The archive of
Lemko radio

Тот проґрам повтаряме в словицях Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Словиця уже мам выйти зо слові цікаве але то зато же кореспондую на цятах з вами дороградийослухачы мій адрес Лемко єт лем крапка фм або чаты кєт мя мате на ріжных чатинах Добрывечір предовшыткым Кєд слухати Примєру Того проґраму в страсний тыжден великій в понедільок Бют ся о зачати зачну хыбы Таксе од нашого джынґля А я знам а з буку Петра Мурянка і буквар ну і перейдеме собі до тем понезыхочу бы но жебы зас не мусіти не встигати лем вырубити ся з цілым материялом Зато поджінґли уж зачынаме словицю А я знам а збуку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як гєлен Жет як жето зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев як лоси м як мама як няньо О як орел як пані р як руснак С як слуга ты як тырка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щабі <unk>ear<unk>o<unk> як Ябір є <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком Што буде днес зідуєте на чатинах бы уж был одповідам цікаву дискусию сме си продолжали на тых чатинах чатах мали сме таку тему котра взяла ся од потребы хоснуваня буквы бы звуку ґє в лемківскым языку то бы з попереднього одтинкы з попереднього проґраму тема Там тіж заявил єм же же бы ішло тіж о хоснуваня Є по такых согласных як кы ґы гы ци гы дакотры розуміли тото як таку нелемківску манєру Но і до той другой темы то зманы не дісяли сно і не зачали так она буде барз файна жебы єй неодолга розвинути Але з той першой о тым ґє такы сме дошли до цікавой темы етимолоґіі Ґорлиц Ци она наша русиньска ци може польска назва тых того міста як знаме Е Но і я хоц днес хочу ся заняти інчом темом тот раз повім зато скорідко Іщы лем так жебы дашто повісти споза тых нашых роздумувань ґєй хы і по них напримір є підсумую тото бо бой чытам ся попереднім по проґрамі нам ся дакус розвинула дискусия дашто дополню пару речынь так як континуация і завершыня той дискусиі бо сме сой повіли же тота етимолоґія походжыня названя Ґорлиці так мі ся здає же може быти міцно русиньска але добрі О чым свідчыт тота русиньска етимолоґія Я уж повім за і против тіж то уж о хвильку По перше но тото названя сучасных Ґорлиц а колиси однотувал єй і Ян Дуґош і звучало тото як ґарліца по перше видиме же ту єст начальне ґє але видиме тото Уж ім в першым проґрамі бесідувал же тото ґє в нас перешло в якысым часі до гы мотале Ґорлиці Ґорлиці і так дальше Але там видиме в тым названю Дуґоше ґардліця і тоту ґрупу дыли ґардлиґі ґардліця так і То єст характеристична для західньославяньскых языків в порівнаню зо східньославяньскыма языками зато же в східньославяньскым тота ґрупа сувокупна ґрупа Л перешла в лы она ся зредукувала до єдного Лы так можеме собі привести такы такы приміры як ґардло польскє і наше ґарло Он паду він пал Крадул крав там неє того де Маме мыдло і мыло часто тіж хосунуєме мы мыдла але то треба знати же то польоніст маме садло і сало она сядла она сіла Так неє того де відлы польскы і вилы лемківскы танґ но і так то підсумуючы до нашых часів остали Ґорлиці без того як подає Ян Дулґуш Ґардліца Окрем того очывидно же то іде од названя птаха од ґорлиці од ґорличка Другій арґумент котрий бы м побіл же то може быти русиньскє походжыня той назвы же як раз споминана Дугошом тота Ґардлиця тото старе названя птаха так тота наша ґорлиця горличка і з чыстом формом О мо дугош подає через ґардліса в нас єст ґорлиця Ґорличка або Ґорлиці Ґорлиці множынна форма так і тота форма хоснувана была такой од початку бо як пізріме на інчы джерела напр Марціна Кромера збіча він в своій Крениці называт місто Ґорлиця Так бы то было вєднині Ґорлиця птах єдна Ґорлиця Зрештом м в пізнійшых судовых актах ецибічкых ци сын сандецкых од <unk> р тіж єст тота назва з о ґорлиця і такой выступує лем така Неє той формы множыны ґорлице ци ґорлиці Ґорлиці так но і тото може значати же длуго ж може і хотіл з Польщыту сполшыти тоту назву Ґорлиц знаючы же то іде од птаха і далы назву тій місцевости в польскым виді так хоц Як видиме по Марціній Кромери ци по тых судовых актах цибірскых ци сондецкых то єднак і в Марціна Кромера же то єст через О Ґорлиця так і ся мі здає же то а із длы мы Ґардліца хыбаль Окрем дугоша Дуґошато хыбаль ниґде Не Но і тото же може і другош і кроме жыли такой <unk> років пізнійше як локация Ґорлицы Но і тото ся мі здає же там тіж было вельо вельо Памятайме же то єст <unk> столітя сто років то в тамтых часах барз але то барсы вельо ту треба повісти Але добрі жебы сни были такы такы пишны з того же то може быти русиньска назва наша лемківска то будучым дослідникам в штурю дакусы дехтю біляньского дехтю до той бочкы бочкы з медом По перше Кромер подає же він лучыт основаня ґорлиц з німецкыма ос осадниками з днешнього німецкого ґерлицтва польскых зґожерец Но і вшытко файно Лем то доднес хоц історично так а товды то уж реально в ст напевно земля заселена славяньскыма Серболужычанами так ту треба тото тіж брати До увагы но в столітю Ґерліц находило ся в реґіоні Верхніх Лужыц но і напевно хоц міста были радше заселены том векшыновым населіньом В тамтым примірі радше Німцямі то радше неможливым єст жебы на такій териториі не жыли тамтіж Серболужычане но і хоц може были уж товды під міцным влияньом німецкого языка ци німецкой культуры Но то єднак цікавеци разом з тыма осадника осадниками названыма крумером німецкыма з Ґарлицины пришло вельо серболжычам котры пришли локувати Ґорлиці пізнійше Ґорлиці стрітили подібну назву котра ем ся для тямила з Ґерлиц а ту одраз повім же лужыцка назва Ґерлиц то з Ґорєльц подібна до зґожелец зато ту видиме тіж дає кійелемент того же же то бы могла быти етимолоґія одгоріти так зґожелец з горєльцы по лужыцкы Но я не історик і тупем і звіданя буде до істериків чом як раз з тамтой обшыри прибыли осадникы ци то може было нас іст до того же По періоді розділеной недільниці Польщы тота центральна власт іщы не была на тілько міцна же сой могла рядити може локальны даякы князі іщы могли собі запрашати кого ся лем хоче але то напевно єст тіж єден з арґументів же Єдна кєд же Ґорлиці тоты Ґорлиці уж пізнійше локуваны офіцияльно локуваны были на маґдебурскым праві но то єднак люде з Німец тото право знали і знали ся на закладаню міст на оснуваню міст на початках того як зробити зданого знаной місцевости даяку тамци гандльову ци даяку інчу єдиницю в рамках свого пляну заселіня даной териториі Но і хыба лем тілько кінчы о тых Ґорлицях понез і так сме вельо о них повіли І о тым о тій горличці так то стрептопелія туртур по латині За што звана єст барз часто туртур од такого знате горличку певно сте даколи чули і виділи такє туртур туртуртурты так як оси онак такы то такій голуб такій кусічка Но меньше од голуба ногі кусінчий інчы має передеме ту входити уж фы тоты барсы мі не знаны на просторы інчых наук так ци так выглядат істория Ґорлиц Ґорлиц вашы опініі тіж пришлийте на Лемкы ЕТлем крапка фм охочо ся з нима запознам і заохочам істориків до досліджуваня чом якраз з Сербской лужыцы пришли осадникы заселяти Ґорлиці Але кєд же ужме при серскым языку не можу собі дарувати жебы не пусити дзінґля од нашого приятеля Томаша з Будишыны з сербской Ужыци зрештом послухайте Выправям ціткім коцсись Слухаче Le<unk>ko<unk>e<unk> мы сме Сербія єдна навна Менціна котра ся бидлі воко Будюсіна Кочебуса а Явамшів ся то на Лепче Яс вам люде на нашій Кульватім світ ся Яра дєре вбіцяк вам є Томашолка з Будішіна Но і так єс лем допоєм же тот курватий світ то абсолютні не єст брыдкє слово то якраз ґерманісм в днешнім серболужыцкым языку Значыт цілком штоси інчого то языковий проґрам зато не буду ту Замер ся стыдал приводити інчых языків так ци так то не єст тото што думате я Вас запрошу на музыку і возме ся вкінци за великден бо смотів часу с нам летит Як є занограба закєно граба Пришло Тома Шален пришло Тома Шалем Пломя на Кычерушален пришло Тома пришла домя Шыляна пришло домяны оці мало з новмалом Повят тало же мят єст повят тало же мя з єст поґадало мы на Уж Кошыня Е куси Аяс тарти роздерти Аяс тарте роздрати Аноличко нічого ано личко нічого Ановычко нічого не зна лечко нічого ано личко нічого ановычку нічого Так думам же етимолоґію Ґоли сме уж за собом А я навяжу до інчой темы котра ся на чатинах явила якєсий час тому а єст прецектуальна Кєдри слухате премєру того проґраму Маме страсний тыжден і великій понедільок вызначыт же змен на передодни Великодня А як раз тема Великодня вернула остатнім часу чы часі на начатинах бесіду вернула бы у чым колиси тіж о ній повіл але так на просьбу повторю Може дашто ся тіж поведе дополнити Но і не іде о сам велик ден бо ту мам ясне великій ден етым леґія того єст барз ясна Але тото свято праздник праздників торжество торжеств Пасха го свободня пасха якы співаме на великодній утрені має іщы єдно названя котре робит часом проблем і ту одраз жебы сте мя злі не зрозуміли іде языковий проблем в лемківскым языку Отже воскресеніє або Воскресеніє як термін взятий з церковнославяньского языка но і тото наше лемківскє воскресіня Іде ту о суфіксі і о окінцівку котру в даякых примірах дакус інакше повіме Але як іде о церковну лексику фурт іщы хоснуєме тоты стары архаічны формы З церковного языка до і найперше може так загально бо діє ся тото подібнічых ґруп слів котры до языка приходят а Зрештом бесідували сме о тым дост недавно при нагоді компу та компутеровой лексикы так же новы слова нова лексика не даз же приходит ґрупом то барз часто приходит в ориґіналі леґі барз часто тіж остає так Дакус ся може лем модифікує ну але треба повісити же функує долгы Долгороковы закону і не інакше єст церковном лексиком котра недост же утвердила ся разом з приходом християньства так і з приходом староцерковнославяньского языка котрый етимолоґічно был полудньовославяньскым языком ну і она остає доднес так поне же доднес ся мі здає вельохы може і в більшости на примірах там де жыют Русины церковнославяньскій язык остає нелітургічным языком церкви а тото значыт же маме з ним стик на штоден Но і тутіж треба повісти же м напевно давно давно тому коли церковнославяньскій был іщы о вельо близшым языком до лемківского народного тым котрым бесідували Русины тота форма з суфіксом Еніє еніє начыт воскресеніє вознесеніє успиніє была том номінальном но так як раз звучала но нич потім перешла в днешню форму Воскресіня Вознесіня спасіня успіня і так дале За тоту собі на хвильку підсумуйме бо В давным лемківскым языкы были лем формы такы якы єм предвіком повіл воскресеніє вознесеніє спасиніє успиніє але вшыткы того рода слова котры ідут од часослів од ріжных часослів Змінили свою кінцівку і ту дайме собі може приміры такых позацерков нецерковных позацерковных примірів парох такых часостів возме собі любити кроіти кыршыти кормити та акту без жадного застановліня Кєд собі будеме хотіти од тых часослів основати даякы новы слова новы назывникы то рад ся не поіме любленіє кроєніє кыршеніє кормленіє лем любліня кроіня крышыня кормліня значыня повіджыня І вельо вельо вельо інчых так Я тут лем на ранті доповім бо находиме ся в языковым проґрамі же певно чуєте в тых словах де там де корін кінчыт ся напримір на б ци на б мы ци на пы то там входи іщы такє Лепентетычне Лставне ль любити то люб л іня любліня кормити корм л іня і так дальше то лем так на ренті пойм але то зато же ся находиме в языковым проґрамі вернийме до темы ну і такым тіж языковым бы м повіл преображыням Зрештом преображыня то тіж добрий примір того од часославного слова так прообразити преображыня котре фунґує тіж в церковній лексиці як названя свята Преображеніє преображеніє но тым языковым преображыням підлягали вшыткы од часославны Приміры того рода но воскресити воскресіня вознести вознесіня може такє достархаічне успати успіня прообразити проожыня і так дале Але м тото ся мі здає якраз лем в тых примірах так было коли бы сідимо о стандардовым такым штоденным реґулярным языку А коли бесідуєме о праздниках но тоты праздникы з причыны мумповіл тисячлітньой присутности в нашым языку так легко ся не дадут Зато доднес іщы творят такы паралельны формы як Воскресеніє прівоскресіня Вознесиніє прівознесіня і так дале Але ту так мі ся здає на ухо Бы Зас наранті доповім же о кілько примірів воскресеніє і вознесеніє іщы барз добрі чути так в такій формі так ся мі здає Але названя інчых праздників то як успіня і преображыня уж ш меньше люди бесідує успеніє ци прображеніє ци успиніє преображеніє то лем так наухо пиште на лемкет лем крапка фм як то в вас єст може Язлі бесідую ай так ся мі здає Але при тым являт ся іщы єдны справы А по правді дві але єдна акцент притиск так з той причыны же тоты архаічны форм або в тых архаічных формах або бодай в іх ориґінальных формах в тырканославяньскым языку Акцент маме на третій од кінця склад Вознесеніє спасеніє успеніє преображеніє усікнувеніє а знаме же лемківскій язык ту правда під влияньом польского языка достал фахове такє названя парокситонічный акци значыт такій акцент котрий падат на предостатній склад Но такій хоц може тота новійша форма выперат помагал тоту старшу то проблем зо старшом такій же тото воскресеніє Ци воскресеніє вознесеніє по церковнославяньскы ци вознесеніє уж з лемківскым акцентом Спасеніє ци спасеніє успеніє ци успеніє Но што с тото Думам же же уж язык сам зверифікує зато же язык ся розвиват Часоми барз долго як в тых формах церковной лексикы утримує давны слова такы з давныма суфіксами котры в нормальній бесіді уж не фунґуют Зато повіме іщы днес воскресенє вознесенє Або воскресеніє уж кусітька прібуючы з Лемківщыты або вознесеніє тіж не на тоту саму на тоту на тот сам вид то о тілько уж успіня преображыня повіме уж хыба барже в тоту з том лемківском маєром а напевно уж інакше не повіме як значыня ходжыня робліня Коханя любліня виджыня і так і так Піште на демко ЕТ Лем Крапка фм што вы о тым думате або континуйме собі на чатинах ріжны бесіды а я лем повім же землам вшыткого доброго на приходячы великодні свята І кінчу тым самым днешню словицю Тримайте ся тепло бесідувал Демко Трохановскій словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця