Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 117
Слововиця #117 - 2025 03 10
Opis odcinka
Слововиця #117 - 2025 03 10
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja dotyczy rozważań o języku łemkowsko-rusińskim: prowadzący wraca do wcześniejszego tematu słowa paria, łączy je z czasownikiem oznaczającym rycie oraz omawia wyrównywanie form zakończonych na ія i ыя. Druga część programu skupia się na madziaryzmach oraz na hipotezach prowadzącego o słowiańskich, być może rusińskich, zapożyczeniach w języku węgierskim, z przykładami takimi jak ґазда, баюс i паук. Na końcu prowadzący zachęca hungarystów do kontaktu i konsultacji, podkreślając, że chciałby poznać eksperckie wyjaśnienia.
Automatyczna transkrypcja
Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Витам красні словици Демко Трохановскій Як все витам красні слухачів В проґрамі о словах о языку і на языках одраз припомну мій емайльовый адрес Лемко ЕТ лем крапка <unk> м там де ет то ставте собі як знате польску малпу русиньску сабацьку ци ци ци того словацкого або чешского слимака Н тоты завінат ся якоси такто ся бесідує Но добрі витам Красні перейду певно одраз до нашого джінґля жебы зачати якоси так нам ся бесіда на ріжных каналах то тепер уж мі ся здає словиця словиця розвинула в вельо каналів і тепер уж бесідуєме і на лоцапі то мане Має в контактах і Майдем Кветлем Крапка фм ходит Егано і іщы мы іщы дошол комунікатор єм ани не знал же мам такій заінстолюваний вайбер Но добрі лем ся з того тішыти же вельо тем было до послідніх проґрамів Зато я зачну нашом азбуком і нашым джінґльом азбуком такій перейдеме до того што мам днес зрыхтуване А я знам азбуку Уж познали мы а з буху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щаві як Явір єд <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком ды Такій вырытаме до Сылововиці Я на сам початок бы м хотіл подякувати пану Андрийови пану Томі пані Марийолі предовшыткым за тоты бесіды што од остатнього проґраму сме ввели до послідніх тем якы являли ся В Словици Я не люблю такого єдного же барз долго розтігам єдну тему бо тота буде уж ся вела такой третій проґрам Вірю же днес єй скінчыл і бо просто якоси так ся явило барз вельо при нагоді такой трьох слів з єдного майля Зробило ся вельо тем а припомну бесідували сме о такым польскым слові Вонвус тот наш Яр ци пария ци Ярок такій і од того сме зачынали мали сме вельо примірів так же сме конец кінцьом кєд памятати дішли до мойой гіпотезы же мадярскій баюс нашол ся нашол ся в нас в лемківскым стандарді русиньского языка з той причыны же найперше баюз пришол до мадярского языка можливе же і з даякославяньского а я буду типувал же з русиньского языка а пак вернул уж в мадярскій версиі на Лемковину з тым як нашы ґаздове єздили мы єздили там іхали до роботы нич там вшытко перше приставало росло за тотам іхали заробити грошы выротали обрабляти своє сум повіл єм тіж ґаздове так ґазда то тіж такій файний примір того што сме взяли з мадярского языка а дуже дуже перше ану можливе же і привезли тото пак змадяр з тых робіт з тых де сме поіхали зарабляти вернули сме з ґаздом але треба тіж памятати же ґазда в мадярскым языку то тіж єст славянізм славяньского походжыня од господар од господ од тых то од того кореня Дото видите як то файні файні іде з тым языком же найперше Мадяр взяли од славян А припомну найблизшы кєд іде кєд іде о принаймі пілнічну сторону были Русины і Словакы і потым розріжныме котры пожычкы в мадярскым языку сут од русинів а котры од Словаків напримір од такых форм як напримір балятон значыт там єст полноголосна форма од болота вельо вельо інчых Але тото си зрыхтую на сам конец пониже мадяризмы то тіж єдна з тем ту з паном Андрийом сме бесідували о тых мадяризмах Зато як видите тых тем єст вельом а днесіш ся том парийом Займу бо ту тіж пару такых На пару такых залвах вчас бесіды вышло но то зато за тотого верну Пустиме собі музыку і уж днес заповім же по музыці буде о париі і о мадяризмах в русиньскым языку або Як увес тот котар возит ся мі розсеркота Як увес тоткотар возит ся мі розсеркота розсеркото ґуцками казеля по зыкшамі розсеркотай лаґолі сычка <unk>eo лисецка франдка зем злого Якраірска Окстримля сусіду підплю А не згод вирівкы куцка лучыля тран казеранда зрогывку ґуцка лучыля тран казеранда зроблю збаведів бідка мозе буде з бадил краю се буде Семітка мозе буде збагади в краю се буде уз ся Лусина тамка зеле з бабикаю сте буде уз ся Луцина Тром просе рознедуда зрештом бык собі бы добрі сте чули Хотар то тіж Мадяриз кєд ся уж ідеме до бесіды о языку ям барз вельо втіхы посліднім часом пониже понезык одколим нашол етимолоґічний словник діґітальний в сіти немадярского языка дуже більше можу розуміти як знаме з мадярскым языком хто не різ на Мадярах а хто прібує ся го вчыти А уж на старіст то уж тым мільше тяжко так ци так в Славици было хота м ся мі здає так ци так мадярскій соник бесідує же то з край то крайданой обшыри або гранична линия помедже двома двома ділянками Можут то быти повіты можут то быти край но границя так або даякій крайній пункт деси там тото што найдальше лежыт од нас такій такій крайній пункт так Але бо мадяризмах мало быти на кінци Добрі бо мі зас піде час а я тепер хочу вернути до Париі ту сме з паньом Маріольом бесідували о париі і о вельох такых словах бо я полю о чого іде пария Так пария так направду повинна быти парийом заднім ы там на прикінци того слова зато же то іде од часлова Рыти значы тото єст тото што врыте єст ту навязую до того Ярку до до польского вонвозу до того простору помедже скалами або такой долинкы такой врытой там штоси говрыло так но і ту сме як раз не бесідували о тій париі ци париі але дішли сме до першой одміны назывників з том таком характеристичном кінцівком о котрій тішу ся колиси бесідувал напевно то тота одміна в котрій більшости маме чужы слова типу Австрия конституция єпархія Лелия то тішыс чуже слово мисия і маме тых такых слів котры роблят проблем для тых што знают польскій язык бо як знаме там неє перед Йотом гласного там єст напримір конституция Компанія хочу найти такы добры еквіваленты епархія і так дальше Там тамтам неє того розділіня гласным і я або і я бо то тіж треба розріжнити же в нас розріжняме і я і я Очывидно од чого ся взяла тота Пария чом перешла до Париі так зато же же ту видиме видиме аналоґічне зрівнаня то такій процес языку котрий як дашто Може звучыт кусідка інакше як більшіст даных процесів в языку даных видів даных примірів в языку то єно іде в тоту сторону жебы звучати так як більшіст так зато і тота лелия Конституция єпархія значыт вшыткы кінцівкы і я ія Ту хыбаль переважыли же тота пария давна тота одсола рыти і тот префікс о котрым ім бесідувал давний префікс котрий колиси давал значыня зменшуюче понижаюче такє часами пеіоративне ну тота па Рыя перешла в Парию і так якоси уж вошла до языка же може не памятаме же то іде отто од того часу слова рыти Но але ту треба повісти же то не конец того же не маме слів з ыя поже бы бы барз вельо уж нашых слів славяньскых слів має тото ыя в кінцівці через заднє напр шыя так там О тых процесах з шы жычышы щызмен вельо бесідували в моіх языковых проґрамах І то єст тот примір же од давного шея тото е певно перешло і але по шы в лемківскым стандарді русиньского языка тяжко і вымовити зато і пішло до шыі Але як бы сме так мали бесідувати і так собі добрі ся посмотрити Е на тоты приміры з Ія ци ыя то маме єст такє село єст такє село уж на бойківскій обшыри Волковия і там добрі знаме ту легко розшыфрувати же тота Волковия она буде то же там выли ци выют може дальше там выют волкы од того то зложыня двох свію од волк і од выти Ту маме тіж тоту анелеґію до парыі так же рыти і выти Зрештом бы я ся застанавил чом тота як бы застанавляти ся чом тота Рыя перешла в нас в Париів то міся здає же тото місто коло мыя барз часто на Підкарпатскій Руси єст записуване через середнє ы і тот сам процес значыт аналоґічного зрівнаня же кєд же мало єст сіль котрый ся кінчыт на ыя і хоц бы тамтото ыя тото заднє ы было оправдане но то переходит в таку форму яка єст в більшости ф в тым такым мішку з яци Еци ци тіж іа Тутіж треба повісти же не буду навертал о то уж толкли сме хыба же дахто бы хотіл іщы о тым побесідувати на демко ЕС ЛЕМ крапка фм або на комунікаторах хтоси пояснял же маме розділены конкретны согласны по котрых єст і і я ако по котрых єст і я напримір Вальбія але уж Месия посы буде середнє і по тій ґрупі Кы ґы гыхы буде напевно Ія та кієвдокія панагія єпархія вшытко то сут чужы слова там будем мати і Жебы вас агато іщы єдно о тым аналоґічным зрівнаню бо тіж мам інчий примір в іменах такых як Кесарий Антоний Інокентий ігнатий і вельох інчых котры ся кінчат на тото і так але маме слово Андрий котре мало бы быти не Андрийом а Андрийом і кєд бы і аж і перешло тото е Андрий перешло в і то бы была Андрий Але ту тіж маме аналоґічне зрівнаня того м того и в Андрию не повинно быти там повинно быти шости інче але через Антония і Нокентия і тых вшыткых што ся кінчат на і Андрий через тото аналоґічне зрівнаня Пише ся так як тоты інчы Імена но і добрі Кєди было о лелиі о могли сме ся о велиі повісти о євангелиі і вельох вельох інчых то пустиме собі ен лем фольк з наголовком з наголовком Біла лилия іщы навернут нас до мадяризмів і <unk> ґорлиці <unk> і <unk> польковиці Лемківскій голос В твоій хыжы Міла Ґалерилия і Червена Ружа Ядюка Мадан Матему Твоє языка ґуря Підляка якій бы то не был уж не выдавця юшы Лемі гожете валиты пради чыта осіных дайте мі дайте мі райа на мода як іме буде міс Но то была еманципацийна феліміністычна ся мі здає кус Співанка Лемфольк біла лелия але то зато пущена понеже о тым і я з ме бесідували то ішы кус о тых мадяризмах Долго сме бесідували з по посліднім проґрамі на тоту тему і бы што шту повістил подал тоты приміры ґазды котрий найперше пришол од господаря до мадярского языка а пак вернул до нас в виді в мадярскій версиі в мадярскым виді як ґазда так То так само то так само з тым мойом гіпотезом же баюз міг быти в нас колиси усом або вансом туж пізнійше барже пожычка Но але коли коли сме післи до роботы на Мадяры вернули сме з мадярском версийом того слова баюс А моя гіпетеза полігат на тым же тото ба было колиси тым префіксом па давным што колиси мал таку сулотворчу спосібніст был продуктивний так то ся называт в языкознавстві Ну але я тіж бесідувал о тых такых в проґрамі напевно а і тіж в бесідах позапроґрамовых нот о тым примірі як мадярскє покытре іде од славяньского па ук так як по лемківскы єст па ук там не є вы полемківскы там єст па ук по польскы єст па Йонк і єс тота Йота тота протетычна Йота а одталь видиме же то славяньскє і можливе же русиньскє запозычыня в мадярскым од того же як раз як раз там неє того ве котре могло быти си цийоты котра могла бы входити до мадярского языка лем по мадярскы єст пок не павук не пайонґ а русиньскій паук міг быти зрелом для для Е Для того мадярского пока Но але слухайте ту бы кєд бым малы розшырити листу тых рутинізмів або шырше славянізмів в мадярскым языку то бы нам певно не старчыло ани годины ани двох пониже подам лем пару такых примірів котры котры мі ся бы повело найти як то з тым єст і і тополя по мадярскы звучыт подібні як і в нас і вышня подібні подібні звучыт як і в нас і Што там маме іщы лен то тіж наш лен маме такы файны приміры як як о напримір больван больван то і то дост старе слово котре в нас ся утримало то барже бы сме може днес в виді такого ідола або або од такого божка барже тямили Але єст тіж бальвань в мадярскым языку Маме бесед як бесі думаме вельо маме череп маме Черешнів такой так само в мадярскы то сут вшытко вшытко славяньскы пужычкы з котрых напевно барз дуже то сут русиньскы пожычкы Зато предовшыткым не сцидайте ся свого русиньского языка же же мы вшыткы взяли од інчых або вельо взяли од інчых а уж остало нам барз мало того того нашого славяньского джерела Ні можеме бесідувати і бесідувати а я до той бесіды предовшыткым запрашам гунґаристів кєд бы ся такы нашли пиште на демк лем крапка фм радо з вами бесідую а предовшыткым не побесідую ся звідам як експертів як то вшытко было А то бла словиця барз красні вам дякую і же вам доброго часу Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця мури