Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Так то словиця в тым красі Днемко Трохановскій з той стороны кєд слухати премєру того проґраму то значыт же Выслухате єй коли высылам нажыво і бесідую добрий вечер Але то ріжні може быти коли повторіням детезувати так ци так Вы там красні жебы м не забыл написати Ні не написати бы прочытати же вам вас Вам припомнути же мій майльовий адрес то Лемко ЕТ Лем крапка фм і чу лем зато же як не спомну то якоси не пишете а як спомну то все дахто напише часом барз бы цікавы темы з того выходят Зато я тепер уж не буду передолжал влучу нас одвічний джінґєль з Мурянковом з Мурянкового букваря з текстом а з букы Но і зачынаме нашы языковы бесіды а днес лем так повім буду продолжал тото што єм нестих тыжден тому а тема была барз цікава А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран є як гєлен Жет як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йосиф Каяк коса Ел як лоси М як мала О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка пха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві юяк Югас я як ябіль бук є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Так і вертаме до Словиці по тым джґли я припомну зо чом хочу продолжыти попередню тему по перше зато же м не скінчыл і тыжден тому може за амбітна была за шырока жебы так до так піти але тіж жебы даяк войти в тоту тему бо котру єм нескінцю мушу кус Вам припомнути з того же тото што єм бесідувал тыжден тому в попереднім проґрамі а мож повісти каталізатором тріґером такы нашы слова же так ся засмію того был была відоміст На комунікаторі Не лем на димкы Ет лем крапка фм Пишете домя барз жельослухачів пише Не пише на ріжного рода комунікаторах ной ту як раз злоцапа мам з лоцапа мам таку таку кузенігматичну вонвуз а в нас Ярхоц єм ся посларіл бо мі бесідуют з пария Я уж пояснял же бы тото шырше мож взяти польскє волуз чом в Наз Яр а чом в Наспария і так дале і так дале Но добрі І зачали сме то же в польскым ціж істнує слово яр хоц оно ґеоґрафічно як іде о дефініциі з з той ґеоґрафічной области якус дашто інче значыт хоц як бы сме так ся не входили в тоты барз специялистичны дефініциі і тоту лексику наукову лексику но то повізме же в Онв Р в польскым то єст тото само же Яр пришол зо східньославяньскых языків як раз котры достали тото слово од турецкого языка но і бесідували сме собі о тым же тот вонвус то єст праславяньскій овос з носовом о на початку котре достало бо Часом тото так такы як напримір в нашым слові він ци вікно з етимолоґічных он і окно так то і в польскым языку были хоц тоты процес о котрым тепер бесідуют кусы перше проходил доставали на початку таку протетычний звук він вначе доставляли том в жебы легше было тот овоз выречы выповісти но і тот овоз значыл штоси до чоси ся візджат в што ся візджат Він найчастійше был Слухі значыт тота долинка помедже скалами де може ішла дорога але там не текла ріка То уж тіж сут деталі бо ту барже іде нам о етимолоґію того Може то форма яку мал тот олвос праславяньскій олвос ци ци теперішній польскій Припоминал єм тіж кусідка о тым же же в польскым языку Як єдиным з посередславяньскых языків ой в кашубскым тіж не дакус по части і в македоньскых діалектах Кєди сме кєд уж такє ідеме не Остали ся тото о і ЕМ з праславяньской обшыри но але то єст уж своєрідніст они тіж в Польскым уж не мают долгых років бо як бесідуют специялисты то заниктут так ци так до того о як оно стояло на початку тяжко было вомлити доставляло ся тото В Ям привюл ріжны ріжны такы приміры де ся зачынало дашто на он ци на Н і тяжко было вмути зато доставало в польскым в але тото о цм в нас переходило переходило в глас А ІУ або я і ю коли коли коли помягчали попереджы го согласны Но і одтали польскій вензел то єст наш узел так вонтроба то утроба кус архаічно зато же зато же в нас єст пецін ци пецінка тота польска вонтроба но ле утроба приводил єм приміры з <unk> псалому де маме там дашто во утробі мойой так значыт в моіх внутренностях в тым не іде конкретно о о тоту пецінку лем іде о душу о о тото што на што єст ясно і так сме собі розвивали тоту бесіду в такій спосіб же сме аж до угрів дошли польскє Венґры тым тіж єст тото протетичне вена початку Ци скінчыли сме ся мі здає на тым Е же маме штоси такє як давны онсы а польскы вонсы но і в нас мали бы быти баюсы Но ту ни бы близко і єм бесіду штоси ту не такно добрі онсы вонсы а тоты баюсы так Кєд бы сме собі тото зрівнали кєд бы сме тото собі здівнали з напевно мы Східньославяньском формом напр русиньскы усы так де видиме тот перехід од Ом до до східньославяньского У коли коли щезли в нас ОМі но то якоси так мож собі тепер пристанути ся застановити зараз зараз але то маме усы так Бесідувам тіж іщы о тым польонізмі котрый пришол і до нас же бесідували вансы з польского з таком Чудном реалізацийом того ону як ан та як сові Пантна та як вандрувати там тіж сут дост специфічны заміны польскых носовых власных Так ци так Ено тоты баюсым я барз але то барз Застановили Можу повісти же аж і єм ся зачал розписувати з професорами і етимолоґами але о тым уж поперві памятайте о хвилю будут баюсы і паргія Дай ми миля дай ми миля дай ми доньку дай ми людара дай ви душу дай вітіло далі висаби любило рай ай ex Оці моє небо щастя більшого не треба Миє філь в тым світі Мі на фій зимлі дід ціль ляй ай ай бідай ми ай <unk> ай ай Вертаме до словиці Демко Трохановскій Я оддальшы о тых баюсах Олем як узмерзят так бо то раз же пряме влияня з мадярского языка Але оним я не зато мерзят мерзят мяс зато же ток іщы до кінця ємном Не дістал до того ци тота мадярска форма баюс баюс бо так єст по мадярскы і в нас має дашто спільне з том давном східньославяньском формом баюсы ци усы так барз близко єст усы ту таку пряму конотацию виджу з праславяньскым языком Но але што сно бы Може А може дахто з слухачів Словиці м не знам дашто о тым повіс Зрештом слово баюс єст популярне на Лемковині як назвиско напримір Зрештом Форма вансач тіж єст без популярне бо і слобо вансы было зафіксуване кєд добрі памятам Іваном Верхрадзкым на Лемковині нот што бы свідчыло по мойому же і давны усы усы такы тото што в нас перешли в усы і може ся потім змадяризували форму баюсы Были жебы конец кінцьом підлияньом польского языка вернула форма тота Вансы тым протечным В на самым початку о чым єм бесідувал в принагоді слова <unk> ци еци даякых інчых таком протичным в Но і добрі Ту Вам єдно повім на тепер же етимолоґія слова баюз в мадярскым языку єст неясна Такы Мы подают мадярскы етимолоґічны столик то уж Перше такє жебы ся застановити жебы пристанути ворыт аха но в назі з баюз в мадярскым мадярскы специялисты не знают одкале тот баюз в мадярскым языку ся нашол І жебы Вас іщы зацікавити лишу собі тото Наконец жебы м встигнул з парийом так бо нич розвяжу таємницю баюсів або тото як думам жебы єй розвязати тота пария нам іщы не остала І ту перше заскочыня бо она не повинна быти пария Она повинна быти пария А чом так єс но одже маме ту зложыня двох части префікса па і часослова рыти і зачну того рытя найперше бо спа то іщы будеме мати дуже до бесіды Тото рытя так но бо яр єст мам яр ярок так парыя Возме си пария Постали в наслідстві ерозийных процесів значыт тоту тоту бдіру помедже горами помедже скалами штоси мусіло вырыти найчастійше была то вода зато вітры неєм аж такій ґеоґраф Так ци так штоси тоту тоту діру вырыло зато маме тото рытя так Але до того рытя был приставлений такій префікс па Си знаме го внеска но не барз уж поясням продуктивний префікс означало же творил новы значыня слова Новы одтейні мужы слова так Того префікса уж неє бы видиме го выдаякых словах він уж єст архаічний але видиме його рефлексы його континуацию тіж в лемківскым языку бо тут префікс па Давно тому ту певно з <unk> років тому а і перше кєд собі охвильку посмотриме В тых давных часах высупал як елемент такій мож лем словотворчий елемент так і хоц днес уж єст мертвий но то зараз собі посмотриме як то было бо колиси в славяньскій обшыри Тот продуктивний префікс па мож повісти пеюратизувал або здрібнял значыня так міг обнижати ранґу дачого Маме роботу так але єст па робок Такій хтоси до хтоси до роботы такій но мийший ранґом він має лем робити я бы му наказувал што має робити а він має робити отале походи слово па робок робота і тот префікс па Маме гы такє в лемківскым языку як пахоля Так то мала дітина так мала діти очывидно же мала бо пахоля пахолятко Знаме в колядах як ся о Ісусі Христі співат же то єст мале пахолятко ді дітятко мала дітина дітя Лем же ту етимолоґія того слова іде од па Холя маме зас тот префікс па і холя котре іде од хлопа од того н найнизшого стану людно кєд бы уж не позераме же в давных часах то іщы были Рабы невільникы але тот тоты што мали пана хлопы так голя то єст метатеза хлопдек і па Холя пахолятко так тото па префікс видиме ту тіж Ной маме тоты тоту парию па рия котра была колиси парыйом то напевно буде з такій процес котрий ся называт аналоґічным зрівнаньом што значыт же кєд было вельо слів котры ся кінчыли на ыя ани на ыя так не знам там возме си меция пасия Лелия і так і так но кєд не было вельо слів з кінцівком ыя бо то од часословне слово кус інчого походжыня як тота Лелия ци Велия ци меция пасия і так дальше но то Оно ззаднього ы певно перешло в тото середнє и і так як бы ся зрівнаме Так ци так оно іде одкрыти тота па рыя котру днес называме парыйом так смотрю в польскым языку там іщы єст дуже рефлексив з тым давным продуктивным суфіксом То маме паґурек тота така мал такій горбок але Но не така гора така полна такі такы низшой ранґы така меньша гора Паґурек так маме Така долина такій ярно але то такы долинкы собі не якыси там страшні велика долина так Посмотріл єм слово памят од того іде памят мят значыт думка давно давно колиси а памя то значыт така думка котра припоминат ся о даякій час то тіж ту видиме тот префікслові Памят Но і кєд кєд собі вшытко тото возме м то видиме га што і з чым Я зато бесідую о тым же написал єм до пана професора Михайла Капраля На Мадярину не знам мадярского зато можу ся посухати лем словниками етолоґічныма словниками інчыма можу ся посувати штучном інтеліґенцийом і так дальше Але тото нич не заступит доброй порады в професора котрий мі потвердил же баюс баюс бо до того буду тепер навертал він неясного походжыня Пан професор порадил ся знаного етимолоґа і доброго доброго славісты на Мадярах котрый тіж повіл же но Мадяры не знают ци специялисты мадярскы специялисты не знают од коли од коли од одкале іде іде тото слово Но і увага Ци уж тепер так то добрі то повім може уж Е Тепер Як бым як бы тото могло быти уж тепер прібую на скоро зложыти собі тоту кінцівку жебы тоту цікавинку даяк розвязати по мойому Ла кєд же Нашы Лемкы мали деколи усы так або мали вусы або вансы м заложме так же Но і поіхали на Мадярину жебы там грошы заробити жебы пак Но мож повісти бы назад прити і своє обрабляти бо там вшытко квітло перше так зато і встигали там поіхати заробити нич дозріє туды в нас но товды якраз якраз своє обрабленой певно даякій Лемко мал усы ци вуса бовансы Тот остатня постерігам уж єм бесідал як барз пізну пужычку з польского языка но і одтам але принесли баюсы З мадярского Може спочатку то был даякій специяльный вид баюсів не знам може то вони были барже закручены може не знам што си ся ім тем сподабало што тепер собі кєпкую так ци так давны усы бы в нас рад ся мусіли быти усы або паюсы можливе бо то тіж моя гіпотеза были замінены баюсами через дост близко усы вусы ци паюсы або баюсы баюсы то сут коло себе Но і зато зато тіж задотуваны были в тій мадярскій формі Ци уж так было колиси Было посмотме собі ЕС вельох примірах слова бо барз часто понимаме же маме вельо мадяризмів так з просто меджеязыковых контактів Але Они най до кінця сут мадярзмами або не вшыткым посмотме пізріме собі на сут на слово ґазда В русиньскым ясне же слово само слово ґазда пришло з мадярского А як оно ся нашло в мадярскым Може і з русиньского но і ту не жартую Напевно пришло з даякого славяньского языка То іде од господар котре в мадярскым языку утвердило ся як ґазда одсуд давного слова Ґоспод Господа і так дальше так тото певно проходило дадес тисяч років тому так коли то Мадяры номады і варвары котрых ціла Европа ся бояла як уж знищыли великоморавску державу но то сіли си вкінци на низину жебы сте не думали на низину звану тепер мадярском низином в каждым разі перестали ся переміщати з єдной териториі в другу но і тым способом мусіли зачати господарити ґаздувати Взяли од Славян слово господар заадаптували го як ґазда і мы ідуцы на Мадяры о чым уж єм перше вспомнул вертали сме зо словом ґазда Як мадярскым котрый іде од славяньского Но і ци не так было зо словом баюсы а може в нас были па юсы З тым префіксом па може они означали меньшы усы па усы паюсы Може даякы специяльны може бы такы хлопскы з того Так выникат же же могли такы быти они пришли до Мадярів як Баюс а і до нас потім в тій мадярскій формі вернули Ту лем тілько доповім же то коли уж тоты Мадяры собі сіли на мадярскій низині і ся оселили Дуже брали од Славян ціла аґрарна абсолютно аґрарна лексика походит од славян но бо знати но они не ґаздували они ся переміщали ходили з єдного місця на другє такій Коли уж сіли мусіли даєхто назвати назвали од сусідів або о тых од тых люди котрых підбили там котры там жыли Може не вшыткы слова ідут прямо од русиньского языка хоц напевно того русиньского сперед тисяча років Але кєд собі посмотриме на слово балятон так тото Мадярскє море великє Озеро но то там видиме полну голосну форму там видиме східньославяньску мормуже іде од болото Ту думам же кєд найблизшым східньославяньскым насельом были Русины тотот Балятон як раз може іти прямо од Русинів О што ж мам ту іщы для вас вельо вельо але час мі ся кінчыт Повім лемківку айщы о палку єм пою но то хыба іщы третя част може може быти так ци так в своій палук тіж видиме тото давне іщы праіндоропейскы анґы котры до праславяньского пішло яко онк Кєд додаме на початку па то маме в польскым па Йонґ маме в лемківскым русиньскым па ук і так дальше а в мадярскым покто докладні од того іде так ци так Як видите ішли сме од польского вовозу через русиньскій Яр аж до париі котра остала парийом А тілько думок ся за тот час явило же може і тоты нашы Баюсы Колиси были паюсами взяли іх Мадяры мытам післи і вернули назад З баюсами Ци так могло быти м то моя гіпотеза Але кєд має мате на тото даякы своі думкы пиште на демко ет ЛЕМ Км радо радо з вами подискутую тым більше же ани Мадяры не знают одкаль мают слово в себе баюсы по мойому од нас І дякую сердечні тримайте ся тепло то была словиця бесідувал Демко Трохановскій Словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця