Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках Слововиця Вітам Красній Словици Демко Трохановскій стоі стороны радия В Красні ф проґрам <unk>BB<unk>r Слововиця О языку на языках о тото в якы си так мі деси втекло На добрі бы представлюл свій майльовый адрес Inte фм писте на нього як і на ріжны комунікаторы месенджеры понезейні ся бесіда веде І тілько хыба вступу на тепер Понеже зас жебы встигнути з темом жебы єй даяк умовити то перейду до нашого джінґля за збуком і будеме собі зачынати поленькы проґрам А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков в як ватра ге як гора Ґе як ґазда де як дора Е як екран є як єли Жед Як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тыж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква іот якоси каяк коса ел як лоси м як мама О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка пха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком Тыґдачами проґрам Словиця уж так бы м повіл порядні Дор радию слухачы помаленькы я уж направду тягну єдну тему звязану з мадяризмами з мадярскым языком Она ся файно розвиват тота бесіда З Вами зо слухачами берзєкую ту пан Мирослав О Іван Богдан ся одозвал смотрю засил проват ся бо так єдным оком смотрю на мойго майля Так ци такы дякую за вашы за вашы коментариі предшыткым того што єм бесідувают дякую за попертя мойой теориі о териі о слові баюз в мадярскым языку Як памятате такы таку гіпотезу єм вывюз же баюс слал бы быти нашым усом давным котрій славяньскым усом Ту бесідую о тым же З тым з тым приназивником басы з префіксом ба мал бы ся вязати як вельо інчых слів котры зачынали ся од паяк паробок пахоля паус паук і того рода того рода славяньскы слова котры сут по части і в мадярскым языку хоц скутку сут з З деформувано і достосувано до мадярского языка То лем тілько же бесідували сме о мадяризмах а і славізмах в мадярскым языку і о тым ци можут быти з русиньского языка то я лем припомну іх буду хотіл тоту дискусию уж кінчыти принаймі ту на андені же же єднак найновша мадярска наука предовшыткым бесідує о тым же же тоты славізмы явили ся в мадярскым языку через тото же коли Мадяры уж осіли на паноньскій котлині мадярскій низіни ці як бы нас назвати тоту обшыр но просто там были Славянекы на котрых Мадяре свою культуру не ложыли і тым способом явили ся дакы Мадяризмы але ту вшыткых фасцинатів І пропаґаторів той ідеі же вшыткы вшыткы славяньскы слава сут од русинів Но неконечні очывидно маме такы ясне же рутенізмы сут в мадярскым языку як Пелемка не Мож повісти і балятон там чути полноголос східньославяньскій полноголос зато Мож бы думати же балатон тіж хоц не вшыткы сут прихыльниками той сторонниками той той той тез жей балятон походит од болота напевно походит од болота Лем ци од Русинів Пеленка напевно тых слів єст вельо но і тіж треба бы тото повісти же більше славяньскых слів єст од полудньовославян в мадерскым языку як од тых пілнічных значыт західніх і західніх і східніх Ту дам примір такій ольсы сербского хорватского языка слово донґа котре в нас звучыт як дуга там чути давне олм то значыт переняте было коли іщы Славяне мали такы носовы носовы власны Тото Лемківко жебы скінчыти ам то іщы єдно повім Єдно повім такє бы бо мал єм свіданя але не памятам ци єм го повіл тыжден тому такє наше слово як Одомаш наше Наше значыт з мадярского пришло тота гостина тота мериндя на скінчыня даякого діла так в загальні бо она має ріжны од стены як іде о значыня днес очывидно то і очывидно іде з мадярского Альдомаш то такій тоаз то такє вознесіня погара по вчас даякой даякой нагоды в таяко торжества То тіж такє благасловіня дар задашто на конец для якого діла тото так та так мадярскій етимолоґічний словник тото тлумачыт зрештом дорогы радию слухачы на певно сте чули не раз проґрам Северияна Косовского в радию Лем фм котрый ся одомаш называт а то іде од мадярского Ал Домаш тото а такє Надію ся же добрі чытам по мадярскы по неже не знам Аж на тілько добрі тот язык бо ім лем знам лем тілько кусіцька тілько што значе єм ся ним інтересувати хоц то м барз турляв Е Може мі приделек деколисі така охота і старчыт часу Но добрі а іщы єдна річ ся явила єдна в нашых дискусиях і ту ту бы мам виданя ци лемківскій влиял тіж на польскій язык так лемківскій русиньскій бы не возме возме шырше так як лиси мал проґрам мал проґрам на тему ріжных лемківскых русиньскых влиянь на околичны польскы діалекы титу ту ся можу поселити книжком ванды Ломницкой Дулякс з лексиконом надпопрадскых ґуралів і як раз там маме тот примір же лемківскій влиял і на польскій язык на його говоры В такым виді же маме в тых ґуралів такы формы часослова і як будувать годувать і вшытко што то наше з тым суфіксом увати ци вати через у а не через о зато то єст такій примір де де лемківскій язык тіж інтерферувал як бы зо свойой стороны на інчы языкы то арґумент для тых што собі думают же то лем мы сме были так лем схопны перенимати од дакого самы де си сме не влияли на інчы языкы Язык так не діє Очывидно все тут більшый язык шырший язык офіцияльний державный язык він має більшу можніст влияти на меньшый язык і так ся діє вшыткыма великыма языка котры влияют на мікроязыкы бо сут державны бо сут більшы бо сут в медиях бо сут в школі так дальше в урядах Но але треба повісти же контакты языковы контакты помедже жытелями даных языковых просторів то они на себе тіж деси там в меншыци більший спосіб влияют Добрі то я лем тілько кінчу з мадяризмами то не же вчас нашых бесід пішли сме з істориі языка До такого сучасного языка но і здає ся мі же з того може быти цікава тема котру уж представлю по помузыці Добри мале дзиґа бытарзыся Красні ся мараш як Кросній ся прож брасній ся Просиш ся бараш просиш ся не мой моіщаты <unk> везут грошаймо фармера привезут гроша нетым повідаютер Шо треба сєвид сы добрі в Америці І аж што дальше Ага дальше словиця но так в дорыреализуючым при нагоді того же сме ся занимали языком сперед тисяча років заложме о то тепер барзсучасна тема і тема сучасного языка котра очывидно тіж выникла деси там з выникла з нашых бесід І тепер то така тема котра чысто іде до сучасности То значыт звіданя тема то може неконкретно звіданя было ано ся розвюло в таку тему в тему перениманя даной лексикы днес так тото знаме же колиси язык єден брало другого но але язык як жыва структура Як жыве жывый орґанізм він фурт мусит наберати новы слова і тоты новы слова мусит окрисляти даякы даякы явиска даякы подіі даякы ріжны справы котры враз з розвиваючым ся світом приходят до нас Но і іду ту до темы котру смерси там зачали на маєлях і комунікаторах темы в якым якым путьом пришли до нас даякы новы слова і днес Я рішыл єм жебы Дакус взяти сопоставити пару пару термінів пару слів котры котры сут тіж в сусідніх языках може і кус дальшых звязаны з сучасністю так бы м єй назвал Но і очывидно зачну од од той компутеровой лексикы але ту іщы єдно повім же окрем того же предовшыткым в тій новій лексиці барз часто єст така тенденция до пожычаня собі з більшых языків даякых даякых слів то єднак якыса там Слово творча спосібні з языку все єст просто як не знаме як назвати бода што єст нове то мусим або выдумати або перевзяти ту спосеред такых такых слів котры з компутеровой лексикы напевно вошли уж до шыршого хоснуваня єст ци анґлицкій лінк а і польскій лінк хоц в польскым офіцияльно называт ся він гіперлонче но але то наш мотузок Часом такы жартібливы слова ся вляют як ґамбокнижка на Фейсбу і так дале то очывидно мож собі з такым усмішком взяти і записати но але тот мотузок то такій примір примір декотрий явил ся іщы посеред творців порталю Лемковина Нет якых здравлю і якым дякую же тоту спосібніст слово творчу спосібністы малы і хотіли даяк называти тоты тоты явиска Зрештом з тым тіж єм о тым єм бесідувал з Михайлом Мужычком якого тіж здравлю і запрашам і чекамаш даякых пару проґрамів наступных разом выгосиме Но так ци так вернуй вернійме собі Посмотриме як тото єст в інчых тіж языках анґлицкій компютер значыт ту джерелом більшости слів буде буде буде анґлицкій язык пониже тамтоты технічны слова найчастійше повстают хоц не все но і або робиме з них калькы або або просто назы прібуєме называти по свойому но добі кампютер чом росийскій кампютер украіньскій компютер Але ту маме такій примір словацкого цийского языка почітач Но мы видиме же в польскым компутері в нас тіж ся приняло компутер з польского понеже компутеры деси нас пришли з польскых скрипів зато і такту єст Маме файний тіж примір клявіятуры кіборч анґлицкы поросийскы клявіятура поукраіньскы клявіятура попольскы клявіятура а словацкій і чешскій мают клявесніцы або клявесніце по чешскы інакше і з мышком з том компутеровом мышком понеже маус аґлицкы і термін маус то такой переведене єден до єдного во вшыткых языках Маме мыш мышку ци словацкій і чешскій тіж мыш нас мыш мышка тото як найбарже Як найбарже видно же же сут такы слова котры абсолютно нихто не думал жебы інакше іх переводити інакше вводити там єст мыш просто Но добрі маме файль анґлицкій файль такій єст по росийскы такій єст по украіньскы такій єст по русиньскы в польскым маме плік То уж тіж інакше ту єст переведене переведене в інчий спосіб тоты файль Ту мам файний примір примір анґлицкого слова принтер Значыт польска друкарка і в нас тіж ся приняло же друкарка ле то зато з друк друкувати друкарня такє слова уж давно дадавно было ци в польскым ци в русиньскым языку Але хоц тот сам процес Друкуваня і того што робит друкарка нпевно был знаний знаний в украіньскым ци росийскым языку там єст принтєр по русийскы принтер попо украіньскы хоц бы ту тіж хочу повісти же же сут часами і і Мож повісти домашні слова выдумуваны в каждым языку але они не все ся принимают треба тото треба повісти файний Файний мам примір на Слово на термін узер анґлийскы узер попольскы то ужытковник пословацкы поужыватель почешскы ужыватель поукраіньскы користувач поросийскы пользуватель а позна по нашому хоснуватель по русиньскы так уж од долгій часы такій термін хоснуєме за тоту видиме тот примір як значыт од анґлицкого часослова <unk> як він єст єден тіж до єдного переведений на інчы языкы і такым же способом уж в домашніх своіх языках ся тото ся тото реалізує Інакше єст ту тіж файний примір з такым анґлицкым терміном як браусер Значыт тот проґрам тот софтвир мож повісти тот проґрам котрий єст через котрый входиме до інтернету і одкрываме Но што одкрываме Сайты або стороны або страны ту тіж тіж то польска напримір пшеґлондарка Хоснуєме на лем фм переглядач тубє по словацкы переглядач але Украіньскій і росийскій радше принимают анґлицку версию браузер браузер і по украіньскы і по росийскы зрештом бесідувал єм о вебсайті вебсайт То аґлицкій термін але вебсайт і в нас сайт ся хоснує і вебсайт ся хоснує то чешска ци ци словацка странка по украіньскы веб сторінка по русийскы ходит веб страніца Польска строна інтернетова Значы ту видиме же вест барз часто взяте з анґлицкого а сайт уж переведене значе ту маме злождений примір зложений з же вебсайт єдна част ззята з анґлицкого друга част того слова того слова іде на іде уж переведена хоц тіж треба повісти еден єден до єдного І ту думам же можеме вельо вельо собі зачати такых тых технічных новых слів представляти і сопоставляти выписал єм си іх Ой певні бы нам зо штырі проґрамів з того з того вышло але возвозми собі такє штос як мобай <unk> мобільний телефон такой во вшыткых языках в Польщы телефон Комуркови А з чого зато же єст же синонімом фону в анґлицкым єст се сель комурка і одтале ся в польскым взяло тіж тлумачыня єден до єдного той мобількы скороченой тіж в такій спосіб Но можеме собі ту выміняти Таблеты в анґлицкым таблет польскій словацкій чешскій русиньскій тіж таблет украіньскій і росийскій приняли плянш Такій термін нашы тіж прюбували даяк тото перевидити Але сут такы слова котры вы В ріжных языках ся абсолютні не дозже не переводят але тіж ы Пишут ся так як ориґінал ту бесідую о такым слов як блюту так оно ся не переводит а ту з той причыны я провірил бы ту така цікавенька од чого ся взял блютуф блютуф тота технолоґія комунікациі помедже ріжным нарядом помедже ріжным гардвером котрий безпровідні о безпровідні безпровідніци бездротово вый єс і такій не такій термін лучыт ріжны ріжны нарядя Але файна цікавенька є сотівко же автором той назвы был жытель полудньовой Швециі значыт з Сканіі котрий был захоплений першым дуньскым корольом Гаральдом Синьозубом і той з дуньскє бльотант котрий бы в <unk> р зєднал начыт підбил Норвеґію і зєднал з Данійом Він панувал тіж над частю Швециі над Сканійом і так дальше но і тота його концепция же блюту тот од того гаральда синьозубого бльотант мала бы єднати вельо вельотехнолоґій і получыти дикомпутеры мобількы друкаркы дакы цифровы фотоапараты і так і так дале і Я того не знал сам мусім мусіл єм тото дочытати видно тото в лоґо стандарду блюту кєд ся прізріти на будякій будякій нарядя котре котре хоснує блютув оно має такє такє штоси такє было ісліщы там штоси попри тым бы по лівій страні то єст то сут руны то сут руны котры котры означают два дві великы буквы гы і бы і бы то як раз як раз тота гы гаральд і бльотонт гы і бы од першых бук посмотте собі на будіякє нарядя котре на котрым єст лоґо блютуф то сут руны котры пришли як раз ото Но і тот блютуф Іщы і іщы поім як бездротова технолоґія безпровідна технолоґія по анґлицкы технолоґіі тіж оно ся не переводит аж і смотріл єм в украіньскым ци русийскым языку барз часто знаме то сут кірличны языкы в записі барз часто ани ся не переводит ани ся не транспонує до кірлиці лем пише ся з анґлицкого блю Ну што с підсумую сут ріжны дорогы не лем такы же тисяч років тому же сме мали ріжны слова з інчых языків або мы давали нашы слова до інчых языків Тот Процес проходит аж і дотепер тот процес буде проходил і все покля буде істнувал русиньскій язык і каждый інчый язык котрий сусідує з інчым языком тоты слова ся будут все міняти тоты слова все будут ся принимати ріжныма дорогами раз через копіюваня єден до єдного раз рішыня ориґінальной такой версиі раз переложыня єй перетлумачыня єй на тот другій язык но і тым способом творят ся ново слова Димко ет лем крапка фм то мі майльовий адрес пиште хто має моі комунікаторы тіж пиште но я до днес Красні Вам дякую за наступну стрічу тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця