Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 101
Слововиця #101 - 2024 11 04
Episode description
Слововиця #101 - 2024 11 04
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja dotyczy języka łemkowskiego: prowadzący odpowiada na pytanie o zapis przysłówka товды, omawiając jego dawne formy, wymowę i współczesną pisownię. W dalszej części przedstawia własną ocenę projektu Oповім ти дашто z Ukrainy, który prezentuje łemkowskie bajki czytane przez różnych lektorów. Prowadzący chwali oprawę graficzną, animacje, muzykę i obecność materiałów o uczestnikach, ale zarazem krytykuje, jego zdaniem, ideologiczne ujęcie oraz rozwiązania zapisu i językowego opracowania, które odbiegają od skodyfikowanego języka łemkowskiego.
Automatic transcript
Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Витам дардий слухачыв в Словици на языку бы о языку і на языках так парафразую або выімам собі то цитат з Джінґє котрий єм награл Одраз повім Лемкы лем крапка фм то єст мій майльовый адрес зато пиште дорогы радизухаче так як пишете бо бы по послідніх проґрамах так повім дакус ся нам назберало дакус звідань єст я лем припомну же припомну подякую за тото як сте мі ґратулювали же то уж была <unk> словитя тыжден тому Я лем припомну же мал лем там около <unk> языковых кус і покусів зато тоты лем так єм повіл з такого статистичного пункту пізріня но але днес єст перша але зачну єй докладні так само як <unk> попередніх од нашого джыка А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла ІІ чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і от як Йоси Каяк коса ел як лоси м як мала О як орел як пані р як руснак С як слуга ты як терка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церкул че як чыжык школа ща як щавій Юяк Югас я як ябір єд <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Іщы раз дякую за вашы спостережыня м і одповіди і вашы відомости бєди о остатній проґрам приполну бесідували сме Бесіду сме по праві сме поправляли або додобесідували сме даякы аспекты правопису Л пред вшыткым з зютуваныма або з давныма мягкыма ты уж не будут того вертал вывертал з того істо бы Та як суґеруєте і сте перше суґерували зробил бы даякій впис но але треба погнати до переду Інчы Справы котрых єст вельо і ту здравлю пана професора Падяка здравлю єдно бюро тлумачынь зравлю жу пару інчых річых котры деси там сут на фоні і неє часу на інчы справы Добрі Не буду тепер о своім приватным жытю і о прокрастинациі такє єст популярне В мене принаймі остатньо слово Але тілько ем поім же так при тій нагоді послідньой темы сперед тыжня вышла така єдна справа з вашых дописів єм ся дознал же поли явила ся буква Є аж і в дидактичных материялах сперед парунадцетьох років до вчыня лемківского На языкы дякую учытельці лемківского языка од котрой отримал єм відоміст але тіж дякую за тоту інформацию же тото што м бесідувал што м хотіл представити являт ся барже лоґічным деси там як то першы скрипты до вчыня Добрі так быват буде ся трафляют всяди тым більше ся буду мотивувал жебы жебы тото даде записати Не нале тото тым бо мам тіж текучы звіданя на котре бы м хотіл одповісти на єдно днес скоро жебы всогнути перед вшыткым з тым што аним не зачал тыжден тому а мал ім зрыхтуване Но і добрі Звіданя звіданя о приславник товды Чом так пишеме Кєдже колиси писал ся як тогды так но ту мож скоро одповісти в тот спосіб же бы добрі были спостережене же писал ся як тогды товды писал ся як тогды і то бы єст рефлекс од староруского котрий походит од старославяньского товда товды і так дале тіж то тіж днеск днешні бугарскы видиме якы якы тоґа як чешкє тегда тегды словацкє тегда не і ту можеме вельо вымінити Но і чом ся якоси так стало же товды Хоц ту мушу повісти же знам іщы Лемків котры бесідуют товды значыт за тота выміна звуків з товды на товды была дост недалека і можливе же же якоси такы Перебігала деси близко в тым періоді як сме днеска змінили на днескам То лем так скоро бесідує бо то бы треба было іщы дослідити В каждым разі фактычні тото товды давне товды днес пишеме уж не лем вымавляме бо запис то єдно а вымоват другє Видно гы ды деси там в языку не сідило жебы стояло попри собі зато язык хоснувателів языка самы собі тото полегшыли зміняючы на товды но і в тот спосіб дотепер В нашых часах уж і тото записуєме в ґрафіці записуєме як товды я уж ту не буду бесідувал о такых дрібничках як товды ци втовды бо втовды радше мі ся являт польонізмом хоц і так бесідуют в нас уж люде зато можливе же кєд выпре тоту форму товды то буде вы товды но але покля іщы здає ся мі тото товды і нормативне то пишеме як ци через в Зрештом Тоты выміны звуків в присловниках они сут барз цікавы тот так уж лем на ранті повім і так лем скорідко повім бо кєд маме такє штоси як Коли і николи так бы м повіл так то маме іщы стару форму Коли Не николи лем ниґдак Русинко писал ниґда не забуду моя Лемковино і м то єст тіж тота стара форма де тото гы нам входит В слові товды товды оно змінило ся на ве Де факто на не складало на товды але тото гы або выпадало або дашто ся з ним діяло Бо зробме собі таку опозицию з тым напримір де і Як буде заперечыня ниґде Тамтото гы в формі ґы істнує ниде і ниґде Не поіме ниде Лем повіме ниґде Зрештом тіж в записі Часом будеме стрічати аж і може і в вымові але то уж буде барз архаічна вымова Як звідаме где тото ся стало где ся тото стало То уж буде в тым моменті архаізм може дакус такій бы м повіл за барз акуратна проба вымовліня того давного гы Але так ци так то гы як раз в тых присловниках о котрых бесідуєме оно деси выпадало Кєд собі віме же ниґде то рад ся буде де а де вяже ся з інчыма тіж частями може м повісти інде м даде хоц де будде і тото хоц де будде де не буд іт дальше буде ме писати через кісочку але хотіл бы мы звернути увагу на такє даде бо часом тіслой вме даґде Даґде двадцет років тому штоси ся там подіяло або в інчым значыньом і в інчым хоснуваню Пізрі даґде може там буде моя страчена што тепер то сме мобілька Так може може собі тото возме Таже одповідаючы на тото звіданя того присловника звязаного з часом товды як бо такє маєм звіданя товды ци колиси ся писало товды і як тепер описати фактичні тепер напишеме го як товды через В зато же ту Тота выміна звуків того согласного давного гы перешла до товды но і так тепер тото записуєме Зрештом присловникы то сут барс альто бальсы файны до Омовлюваня бо як сой зачнеме звідувати одкаль і одкале тепер теперка днес днеска або днес і чом днес а днеска і днес і днеска Но добрі то не тота тема на днешню бесіду бо мам іщы зрыхтувану єдну зато запрошывас музыку і о хвильку вернеме до нашых тем кєд да травечку зберала на свого милого заволала оті левый травулі задате кєд де хочеш забра мапы Аміли внеткові Прискочы а вывзяты при шові бочыре в крижах його слову серце отжа любіс есло Ямивых на колі не взяла де попало вся ґемців сте слав йому його правруч дуже бы познал свою кра і року Думайте же то вшытко правда Боюждав до мазуха тра што м співала вшытко ся місило тем повіжде це не пайні было Дотепер о тым што єм хотіл присевити тыжден тому лем єм ся забарз зачал розводити над том темом правопису Ло добрі Єст такій проєкт Оповім ти дашто Такі нашы слухачы аж і тото што ім ся подабат тота загалом може повісти тота ініциятива пишут же бым зробил рецензию Де я си думам же іде о тоту языкову Рецензию Юж ся хыбаль добрі зачынат боє вам оповім дашто о може так повім о тым проєкті може і не лем з языкового пункту пізріня но хоц буду ся старал зробити тото Домінантом тот языковий простір якій тот проєкт в днешнім проґрамі Но то проєкт якій як ся мі здає має за ціль популяризувати лемківскы заложме байкы хоц то братше на граници оповіданя приповідок назвіме іх зато тепер байками Тот проєкроблений на Украіні я лем припомну ж то така держава яка Лемків Русинів не вызнає народністю яка депренциює бодай лем лемківскій язык до говіркы в рамках очывидно украіньского языка Но ушто в перспективі войны в яку зачал Путін Зрештом з подібныма арґументами тяжко повісти што ту дальше повісти інакше то уж єст політика На тот момент одпустме політику Хоц може ґуні ся іщы вернеме бо так жебы завершыти но але певно думате же то для мене найменьше приємна справа В языковым проґрамі доказувати і ту тіж поім так вєдна байка была же доказувати дурбачкови же верблюд не єст за яйом так то така загранична байка така была і то І то єст така моя парафраза в тым вшыткым Зато о проєкті оповім ти дашто якій може знати з Фейсбу з Ю з інчых социяльных сіти найпиш о плюсах так бо єс іх барз барз вельо з іх доста вельо жебы направду Позитивно оцінити тот проєкт зато же має файну ґрафічну оправу Так на його сайті достанеме інфо о самопроєкті Так автором проєкту єст бы м як ся пише смотрю доброволец і музикант Мишко Адамчак Лемко з походжыня О ту мамы такы своі асоцияциі приводит тот тот тот автор проєкту і його бабы і дідовы были насильно выселены в <unk> р з села Тыля і так дале і так дале Маме тіж головну част сайту яка веде до анімуваных фільмів якы прикрышают тоты начытаны байкы Появил же то найфайнійша част цілого проєкту О деталях може Кусіцька пізнійше так ци такту сут барз файні зроблены анімациі котры прикришают тото што чытают лекторы На жаль маме тіж част што ся называт статіно і ту маме закамуфлювану ідеолоґію но гейбы з приведеныма даякыма фактами даль таком методом на гамбурґера не знам ци знате таку методу то така ідеолоґія о украіньскости Лемків Русинів котра деси там єст обложена даякым мясом з салатками абы абы лем ся добрізіло така то же середні тож неконечні мусиме тямити в так ци так тота маніра мусит быти введена украіньском науком котра ся мі здає од часів комунізму нияк ся не змінила і тепер опомину так Но і ту мам файну цікаву наступну част того проєкту то інтервю з участниками того проєкту так якы споминают о своіх лемківскых досвідчынях о своіх лемківскых корінях Но і ту на жаль мушу повісти же мало хто бесідує по по лемківскы більшіст з тых лекторів котры чытат лемківскы байкы бесідує по украіньскы посеред тых інтервю іх єст там вельо виділ єм Івана Леня котрий Дост цікаво як для мене языкознавці і і для ґазды Проґраму Словиця повіл же будучы дітином нияк не розуміл што од нього бесідуют баба ци лем дідо так бо то было по лемківскы так але треба повіти же хоснує терміны поукраіньскы лемківска мова наш лемківскій язык Значыт видит тоту ріжніст Нич не розуміл як діти наєкля нього бесідали по лемківскы так маме там такых такых назву іх чытачів чы тых лекторів котры ми котры котры чытают лемківскы байкы як Ольга Бенч зравлю пані Ольго познали сме ся колиси Бодай в Пряшові або Свиднику уж не памятам котра бесідує барзгарді по лемківскы Василь Демчак хоц уж народжений на Украіні в <unk> році то бесідує чыстітько по лемківскы і тіж цитує напримір свою бабу Жыли сме в раю а пришли сме до пекла як іде о о Украіну так само так само отец священник Анатолий Дуда Квасняк барзгарді по лемківскы Бесідує тамтіж о церкви в Креници напримір і о тым же же Крениця была все грекокатолицка Ну лем не додає же то як раз там родила ся апостольска адміністрация Лемковины котра мала бы быти міцно против украізациі Лемків Но уж політика Зато зато іщы наведу єдного лектора котрый там чытат Теодор Лабик хоц з <unk> р народжений іщы на Лемковині Но бесідувал лем по украіньскы Яґур єм спомнул то барз файна ґрафічна оправа сайту Там єст добрый маркетінґ на социяльных сітях як іде о тото єст барз важне днес а самы байкы прикєны лемківском народном музиком супер файне Пес цікавет для уха Може і цікаве для уха дітины так тоты мельодиі котры вводят там в тот цілий настрій в тоту цілу оточку того же зараз буде байка То сут просты мельо але барз файны Там єст чудова анімация до байокы двомірова двомірова два де Файна характеристична для того рода приселіня байок і може зато файна Може зато файне же ріжна од тых знаных нам днес мультімедияльных страшных анімаций котрыма атакувано сут діти так Нобрі просили сте мя жебы заняти ся языковом стороном проєкту Ну уж переберам ногами жебы іх тото не жебы тото зачати Припомну же рецензуєме днес проєкт оповімти дашто з Украіны якій представлят лемківскы байкы начытаны ріжныма лекторами лю Нуж тепер в языковій сороні не буде так файдом як то єст намалюване як тото малюване том криском два де як намалюване музиком і тек дальше Єст там вельо блудів зачнейме того же бы Авторы проєкту страдают ся буквы ы так мі ся здає бо єй тямлят як таку проросийску днес вшытко што гляда як проросийскє хоц ани в єдным проценті ним не єст но то уж будут елімінувати І тот ґрафем ы наше заднє ы єст в чудачній староболгарскій формі абсолютно не знат хоснуваній то не єст як бы сме получыли днешній мягкій знак і і лем днешній твердий знак і Што робит такє тотоязыкове опрацуваня дост чудным злі ся то чытат злі выглядат Но але Так мі ся здає же авторам проєкту тото заднє Старорускє ы так вадит же прібуют го зміняти на силу дачым другым просто Я лем припомну же Шевченко писал ы в своіх вершах Но і лемківко повім но добрий Там єст тіж брак дост доброго пису одколей взяти судст байкы Я уж повіл же Лемковина є його гіркы велика Лемковина єст барз велика хоц мала на просторі цілой Карпатской Руси так і находиме ту марґінальну бы м так повівзнану лем на західнім крайчыку таку реализацию нашого нормативного ы і там ся пише стрітив ся говорів зненавиділі посварілі і т Но і тоты формы очывидно сут в лемківскых говірках але они сут лем на західнім крайчыку Лемковины Само сам запис з нескладавого Уж выражений як в ното ся тіж злічыт она не дава не трясла быва выправіва ішла она звідувала ся Третя особа женьского роду страшні выглядат в тых реалізациях З другой строны кєд бы сме тото повіли же то єст Вы тото не склада В ну то на початку єст оно зазначане же єст інче як В свой волк Же перше м гейбы было лы а другє лы но на початку слова маме у З такым брішком горі брішок не зам ци ім добрі повіл так ци так то но злі тото тіж выглядат як ся чытат Комплетна нерозуміліст хоснуваня на голосово гы в такых примірах што не раз сме о них бесідували в моіх языковых проґрамах так як маме в ночы в ночы то часом повіме гночы В ден Вден Зато же то єст тіж така прикмета лемківского языка же в такых примірах В зміняло ся в гы і так єст тіж записане в тым проєкті Но добрі Але лем товды єст такій принцип коли тото В стоіт при звучным соглас Але як стой кєдкєд стоіт при глухым то там не буде гы лем його глухій одповідник єст в мене там єст Вы або гмене або в тебе значыт г тебе Заміз гы єст гы і тото разит бо хыбаль найбільше бо там ся м розчытати барз тяжко тот нагосовый звук єст іщы до того записаний латиньком латиньскым гы тямиме латиньскє гы так в польскым слові гевм Геум тот на голові так а то єст наш ґрафічний но і як ся помішат два системы языка мож си очы заплянтати дай меси примір такій слово вступила єст ту записана як гступіва тотальне чудо аж єм смотріл пят раз як тото прочытати Вказало ся же то перше то єст латиньскє гы наше ны бо м прочытал нисту піва де уж нияк бы м не вышол з того што тото значыт космос но Або інче но товды Раз єст В то Гды раз єст гы товды лем гы єст записане лантиньскыма буквами добрі Не буду ся уж більше знущал над тым проєктом бо він має барз вельо доброго направду барз вельо доброго можу о тым добрым вельо бесідати вельо Можу приводити файніст же анімация і так дальше Але єдно мі вадит Но авторы того проєкту фурт прібуют зробити новий язык з языка котрий уж єст котрий єст записаний котрий уж єст скодифікуваний котрий уж просто істнує Думам же верно іщы в наступным проґрамі понедже часу уж помаленькы ся мі кінчыт Але дайте вы своі даєкы Опініі на тоту тему оповімти дашто А то была словиця бесідувал Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця