Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і Слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Так то слововиця витам красні витайте дорогы радию слухачы для тых што тепер вучыли і слухают переміру нажыво Прям представлю ся просто Демко Трохановскій з підваршовского студиі радия Лем фм Словиця проґрам о языку находиме ся в Словици і фурт будеме занимати ся словами пониже Од того єст тот языковий проґрам Нажыво з нашого студия кєд премєру слухате коли я высылам на добі Два послідні проґрамы дорогы радию слухачы толкли сме тему новости в языку і схоснуваня приназывника вы і до сполучыня з Украіном з державом котра тепер в великій біді з причыны росийской аґресиі Звідати ци дальше будеме тотовчы Ні не будеме Я лем мам сам конец остатні передуманя остатнє такє підсумуваня і спостережыня з минулого тыжня жебы сте мене злі не зрозуміли же то даякє політичне же то даякє такє тамійший підтекст такій єст ні абсолютні Жебы сте не думали омі як противника формы до Украіны і в Украіні до Словациі Словациі тамко што іщы маме в Литві до Литвы в Мадярах до Мадяр маме іщы до Латвіі і в Латвіі Остав єм праві маняком Слуханя польского радия і телевізиі за остатній тыжден припомну же тот проблем тыкат в подібні мілі польского языка і лемківского языка той формы но і часом з той причыны того такого подля Мойой опініі ненатурального вводжыня або такого преферуваня входят тіж выходят тіж комічны ситуациі бо дам вам ту пару примірів В єдній телевізиі редактор повіл найперше Вы Украініж бы ся хыйку поправити на форму на Украіні Жебы ся пак конечно здогадати же на початку повіл в Украіні як хотіл повістити так як рекомендує його стация або інчий примір слухаючы в телевізиі Украінців што по польскы добрі бесідуют не знам жыют долго студиювали польскій язык або дашто такій но і од них Коли бесідуют по польскы найчастійше чую форму на Украіні іхати на Украіну бо так были навчены бо така форма Ф такой формы были навчены така форма была правильна і тле і тле і зато кінцю так уж так кінчу конечно же так схосную схосную такє масляне масло Кінчул конечно тоту тему доповідаючы же не єм любительом революций в языку Заче часами революция єст потрібна знаме процесы як ся язык одроджує то русиньскій язык там пару міцных реформ і революций треба было зробити на початок одтятю Але потім язык жыє од такых мільовых каменів своім жытьом но і уж такє барз барзостры входжыня в нього думам же не єст потрібне ной але думам тіж же тоты два приведены приміры вказуют же так в польскым так і в русиньскым языку форма в Украіні іщы так легко бесідуючы не переважат на формом на Украіні Але мам тіж пораду до вельох польскых редакторів такых слухам на штоден навчыти ся ліпше чытати украіньскы назвыст назвиска ци аж і наголовкы пісен так часто пущеных посліднім часом бо а сут посередні русиньскым Бо як чую о героях ци о президенті желеньскым анезеляньскым нутажмі ідло в ґарліста якы при телевізорі ін уж якє чую переусініня притиску самой назвы державы Украіна што звучыт як Украіна Або Украіна што мож тото чути од ріжного рода коментаторів редакторів котрых видиме в телевізиі вчуєме в радию но ту направду в кышыні ся жніж отверат Што ж видно вельо публичных осіб забыло або они взнают же хоснуют тоты формы неправильно Но а ту треба повісти же же же притискы і в польскым і в русиньскым языку Украіна має рахую <unk> склады Укра і на При нагоді лемківского і польского тіж де падат акцент притиск на передпослідній склад то єст укра І Но на іна повинна на і повинна повинен притискы падати ани на кра на другій складно І кінчу ту тему уж направду дякуючы за вашы спостеріжыня і коментарі якы высылате на кус ЛЕМ крапка Фм што значыт же фурт можете писати на тот адрес до чого вас барз альту барз заохочам тішу ся при нагоді же засєму не забыл подати Но а што помаленькы з старым звыком будеме будеме собі іти до нашого Джінґля А тот джінґіль уж находжу в нашым новым системі котрого ся фурт вчул він не єст не все мя слухат але постарам ся уж о хвильку Джіґіль Уга і так як єм думал не все тото піде но але може уж о хвильку за секунду дашто дашто ся в тій обшыри змінит Кєдні постарам ся опустити по співанці пробачте за малы технічны проблемы моя маті Моя дідай слова Тот проґрам повтаряме А я знам азбуку Уж познали мы а злуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев як лоси як мама О як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як ябіль є <unk> і знак два знак мякій з твердым знаком Но удало ся повело ся З тым джінґльом добрі вертаме до Словиці нажыво мали сме джынґіль повело ся ното што вертаме Дляте што аж тепер вучыє на ся радийо Демко Трохановскій іме Демко єты лем Крапк фм за того іщы раз подаю бо часом забуду а ту як раз як раз до того буду я навертал до кореспонденциі звала мі ся барзтісу же такій по каждым проґрамі достаю од вас даякы одповіди Лем тілько добрі же тамту тему скінчылі уж мі омерзле Але власні при нагоді Не представляня ненатуральности даякых форм в языку зачыпул єм колиси о фемінативы фемінітивы фемінативы то нотаблене тіж горяча тема але надію ся же Розумієте же не находиме ся в проґрамі же находиме ся в проґрамі котрий тыкат языка а не находиме в ним такых річы жадных конотаций ци політичных ци ци ци ци ґжендеровых ци жадных інчых до Тота за памята еты слови ця єст о языку і лем о языку і в тій темі в темі феміни фемінативів і фемінітивів доставил май од пана Богдана і зацитую го цілого в мене в роботі явила ся борба о слово машыністка Штораз веце жен провадит потягы де колиси была то мужска професия натуральні была бы то машыністка лем то была все інча професия З другой стороны тебе хыба вмерла На початку як зачали жены проводити потягы то каждий з машыністкых ся сміял Тепер то ся уж зробило натуральне здравлю Богдан Дякую барз дякую пану Богданови за тоту відоміст был то пречудовий примір котрий з охотом собі розвинул Як думам пан пан Богдан з потягами має верно вельо спільного зато бесідує о машыністі як о тым мужчыні тым пану якій водит потягы то єст його робота значыт сідит в локомотиві і ньом єй єй водит Аж до професиі пришыжены якы знаном методом в языку то значыт через доданя суфікса ка мусіли ся даяк называти Лем же на час заложме сперед <unk> років істнувала уж професия машыністкы до си тот тотой жены яка пише переписує дашто на машыні та якій зродила ся така ситуация в языку предовшыткым В котрій Єдно слово Єдно названя професиі обслугувало ци ци ци ци называло Дві ріжны дві інчы річы дві дві ріжны дві інчы професиі Язык того барз але ту барз не любил гомонібы значыт слова котры звучат так само або подібні але значыня значыня мают інче А язык не любит барз такого то направду язык прібує елімінувати такы приміры жебы осола были прецийны жебы не робили двозначности жебы конкретно вказували называючы вказували лем єден примір з языка жебы не робити самому самому собі тых двозначности ци ци ци ци ци проблемів Но вкінци як віже пан Богдан наш слухач до языка Як вам то примір з польского вошла і форма машыністка як жена котра веде потяг Но і тота форма ся уж тепер добрімат І спочатку не была она натуральна так як не было натуральне же потягы водили жены Не было натурально того жебы ся приняла вадила і інча форма яка звучала так само само уж істнувала і барз ся добрі мала была на штоден хоснувана в языку і в жытю Бесідуюту о мошынністи Але вышла тота форма як жены котра котра водит потягы А певно помогло тому і тото же машыністка Професия од писаня на машыні уж мож сповісти загыбла бо было радше уж невидиме аж і напевно неє як думам такой такой професиі Але ту тіж треба мати на думці же і язык ся од вшыткого не оборонит І так думам же кєд бы был запертій в даякій під такым знате такым кльошом під таком таком кульом і народы языкы бы ся нияк не выміняли словами не коеґзистували не вчыли ся новых языків Не пожычали ріжных ріжных слів в языку но то бы сме му мали може такє же нияк голонімів бы не было Зато же язык был бы лем єден на даній обшыри тот язык бы сам себе хотіл называти барз прецизийні кажду річ но і думам же мал бы осібне названя на кажду річ Гомоні мож повісти бы е бы не было но але як знаме так не єст Не має той такой шкляной кулі котра нас окружат котра нас сепарує од інчых языків предшыткым в днешніх часах де В ґлобальным селі вшыткы тоты ґлобалізацийны процесы проходят в каждым але то в каждым языку А на жаль найбарже найбарже в маленькых языках такых як наш русиньскій до тоту тря Знати же і мы наш язык ся тому вели інчы языкы тот своім не оборонит Возме сей примір примір си возьме такій як раз тепер як нажыло слухати премєру того одтинка з Лововиці тырват піст Великій піст Но і етимолоґічно тот піст мал форму пост Но і ту ся придаст тото што было пару одтинків тому де сме бесідували о складах о звуках о буквах чым они ся ріжнят што то сут склады буквы і звукы но і ту ся придасты припомніня запертого складу то значыт такого складу котрый ся кінчыт на согласний звук Но і слово давне пост кінчыт ся на ты має лем єден склад то єст пост то єдно єдноскладове слово кінчыт ся на то значыт то єст запертый склад Уж кєд го міниме в рождаючым одмінку будеме форму посту І там сут уж два склады по ст і оба тоты склады кінчат ся кінчат ся на глас по на У Але як знаме в лемківскым языку был колиси такій языковий процес якій зовеме альтернацийом то з выміном звуків До звук О в запертых складах переходил в і Очывидно то не было так одразу і тото ся діяло долший час і переходило з О через У До і в лемківскым і пряшівскым стандардах русиньского языка на Підкарпатскій Руси барз часто чуєме в вельох діалектах тот процес затримал ся на звуку У там єст або такым дифтонґічным ци такым неполным у там можеме мати такы формы як пюст як міст як муст якы Пудкарпатска Русь пют Карпатка Підкарпатска Русь в тот спосіб можеме тоты приміры приводити Але вертаючы до нашого посту і чом не пісту кєд маме піст бо до того веду Но бо маме два закры маме там де было о маме тепер закрыты одкрытый склад в рождаючым посту Але піст Зато же піст єст єден склад і тот склад ся кінчыт на согласний ты то зато там о перейде і То лем так припомніня бы тото уж єм в языковых покусах покусах оповідал Вертам до нашого посту і до двозначности і до того же язык не все ся може оборонити то значыт Тепер маме піст так давний Пост Але кєд заходиме до компутера кєдиме до компутера заходиме на фейсбука або на інчы сіти ци буде то пишеме што пишеме пишеме Пост Якту видиме В ґлобальным селі язык ся не оборонил не оборонил як іде о тоту предовшыткым компутерову нову модерну лексику Но і тото слово ся приняло уж можеме писати коментар можеме писати відоміст але тоты слова уж не будут оддавати конкретно відомости коментаря Бо то не мусит быти коментар можеме на своій таблици на Фейсбу бесіду воголосити замістити Пост не піст Бо піст то уж там сме оголосили і то не мы два тыжні тому бесідую о пості о тым пості котрий котрий єст котрий Пишеме напримір на фейсбуку на Твіттері ци на інчым том зыштом Твітер має свій род рід Поста бо має твіт долго бы о тым бесідувати так ци так як видите в языку через запозычыня через влияня інчых языків через тото же приходят новы слова котрых мы не мали Очывидно могли бы сме певно даяк назвати тот пост Але скорше приняла ся форма ґлобальна язык ся не охоронил і маме тоты гомофонічны формы дві так же же же маме зо два більше тых постів єст але заложымаме два посты Филипівку і Великій Піст Но але маме посты котры пишеме на Фейсбу Піст тоты де о хлібі і воді ся повинно то стара словяньска форма но а як іде о пост котрий в одміні подібні звучыт як і великій пістци Філиповий пістци Петрів ци інчы посты но То уж тото вошло до языка і того не выелімінуєме Хотіл єм подати тот примір натуральности же штоси вошло до языка в ним істнує фунґує фурт оно в языку єст но і зато го мусиме хоснувати А бесідую ту од тым О тых ненатуральных часами формах котрых некотры котры часами до языка сут вводжены І так завершаючы тоту тему так єст тіж сфемінітивами так єст докладні сфемінітивами примір машыністкы значыт той пані што веде потяг а і машыністкы котра котра котра пише на машыні То барзайний примір але єст вельо такых до котрых днес іщісменне привыкнены Психоложка Так як найбарже так Но лем же пані психолоґ іщы дальше в языку звучыт барже натуральні І ту тіж мушу надмінити же не єм жадным противником фемінізуваня предовшыткым професиі лем треба знати же они будут аж допіро через хоснуваня так форма в Украіні до Украіны та як форма в Словациі і до Словациі они мусят ся мож повісти перелмолоты в языку они мусят допіро заскочыти мусят быти фурт хоснуваны жебы такы пуристы можы як я О тым уж николи не мусіли бесідувати Дорогы радийо слухачы я думам же собі тераз іщы возме даяку даяку музыку а уж хвильку певні ся треба буде смотріл о єм ся розґадал попращати Зато похвильку ся чуєме ро Ак было ге ге герше так не буде буде гых О Своі мамечкы своі мам находит свойой мам Своі мам і тым способом дорого радию слухачы там іщы на фоні звучыт шоколят і Ой верше мі верше Кінчыме днесню слововицю пиште над лем поет Лем Крапка Фм од тыжден думам же вернеме зо сильний мами значыт з тыма з тым з том темом яку єм заявил якысий часы том а мам файний примір і буде кус етимолоґіі Добройночы тримайте ся тепло до Бословіця і Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами І слів жаждаючых о языку і на языках словиця