Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Вітам Красні в Словицим Котрохоновскій з той стороны на жело світ варшаского студиі радия ЛЕМ фм кєд Слухате примєру того проґраму найшто што повісти зас буду дякувал за барзы файны цікавы майліі і дискусиі котры єм провюл не вшыткы ся надают на проґрам то одраз повім так то єст з ріжныма коментарями Но але жебы не продолжати то лем повім же пиште дальше Лемко ЕТлем фм то мій майльовий адрес Очывидно вельо зас ся контактує зо мном бо ся знаме дочыста інчыма комунікаторами і каналами де нале хоснуйте вшыткы бо они вшыткы тоты бесіды складают ся на тото же мамо чым бесідувати Не мушу думати специяльно зато Тіж дякую бо то вы слухачы творите тот проґрам Разом зо мном а тото што ж єм повіл же традицийом єст пустити джінґляс азбуком но то так тепер тіж зроблю А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков в як ватра ге як гора Ґе як ґазда де як дора Е як екран є як єли Жед Як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псянич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси каяк коса ел як лоси м як мама О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка пха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві юяк Югас я як ябіль бук є <unk> і знак два знак мякій твердым знаком Вертаме до Словиці іщы раз витам тешто доперо тепер ся підучыли до слуханя но і повім тілько же бы того проґраму предшого проґраму сперед тыжня найбарже дачы найбарже розгріла ся дискусия бы на моіх майлях і комунікаторах а бесідувал єм я принаймні хотіл взяти языково ту на варштат Два слова Епіфанія і Теофанія то было звязане зо святом Юрдану котрий недавно Минул Но і а вшытко пішло в барзы теолоґічны дискусиі Я лем припомну же тото слово епіфанія грецкє слово епіфанія епіфания то значыт вказаня указаня обявліня появліня ся і оно кладе притиск на явліня ся Христа і його ролю Мисиі в списинів світа І так тото трактує хочу уж підсумувати так тото свято трактує західнє християньство а Теофанія до зрецкого Теофанея значыт обявліня конкретно Бога і ту як раз кладе притиск на явліня ся Бога В Тройци так тото бесідуєме о святі Водокреща о Йорданіі о богоявліню докладні коли являт ся ціла свята тройця значыт же Ісус Христос Сын Божый принимат Крещыня в Йорданіі ту за Єванглийом од Матвея то буде то буде третя глава Бог отец обявлят ся словами то ми ту в поцерків славяньскій єст сын мой возлюблений о нем же благоволіт так і значы то єст мій улюблений сын котрого я не в котры моє боговліня і окрем того іщы являт ся третя особа святой Тройці коли то святий Дух приходит в виді голиц Но і так бы м тото вшытко підсумувал юж буду хотіл помаленькы тоту тоту част кінчыти але ісраз повторю тото што муж повіл же оба понятя ріжнят ся ф своій теолоґічній еґзеґезі в поясніню так ставляют акцент на дакус інчы інчы аспекты але ту іщы єдно повім то уж Бою ся же попутате проґрам Словиця з проґрамом Слово слово то чысто мож повісти теолоґічний проґрам котрий котрого автором єст монах Маркєн якого зравлю а словиця не єст лоґічным языковым <unk> проґрамом о языку і на языках так в тым джінґли бесідуют на самым початку Но явила ся така тема Ци знам історию же ріка Йордан вчас того святя благоявліня плыне в другу сторону І ци то єст правдива істория прошу сповісти Я одповім на тото звіданя зато же хоц хоц не находиме ся в теолоґічным в теолоґічным проґрамі ци в реліґійным проґрамі церковным проґрамі тілько што міг єм не найти поясніня того в інтернеті Зато так скорідко лем бо ішыт днес днес важна тема ту як ходит о тото же Йордан плыне в другу сторону маме напримір в пса і з псалом <unk> там сут такы слова же Што з тобом море же ты втічеш єй што з тобом Йордане котрий ся оберташ назад котрий котрий Плынеш другу сторону так то тіж то тіж такє однесіня до чуда котре коли коли розступил ся Йордан коли то Жыды ішли до обіцяной землі Разом з Ісусом новином несучы колчык завітак то тіж товды Йордань ненатурально ся заховувал но і не В тот ден Крещыня Ісуса Христа в Йордані єст така не така вірит ся же натура якоси нестандардова зареаґувала на присутніст Бога на землі в трьох особах тым більше же то така традиция котра бесідує о оявлінь ся Бога в трьох особах нараз Так і товды Йордан символично завертат і клонит ся мож повісти і словы як мисиі котрій приходит спасти світ Але ту предовшыткым з коментарів котры єм нашол телоґічных коментарів котры єм нашол не входятшы фы фы Фізичну може справу Йордану ци інфактичні товды плыне в другу сторону то може быти барже метафора же товды коли Ісус Христоси крестит ся в Йордані то Йордан іде в другу сторону значыт іде як раз не з тым чловечым прудом не з тым чловечым нуртом лем іде Назад іде до Бога іде до гармоніі з Богом такы сут такы сут етолоґічны поясніня того той той символікы і той традициі і той істориі о тым же же товды Йордан і в тот ден уж од тамтого дня Крещыня Ісуса же плыне в другу в другу сторону Зато ліпше хыбаль Для віруючых вірити в тото же тота символика наказує вшыткым віруючым одвернути ся од того чловечого нурту котрий ден по ден одходит од од Бога а навертат Йордан значыт же приближат ся в тоту правильну сторону і то єст тілько што єм нашол кєди поясніня з завертаня Йордану в другу сторону і то тілько понеже не єм теолоґом і не хочу забар входити в тоты теолоґічны ЕС аспекты бо знам же маме дуже дуже більше люди котры ся на тым ліпше Знают якы я А ту іщы єдну просьбу можу хыбаль сполнити зато же тыжден тому пуща єм такє дост аматорскє аматорскє нон награня з концерту терочкы котре котре Детерочка співала Прикрасну коляду ангел пастыря мовил і в котрій зрештом там я не памятам ци акурат в тій версиі теречкы тото єст то находят ся тоты слова тоты слова цитуваны в Євангелиі од Матвея так ци так ангел пастырьом мовил было бы прошыня жебы м пустил іщы раз пониже то незнане награня так то я одраз повім же то награня з концерту з <unk> рока награня котре было вчас концерту Терочкы ансамблю котрий діє під Руском Бурсом но і Сподавало ся пущем раз уж єм тото награня пустил собі котра собі тото желала но повін мі тіж ся подабат зато пущам тепер і перейдеме до наступной темы <unk> ма сой мо ша о сы Оо Стыйшы <unk>m сос ция тр Особі котрій выслаєм тото награня нот особа котрій выслаєм тото награня скоментувала же награня было диктафоном такым нормальным репортерскым диктафоном скоментувала же несамовите як Тот хор хортерочкы Не впадат зо звуку но барса і недото чути Думам же тым більше мож зарекомендувати награня з колядами хоц тот період з колядами ся кінчыт і він страшні недобрий для тых вшыткых хорів котры рыхтуют ся на співаня коляд бо Треба ся долго рыхтувати а співати мож іх співат ся іх барз коротко Но добрі Кінчыме тамту тему жебы сте не попутали проґраму Слово зо Словицьом днес як раз коли чуєте тото слова нажыво выпадат <unk> Річниця кодифікациі русиньского языка на Словациі то перша така подія в по <unk> році коли был то такым такым перехідным роком з комуністичной диктатуры до до демократизациі держав в Центральній і Східній Европі но і якраз Русины на Солициі были першы котры кодифікували язык і велика подяка вшыткому котры ґу тому ся причынили але тіж велика подяка тым котры о тій подіі доднес памятают В минулый вікенд была велика были великы подіі на Словациі і в Пряшові і в Братиславі Ну але я м вам хотіл пустити фраґмент така компіляция інтервю з доцентком Анном Прішком і то тіж дост архівальне інтервю оно сперед десятьох років значыт награл єм го м як раз в Інституті Русиньского Языка на Пряшівскым університеті з паньом професорком і Така мала компліция што ся там товды діяло Мы ся находиме в Пряшові на Пряшівскым Університеті Інституті Русиньского Языка і Культуры Но так То є уж двадцерічна істория самособовы од кодифікациі Але як бы тому дошло то треба ся вернути ся пару років дозаду такым граничным бы в рік <unk> а самособовы возроджыня русиньской народной ідентиты взнай русиньскых орґанізаций першой русиньской орґанізациі русиньска Оброда специфікуваня цілів роботы той орґанізациі в рамках народосного контексту єдным з тых вызначных цілів котры тота орґанізация собі поставит бо кодифікация русиньского языка Возроджыня Народной ідентиты Русинів на Словакі заведжіня русиньского языка до розлічных сфер жывота также уж зачало формувати айде якій конкретний проґрам народного возроджіня была выдана деклярация в якій русиньска оброда выголосила тоты основны ціли якы мают служыти ґувозроджыню народной ідентиты То были рок рі <unk> рік <unk> в котрім в основі уж взнико в тым часі фунґувало дакілько русиньскых орґанізаций перше з них знаєме же взникало польску Стоваришыня Лемків то было ісі в <unk> році так же друга была русиньска оброда а поступно зачали зникати русиньскы орґаніза в розлічных краінах Світовый Конґрес орґанізациі як єдна з найважнійшых орґанізаций яка споювала вшыткых Русинів приправила свій проґрам і такой на першым конґресі уроций котрый был в Меджілябірцях знову выголосила пріорітным цільом цілорусиньского руху То значыт же не лем русиньского руху на Словакі але ціло русиньского руху бы мала быти кодифікация русиньского языка або створіня самостатного русиньского языка Конґрес запропонувал скликати такый такы Форум семінар або форум інчого характеру на котрым бы ся зышли компетентны квалифікуваны люде лінґвісты і власно зачали бы дискутувати о кодифікациі русиньского языка Рік <unk> был І конґрес Русиньского Языка в бардиівскых купелях так же уж там ся діскувало офіцияльно о тым же як бы русиньскы язык мал вызерати то знач Мы знаєме же русиньскій рух ся розвивал у розлічных краінах так же бо треба зволити даяку методолоґію будуваня нового літературного языка то значыт ци то буде язык котре буде сполучной прошыткы Русинів або то буде даяка інча вариянта така котру бы люде приняли тото было основным цільом так же на конец На тым конґресів бержівскых купелів были люде з розличных з розличных народонносных меншын з розличных університетів европскых америцкых а так дале так же то были квалифікуваны люде університны професоры якы говорили о можностях якы еґзистуют у світі при будуваню нормы языка в такых в припаді такых малых народів в припаді безщатных народів як сут Русины Кєд самы дж пріориты народного руху русиньского дістальне язык школьство а тоты в сферы народносного жывота де русиньскы язык має своє місце може то буде уж легша етапа Такым оптимістичным нам може пунктом сучасности сут выслідкы списуваня людей котры сиґналізуют же люде ся зачынают голосити або прибыват тых люди коли котры зачынают ся голосити ґу русиньскым языку підвышує ся чысло людей котры ся ідентифікуют з русиньском народностю Самособо од многых факторів залежыт то як буде русиньскій язык вызерати за <unk> років Мовы были рады як бы Тота робота котра ту была дотепер зроблена жебы ся на ню надвязало жебы люде котры прийдуты по нас у тій роботі продолжывали А што є головне жебы фунґували тоты научны інституциі в рамках університет якы фунґуют То є барз важне То был фраґмент інтервю якій єм провюл з паньом доцентком Анном Плішковом десят років тому Ци ся дашто змінило Думам же так Пані професорка бесідувала о тым же Статус языка як з кодифікуваного влият на видно його тото тото поліпшыня статусу значыт в виді кодифікациі влият на самосвідоміст дуже більше люди признає ся до русиньской достоменности што як раз видно і в Польщы видно на Словациі де тоту приналежніст до материньского языка ци до русиньской достоменности фурт росне Але слухайте Бы джереловом подам хоц скоро ся дознате скоро хыбаль зрозумієте одкале єм тото взял бо звідал єм єдной назвы єй особы Што робит кодифікация Подай мі арґументы і контрарґументы Ното звідал єм ното же може довести до дострачыня ріжнорідности до той діалектальной ріжнорідности Но і як на тот одповісти же може кодифікация но єст даякым упрощыньом так але то не знат ся дже діалекты Чысто бы нам істчезнут так можут дальше фунґувати на штоден а языковий стандард служыт як тото нарядя до едукациі літературі ци ци до ци до медий наступным такым арґументом же же кодифікация ограничат языкову креативніст Но што з Но кодифікация не забыват Бо хоснувателі языка надаль можут вводити новы слова новы конструкциі а язык дальше еволює хоц єст уж тепер в даякых рамах рамах осаджений але він все буде еволювал згідно з соспільныма даякыма потребами а стандризация Полегшат і зрозумліня і комунікацию а на певно змін не бльокує Што іщы Такій арґумент же марґіналізує локальны вариянты і но і соспільніст так же же тоты Не даякы слова котры ци конструкциі ци ріжны языковы справы котры не вошли до стандарду можут тото ограничыти На примірі в вельох кодифікаций видиме же кодифікацию вводит ся такым демократичным способом і мож повісти такым Способом же коткотрий напевно включыт тоту ріжнорідніст так не вшытко ся найде выстандардизуваным ци кодифікуваным языку но але тота демокрация там істнує Окрем того ци то єст загорожыня для натурального розвитку языка Но ні кодифікация не мусит бльокувати того натурального розвитку языка она го порядкує так бо кодифікуваный язык тіж ся буде змінял так як його нормы сут дост реґулярны і одповідают даякым соспільным потребам Што іщы Декотры в виді кодифікациі видят таку боязнь перед таком штучністю языка так раз Штучніст языка полігат на тым же сут даякы приправлены нормы і описы до того чом як раз вводит ся таку таку і таку форму А певно зідати яку особу я звідувал Ебы вычыслити тоты тоты арґументы против кодифікациі і іх контрарґументы Звідал ся єм такій єдной пані котра ся называт штучном інтеліґенцийом як раз пару речынь введеных до до штучной інтеліґенциі дало мі таку одповід Што іщы одповіла мі штучна пані штучна інтеліґенция же єй так назву Же Скодифікуваны нормы скодифікуваны і застандаризуваны даякы принципы Ліпше одповідают на потребы сучасного світа ліпше поможут в тым розвиваючым ся барз скоро світі як іде тоту ріжны технолоґіі ріжны тоты інтернетово і еяйовы аспекты зато Од того єст м ін кодифікация Предовшыткым як смотриме на маленькы языкы на языкы котры сут найбарже загорожены м замертьом на языкы котры сут уж заміщены на листі загороженых языків через специялістів То значыт на медже інчыма такій язык як наш лемківскій русиньскій язык Зато небіме ся кодифікациі старайме ся тримати підперайме єй бо на будуче і так і так штучна інтеліґенция ліпше собі припомне лемківскій язык кєд буде добрі скодифікуваний То ба словиця бесідувал до вас Демко Трохановскій тримайте ся словиця Проґрам о словах нашых і не нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця