумлю цілком же бігом котра в періоді мід войном ся зачала хоснувати в церковной области но сме тот так уж прияли же тепер ся не знаме збыти і самы кєд вошло до того общынского здружіня Латинка Садискых хоснувала будумала м што є нормальне і емці Муси запризнати і думала же агатат з цистуту латинку ци з курту до бех хоснуваня латиник асиду стерили А на жаль відзв же то так просто неє же курт до бех хоснуваня не веде ґу долго добому хоснува веде ґу долго добому хоснуваню але латинкы А тото велика така тема з котром може іме даяк інтерні а се не знаме цілком доєднати же як дале комунікувати в очій верености А і вчера то было омелом мафтей інчы презентацию мали вылатиниці бо то была презентация прихтувана про середню школу в Пряшові де просто так дают дали то вылатиці жебы Хо лем даякым способом обставили тых а молодых люди Я ся ту абсолютно не триму м не Зыставам Латинікы сам як чітам тексты і наша книжка Андерсен є просто двоє формативо многокнижкы писателів сут двойформатово от просто неє оно Є то з мого огляду такє інстантне рішыня декє чытати русиньскє текст Латины просто вшыткє тому хыбіт хыбід я не знам тому мелодика мі особно вшыткє дакі смактом хы відкєд вам повісти поетичнійше зато то сут тоты вызв А як тра зробити тоту кірили а таку атрактивнійшу про молодых люди розмірті Пісатель выдаст книж Куленс буд цій розіму самособу же не буде продайност така так же може тот економічні розмертам є тиж вызв і збоку понукы як нас Кидаме просто інформацию дикай досту лем так не реаґуют то сме пробували молоды люде просто то перебігнут далей то ани не прочытают даяка подія дескє буде А власнішній фрышній світ свій просто выжедує тот жебы сме тоту кірлицю даякым способом веці достали до онляйн простору може научнійшым способом А то власні пропозиция даякых рішінь або вец не давати тот можливости лати просто як дамат чловіку Дві Можности в сесий выбере тоту лахсю чоє в нашым припаді на жаль <unk>aємно комунікувати іма кірлицю авто ся так вызываме навзайом же собі уж частиме даме собіскы автра векшыно русиньску клявіяту на взайом в рамках нашого членства о де як вызывали а веце поужывали хосны вели кірилицю а самосободу стали веци до онляйн простру бо офлян лекциі котры сме мали такє там є тиж проблем достати люди молодых во весетных годинах і сі всеучыти кірилицю А постаня моя тератема єнтіта або мента літа З чім ся вас стрічаме На што нам то буде Якє буде уплатніня Ісі таке річіня жалем не будьме інакше значіт то про назвеци роботыкы цешульскєму сме учыті навеций так само то значыт убиток школярів або волічів А ту ся все прост байме о тым же найцисти нам роботішскы на веций А власні стоіт на студиякій час а енерґію о чым бы сме тымали робити Думам собі на жаль а ту сме на академічной плоді свободной так доволит сой повісти такій А тот факт же бывшый режім нам власній Так глубоко засягнул до інак доменталити цілого того выступничного блоку а так само до нашы русиньскы ідентиты же може совіто не усвідомлюєме же то найлем о тым приголосити народности приголосити Саґуві або тискы фестіваті але так глубоко в тым роздумуваню нам засягнул же ма по тр <unk> роках в постаті воєме з тым же не знаме похопити словоду а демокрацию як голодноту Так же може і ту бы сме могли веце роздумати в даякых а шыршых манті нелах а самособо зліпшати комунікацию медже єднотома орґанізациями а позитивны одношыня Матіґу тому мы самі быти ма прикладом ма як активіст Теберу а на конец і такій малий прикнкых банкы так нас тренували на ту жебы сме вірили даному продукту бо такєт го не віріш так тот заказ ник на другим боцу собі го не купит Так то і сте може і у нас жем закінчыла позитивні жебы сме собі вірили же то просто утриме А і же тото кєлици на ся доценаме ці молодых люди бо она є така зложіта як на перший погляд само же відит жебы сме собі вірили а я вірю тому же і остатні люди нам потім увірят а так само будут позитивно ґу тому приступувати Якы мі Дякую і я за ваш выступ мали сме можност або в лемківскым вариянті можливости котрий ім ту пару раз чула выслухати штырі темы авторів єдна ту не была притомна як же отворям дискусию даным темам Няйса любит Голостиса професор Маґочій палерий Падяк Доцент Падяк Няйса любит До конця по перше дуже дякую всім Вам страшно інтересну вшыткых мамы можно коментар а вопрос о одсові барни і до кінця айкеты Копорова То значыт же мы чули много інформаций про досягненя в церковных сферах што си тичыт русиньского языка перекладів і так дале і схвалені А пані Доценка копово копорова помітила оказала же дякую же інформацию бо ми не маєме такі многы одношыня З грекокатолицкой церкви або Вашы діяльности кромы скырз через особы через оце выкраня котрый ту є вяжы Но добри не будеме говорити чом такі одношыня бывшы не были Але тепер важна є справа Зато же літурґіка є схвалена фактично офіцияльні можме повісти язык грекокатолицкой церкви якє приготовленя семінаристів У семинари русиньскому языку Я знаю же в минулому были спробы А думам же тепер ци не єст вели час обновити тоты спробы жебы могли жебы могли нормальний полний проґрам мати учіня русиньского языка за тоты семинарісты котры тепер мают можливіст або можност хоснувати языкы Сам за себе можу повісти же іщы якій студиювал теолоґію а то было даколи в <unk> році уж товды были правы такы намаганя жебы ся могли студенты богослове учіти русиньскій язык в тым <unk> році думам же я был єден што м ся проголосил жебы є мал інтерес Там были даякы зачінали даякы комунікациі медже інститутом а факультов Гей гей а наконец нам пані професор Каякту такту зконціло од ней до Дострадєна ей як повіме А теперішня практика є така што маме інформациі у семінариі за тоты остатні два рокы было так же была можност уж тым семінаристам богословам у высшых клясах у <unk> класи коли мают гомілетику штобы собі проготовляли проповіді на на русиньскым языку так як они знают бо не є там школюване жебы мали контакт з інститутом тыжісті отец Франтіше ґе подарували книгу апостоляря же они уж мали можно з так істо цітати А як то дали на тій уровні студия спознаваня кодифікуваного русиньского языка то уж треба ся просити компетентных котры котры мают кому досяг бо мы бы были рады абы сме увітали кібы кєбы ся і богословы уціли русиньскій кодифікуваный язык Но мы сме так повім мали рыбы Звычайны тоты рядовы священникы сме мали рыбы на тото жебы му то могли даяк овплюти А тепер што минуле єм бесідувал што мало лем таку інформацию оно і тоты чісла Та як сме чули і ту пані Замутовска споминала і они тоты цісла ся деклесают помалы якій наступил до семінаря <unk> першым році было <unk> богословів студентів семінаристів тепер думам же є коло <unk> а мі говорили же уж тепер до кінця суть а і даякы богослові судяй з Украіны уж поприімали дак од суть ромской народности та же уж а і тепер тото зложыня уж так Розмаіте же не знам як то будут дале рішыти ноле то єй так компетенция церковной єрархіі котра она мусит кутому дати головний імпульз Гей кєд можу дополнити є то так Досправды мы можеме знову розвивати ініциятивы і надвязувати контакт і з Грекокатолицко Булословском факультом із деканом Він може офіцияльно нас сприяти і він може повісти же неє проблем але фактично реальност може быти така же з практичных доводів і іх учытелі потребуют мати даяке чысло годин котры одучат бо там є даякій проґрам студийны высокошкольскій а кєд они мают мало студентів і іх учытелі не будут мати покрыты чісло годин так де бы они ся припустили даякого з Інституту Русиньского Языка кутрий бы ім там фактично уберал годины на русиньскы язык Тоє реальнос тоту сме зажыли а і на середніх школах я особно ходила дакілько років за собом на педалоґічну а социяльну академію де ім нукала русиньскы язык Малам там колеґыню з котрой ем штудувала таґонамі і давала особны інформациі же гей приголосили ся на студию мала директорка повіла же підут на рускій язык бо маєме учытельку котра учыт рускы языка треба і дати годины а мені пішла офіцияльна одподь же нихто ся не інтересувало русиньскы язык Так же то само може скончыти і на грекокатолицкій богословскій факульті же офіцияльно ініциятива буде внизу закона нас мусит приняти ци декан ци дакій высший або низший надряджений але на конец выслідок буде нула Я скептик і так то виджу Може быти може быти Выслідок може быти нула І з оглядом на то як повіл отец Барна же так про мене катастрофально клесло чысло студентів із даякых <unk> як сте повідали на <unk> Но так то є барз великє великый пат студентів Не виджу то оптимістично Може си повіме же можеме то попробувати знову Можу Яй ся любит Професорка Плішкова Но я хочу подякувати вшыткым тым молодым людям бо вшыткы мі припадают люде може до <unk> років максимально <unk> Же Приправили такы практичны інформациі про нас як то в реаліє з хоснуваньом русиньского языка якы проблемы треба здоляти жебы власні мотивувати людей русиньскому языку Я теж хочу зареаґувати на то повіла пані Копорова же не маєме контакт з священниками но може не каждий має але я думам же тоты люде котры сут ту ци отец Франтішык Крайняк ци отец Ясик Барна і інчы просто мы сме в контакті власно дес од вісемдесятых років ХХ ст коли отец Францік Краняк был у Миджілабірцях парохом і там зачали робити переклады там сме ся дакілько раз стрічали што ся тыкат такых языковых консультаций І од того часу власно сме в контакті з цілотом ґрупом кругом русиньскых грекокатолицкых священик главно што ся тыкат на вопросу русиньскых перекладів так же кєд собі возьмете будь котру книжку котра є выдана В русиньскым языку і хоснує ся у церкви так там найдете Інститут Русиньского Языка і Культуры так же нашы контакты сут долго добы Я думам же принесли позитивны выслідкы і хоц сме мусили на них барз долго чекати як правильно повіл отец Барна Але они пришли Они пришли і все то є так є то вопросом часу і вопросом того якы люде сут на члі даных інституций Бок іде о студентів русиньского языка з поміджі богословців або студентів Лаіків грекокатолицкой або Православной факульте є факт же на розлічных прирозличных подіях або цілено все сме ся стрічали і з або єпископами ци митрополитами обидвох церквей Де так як пані Копорова повіла самособом ты дебаты были континуальны просто я собі памятам одколи єм наступила на інститут то были першы дебаты і з єпископом Гырком Тот мож повісти мал засадну засадну заслугу в лапках в тым чом не могли теолоґы або може і студенты грекокатолицкой факульты ходити на русиньскій язык просто Не был то лем сам отец Іван Барна котрый ся приголосил на русиньскій язык то был в тым часу свій одділіня Русиньского Языка і Культуры то был тот перший проґрам де ся вылучувал русиньскій язык про учытелів Першого ступня на педалоґічній факульті а мали сме розшырену формуля вчаня русиньского языка на котру могли ходити студенты і з вшыткых факульт університу Так же тот перший момент Як доволили або недоволили власно студенты з власной ініциятивы котры были Русины хотіли знати тот русиньскій язык знормуваний і зачали спонтанно самы ходити без того жебы ся когось просили Але яка ситуация настала Тых студентів то зразу зразу перестали ходити были іх веце само собов зразу перестали ходити так же Досліджували сме же чом чом перестали ходити Так же проблем был єден єпископ гірка котрий тых студентів застрашувал котрий тым студентам дав на выбір Ци хотят щудувати теолоґів або хотят піти з факульты гед по припаді Дадуді можно здощудувати так як молодому Петрови Крайнякови даякій учітельскій одбор але зо семінаря го вышмарили так же тота іста ситуация ся повторила з єписком Полом Бабяком Мы Красно бесідували він кывал голововже вшытко єй в порядку Так само сме бесідували і з деканом богословской факульты уж небом професором Штураком той сте се робило в рамках православной Православной Факультиі Православной Церкви так же Може же то были лем дискусиі котры не принесли засадны выслідкы наопак як справні повіл отец Барна они стояли або были таком мотивацийом деструктивном же єпископ Бабяк заставил Переклады в русиньскым языку просто тоса тота робота котра была вложена до того цілого процесу зразу зразу была заставена офіцияльно і то є ай причіна чом студенты не діставали можност штудувати русиньскій язык Зато же были зато перзекууваны а самособом декан є підреджений єпископове так же декан і хоц зрозуміл шыткой тоту нашу ініциятиву в церкви грекокатолицкій вжывати русиньскій язык але ніч не могли зробити Так же тоты позитивны выслідкы котры сте говорили одщыба наже што вшыткой было посхвалюваной і хоц требало долго чекати Але тот факт же тепер русиньскій язык состав літурґічным языком може тоты дискусиі треба знову обновити а може з них буде даякій хосенный выслідок бо тепер є цалком інакша ситуация в грекокатолицкій церкви Так же я думам же тоты дискусиі треба обновити зачали сме вести так само дискусиі з митрополитом православной Церкви Но там є інчий проблем є там вецеконсервативна атмосфера де даякы кругы священників котры вжывают русиньскій язык в церквах є неє много але суть вжывают вжывают іх бо віруют сі то хотят але офіцияльно они все стоят на тых позициях же домінантным мусит быти церковнославяньскій язык Так же іх позиция ся не змінила але в грекокатолицкій церкві ся змінила Так же я думам же є на місці знову зачати розвивати дискусиі на тему русиньского языка і в семінарі або даякым способом жебы главно семінаристы были едукуваны в русиньскым языку але самособом і каждий хто має інтерес із лайків заучыти русиньскій язык то самособом може так же Я думам же тепер ка треба схоснувати тоту ситуацию і знову обновити тоты дискусиі Добрі дякую Я іщы може бы хотіла дополнити я тучу амену отця Івана Барны Вавринец Женюх котрий в <unk> році не снам цим добрі записала выдав даяку публикацию деы выслідок того є же грекокатолицка церков буде акцептувати лем словацкы язык або ш тым контексті Так же я думала главну на тунайнувшу ситуацию і на такых людей а може на такы публикациі бо знаєте шоє повіджене і є повіджене але шоє написане і выдане То має інакшу вагу Так же може о тым хто є тот пан Ваврінедженюх не знаю і чом такый тренд зачал преферувати кєд в <unk> році выдавнику публикацию як мы на то маєме реаґувати або як сад тому поставити Є то книга О посаці о автобіоґрафія владыкы Міляна Хавтура А він ден пан Женю є автором той біоґрафіі а він там Аси не знам не позна не познам го знай книга самі дістала до руґяю чытал но а там є спомянуте же праві Єдна така частка в тій книзі є праві тото там тото річіня є там увиджене же же такій то як там ці як конштатуваня він то дал як своє або дакого терпал але є то в книзі є в книзі є там уведены а і цензоры котры то переходили но так Кєд є то тамта ґасия акцептували то же кєд матту там уведены так брали то аси як за за факт котрий был в тій дубі Ей оно він описує рокы вісемдесяты в тім церку деє тоды як богослов молодый Мілан Хавтур як был высвяченый но такє там конштатувасті біоґрафіі Мілана Хавтура єдм розуміл Но добрі бо фактично я главні на то думала же мы не знаєме ани тот контекст ани не маєме ниякы інформациі або публикациі деы де даякым способ бы сме ся дізнали о офіцияльній позициі грекокатолицкой церкви а о трендахы так же ту тото бы было тиж дос важне жебы сме власно знали як то буде дале што буде дале а якыма еме можности дале Ох хто сіхучий Добрі так же Лемко вытій темі хочыте Ялем іщы єдно же же кєд же два слова вступу же кєд два дни бесідували сме о тым ту на тым конґресі як писати де ставити противну акцитеку моєму ґрафіку і дослідникы науковці ся уж сперают пару років о тото І то два дни было а тепер о дины сме ся дознали же мимо того масмедиі діют театр діє церков діє русиньскій язык єст хоснуваний клюб мам в кошыцях тіж діє так же тото є тото інспіруюче і тото оптимістичне Але вертаючы до темы до о Івана вам хот здівати як діє в церковным законі імпріматур значыт Ци імпріматур для того тлумачыня для грекокатолицкой церкви на Словакі діє так само в інчых і єпархіях і церквах напримір для Грекокатоликів в Польщы а звідую зато же грекокатоликы в Польщы часом од своіх священників ци єпископів достают Таку одповід коли жадают могосужебных текстів в русиньскым языку же то не наше тоту інформацию то абсолютно не про нас то про тамтых о там за Закарпатами Оє оно так поля церковного права єдане так же Імпріматур як єм споминал дават цензор же книга не мат ниякы віронаучны ани моральны ничым не гапрує є в порядку но але церковне право говорит же тото імпріматур дават місцемістний локальний єрарха То значы же мы тукімаме імпріматур на пряшівску митрополию так не на Пряшівску але на ґрекокатолицку церков на словеньску суюріс так уж то офіцияльно кєд зобереме так пєто на териториюм цілой Словакіі Але не за границями А за границями може быти такый поступ же вы принесете книгу котра дістала ту імприматур а мали бы сте іти за владыком єпископом котрий мат свою свою ці єпархію ци митрополию а він бы мал дати свій імпріматур Так такій може даті ай не мусить Но є то в його компетенциі Яси мам же за посідно рокы сме виділи же ей ці може або ці мусит або не мусить Ей та же то єси вам то бо сме може ся і дальший конґрес зробили же што може а што не може Добрі дякую Демкови Трохановскому дале хто до дискусиі соголосит буде сі натыму професор Капраль а пак може дальшы темы Знайде каждий говорит за тото што го болит Я як мадярскій грекокатолик свойо спомином найтяжыв ні Редязия там Єпископскій храм а є мозаіка або побудуваний на зачатку ХХ столітя така еклектика абсолют даль не еклектыка чыстий чыстий такый католицкій стиль А облак мозаіка а написано по грецкы А я фурт коли комунікую і з ся не каметат ся прошу отця А чом та мате по грецкы написане А они не можут пуйсти бо не знают свою істориі Да коли наші Русины Зачали воявати зато жебы мадяризувати нашу грекокатолицку церков церков в Мадярсині а собі споминам же якій вплыв має роля особы в істориі Даколи мадярску церков мадяризувал наш Русин Николяй Дудаш єпископ Мария повчанскє Русин а І сіпер може дас двадцет рок ме чуєм же же сут дві державы котры воюют з Русинами А то є Украіна само собов а другій Ватіка Но кібы я был такій мудрый як низ то бы м повіл же нє не є то правда Же не є ту Ватікан на першым місті а тоті особы в каждій з нашых держав котры так як ту у Вас было же Ватіканя достали сте ліпше скорше позитивну одповід як ту в Пряшові Но аж ом хотіл повісти же дуже м радий же же м выберувал по затых двох днях но з другой страны я як лінґвіста а як старший чловік знаєте у тым свому бальоні жыю а не знам што што ся робит там з другыма знормальныма людми акєд ім трафил тумеже нормальні молоді люде а кєд єм учул Тых молодых жоноцьок і ойця Превалебного так страшно ся радую же та русиньство жыє а же маєме даяку будучніст Дякую Дякую і як же одкончіме церковну тему а ідеме і дальшым До дискусиі Ісі Петер Крайняк найсазматично пропоную стрічу з Владікум Йоном на уромні Інституту освященнішніх Русиньскій Тепер то актуальна зміна ситуациі треба позвати Владику Йона на ту на інститута тотой веціль приєднати же треба секомпромічным До дотерковной темы єдно зділяня короткє думам же може і важне бо і до русиньскій язык в праксі в церкви домнывана переклад выкликує і такє же треба переложыти напримір ноты на інчу кількіст складів до ногового языка і тык в пляні Мы уж з Петром на тото бесідували але може вы як такы активны участникы тых тых днешнього хоснуваня русиньского языка в грекокатолицкій церкви як тото вдитиц Якы ту проблемы сут Як співати по новому о може такых скорочынів Як співати по новому як бы може повівали Одборник на мельодику перекладаных текстів є думал собі сам автор о Франтішек а што знам повісти вшыткы тексты што были або што сут перекладаны так сут перекладаны так жебы пасували на вшыткы мельодиі котры нашы люде познают Кід зобереме так церковні ясні подля тых осмогласника так оно неє проблем або респективе бо маме в тексту зроблено также де сут павзы звіздочка жебы люде кєд возмут текст так жебы знали ту там павзу надыхнут ся покрацю дале в тексті а выходит мі ту на мельодию то є што ся тыкат стропарів кондаків Праві оно є то так же но ту пасує Ей пасує то ано так поєм сєскє же дайте мі лідія то удялям Ей же потребуєме ясні заси треба музыкознавців треба знати такых што бы ту знали дати айду той нотовой подобы не знам но не хоцю ся хвалити хлопецты призасюдувати на консерваторию Може за <unk> десят рокы може буде ся може і він тому винувати Не знам як же січні ся достанеме може аж на таку ровень але што можеме повісти же типі возмете текст на русиньскым языку а хочете го заспівати не є проблем Не є проблем бо є такє слова такы сут там даны слова повыхоснуваны такє то поділене жебы то пасувало на будь яку мельодию котру вы познате і же хыровім маме десят вшелиякых мельодия як і заспівати на будь котру мельодию так оно вам то буде пасувати Добрі дяку я бы хотіла лем курто зреаґувати на пана Краняка бо оно зато може не знать але зо владыком Йоном уж была стріча а до кінце сме зачали з ним спілпрацувати а был у нас на літній школи од служы по службу про нашых участників а пак з ним німали бесіду Так же дискутувала ем з ним на тему спілпрацы з інститутом там є то вшытко порядку а што тыкат Бословців там скорше треба вести дискусию зо самыма студентами жебы они самы мали ото інтересы совчыти русиньскій язык а не так з головами інституту жебы то не мали як приказом але жебы власной ініциятивы хотіли совчіти русиньскій язык Но добрі Домініку не хотіти і можуть але покы не буде мати в студийным пляні так то не буде мати нияку То єй єдно але мусит то дати до пляну а кєд хотят дати до пляну треба і нати мінімальну здека ном або з кым Ты же вшыткы факульты студенты зо вшыткых факульт можу самояс учыти русиньскы язык якчучый язык Яру суз не мам ани єдного богослосу то же там бы треба зачыти Свого часу сме мали але то є то є мінімум то є мало то є ніч То сут дві годины на тыждень семінар але то є ніч бо словцям треба веце годин русиньского языка а замірювати сама богослужний язык русиньскій а робиті з тыма текстами котры перекладувал отец Францішек Крайняк Лем єдну позначку Треба розличувати медже бословцями котры свій жывот реализуют семінарі а медже інчыма студентами котры щудуют на теолоґічній факульті І тото был є єден з тых проблемів зато же богословці семінариі мают орґанізуваний свій жывот специяльно духовне формуваня і інчого характеру ідут путьову стати зо священником так же там жывот семінаристів є цалком іншакый як жывот Лайків інчых студентів Так же Вопросы вопрос рішаня того проблему думам собі же Лем на митрополитові Так же дискусия Без митрополиты не має ціну Е можна але не буде мати высокій одслідок Ясне уж так дякую Я бы повіла же може жале мікрофону зав Петро медвідь так же не знаю якыл пані Кобурова Кєд прийдете на теолоґію до Першого Ручника мате нараз пят языків мате старогрецкий староєврейскій латиньскій церковнославяньскій а чужый світовый язык выповісти просту такым способом же они будут мати дві годины русиньского жыто і мало Вы собі знате представити же при тых пятых языках просто же они іщы будут хотіти ходити на дакій русиньскій з давшыма <unk> годинами просто а по другєте так же вы мате іти выховлювати дакых русиньскых лінґвістів до семінариі Они не мают быти русиньскых линґвісты Вставіт просто знати цітати писати і просто приготовити собі проповідий Так же там яси видумам же дві одены то є аж аж просто про них кобы тумали циру інформацию то перше а по друга абсолютні згодна з тым же єдно є забезпечыти єй просто дашто жебы єпископы і тже жебы з тым не был проблем а то треба комунікувати з тыма людми просто бо нашы Руснациі самы не хотят добрі знаме простомами і священиків котры сут нашы а просто то не хотят А покли іх думаня не зміните так выі можете приписувати там <unk> русиньского і так то не будут робити Доцен Падяк Дякую красновжем ся доцякы Первіны в первим ряді хотіл бы м подякувати вшыткым участникам той секциі бо направду хоче си чути тых людей бо ту сут практикы котры кажду денно сезонурют у проблемы свойой той проблематикы і ясно і діло што они сут експертами так же ґратулюю бы о тоє фактично добрі експерты котры добре нам низко вказали проблематику проблему у тому ци іншыкому аспекті но а вшыткых вшыткы як был показуват вшыткы четри выступы говорят зато што в принципі мы в обществі а то общество де Ніє такій границі знаєте медже єдным і другым де зачынає ся церква она перейде може дес на общество так а дале то буде радийо а то мусит быти і театр то значыт вшытка тота проблематика вона тісно поязана і То єдино іщы я хотіл такоє сказати а дале уж в процесі того выникли дає два вопросы єден маленькій другій великій но я паку порозуміл же тот маленькій ся може більше тот великій вопрос то значыт як бы сме уґенетів повіли по русиньскы фамілию Турок Бо знайте я уж там духнал парпані професор кужешну улицю бы она така шікувана як метеортор же бігла там но Але я є зазвідал Бо як буде пословеньскє ангелию од Марка ци од Марика од Марика і пословеньскє бы сме сказали од Василя туро Але кід мы пишеме по русиньскє то бы сме мусили сказати од Василя Турка то значыт же чом я то говорю было як автор істориі русиньской істориі карпаторусиньского театра то я все маю тоту проблему бо вшыткы на словеньску пишут ту рока вшыткы нє вшыткы передачте ся Думате А не знаю значыт што ты іщы Я ту вижу якусь проблему і я розумію яка то проблема Мы усе тепер знаєте ну мы маєме опонентів Украіні в Русі маєме опонентів має Білоруси опонентів бо мы кажеме карпаторусиньскєзык IV восточно сно пані копорвал же буде смія выхо славати з віходо словеньскій выходо слава буде казати як сувысоты віходу сувысоты лостока То значыт я так хосную в восточнославяньскій народній сфері є то примусне чекайте што я хочу повісти кєд то єй восточнославяньскій народ то хоцімен чы не хочеме карпаторусиньскій язык має в основі брати орієнтацию на русиньскій украіньскій і білорускій языків А мы достат часто од Яваспо обертаю ся або плічу вас прочытати мою статю за трансґендерні переходы в русиньскому языкови ся не опубликувана но думаю же скоро буде опубликувана де я фактично зачынаю розна наробляти тоту проблематику Я вижу як на словеньску достат часто вплыв Може то вплыв може то уже асиміляцийні даякы процесы орієнтация на западнославяньскій языкі а не на восточнославяньскій языкі І ні я не знаю як рішати ту проблему приміром Ци то є уж даякі нові тренды котры муси мя плирувати ци мусили бы сме Вертати ся до того што є наробили в осточнославяньскій языкі і тоди вже Турка ясноділа не лем Турка а там тисячі тых слів в нашых словниках якым робиме вони вшыткє зроблені пут вплывом як разы западнославяньскых в перумряді словацкого языка бо в принципі мы знаєме же марека так ся ся вертало раз до театра Нопер хотів ся до театра бо як автор той моноґрафіі істориі карпаторусиньского театра то я был зацюдуваний коли у часами жывойня Лем на Пряшівскій Руси было <unk> аматерскых театрів а на Подкарпаті было іщы <unk> аматерскых театрів то значыт то была така громада котра потребувала мінімально там <unk> драматургів котры написали тоты пєсы тоє нацийональне богатство нашого народа котрой мы не хоснуєме Мы все думаєме же там рускы написали ліпше а мы тоту не хоснуєме а то мож на низко хоснувати І коли я зачал думати ну добре <unk> атрів або <unk> на пряшівскій они были поділені на три файты Я іх розділил то ті котры мали лем єдну пєсу в репертуарі тоты котры мали дві три пєсы в репертуарі тоты котры вже робили на цілий Окрес мали десят пєс в репертуарі скоро вшыткы мали перву пєсу в свому репертуарі то фактично то што мы назвам Бетлегем а ту же за церкву дале говориме бо аматорскы театры вылучували Єй сценарів є до <unk> сценарів битгемского дійства і то уже была практична част они приходили пане пане ґаздо ци можна вашу хыжку розвеселити а ґаздол же давал гроші або дякувал єм або ісіштось то значыт уже я думаю што Ті мы хоціме зацінати аматерскітоці театры Прикрасна ідея зачети з Бетлегемів бо мы фактично будеме вертаєме ся до нашой великой красной традициі же сповід двасторучной традициі бетлигемів Она не была вічна то дахто думає же <unk> років Бендрия Баціньской ся не было фактично бетлегемів на Подкарпатю Вот може бы выхоснували тоты інформациі котры сут в тій книзі То была позначка вопрос конкретний єдаякій Но я то сказал же ци ци інтересно бы было хоснувати сес опит Русинів часів меджевыня Было бы інтересно на мене вопрос но гей я собі думам я собі главні думам же уж што хоц што кєбы хоснували главні жебы выникли тоты аматерскы театры тото є у нас перше бо Міджі войно перед войном і повойніш і за часів социялизму до <unk> р были тоты аматерскы театры як так підпорюваны штатом державу Она штат ім давал на то грошы тепер ім на то грошы не дават Тепер собі можут просити грошы через даякы проєкты Хто мат на тото ініциятиву енерґію охоту тото робити а на каждий то додар може староста даст простір і у нас на вела не вела лім можеме мати староста нам дал простір але а дале Треба тоты люди приходят з власной ініциятивы але му ся даде кєд хочут ся даґде указати мусят сісти до даякого автобус або до авта хоц четверо люди заплатити бензін то су такы примітивны веці о котрых бесідуля без них ся не даст А так само як мы кєд хочеме втыхваляло жебы тоты жебы то фунґувало Там мусит прийти дахто хто тому розуміт а повісти же да тото добрі тото недобрі тото так робтет бо о не матя ани одвагу самы тото робити Жатує Хто даколи ходит бітлеген даколи не ходю якых селах ходит ю якых не ходит хто хто мат ініциятива зробит бытлеген так ходит є то красна традиция у нашым селі ходит Іде то такій воприс пошыткы села є єм не была але думам си же основний проблем є жебы выникли тоты театры Ці Ци хо не знам не знам тоты традициі ясно нашы русиньскє наша русиньска культура а русиньскій театр його основ сут сут традициі сут традичны Процесы і бетлегем о якым вы бесідуєте але і інчы ку каждий місяц сме мали даяку і сварба то уж є театральна театральны і театральна гра і погріб є театральна гра Так же тото такы сме мы слава Боґу Русины такы театральны але треба тот даяк вылужыти даяк підхопити Добрі дякує отец барнас ся хоче позвідувати На Батлегейм може так нетрадично на пана доцента бы ты проповіли веце раз люку Бетлегем Бетлейм А то єй тідес од Бетлейм Бетлегайм был нас єс Лукові флеєм Но жерковславянскы ци вшыткы церковнославяньскы публикациі мают ол віфлеєм але VI чом єм і то може быти Нашу на нашу територию бетлегем є словацкє слово Віфли єм але в мадярскій традициі як підговориме за нашой історичной Красной угорскы то был <unk> А як назва Варша Выдкєв фактично то походит де тото дійство і то значыт у нас на селі бы нико не сказал Віфлиєм у нас бетлегемы ходят і ті хыж то было три ґрупы чытири ґрупы котры ділили село і ходили то значыт тота Тота акторска ґрупа за тоты <unk> годины даколи за <unk> годин по стораз грала бетлегем і то в каждій хыжы <unk> минут <unk> минут А то уже театр А то уже задіяні тотій дітучкы а там были вчітелі я хочу сказати держава не давала ани єдну копійку то была аматерска С аматерска культура котру сме стратили в <unk> році ту на Пряшів уж урє сме стратили в <unk> році коли ся зачала така раз хаотична пакульґарна атиізация А У нас то такій термін прижыл ся і он дотепір хоснує сым Нобрі Дякую но може лем така репліка моя кєд Жыдоцин Падяк все твердит же має миса на восток або на выход вытягати і інспірувати свій язык а не на запад та видиш так як в вашых селах никого не примусиш повісти і вфлеємлем бытлегем Та і по нашых русиньскых селах нихто не повіст король королівство але лем кралі кральовство хоц выходославяньскы є полного лойса оро оло а мы мусиме десміджіты лавірувати і выйти з того а не людей бити по головах а будете так говорити будете так бо то выходу в славяньскы не будут То є лем така мала репліка му є дякую дале хто хоче дискутувати отец Франтішек Крайняк Был єм ту спомянутий веций раз там мі не да повісти пару слов дві думкы перша думка было бы красне а хосе не жебы в семінарі ся богословы учыли русиньскій язык айкід бы десят чуджых языків ся уціли од єврейского языка аж по латиньского але они підут на русиньскы села а треба ім проповідати не по грецкы єврейскы латиньскы а не знам як але по русиньскы а зато бы ся мали учыти русиньскій язык язык народа Ци то є єдна вец єдна думка друга думка єну красне было треба навязати контакт з владыком Йоном А повісти му сме охотні Іти до семінара не мусі то быти офіцияльно через тото але приде дахто з інституту од вас раз до тыжня а годінку буде іх учіти фундаментальны часткы языка То є єдна думка а друга думка є же Є выхованых або на нашіх селах бо в семинарі лем коло <unk> але уж є може <unk> священників котры уж вышли зо семінара сут на русиньскых селях а проповідают по словацкы Тото є реаліта А што треба тискати до цього же тоты священникы котры сут на русиньскых селах медже русиньскым народом жебы цітали Євангелиє по русиньскы каждий ден А кєд буде цитати євангелиє по русиньскы а проповідати до рока знат русиньскій язык Літурґічний термінолоґі русиньского языка церковного вшытко ся до рока научыт каждій священникы Ці же тото треба повістя ай Владыкові атискати є на русиньскым селі так най ціта Євангелиє по русиньскы кіє то церковнославяньска літургія автоматично Апостоль Євангелиє по русиньскы науці ся дорока красно бо знаме же така є практи кто тото прял а ціта може быти Мадяр Чех Словак Шаришан але кєд ціта по русиньскы каждий ден євангелиє дорока ся науці то найліпша школа Дякую а то може то влады Камусі тото нарядити єст на русиньскым селі до іщы єдна думка О Вісвячує священників де го дала до габурі Дуртіжного знаш по русиньскы не знаш не переголосиєш ся на русиньскій язык мал єзможност будеш пят років чекати на слове словацкє село шаріскы земпльскы Кіть ты не знаш а єс ся не хотіл учіти та не пхай ся на русиньску парохію Кіт єс не хотіл за пят років ся учыти ці же кус мусіме быти в добрім радикальний А тото повісти наголус Дякую і добрі дякую Но то было досправды інспіративне може холем на то жебы сме пороздумували якым способом вести по тому комунікацию з владыком і нашол вас сно даякым способом акцентувати Дале хто ісі хоче до дискусиі созапоіти Церков сме одкончыле ідеме інчы бо были турбажы темы Я лем єдну позначку бы ту сме бесідували <unk>ear Але думам ці же то є проблем етимолоґіі же тоты слова самособом є дост велика ґрупа котры походят з латиньского языка а в нашых восточных языках або выходославяньскых языках мы іх вжываєме зв напр Барбара варвара Барбареум зістало але знаме о чотворене ДV Базилияне <unk>emяне Бенаткы Венеция або шыс подобне Просто є то ґрупа слове котру мы выхорославяньскых языках поужываєм зв так же і <unk> і хоц а не в нашым селі мушу повісти же не ужыват ЕМці або <unk>I знормуваным або кодифікуваным літературным языку просто мусит быти прията даяка норма а тота в рамках того творіня правил норм у многых або в переважній части части припадів сме ся прихылили к тій восточній восточнославяньскій традициі так же і тото слово тоты слова котры єм споминала сут в тым контексті в нашым языку Я сей ся переголошу на курту реакцию Я бы хотіла зареаґувати на оця Крайняка Не знам ци ня слухат на оця Крайняка хочу зреаґувати Зато же уж айда кілько раз всек і кєд Вас позваме такы Вам дякуєме за Вашу велику роботу вшытко што робіте досправды же єсте тілько років вытримали азімаєте таку ініциятиву Але фурт ся треба навеці попозрати а з другого погляду выгварите же маме дискутувати <unk>Ú з владыком а же маме ходити хоц не офіцияльно до семінариі лучыти Мы як інститут я си думам тото не є робота Інституту пересвідчувати семінаристів жебы се хотіли учыти по русиньскы тото є Ваша робота вы священикы ці тото маєте вырішати А як тото буде увас вырішене уж нас лем запросити пойти нас учыти бо уж ми маме тых залємців котры тото хотят А дальше вец знаме же на інституці а не лем на нашым але і на другых факультах гламні в педаґоґічных проґрамах є дуже великій проблем зо студентами мы мусиме на тозерати так же мы мусиме што найвеце учыти офіцияльно жебы може ся і не стало же наш інститут зрушат та же уж ту не можме позрати на таку добровольницку роботу але скорше глядати в спосіб як тото з офіцияльні тото єдна річ а засе лем зупакую такля буде ініциятива од священників од семінарів зо семінариі од Богослоця і так дале мы аж сме другым кроком аж товды можеме ме прийти учыти так же то лем така мала позначка Добрі дякую можеме одкончыти так же я за себе котра провадил днес Вас тым бльоком хочу подякувати нишнім на ретрансмісия в радию лем фм