Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця О языку і на языках словиця значыт понедільок і нажыво спідевша з варшавского студия радия лем фм кєд лем слухате слухате примєру і нажыво того проґраму о языку о языку на языках для пяных словами і так дальше што сме чули В нашым джінґли подам одраз смій майовый адрес <unk> лем крапка фм Писте писте писте так як писете все писте тіж на комунікаторы хто мя має там дати взнаємых і такси будеме дискутувати што ся змінило од посліднього разу в мене нич ся не змінило бо дальше собі дискутуєме і днес сы буде такє продолжыня з тых нашых бесід пониже припомнул формат того проґраму якій ся вытворил такой од самого початку того языкового проґраму Словиця котрий мал быти наступцьом языкового окуса покуса такій же мож повісти вы авторами тем того о чым я старам ся бесідувати і Старам ся представити вшытко што звязане з русиньскым языком а формат тіж такій же зачынам го все од джінґля з лемківском азбуком авторства Петра Мурянкы з Мурянкового букваря зато зачну і тепер так а по ним уж підеме до нашых файных цікавых языковых А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йосиф Каяк коса ел як лоси М як мала О як орел як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір єд <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком Бук єст <unk> знакы два знак мягкій і твердым знаком тото змели на самым кінци то тіж час то тема нашых позапроґрамовых бесід припомну м ін на демко Ëді Запрашам до писаня Зато зато же барз часто бесідуєме о правописі є лем ту до того днес як раз може наверну по части але і си хочу скінчыти тото што сме не дискутували В послідніх проґрамах то значыт о мадяризмах ци о ґерманізмах я уж прібувал вводити тему сучасных влиянь на язык то значыт коли приходит до нас технічна компутерова сучасна лексика Але фурт іде ідут бесіды в сторону тых мадяризмів ци ґерманізмів Ярозмію Ваше Захопліня том темом я тіж барз люблю історию языка і мам тіж потверджыня з двох хы сторін на тоту кєру то значыт кєра як закрут бо бесідували сме тыжден тому медже інчыма о такых словах як кєрат і о тым же мал бы то быти мадяризм Бятак принаймні думал од кєрат од мадярского выхід ци выізд выходити даде на надвір назовни ци ци ци дашто не в тото хоц ту як раз в мадярскым товрофіньскій корін того того походжыня а кєрат єст німецкій од Кєйн завернути і рад колесо так но і тота кєра но ге ту кєра як іде о озак руд бы м хотіл повісти же м треба было о тото бо такє звіданя єм досто треба тото барже досліддити не хотіл ем тепер стріляти а не мал уж єм часу на більшы досліджыня ци кєра буде од Кєрату ци од мадярского кєрат Мі ся здає же тото другє хоц оно як бы сь так повісти значыньово дост близкє і кєрат знате тото наворотне колесо де запряганый єст напримір кінь і він ходит в колесо обертат тым колесом і колесо колесо напримір в млині може бы вводити в руху даякє інче нарядя но так може в тоты в тот спосіб повім но і тото же же тот кін з тым кєратом так завертаты но то може кєрат мадярскій од часослова выходити ся ту нам тямит но і одтале може і тота кєра хоц кєра як закрут но може быти і з німецкого і з мадярского так як бесідую треба бы было хыба ліпше ся вбити в мадярскій язык але то лем так на нюх бесідую зато же такє лем припущыня і бы по правді помаленькы кінчыл на хвилю бодай о тых мадярскых влиянях ци німецкых влиянях в русиньскым языку зато днес ідеме тіж до істориі языка то хвильку уж по музыці буде о тым но добрі Потримал нас іщы о чым буде Юзє по горам тото полечко раз не лемка вышла і стеле несла іщастя рекла першый раз милі уж єм по равко поля чгора Меленка ешла єсте ван насла іщара квапа шыра Меленка бышла єсте вер насла іщаре квапа шырай меленка тяжком порам леґшем посігавзлера кыпу даля акше тяжком порам леґшем посі ґавцлера дибу даля леґшефа ся покосил і домівенра карталі пришла войскам пішол лапаґа вари пришла то войскам пишыня служу Міл т Янґолів дівчата сварле тачно параты дівчата святы качном пана девчатко Шварне параднерас подає рочанку побесідуйме і добре было дальше зас подає рочаньку побесідуйме і добре было дальше зас Не лем Фолькуш єм поорал а мы вертаме до Слововиці а днес з тыма котру вштурил му такого мішка бесіды котру бы м назвал як правильно записати тото і тото Такых хыва звідань мам найбільше они бы тіж найбільше хосну приносят зато сато же єст нагода до такого вступу чого ся дашто взяло і чом як раз так пишеме Часом ту сут рішыня кодифікаторів але часом то єст більше історичний виток того што як оно ся розвивало і чом як раз дашто так писеме як пишеме так то часто бесідуєме о правописі мягкого знака того рода рід смотріл на темы коли си єм бесідувал долго на тему введіня буквы гі того іздома крапками котрого нашы кодифікаторы в десятых роках барз ся бояли бы ім так за барз украіньскє оно выглядало і так дале так дале Але днес така тема котру З парох боків єм зобрал ци нам потрібне потрібний знак буква ґє напр в слові ґорлиці Ґорлиці ци Ґорлиці так може в тот спосіб Но ім нич може зачну одповідати на тото бо то барз зложена тема як раз при тым слові Вкажу вкажу же як бы сме повіли горіти но добрі Ан ходит о тото ци єст потрібне ґєно то горіти горох най буде но то ту мамегы Але уж ґанок циґєрокы но то уж так смішні бы звучало кєд бы сме го записали ганок або гєрокы і так Ну не барз бы тото тото нам і звучало і так ґрафічні бы было чудне зато од початку Та як все што было перше яйце ци кура Очывидно колиси перше іщы з праславяньского засобу достали сме звук Ґє тоттиповий ґєтиповий стулений согласний котрий котрий ном выступувал і в пеславяньскым і в церковнославяньскым і старорускым пакі тот ґє перешол до нашых часів Але тот ґє звук ґє колиси проходил такій процес то предовшыткым на полудни східньославяньскым полудни Е і приблизных до нього напримір нижньогословацкого ци ци чешского проходил такій процес котрий ся называл Спірантизация спірантизация стото значыт спірантизация то такій процес коли звук стулений звук значыт такій при котрым повітря полністю затримує ся в ґамбіі так напр пы т Кы ґы Так чуєме там же тот язык нам затримує такой ціли ціле повітря Змінят ся в такій согласний В шпаровий согласний значыт такій де єст тота пара земшом такій названий стулений значыт міцно міцно закрытий і шпаровий гласний согласний значыт зажетам єст іщы дірка жебы повітря свобідні могло перепынути через тоту малу шпару малу діру не творячы такій шум якыс ф с хы гы і тыта спірантизация тот процес переходил тіж при нагоді звуку ґє котрий перешол в гы в тото звучне мгы Як го называме І маме ту примір пілночо східньославяньскій обшыри значыт росийскы язык і там єст ґалава там остало ґє хоц я повісти же пару русийскых діалектів заховало гы але В нормативным языку там остало ся ґєтнишній білорускій ци украіньскій ци росийскій язык кєд іде о східню славянщыну ци на західній славянщыні як маме чешскій і словацкій там тото тота спірантизация довела до того же ґє замінило ся в гы Зато же легше тото вымовити так як єст даяка дірка і сота шпара Де не де повітря може плынути то легше тото так в загалом вымовити зато ґє перешло в гы може мі собі явити то же ґє то так як бы сме заперли двері так затріснули а гы то так гым вікно обыла сякі такій деликатний шум вітру на добі як тот процес не тот процес проходил напримір в Слові Возме собі порігы такы котрий напевно од порог походил коли уж коли уж процес полноголосу на східній славянщыні прошол там напевно было порог Але тото давне давне ґє перешло в гы порог гы порох гы з оглушыньом на кінци то уж інчий процес Очывидно тот процес рівномірні він не выступил але так ци так достали сме товды в языку новий звук гы котрий до доднес доднес істнує І кєд собі бы сме тото хронолоґічно підсумували то з того праіндевропейского ци потім праславяньского ци іщы староруского періоду мали сме лем ґы в середніх віках то може од <unk> до <unk> столітя тото ґы зачало переходити в гы таче давна гора пішла в полудньовом рускых діалектах в гы дали сме гору маль достали сме вшытко што од гора Горіты горохы мгардий і так дале і так дале і так дале Але добрі одкал маме зас днес ґє кєд же кєд же Мгы было заступлене тым ґє но бо пришла наступна ера пришла пришол нам на наступный період де пришло до языка барз вельо чужых языків такых як ґєрок такых як ґанок такых як ґазда напримір котру сме тіж бесідували в предшых проґрамах і хоц давне ґє перешло в гыто новы слова зас принесли нам тот звукы ґы котрий знами єст до днес виді ґазеты ґрунту ґраматикы і вельох інчых слів Но тото ідете як то маме уж за собом тот хронолоґічний і тоты тот Языковий історичний вступ но то ідеме до тых ґорлиц но і ту тіж можеме пояснити одкале тоты Ґорлиці походят Ту бы щыро повісти етимолоґій м ріжных іпотез єст вельо бесідуют же неясна єст етимолоґія назвы Ґорлиц ци горлиц а зараз ци дійду до того чом мали бы быти ґорлиці і мали быти ґорлиці тот оддакус само ся выявит Але же єст неясна ния ту ся не буду згодил бо наєст бы дост ясна лем бы треба было привести пару пару фактів Бо понеже найстарша назва Ґорлиц єст однотувана через Яна Дуґоша і она там має форму ґардліца аж і Марцін Кромер в своій Крениці называт місто ґорлица значыт момету ґарліца і ґорлица Хоц Кромер думам же барз неправильно мн тямит назву Ґорлиця з даякыма осадниками з німецкыма осадниками з околиц Ґерлиц сяміз здає же то єст міцно натіхане понеже кєд маме Ґорлиця і ґардліця Вяна Дуґоша но то єст тот тропы ґу котрому сме мали бы сме не іти Што означат подля Яна Дуґоша Тота ґардліца но ґардліца што може быти ґарліца То такій птах Ґардліца то птах котрий бы сме може і представили по польскых ґардліця Га ґарліца тяжко мі тепер найти скоро ага сино ґарліца Хыба о так то буде сино ґарліца то латиньска назва туртур Но і што нам бесідує якій троп нам дає тота ґарліца Но отже русиньска ґорлиця то тот сам Птах со нес а як Віяна Дуґоша і тот птах названий Вяна Дуґоша лем со як в Марціна Кромера і як в русиньскым языку єст тота назва назва птаха горлиця або горличка м як мала І ту і ту видиме тоты тот троп допі Але што дальше то шом же тота горлиця кєд же мала бы быти быйти од русиньского языка єст днес бесідуєме на тоты горлиці дві в множыні чым бесідуєме як ґорлиці Но з пункту пізріня русиньского лемківского языка я бы м хыба зачал тото Вязати з двома гіпотезами Перша то єст така же Ґорлиці Ґорлиця так могу так напевно такій вид мала назва того птаха коли іщы не прошол до кінця тот процес спірантизациі значыт переходу з ґє до га Але то лем з єдной стороны зато же він проходил дост скоро а можливе же самы Ґорлиці хоц зафіксуваны были в тым <unk> столітю но то уж радше было по спірантизациі Но то добрі то інчый троп Але як знаме в топонімах вшыткых ґеоґрафічных назвах барз часто тото найдолше затримуют ся такы назвы такы названя котры не підлігают даякым языковым змінам даякым языковым процесам котры в языку проходят зато і можливе же тота ґорлица ци по польскы названа Яном Дуґошом Ґардліца мала могла бы ся утримати як ґы з ґы і в русиньскым языку в котрым напевно колиси мала мала такій такій вид коли то был іщы етап заложме старорускій такій спільний східньославяньскій нич ся іщы тото гы з ґє не выокремил Такій ідучы дальше посмотме собі заложме же Ґорлиці даколи перешли в Ґорлиці но але підлияньом польского языка того офіцияльно більшого домінуючого языка в окружыню тот тота тото Наша Ґорлиця ци Ґорлиці перешли в Ґорлиці і так они остали уж потім так были зафіксуваны і вторично тото тото ґє вернуло вернуло до Ґорли Так мі ся здає же же ту треба приняти так бы підсумуючы уж принимам тоту горлицю як номінальну до етимолоґіі міста радше осадникы з Ґерлиц не барз мяту бумповіл Переконуют же то од того од того пришло хыбаль же то іщы ту може єден троп же то іщы серболужыцка назва і там подібні звучало може тото бы треба было іщы іщы перевірити на акциі так місто ци може осада меньше могла быти там іщы по перше переходом перед переходом ґє до га одтале Ґорлиці а як ні то шіст другій тот троп же потім міну домінуючий більшый язык нам принюс нам ґє заміст га так як інчы языкы зобышу запоручыня з інчых языків з мадярского з німецкого ґвер о напримір ґазда з мадярского і бы тото ґє пришло разом разом з офіцияльном назвом Ґорлицы Але дал бы м ту тоту м русиньскє походжыня Ґорлиц абсолютні наперед з той причыны же не маме ґарліца і так як ян другоріщы з формом дЛ котра в нас перешла в л дал ґардліця через а в нас єс О і в Ґорлиця і ґорлице днес мают таку саму форму Смотрю на час уж єм ся зас розглядал бо іщы маєм мал єм іщы бесідувати думам може розвину в наступным проґрамі бо то іщы єден єдна тема была така Як писати кы кєд ци з є по кы як писати кєрпці кєрмеш кєрант так ґєрок зрештом уж сме днес бесідували то лем так може заявлю Днес най то буде тема така на будуче Подувайме собі як бы сме кєд бы сме записали через е кєд Кербці кермеш керат но тото абсолютні не зучыт най то буде о най то буде причынок до дискусиі і зачынок до дискусиі нашы комунікаторы і наш емайльовий адрес IV а я помаленькы ся буду пращал поноже уж час Нас спішыт так ци так пиште дякуючы днес А гай тіж коментуйте тоты Ґорлиці ци Ґорлиці Е ци дашто інче з Ґєіга Бо барз єм заінтересуваний вашыма опініями котры очывидно тіж высновкы і інчы цікавы річы представлю в наступных Словицях А то бласловиця я барз дякую за днешній проґрам і пращам ся з вами до наступных стріч бесідувал Демко Трохановскій Словиця Проґрам о словах нашых і на нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця