Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 44
Щыро доношу #44 - Справа єдного збійника
Opis odcinka
W odcinku przedstawiono archiwalne zapisy z sądu we wsiach łemkowskich, dotyczące różnych sporów i wykroczeń mieszkańców. Pojawia się też tytułowa sprawa jednego zbójnika, a obok niej procesy o zniewagi, miód, granice, długi i prawa do gruntów po zmarłych.
Automatyczna transkrypcja
ляпстуют клевет тят Наклипуют поплітуют передавают доносят Шановны радиєслухаче Днес не про записы хто кому дарувал ци продал дашто але дознати ся про інчого рода Выступкы жытелів лемківского ключа а з мужыньской державы справа єдного збійника што то он ничым не знал Але кєд бы голим з свобідным пустити то вшыткого бы ся доснал З <unk> рока зобрал ся великій суд в селі Білянка в маєтку пана Яна Потоцкого дідича пана а в особах судді Андрия Клемківского попри ним сідячым Ференца Злося Ласька Конківского Ванчы з Ліщын Івана Новіцкого присяжників Михала Жанівця Грица Ґриляса Івана Демяняка Івана Гурайтака Івана Похника Яцка Марківця Яцка Карела Івана Потрисяка Петра Німця Стеца Губу і Лукача Теркача Під тым же актом і правом Освідчыл поп злося перед правом же пошкалювали сына його семана а то Демяндристівскій і Горбаль Стец перед шолтисом Злося Ференцом Того перед правом не довели на попового сына семана в чым го пошкалювали як негідны люде за што поп зло ся зо своім сыном достали права Як го пошкалювали так го і перепросили Діяло ся тото в Білянці при присутности пана Яна Потоцкого дідича <unk> рока Новичаньскій шолтис скаржыл ся на ліщыньского шолтеса о підбераня меду з іх улиів же Ліщыняне порубали граничны стопкы товды право іх не засудило бо тото ліщыньскій шолтис одверал Ма перше быти право выходжене коли бы справа зрубали дикы улиі Право наказало на Демяна три гривны паньской провины же на поповым стерниску копал і сіял до чого права не мал так демян як і поп Товды коли поп пообдерал кору жебы дерево зосло товды злі зробил Не треба ся было в тото демянови вперати і право присудило до того більше попу коли така воля його мостя буде За демяна поручыл Семан шолтыс злося Під тым же актом записано З страны чыншу з той роли котру тримат поп злося станула громада перед правом же тото поле ім было од пана Браницкого для костела з Лоси надане То громада дарувала пополы право іх в тым не судило і на ласку його мостів дано о што поп винен забігати Діяло ся тото перед правом в селі Климківка в маєтку іґомостя пана Яна Потоцкого Страничарів котры пред правом были будут Товды декрет выдано в котрым мы казано ґарлом карати Коли бы ся нашла дакотра што бы чары практикувала Під тым же актом ставил ся перед правом Микета Блащак з Устя Ускаржал ся о свій долг котрый собі порахувал в Кумкові на чапківскій роли Выслухавшы товды право його скаргы приважыло што насамперед скаржыл ся він на тых котры уж Девятнадцет років тому померли І никотре з тых што ся должыли не жыє уж од так давного часу Оддале што зауважыло дале право же собі вымінений Микета на ґрунті поли тот долг закладал А ґрунт никотры підданий в никотрій державі до вепчой державы ани продавати ани заставляти ани ниякого долгу затігати не може Для свойой худобы і на свою управу хоснувати лем може Ствердило товды право же по смерти тых должників в так колишні ґрунты і паньскы поля свобідны од вшелеякых ґрунтів і тягарів повмерлых оставати повинны і тепер декретом освобачат ся ґрунты і поля як беззасадні і неважні заведены не лем од долгу Микеты але і од вшыткых інчых А же остала на тым ґрунті по вмерлых родичах сирота котра осягнувшы дорослий вік і замож ся оддавшы в підданьстві тым нароли остане товды жебы од того должника помінного і інчых кєд бы ся такій дакій візвал в мирі оставала Ствердило право Насамперед же тота сирота зараз по смерти родичів з тым вшыткым што мали до Устя была забрана і на службі парунадцет років в Блаща ків оставала Іщы ствердило право же вельорічы до сіяня там в устю при них остало што ю тоты блащакове взяли Што більше через тых парунадцет років тоты блащакы на єй вітчызні каждого рока сіяли і вшытко што зышло до ус ця брали Іщы право зауважыло што роджений брат Микыты Блащака з Устя што му мено гынат Парунадцет років на тым ґрунті тепер сідил і што ся му подабало робил на ним Вшытко знищыл особливі будинкы пустошыл в чым пошкодил барс сироті Што вшытко при посвідчыню кумківской громады сироту бідну пошкодувану і покривджену не лем од Микытового Долгу але і інчых кєд бы ся такы нашли ґрунт але і сироту декретом свобідным од вшыткого чынит бракі ЕС Хо Зознаня збійника Федора зо села Дубова маковицкой державы дня <unk> жолтня октобра <unk> рока Перед суд і актами ста Мушыны вітівского Уряду при присутности славных пана Яна Панька Війта Томаша Вальовця підвітого і семох присяглых лавників дале при другым засіджаню пана Яна Креницкого Креского війта ґяцинтого солотвиньского підвітого і присяглых шолтысів при третім посіджыню были панови Тылецкы Райцове і лавійтів засілых в мужыньскым радушы Особисті ставил ся Вацлав Тыханьскій Гриц Вискій Йоан Чыриняньскій лісничый мушыньской державы Войківскы жолтысове што зознавали проти Федоровим што звязаний з Дубови збійника Скаржыли ся на него і товариство його же він забывшы Божу заповід жебы не красти Ял ся зо своіма товаришами ночом вдерти до войківского Фолюша і там млинаря вбити <unk> штук болот навзяти До того тых што ся за ним шмарили гнати на смерт поранити без милосердя Прото за такій ексцес жебы ся зле більше не насиляло Кримінал на нехо рекомендуют суровой задаючы справедливости і тіж на товариство його де небудь ся найдут переслухувати Звязниці приведеный в Федоры тапок з Дубови што до змісту вынесеного заскаржыня добровільні признал ся до поробленого выступку боронячы ся при тым же перший раз то зробил бо го Гнат Выславскій Шолтис Сын принципала звюл на тото його першого але тіж Василя Микулівского Манька Савку Івана Петронкового з Дубовы Микулы з Выславы Просит зато о милосердя право присутне жебы го хтіли пустити за ладіюм і же він буде ждал закля за вшыткых консенсус не буде звідуваний ци на інчым выступку не был одповіл же то перше його поле было Переслухуваний ци про пару каштановых голаньцовых кони з Тылича запілперечат же нич не знат Звідуваний про розбіг гмытника Высівского запілперечат же не знат ани не чул але кєд бы го Бого свободил то ся буде старал дознати прощавницкого коні котрый мал гейбы вкрасти Не знат ани не чул нич ани о місци щавника Про <unk> розбійників котры мали гіберну значыт грошы на страву для войска од Креского війта і під війтого взяти Того не знат бо і сам не был ани не чул про тоту банду Але обліґує ся звідувати коли буде свобідным Звідуваний жебы добровільні признал ся до інчых ексцесів одповіл же хоц бы на попел мал быти спалений більше нич не винуватий єс перша правна опінія А зато же Федор Цяпок окрем признаня ся до пополненого выступку за котры го зімано нич не зазнає а в тым часі вельо в короні злого і страд крайнякы чынят розбійникуваньом своім Про тото на тортуры мастерови Має быти одданый і подля юридичных артикулів огньом перевиваний Як выківскій млинар пришол котрый ся ледві од смерти вернул зо Сновфедор же выславскій гнат мал факлі досвячыня і мучыня а млидар продукувал смертельны раз Як тіж тот гнат закля ся млинар рушал то казал стріляти до него Але не мали тоты збійникы лем єден бандолет і кєй велич Мастерове в рукы одданий перший раз потягнений Пакты зознал был єм на войківскым фолюшу але єм не забиял млинаря бо м на варті стоял Звюл нас на тот выступок гнат Выславы за котрого я мушу піти з того світа О ниякых тиолицкых конях не знат нич Бесідуючый же не был в тій страні лем раз єден На рабунку высівского пана не был сам але шваґєр його гриц Личко з Капушан та гриц цивончак з Капушан Тоты сестрі повіли Шупка єст в бенди шолтыса і цина там горнец горілкы чернічака Інчых не знат але тоты коли іх поймают повідят Просит зато на Божу Любов пана Высівского жебы го было освободил обіцюючы му вшытко тото выходит По першым паліню огньом нич більше як тото што виже не признал Потягне найліпше другій раз Нич більше Не зазнає над описаны факты і то докладні што шупка без футра в золотым загорілку выставлена Другій раз огньом прібуваний повіл же Гадака Грицка з вараткы знат Але не знат ци был на рабунку высивского пана Ци не был Третій раз огньом тягнений зознал же свідомі пішли на войкову Огньом третій раз прібуваний нич більше не повіл і з тым Померати готовий засуджыня А зато же вымінений Федор Тяпок проти Божой заповіди выступил А не так злодійства бандицтво пополнил Бодля маґдебуржского права має быти вплетений в колесо як то написано про караня злотворців Лідо артынто же котры костелы плугы млины цмонтері грабят рабуют І тоты котры ім в тым помагают тіж тоты котры паньскє посельство на свій хосен обертают вколесо вплетены мают быти Так тіж і тот Федор тому декретове підлігати має З милосердя вельможного пана заміст вплятаный в колесо шубеницьом мат быти покараный левздуют клеветят наклипуют поплітуют передавают доносят Щыро доношу Дякую за увагу проґрам зрыхтувала Наталия Малецко Новак